Teoria „prawdy realnej” w filozofii Xaviera Zubiriego

• Authors: Adam Jeszka

Title variants

EN

The Theory of “Real Truth” in the Philosophy of Xavier Zubiri

Abstracts

EN

The reflection of Xavier Zubiri (1898-1983), a Spanish philosopher, on the subject of real truth is an interesting epistemological proposal about the presence and perception of truth in reality and its apprehension by the intellect in the cognitive act. According to Zubiri, truth is not merely the consistency of the intellect with the thing. In the first view of the thing, reality imposes itself on the "intellection" (intelleción) with a certain force. This is done in the process of "ratification", which, however, is not a reduplication of the thing. Rather than that, it is a self-affirmation or self-installation of what is real in the intellect. The truth is not a representation [representación], but it is the authentic presentation of the things as it is. According to the Spanish philosopher, the real truth (la verdad real) has man in its hands, since it embraces the entire cognizing subject with its "energy". This means that "la verdad real" is the first experience of truth by man, independent of intellectual activity; its primary and spontaneous apprehension.  

PL

Refleksja Xaviera Zubiriego (1898-1983), hiszpańskiego filozofa, na temat prawdy realnej jest ciekawą propozycją epistemologiczną na temat obecności i sposobu percepcji prawdy w rzeczywistości i jej ujmowania przez intelekt w akcie poznawczym. Zdaniem Zubiriego prawda nie jest tylko zgodnością intelektu z rzeczą. W pierwszym ujęciu rzeczy rzeczywistość narzuca się „intelekcji” (intelleción) z pewną siłą. Dokonuje się to w procesie „ratyfikacji”, która jednak nie ma charakteru reduplikacji rzeczy. Jest to raczej autoafirmacja bądź też autoinstalacja tego, co rzeczywiste w intelekcie. Prawda nie jest reprezentowaniem [representación], tylko jest autentyczną prezentacją rzeczy taką, jaką jest. Zdaniem myśliciela prawda realna (la verdad real) ma człowieka w swoich rękach, gdyż obejmuje swoją „energią” cały podmiot poznający. Oznacza to tyle, że „la verdad real” jest pierwszym, niezależnym od aktywności intelektualnej, doświadczaniem prawdy przez człowieka; jej ujęciem pierwotnym i spontanicznym. 

Keywords

EN

real truth; reality; truth; Xavier Zubiri

PL

prawda; prawda realna; rzeczywistość; Xavier Zubiri

• Publisher: Gdańskie Seminarium Duchowne
• Journal: Studia Gdańskie
• Year: 2022
• Volume: 51
• Pages: 90-100

Dates

published

2022

Contributors

author

Adam Jeszka

• Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

• https://orcid.org/0000000193253936

References

• Banon J. 1995. Zubiri hoy: tesis basicas sobre la realidad. W: Del sentido a la realidad (Estudios sobre la filosofía de Zubiri). Madrid: Trotta/Fundación Xavier Zubiri.
• Cerezo Galan P. 1995. Del sentido a la realidad. El giro metafísico en Xavier Zubiri. W: Del sentido a la realidad (Estudios sobre la filosofía de Zubiri). Madrid Editorial Trotta/Fundación Xavier Zubiri.
• Hernanz Moral, J. A. 2009. Voluntad de verdad, fundamento de la verdad: la idea de verdad en la metafísica de Zubiri. W: Jorge Alfonso Chávez Gallo (red.), Euphyía 3(4) (2009), México: Universidad Veracruzana.
• Jagłowski, M. 2000. Realizm transcendentalny Xaviera Zubiriego. Olsztyn: Zakład Poligraficzny UWM.
• Nicolas, J. A. i Frapolli, M. J. 2011. Teorías contemporáneas de la verdad, Madrid: Tecnos.
• Nicolás, J. A. 2011. La teoría zubiriana de la verdad. W: J.A Nicolás Marín (red.), Guía Comares de Zubiri, Granada: Editorial Comares.
• Niziński, R. S. 2018. Neoplatońskie inspiracje i ich konsekwencje w filozoficznej refleksji o Bogu Xaviera Zubiriego.
• https://repozytorium.amu.edu.pl/bitstream/10593/24906/1/SiM_192_2018_Niziński_druk.pdf (dostęp 23.11.2022)
• Úcar San Baldomero, J.M. El significado de la vida y filosofía de Xavier Zubiri (1898-1983). http://www.zubiri.org/works/spanishworksabout/sanbaldomero/leccion1998.htm (dostęp 26.11.2022)
• Zubiri, X. 1993. El problema filosófico de la historia de las religiones. Madrid: Alianza Editorial.
• Zubiri, X. 1994. Naturaleza, historia, Dios. Madrid: Alianza Editorial.
• Zubiri, X. 1999. El hombre y la verdad. Madrid: Alianza Editorial.
• Zubiri, X. 2001. Sobre la realidad. Madrid: Alianza Editorial.
• Zubiri, X. 2019a. Inteligencia sentiente / Inteligencia y realidad. Madrid: Alianza Editorial.
• Zubiri, X. 2019b. El hombre y Dios. Madrid: Alianza Editorial.

Identifiers

DOI

10.26142/stgd-2022-022

Biblioteka Nauki

2155024