Zu Ordoanthroponymen der Kanonissen des Heiligen Geistes aus dem Ordenshaus in Busko-Zdrój (20. Jahrhundert)

• Authors: Piotr Aleksander Owsiński

Title variants

EN

Religious names of the Sisters Canonesses of the Holy Spirit de Saxia from the religious house in Busko-Zdrój (20th century)

PL

Imiona zakonne Sióstr Kanoniczek Ducha Świętego de Saxia (CSS) z domu zakonnego w Busku-Zdroju (XX wiek)

Abstracts

EN

This article is an attempt to present the results of research in the field of onomastics and a continuation of the exploration of nomenclature material in the field of religious anthroponymy. The aim of the analysis is to expand and complement the state of scientific research in the above-mentioned research area, because it concerns a hitherto unanalyzed research corpus, namely the religious names functioning in the 20th century in the religious house of Congregation of Sisters Canonesses of the Holy Spirit de Saxia (CSS) in Busko-Zdrój. The exploration will therefore concern the names of the nuns from Busko-Zdrój themselves, as well as their motivation. Moreover, the study focuses on etymological inquiries in the context of their frequency of use and functioning in religious and urban communities.

PL

Artykuł stanowi kontynuację prezentacji wyników badań z zakresu onomastyki, będąc jednocześnie kontynuacją eksploracji materiału nazewniczego w obszarze antroponimii religijnej. Celem analizy jest poszerzenie i uzupełnienie stanu badań naukowych w obrębie wyżej wspomnianego obszaru, przy czym poniższe badanie stanowi inicjację tego rodzaju socjolingwistycznych dociekań naukowych, gdyż dotyczy do tej pory nieanalizowanego korpusu badawczego, jakim są imiona zakonne, funkcjonujące w XX wieku w domu zakonnym Zgromadzenia Sióstr Kanoniczek Ducha Świętego de Saxia (CSS) w Busku-Zdroju. Eksploracja dotyczyć zatem będzie samych imion buskich sióstr zakonnych, które zmarły bądź opuściły mury klasztorne, jak również ich motywacji oraz potencjalnego związku z używanym przez nie wcześniej imieniem chrzestnym. Ponadto badanie ogniskuje dociekania o charakterze etymologicznym w kontekście ich częstotliwości użycia i funkcjonowania w społeczności zakonnej i miejskiej.

DE

Der Beitrag versteht sich als Fortsetzung der Darstellung der Ergebnisse der onomastisch fundierten Untersuchung sowie der Explorationen der Namen im Bereich der religiösen Anthroponymie. Die Untersuchung verfolgt das Ziel, den Forschungsstand des bereits genannten wissenschaftlichen Gebiets zu ergänzen, wobei die vorliegenden Analysen als Initiierung dieser soziolinguistischen Untersuchungen zu betrachten sind, weil sie das bis heute unerforschte Sprachmaterial – Ordensnamen der Kanonissen des Heiligen Geistes – Canonesses de Saxia aus dem Ordenshaus in Busko-Zdrój – zum Forschungskorpus erheben. Die Exploration betrifft einerseits die Ordensnamen sowohl der verstorbenen Ordensschwestern als auch derjenigen, die ihren Orden freiwillig verließen, andererseits wird die Motivierung der Ordoanthroponyme untersucht. Außerdem fokussiert sich der Beitrag auf die etymologischen Erörterungen im Kontext der Gebrauchsfrequenz der Namen sowie deren Funktionieren in der Ordens- und Stadtgemeinschaft.

Keywords

EN

religious onomastics; anthroponymy; name; religious name

PL

onomastyka religijna; antroponimia; imię; imię zakonne

DE

religiöse Onomastik; Anthroponymie; Name; Ordensname

• Publisher: Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi
• Journal: Językoznawstwo
• Year: 2024
• Volume: 21
• Issue: 2
• Pages: 199-217

Dates

published

2024

Contributors

author

Piotr Aleksander Owsiński

• Jagiellonian University, Poland

• https://orcid.org/0000000178623345

References

• Chronik des Ordenshauses der Kanonissen des Heiligen Geistes – Canonesses De Saxia in Busko-Zdrój (o. D.), Busko-Zdrój.
• Chronik der Kongregation der Kanonissen des Heiligen Geistes – Canonesses De Saxia in Polen (o. D.), Kraków.
• Drozd I. (2022), Lebenserinnerungen der Kanonissen-Vorgängerinnen samt deren Lebensläufen, Busko-Zdrój.
• BTN – Behind the Names (o. D.), https://www.behindthename.com/names/list [Zugriff am: 9.12.2023].
• Borkowska M. (1996), Życie codzienne polskich klasztorów żeńskich w XVII–XVIII wieku, Warszawa.
• Breza E. (2013), Nazwy zakonów i zgromadzeń zakonnych żeńskich, „Slavia Occidentalis“, t. 70(1), https://pressto.amu.edu.pl/index.php/so/article/view/9733/9368 [Zugriff am: 8.12.2023].
• Citko L. (1999), Imiona mnichów Ławry Supraskiej, [in:] A.Z. Abramowicz, L. Dacewicz (Hrsg.), Nazewnictwo na pograniczach etniczno-językowych, Białystok.
• Citko L. (2000), Imiona zakonne oo. Bazylianów z Supraśla (XVII w.), [in:] A.Z. Abramowicz, L. Dacewicz (Hrsg.), Nazwy własne na pograniczach kulturowych. Materiały z Międzynarodowej Konferencji Onomastycznej, Białystok–Białowieża, 12–13 VI 2000, Białystok.
• Czaplicka-Jedlikowska M. (2008), Preferowane wartości w wyborze imienia zakonnego w Zgromadzeniu Sióstr Zmartwychwstania Pańskiego w prowincji poznańskiej, [in:] E. Laskowska, I. Benenowska, M. Jaracz (Hrsg.), Język, społeczeństwo, wartości, Bydgoszcz.
• Derwich M. (1995), Monastycyzm w kulturze Polski średniowiecznej. Uwagi problemowe, [in:] A. Pobóg-Lenartowicz, M. Derwich (Hrsg.), Klasztor w kulturze średniowiecznej Polski, Opole.
• Die Bibel in der Einheitsübersetzung (von 1980) (o. D.), https://www.uibk.ac.at/theol/leseraum/bibel/ [Zugriff am: 9.12.2023].
• Fros H., Sowa F. (2004), Księga imion i świętych, t. 1 A–C, Kraków.
• Gesenius W. (2013), Hebräisches und aramäisches Handwörterbuch über das Alte Testament, Berlin–Heidelberg.
• Grzenia J. (2006), Słownik imion, Warszawa.
• Henze B. (1996), Kanonissen, [in:] W. Kasper (Hrsg.), Lexikon für Theologie und Kirche, Bd. 5, Freiburg im Breisgau, S. 1187–1188.
• Hanks P., Hardcastle K., Hodges F. (2006), Oxford Dictionary of First Names, New York.
• Imiona świętych (o. D.), DEON.pl., https://deon.pl/imiona-swietych [Zugriff am: 5.12.2023].
• Kaleta Z. (2005), Kierunki i metodologia badań. Terminologia, [in:] E. Rzetelska-Feleszko (Hrsg.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, S. 45–82.
• Kamianets W. (2000), Zur Einteilung der deutschen Eigennamen, „Grazer Linguistische Studien“, H. 54, https://static.uni-graz.at/fileadmin/gewi-institute/Sprachwissenschaft/GLS_Download/GLS_54_-_Kamianets.pdf [Zugriff am: 5.12.2023].
• Kirsche D. (2023), Bonaventura, https://www.desired.de/mami/vornamen/bonaventura/ [Zugriff am: 9.12.2023].
• Kluge F. (2011), Etymologisches Wörterbuch der deutschen Sprache, Berlin–Boston.
• Kobylińska J. (2018), Imiona oo. dominikanów krakowskich w „Księgach gromadzkich wsi Kasina Wielka” (XVII–XVIII w.), „Onomastica“, vol. 62, https://onomastica.ijp.pan.pl/index.php/ONOM/article/view/37/23 [Zugriff am: 8.12.2023].
• Kucharska-Dreiss E. (2004), Teolingwistyka – próba popularyzacji terminu, [in:] S. Mikołajczak, T. Węcławski (Hrsg.), Język religijny dawniej i dziś. Materiały z konferencji Gniezno 15–17 kwietnia 2002, Poznań, S. 23–30.
• Liddell H.G., Scott R. (1940), A Greek-English Lexicon. Revised and augmented throughout by. Sir H. S. Jones. with the assistance of. R. McKenzie, Oxford, http://www.perseus.tufts.edu/hopper/ [Zugriff am: 19.12.2023].
• Łapińska M. (2004), Motywacje wyboru imion zakonnych w Zgromadzeniu Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny, [in:] M. Pająkowska-Kensik, M. Czachorowska (Hrsg.), Nazwy mówią, Bydgoszcz, S. 229–243.
• Malec M. (1997), Przydomki hagionimiczne w funkcji samodzielnych imion osobowych, [in:] H. Popowska-Taborska, J. Duma (Hrsg.), Onomastyka i dialektologia, Warszawa, S. 181–186.
• Malec M. (2001), Imię w polskiej antroponimii i kulturze, Kraków.
• Malec M. (2005), Imiona, [in:] E. Rzetelska-Feleszko (Hrsg.), Polskie nazwy własne. Encyklopedia, Warszawa–Kraków, S. 97–118.
• Majewski M. (2015a), Tajemnice biblijnych imion, Kraków.
• Majewski M. (2015b), Tajemnice biblijnych imion. Piotr, https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TB/wydawnictwom_piotr [Zugriff am: 9.12.2023].
• Niegdyś na placu Świętego Ducha (2020), „Nasza Arka. Miesięcznik Rodzin Katolickich‟, nr 1(229), S. 4–5, https://kanoniczki.pl/wp-content/uploads/2020/01/NArka229.pdf [Zugriff am: 9.12.2023].
• NN – Nordic Names (o. D.), https://www.nordicnames.de/wiki/Main_Page [Zugriff am: 19.12.2023].
• NVNB – Nederlandse Voornamenbank (o. D.), https://nvb.meertens.knaw.nl/ [Zugriff am: 9.12.2023].
• Pelliccia G., Rocca G. (1980), Dizionario degli Istituti di Perfezione, Roma.
• Peter M. (2005), Wykład Pisma Świętego Starego Testamentu, Poznań.
• Początki Zakonu Ducha Świętego. Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Ducha Świętego de Saxia w Polsce (o. D.), Zgromadzenie Sióstr Kanoniczek Ducha Świętego de Saxia, https://kanoniczki.pl/historia-zgromadzenia/ [Zugriff am: 9.12.2023].
• Przybylska V. (2008), Imiona zakonne Zgromadzenia Sióstr św. Elżbiety prowincji nyskiej w XIX wieku, „Studia Śląskie“, t. 67, S. 217–229.
• Rudnicka-Fira E. (2013), Imiennictwo krakowian od XVI do XVIII wieku na tle historii i kultury, Kraków.
• Rutkiewicz M. (2002), Imiona zakonne serafitek z Prowincji Poznańskiej, „Acta Onomastica“, R. XLIII, S. 58–75.
• Schäfer J. (2023), https://www.heiligenlexikon.de/ [Zugriff am: 9.12.2023].
• Schmidt S. (2023), Veronika, https://www.familie.de/schwangerschaft/vornamen/veronika/ [Zugriff am: 9.12.2023].
• Sochacka S. (2001), Uwarunkowania kulturowo-religijne nadawania imion w zgromadzeniach zakonnych, „Studia Śląskie“, t. 60, S. 113–128.
• Sochacka S. (2003), Imiennictwo żeńskich zgromadzeń zakonnych, [in:] M. Biolik (Hrsg.), Metodologia badań onomastycznych, Olsztyn.
• Stricker H., Banzer T., Hilbe H. (2008), Liechtensteiner Namenbuch. Die Personennamen des Fürstentums Liechtenstein, Bd. 2, Die Vornamen. Die Kollektivnamen, Vaduz.
• Szewczyk Ł. M. (2000a), Kultowe i kulturowe znaczenie imiennictwa wybranych polskich zakonów żeńskich (na przykładzie imion sióstr franciszkanek), [in:] E. Woźniak (Hrsg.), Inspiracje chrześcijańskie w kulturze Europy, Łódź, S. 429–443.
• Szewczyk Ł. M. (2000b), Imiona sióstr klarysek od wieczystej adoracji (problem motywacji), [in:] J. Krško, M. Majtan (Hrsg.), Vlastné mená v jazyku a spoločnosti. 14. slovenska onomasticka konferencia, Bratislava–Banskó Bystrica.
• Tronina A. (2008), Tajemnice maryjne w imionach zakonnych, „Salvatoris Mater“, nr 10(3), S. 294–302.
• Westermann C. (1983), Genesis (Biblischer Kommentar AT I/1), Neukirchen-Vluyn.
• Wieczorek E. (2010), Imiona sióstr karmelitanek Dzieciątka Jezus z drugiej połowy XX wieku, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica“, t. 5,
• https://studialinguistica.up.krakow.pl/article/view/5054/4734 [Zugriff am: 8.12.2023].
• Wieczorek E. (2011), Męskie imiona zakonne jako specyficzna warstwa antroponimii polskiej, [in:] I. Fijałkowska-Janiak, H. Szcześniak, A. Jazgarska, I. Tusk, M. Borowski, K. Mendat, M. Smorczewska, I. Kośniocka (Hrsg.), Zbliżenie. Literatura – kultura – język – translatoryka, Gdańsk, S. 204–212.
• Wolnicz-Pawłowska E., Borkowska M. (2000), Z dziejów imiennictwa ormiańskiego w Polsce. Imiona ormiańskich benedyktynek we Lwowie, [in:] E. Wolnicz-Pawłowska, M. Borkowska (Hrsg.), Kontakty językowe polszczyzny na pograniczu wschodnim. Prace ofiarowane Profesorowi Januszowi Riegerowi, Warszawa, S. 281–289.
• Zmuda E. (2012), Nominacje istot duchowych w pismach wybranych mistyków. Studium teolingwistyczne, Kraków.
• Zmuda E. (2015a), Maria jako imię zakonne, „Onomastica“, R. LIX, https://onomastica.ijp.pan.pl/index.php/ONOM/article/view/250/183 [Zugriff am: 5.12.2023].
• Zmuda E. (2015b), (Nie)zależność imion zakonnych od chrzestnych na przykładzie imion karmelitów bosych, „Socjolingwistyka“, t. 31, https://socjolingwistyka.ijp.pan.pl/index.php/SOCJO/article/view/121/58 [Zugriff am: 5.12.2023].
• Zmuda E. (2016), Badania nad imionami zakonnymi, „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica“, t. 11, https://studialinguistica.up.krakow.pl/article/view/5168/4842 [Zugriff am: 8.12.2023].
• Zmuda E. (2019a), Imiona krakowskich sióstr dominikanek (XVII–XVIII w.), „Annales Universitatis Paedagogicae Cracoviensis. Studia Linguistica“, t. 14, https://studialinguistica.up.krakow.pl/article/view/5569/5192 [Zugriff am: 8.12.2023].
• Zmuda E. (2019b), Imiona zakonne Karmelitanek Bosych (od XVII do pierwszej polowy XX w.), Kraków.

Identifiers

DOI

10.25312/j.8159

Biblioteka Nauki

59885217