Biograficzne uczenie się ról rodzicielskich matek

• Authors: Paulina Puszcz , Alicja Kalus , Emilia Mazurek

Title variants

EN

Biographical learning of the parental roles of mothers

Abstracts

EN

Taking on a parental role is an important developmental task of early adulthood and a significant experience in the biography. Fulfilling the parental role is a process that a person learns in the course of life. Biographical learning is one of the types of learning. The aim of the research was to explain and characterize the biographical learning of mother’s parental role. The research was conducted in a biographical perspective. The study involved 15 women aged 24 to 35 who are mothers. As a result of the conducted research, it was established that the biographical learning of the parental role by the mother takes place through learning from her own biography and the biography of Others, in the conscious and unconscious dimension, individually or in relation to the Other(s). A key part of the autobiography that is significant in the process of biographical learning of the parental role is the period of growth and development in the home of the family of origin. The life experiences gained in the relationship with the mother and observing her as a mother are particularly significant here.

PL

Podjęcie roli rodzicielskiej stanowi istotne zadanie rozwojowe okresu wczesnej dorosłości oraz znaczące doświadczenie w biografii człowieka. Realizowanie roli rodzicielskiej to proces, którego człowiek uczy się w biegu życia. Jednym z rodzajów uczenia się jest uczenie się biograficzne. Celem badań była rekonstrukcja wydarzeń i okoliczności wpisanych w bieg życia kobiet, które stanowiły kontekst ich biograficznego uczenia się roli rodzicielskiej. W badaniach wzięło udział 15 kobiet w wieku od 24 do 35 lat, będących matkami. W wyniku przeprowadzonych badań ustalono, że biograficzne uczenie się roli rodzicielskiej przez matkę zachodzi poprzez uczenie się z biografii własnej i biografii Innych, w wymiarze świadomym i nieświadomym, indywidualnie lub w relacji z Innym(i). Dla biograficznego uczenia się roli rodzicielskiej duże znaczenie ma okres wzrastania i rozwoju w domu rodziny pochodzenia. Szczególnie znaczące są tu doświadczenia życiowe zdobywane w relacji z matką oraz obserwowanie jej w roli matki. Wnioski płynące z prezentowanych badań mogą stanowić podstawę do tworzenia programów edukacyjnych skierowanych do (przyszłych) matek oraz do przygotowania specjalistów wspierających kobiety pełnieniu roli rodzicielskiej.

Keywords

PL

biografia; biograficzne uczenie się; macierzyństwo; rola rodzicielska

EN

biography; biographical learning; motherhood; parenting role

• Publisher: Uniwersytet Opolski. Redakcja Wydawnictw Wydziału Teologicznego
• Journal: Family Forum
• Year: 2023
• Volume: 13
• Pages: 85-107

Dates

published

2023

Contributors

author

Paulina Puszcz

• Uniwersytet Śląski, Instytut Pedagogiki

author

Alicja Kalus

• Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie Wydział Nauk Społecznych

• https://orcid.org/0000000173973151

author

Emilia Mazurek

• Uniwersytet Łódzki, Wydział Nauk o Wychowaniu

• https://orcid.org/0000000221328756

References

• Adamski F. (2002) Rodzina. Wymiar społeczno-kulturowy. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Alheit, P. (1995) ‘Biographical learning: Theoretical outline, challenges and contradictions of a new approach in adult education’, in P. Alheit et al. (eds) The biographical approach in European adult education. Wien: Verband Wiener Volksbildung, p. 57–74.
• Alheit P. (2002) ‘Podwójne oblicze” całożyciowego uczenia się: dwie analityczne perspektywy „cichej rewolucji”’, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 2(18), pp. 55–77.
• Alheit P. (2011) ‘Podejście biograficzne do całożyciowego uczenia się’, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 3(55), pp. 7–21.
• Alheit, P. (2015) ‘Teoria biografii jako fundament pojęciowy uczenia się przez całe życie’, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, 4(72), pp. 23–36.
• Bakiera L. (2006) ‘Rodzina z perspektywy socjologicznej i psychologicznej: ciągłość i zmiana’, Roczniki Socjologii Rodziny XVII, pp. 101–115.
• Bakiera, L. (2017) ‘Doświadczanie rodzicielstwa i doświadczenia rodzicielskie. Propozycja konceptualizacji’, Psychologia Rozwojowa, 22(2), pp. 15–31. Available at: https://doi.org/10.4467/20843879PR.17.007.7039.
• Bakiera L. (2020) ‘Parentologia. Próba integrowania wiedzy naukowej o rodzicielstwie’, in L. Bakiera (ed.) Rodzicielstwo. Ujęcie interdyscyplinarne, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, pp. 17–44.
• Bakiera, L. (2013) Zaangażowane rodzicielstwo a autokreacyjny aspekt rozwoju dorosłych. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
• Bakiera, L. (2023). Rodzicielstwo w cyklu życia rodziny, in M. Kaźmierczak i A. Lewandowska-Walter (eds.), Rodzina w cyklu życia – rozwój, zmiana, kryzysy, pp. 13–33. Wydawnictwo Liberi Libri. https://doi.org/10.47943/lib.9788363487638.
• Belsky, J. (1984) ‘The determinants of parenting: A process model’, Child Development, 55, pp. 83–96.
• Błasiak A. (2017) ‘(Nowy) wymiar rodzicielstwa – wybrane aspekty’ in D. Opozda, M. Leśniak (ed.) Rodzicielstwo w wybranych zagadnieniach pedagogicznych. Pedagogika rodziny w teorii i praktyce. Lublin: Wydawnictwo Episteme, pp. 19–28.
• Brągiel, J. (2012). ‘Znaczenie przemian społecznych dla współczesnego rodzicielstwa’ in J. Brągiel, B. Górnicka (eds.), Rodzicielstwo w kontekście współczesnych przemian społecznych, pp. 13–23). Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole.
• Bron, A. (2009) ‘Biograficzność w badaniach andragogicznych’, Dyskursy Młodych Andragogów, 10, pp. 37–54.
• Cierpka A. (2013) Tożsamość i narracje w relacjach rodzinnych. Warszawa: Eneteia.
• Coleman PK., Karraker KH. (1998) ‘Self-Efficacy and Parenting Quality: Findings and Future Applications’, Developmental Review, 18, pp. 47–85.
• Cowan C.P., Cowan P.A. (1995) ‘Interventions to ease the transition to parenthood: Why they are needed and what they can do’, Family Relations, 44(4), pp. 412–423.
• Dubas, E. (2010) ‘Jak opracowywać materiał narracyjno-biograficzny? (Propozycja)’, in E. Dubas and W. Świtalski (eds) Uczenie się z (własnej) biografii. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i Badanie Biografii, 1), pp. 241–245.
• Dubas, E. (2011) ‘Uczenie się z (własnej) biografii – wprowadzenie’, in E. Dubas and W. Świtalski (eds) Uczenie się z (własnej) biografii. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i Badanie Biografii, 1), p. 5–9.
• Dubas, E. (2015a) ‘Andragogiczne badania biografii – zakresy, trudności, etyka badacza (wybrane aspekty)’, in E. Dubas and J. Stelmaszczyk (eds) Biografie i uczenie się. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i badanie biografii, 4), p. 31–47. Available at: https://doi.org/10.18778/7969-451-8.03.
• Dubas, E. (2015b) ‘Biograficzność w kontekście całożyciowego uczenia się’, in E. Dubas and J. Stelmaszczyk (eds) Biografie i uczenie się. Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i badanie biografii, 2), p. 11–29. Available at: https://doi.org/10.18778/7969-451-8.02.
• Dubas, E. (2017) ‘Uczenie się z własnej biografii jako egzemplifikacja biograficznego uczenia się’, Nauki o Wychowaniu. Studia Interdyscyplinarne, 4(1), pp. 63–87. Available at: https://doi.org/10.18778/2450-4491.04.05.
• Dubas, E. (2020) ‘W edukacyjnej przestrzeni biografii – biografia jako poznawanie biografii’, in E. Dubas and A. Słowik (eds) W stulecie metody biograficznej. Refleksje i przykłady badań z perspektywy polsko-frankofońskiej. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i Badanie Biografii, 7), pp. 117–126.
• Dubas, E. (2021) ‘Wokół biografii rodzinnej i jej badań’, in E. Dubas, A. Wąsiński, and A. Słowik (eds) Biografie rodzinne i uczenie się. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i Badanie Biografii, 8), pp. 15–26.
• Dumas, J.E. et al. (2005) ‘Home Chaos. Sociodemographic, Parenting, Interactional, and Child Correlates’, Journal of Clinical Child & Adolescent Psychology, 34(1), pp. 93–104. Available at: https://doi.org/10.1207/s15374424jccp3401_9.
• Durtschi, J.A., Soloski, K.L. and Kimmes, J. (2017) ‘The Dyadic Effects of Supportive Coparenting and Parental Stress on Relationship Quality Across the Transition to Parenthood’, Journal of Marital and Family Therapy, 43(2), pp. 308–321. Available at: https://doi.org/10.1111/jmft.12194.
• Farnicka M. (2013) Między wyborem a przymusem. Rodzina a sposób radzenia sobie w różnych sytuacjach życiowych. Warszawa: Wydawnictwo Difin.
• Giddens A. (2006) Nowoczesność i tożsamość. „Ja” i społeczeństwo w epoce późnej nowoczesności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Golonka-Legut, J. (2015) ‘Uczenie się w perspektywie biograficzności. Perspektywa andragogiczna’, Rocznik Andragogiczny, 22, pp. 101–118. Available at: https://doi.org/10.12775/RA.2015.005.
• Gramling, F. L., Carr, L. R. (2004) ‘Lifelines: a life history methodology’, Nursing Research, 53(3), pp. 207–210
• Harwas-Napierła B. (2003) Rodzina a rozwój człowieka dorosłego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
• Havighurst R.J. (1981) Developmental tasks and education. New York: Longmans & Green.
• Janicka I. (2006) Kohabitacja a małżeństwo w perspektywie psychologicznej: studium porównawcze. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
• Jurgiel-Aleksander A. (2022) ‘Biograficzne doświadczanie bycia nauczycielem jako istota kształtowania praktyk całożyciowego uczenia się’, Dyskursy Młodych Adragogów, 23, pp. 81–95.
• Kawula S. (2005) Kształty rodziny współczesnej: szkice familologiczne. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
• Kaźmierska K. (2013) ‘Badania biograficzne w naukach społecznych’, Przegląd Socjologii Jakościowej 9/4, pp. 6–10.
• Kaźmierska K. and K. Waniek (2020) Autobiograficzny wywiad narracyjny. Metoda, technika, analiza. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
• Kuryś K. (2010) Urodzenie pierwszego dziecka jako wydarzenie krytyczne w życiu kobiet i mężczyzn. Kraków: Wydawnictwo WAM.
• Kuryś-Szyncel K. (2017) Doświadczanie macierzyństwa – przestrzenie biograficznego uczenia się in E. Włodarczyk (ed.) W trosce o macierzyństwo. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, pp. 69–82.
• Kuryś-Szyncel, K. (2017) ‘Biograficzne uczenie się w perspektywie rodzinnej – systemowe transmisje’ in K. Kuryś-Szyncel (ed.) Rodzinne rekonstrukcje i transmisje w perspektywie biograficznej. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, pp. 55–67
• Kwak A. (2005) Rodzina w dobie przemian. Małżeństwo i kohabitacja. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
• Kwak A. (2014) Współczesne związki heteroseksualne: małżeństwa (dobrowolnie bezdzietne), kohabitacje, LAT. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie Żak.
• Lalak D. (2010) Życie jako biografia. Podejście biograficzne w perspektywie pedagogicznej. Warszawa: Wydawnictwo Akademickie ŻAK.
• Ładyżyński A. (2020) Życie rodzinne jako szansa rozwoju osobowego z perspektywy pedagogicznej. Wrocław: Atut Oficyna Wydawnicza.
• Łobocki M. (2011) Metody i techniki badań pedagogicznych. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
• Macmillan R. and Kofer R. (2005) ‘Families in the Life Course: Interdependency of Roles, Role Configurations, and Pathways’, Journal of Marriage and Family, 67 (4), pp. 858–879.
• Mazurek E. (2017) ‘Biograficzne uczenie się i narracyjne uczenie się – ramy teoretyczne’, Edukacja Dorosłych, 1 (76), pp. 51–65.
• Nowak-Dziemianowicz M. (2002) Doświadczenia rodzinne w narracjach. Interpretacje sensów i znaczeń. Wrocław: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego.
• Oosterman, M. et al. (2019) ‘The impact of childhood trauma and psychophysiological reactivity on at-risk women’s adjustment to parenthood’, Development and Psychopathology, 31(1), pp. 127–141. Available at: https://doi.org/10.1017/S0954579418001591.
• Opozda D. (2017) ‘Zróżnicowane rodzicielstwo – zarys refleksji’ in D. Opozda and M. Leśniak (eds) Rodzicielstwo w wybranych zagadnieniach pedagogicznych. Pedagogika rodziny w teorii i praktyce. Lublin: Wydawnictwo Episteme, pp. 19–28.
• Piekarski J. (2006) ‘O drugoplanowych warunkach poprawności praktyki badawczej w pedagogice – perspektywa biografii’ in D. Kubinowski and M. Nowak (eds) Metodologia pedagogiki zorientowanej humanistycznie. Kraków: Oficyna Wydawnicza Impuls, pp. 97–126.
• Plopa M. (2008) Psychologia rodziny. Teorie i badania. Kraków: Wydawnictwo Impuls.
• Potočárová, M. and Napora, E. (2018) ‘Przywiązanie i wychowanie w rodzinie a poczucie bezpieczeństwa u dziecka’, in E. Napora, M. Stawiarska-Lietzau, and E. Kornacka-Skwara (eds) Psychospołeczne aspekty bezpieczeństwa w wymiarze indywidualnym i społecznym. Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego im. Jana Długosza w Częstochowie, pp. 13–30.
• Pryszmont-Ciesielska M. (2013a) ‘Mikroświaty macierzyństwa’, Rocznik Andragogiczny, pp. 357–366.
• Pryszmont-Ciesielska M. (2013b) (ed.) Macierzyństwo w relacjach auto/biograficznych i fotografiach kobiet. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Atut – Wrocławskie Wydawnictwo Oświatowe.
• Rostowska T. (1995) Transmisja międzypokoleniowa w rodzinie. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
• Rostowska T. (2000) ‘System wartości rodziców i dzieci jako zadanie rozwojowe’ in D. Kornas-Biela (ed.), Rodzina: źródło życia i szkoła miłości, pp. 217–230. Lublin: Towarzystwo Naukowe KUL.
• Schütze F. (2012) ‘Analiza biograficzna ugruntowana empirycznie w autobiograficznym wywiadzie narracyjnym. Jak analizować autobiograficzne wywiady narracyjne’ in K. Kaźmierska (ed.) Metoda biograficzna w socjologii. Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS, pp. 141–278.
• Segiet W. (2013) O związku edukacji z rodziną. Społeczne konteksty i jednostkowe biografie. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
• Segiet W. (2021) ‘Edukacja i biografia. W kręgu wzajemnych znaczeń i wybranych odniesień’, Biografistyka Pedagogiczna, 6(1), pp. 295–314.
• Slany K. (2002) Alternatywne formy życia rodzinnego w ponowoczesnym świecie. Kraków: Zakład Wydawniczy NOMOS.
• Solarczyk-Szwec, H. (2015) ‘Cztery ćwiartki biograficznego uczenia się’, Rocznik Andragogiczny, 22, pp. 119–134. Available at: https://doi.org/10.12775/RA.2015.006.
• Sztompka P. (2005) Socjologia wizualna. Fotografia jako metoda badawcza. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
• Tedder M. and Biesta G. (2009) ‘Uczenie się bez nauczania? Potencjał i ograniczenia biograficznego uczenia się dorosłych; tłum. A. Nizińska, Teraźniejszość – Człowiek – Edukacja, Nr 2(46), pp. 19–35.
• Urbaniak-Zając D. (1999) ‘Wywiad narracyjny na tle innych technik wywiadu’, Edukacja: Studia – Badania – Innowacje, Tom 4, 68, pp. 29–39.
• Urbaniak-Zając D. (2011) ‘Biograficzna perspektywa badawcza’ in E. Dubas and W. Świtalski (eds) Uczenie się z (własnej) biografii. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, pp. 11–27.
• Wąsiński A. (2011) ‘Autokreacja w perspektywie narracji i biograficzności’ in E. Dubas and W. Świtalski (eds) Biografia i badanie biografii. Uczenie się z (własnej) biografii. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, pp. 29–42.
• Wąsiński A. (2018) Autokreacja małżonków bezdzietnych do wielowymiarowego rodzicielstwa adopcyjnego. Perspektywa pedagogiczno-antropologiczna. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
• Wąsiński A. (2021) ‘Biografie małżeńskie i rodzinne rozpatrywane w perspektywie autokreacji do rodzicielstwa’ in E. Dubas, A. Wąsiński, and A. Słowik (eds) Biografie rodzinne i uczenie się. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego (Biografia i Badanie Biografii, 8), pp. 39–58.

Identifiers

DOI

10.25167/FF/5178

Biblioteka Nauki

53846202