Wojenne losy Zygmunta Mycielskiego i powojenna rzeczywistość w świetle listów do Nadii Boulanger (1939–1960): notatki z lektury

• Authors: Renata Suchowiejko

Title variants

EN

The wartime experiences of Zygmunt Mycielski and the Polish post-war reality as illustrated by Mycielski’s letters to Nadia Boulanger (1939–1960): reading notes

Abstracts

EN

In the article the author examines the letters of Zygmunt Mycielski to Nadia Boulanger, focusing on the wartime period and the 1950s. These sources provide a valuable insight into the correspondents’ deep friendship, painting a clear picture of the composer’s experiences and the musical life in post-war Poland. The letters form part of an extensive body of correspondence from 1929 to 1979 and are now preserved in the Bibliothèque nationale de France, in the Nouvelles Lettres Autographes collection (reference N.L.a. 89–90). This article analyses only a selected portion of this correspondence that covers the period from 22 September 1939 (the first war time letter) to 13–14 August 1960 (a report from the Stratford Festival in Canada). In the early months of the war Nadia Boulanger served as a contact point, relaying information between Mycielski and his family. The letters Mycielski sent from his prisoner-of-war camp were written in tiny script and contained encrypted messages intended to reassure his loved ones. After the liberation Mycielski faced the difficult decision of whether to come back to Poland; ultimately, he did return to his homeland. In the 1950s his letters contained descriptions of the revival of musical life in Poland, reminiscences about old friends and reflections on the political situation. The letters, filled with emotion and personal experiences, constitute a fascinating resource for further research making it possible to better understand the composer’s life and work.

PL

Artykuł analizuje listy Zygmunta Mycielskiego do Nadii Boulanger, skupiając się na okresie II wojny światowej oraz latach pięćdziesiątych XX w. Źródła te stanowią cenne świadectwo głębokiej przyjaźni, obrazując losy kompozytora oraz życie muzyczne w powojennej Polsce. Są częścią obszernej korespondencji z lat 1929–1979, przechowywanej w Bibliothèque nationale de France, w kolekcji nouvelles lettres autographes, sygn. N.L.a. 89–90. W niniejszym artykule badany jest jedynie wycinek tej korespondencji, obejmujący ramy czasowe od 22 września 1939 roku (pierwszy „wojenny” list) do 13–14 sierpnia 1960 roku (relacja z pobytu w Stratford w Kanadzie). W pierwszych miesiącach wojny Nadia pełniła rolę „skrzynki kontaktowej”, przekazując informacje między Mycielskim a jego rodziną. Listy z obozu jenieckiego, pisane drobnym maczkiem, zawierają zaszyfrowane wiadomości, mające na celu uspokojenie bliskich. Po wyzwoleniu Mycielski zmagał się z decyzją o powrocie do Polski, ostatecznie wybierając ojczyznę. W latach pięćdziesiątych opisywał odradzające się życie muzyczne w Polsce, wspominał dawnych przyjaciół i dzielił się refleksjami na temat sytuacji politycznej. Listy te, pełne emocji i osobistych przeżyć, stanowią fascynujący materiał do dalszych badań, umożliwiając głębsze zrozumienie życia i twórczości kompozytora.

Keywords

PL

listy Zygmunta Mycielskiego; Nadia Boulanger; II wojna światowa; lata pięćdziesiąte XX wieku; polska kultura muzyczna

EN

letters of Zygmunt Mycielski; Nadia Boulanger; Second World War; 1950s; Polish musical culture

• Publisher: Związek Kompozytorów Polskich
• Journal: Polski Rocznik Muzykologiczny
• Year: 2024
• Volume: 22
• Pages: 219-243

Dates

published

2024

Contributors

author

Renata Suchowiejko

• Instytut Muzykologii — Uniwersytet Jagielloński w Krakowie

References

• Beata Bolesławska-Lewandowska, Nadia Boulanger and Her Role in Polish Music - in the Light of Zygmunt Mycielski’s Writings, „Polski Rocznik Muzykologiczny” XX, 2022, s. 38–52.
• Maria Modrakowska, Wspominając studia u Nadii Boulanger, „Ruch Muzyczny” 1958 nr 11, s. 14.
• Witold Biegański, Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie 1939–1945, Warszawa 1990.
• Jeanice Brooks, Nadia Boulanger and the Salon of the Princesse de Polignac, „Journal of the American Musicological Society” 46/3, 1993, s. 415–468.
• Rémy Campos, L’analyse musicale en France au XXe siècle: discours, techniques et usages, w: L’Analyse musicale. Une pratique et son histoire, red. Rémy Campos, Nicolas Donin, Genève 2009, s. 353–451.
• Myriam Chimènes, Nadia Boulanger et ses mécènes: connivences sociales, w: Nadia Boulanger et Lili Boulanger. Témoignages et études, red. Alexandra Laederich, Lyon 2007, s. 99–109.
• Granice muzyki – granice wolności. Wokół konferencji kompozytorów i krytyków muzycznych w Łagowie Lubuskim w 1949 roku, red. Krzysztof Brzechczyn, Rafał Ciesielski, Poznań–Warszawa 2021.
• Katalog Rękopisów Biblioteki Narodowej, t. 24: Archiwum Zygmunta Mycielskiego. Sygnatury 13997–14416, oprac. Michał Klubiński, Warszawa 2017.
• Katalog Rękopisów Biblioteki Narodowej, t. 24: Archiwum Zygmunta Mycielskiego. Część 2. Sygnatury 15070–15195, oprac. Michał Klubiński, Warszawa 2022.
• Michał Klubiński, Listy: Mycielski do Boulanger, „Ruch Muzyczny” 2018 nr 8/9, s. 141–146.
• Michał Klubiński, Listy Zygmunta Mycielskiego do Nadii Boulanger ze zbiorów Bibliothèque nationale de France w Paryżu (wybór i opracowanie), w: Człowiek, myśl, muzyka. Wokół postaci i twórczości Zygmunta Mycielskiego, red. Beata Bolesławska-Lewandowska, Barbara Mielcarek-Krzyżanowska, Grzegorz Oliwa, Rzeszów 2019, s. 60–82.
• Michał Klubiński, Listy Zygmunta Mycielskiego do Nadii Boulanger ze zbiorów Bibliothèque nationale de France w Paryżu: wybór z lat 1929–1932, „Kamerton” 2020 nr 62, s. 37–47.
• Alexandra Laederich, Nadia Boulanger et le Comité franco-américain du Conservatoire (1915–1919), w: La Grande guerre des musiciens, red. Stéphane Audoin-Rouzeau, Esteban Buch, Myriam Chimènes, Georgie Durosoir, Lyon 2009, s. 161–173.
• List Zygmunta Mycielskiego do Marii Mycielskiej, 20 II 1933, Biblioteka Jagiellońska, Przyb. 53/50.
• List Zygmunta Mycielskiego do Nadii Boulanger, 4 V 1945, wyd. w języku angielskim “What Awaits Them Now?” A Letter to Paris, przeł. J. Mackenzie Pierce, w: Nadia Boulanger and Her World, red. Jeanice Brooks, Chicago 2020, s. 254–258.
• Caroline Potter, Nadia Boulanger (1887–1979): The Teacher in the Marketplace, w: The Business of Music, red. Michael Talbot, Liverpool 2002, s. 152–170.
• Cédric Segond-Genovesi, 36, rue Ballu: les appartements de Nadia Boulanger, w: La Maison de l’artiste: construction d’un espace de représentations entre réalité et imaginaire, XVIIe-XXe siècles, red. Jean Gribenski, Véronique Meyer, Solange Vernois, Rennes 2007, s. 203–216.
• Jérôme Spycket, Nadia Boulanger, Paris 1987.
• Renata Suchowiejko, Zygmunt Mycielski i Nadia Boulanger - kilka refleksji o życiu i sztuce na podstawie listów z lat 1929–1939, „Kamerton” 2007 nr 1, s. 47–56.
• Renata Suchowiejko, Fonds Montpensier: Pologne, l’inventaire d’archives et l’analyse des sources (coupures des presse, programmes de concerts, correspondance), maszynopis, 2008.
• Renata Suchowiejko, Music Manuscripts in the Polish Library in Paris, „Fontes Artis Musicae” 61/1, 2014, s. 51–60.
• Renata Suchowiejko, Spuścizna Michała Spisaka (1914–1965) w Paryżu. Nowe źródła do badań nad twórczością kompozytora, „Muzyka” 2015 nr 2, s. 51–94.
• Renata Suchowiejko, Materiały archiwalne w zbiorach bibliotek paryskich jako źródła do badań nad historią polsko-francuskich kontaktów muzycznych w okresie międzywojennym, w: Muzyka polska za granicą, t. 1: Twórcy – Źródła – Archiwa, red. Beata Bolesławska-Lewandowska, Jolanta Guzy-Pasiak, Warszawa 2017, s. 285–305.
• Renata Suchowiejko, Musiciens polonais ŕ Paris pendant l’entre-deux-guerres: échanges, réseaux sociaux et cadres institutionnels, „Revue belge de musicologie” 74, 2020, s. 35–51.
• Renata Suchowiejko, Muzyczny Paryż ŕ la polonaise w okresie międzywojennym. Artyści – Wydarzenia – Konteksty, Kraków 2020, wyd. w języku francuskim Paris, capitale musicale polonaise dans l’entre-deux-guerres. Artistes – Événements – Contextes, przeł. Alexandre Dayet, Bologna 2023.
• Sławomir Wieczorek, Na froncie muzyki. Socrealistyczny dyskurs o muzyce w Polsce w latach 1948–1955, Wrocław 2014.

Identifiers

DOI

10.2478/prm-2024-0007

Biblioteka Nauki

60749252