Rozwój sprawozdawczości finansowej w Polsce w latach 1945−1972 na przykładzie Nadleśnictwa Lipsko

• Authors: Kamil Gomulski

Title variants

EN

Development of financial reporting in Poland in the years 1945−1972 on the example of the Lipsko Forest District

Abstracts

EN

The aim of this article is to assess the functioning of financial reporting in the first years of the functioning of the People's Republic of Poland, using the example of reporting by the Lipsko Forest District. The article uses the case study method, analyzing individual reports of the unit over the years 1945-1972. The results show a large information scope of the reports prepared, the form and content of which were adapted to the realities of the communist economic system. In particular, they served as a way to verify the degree of implementation of the imposed economic plans. The study leads to the conclusion that in the years examined, reports have evolved, from simple reports recording post-war assets, to financial reports similar in scope to contemporary ones. The example provided in the article indicates the extensive development of accounting techniques and forms of financial reporting, leading to an increase in the information value of prepared financial statements. The article is an introduction to broader research on the development of accounting and financial reporting in the times of the People's Republic of Poland.

PL

Celem niniejszego artykułu jest ocena funkcjonowania sprawozdawczości finansowej w pierwszych latach istnienia Polski Ludowej na przykładzie sprawozdawczości Nadleśnictwa Lipsko. W artykule wykorzystano metodę studium przypadku, analizując poszczególne sprawozdania jednostki na przestrzeni lat 1945-1972. Wyniki wskazują na duży zakres informacyjny sporządzanych sprawozdań, których forma i zawartość były dostosowane do realiów systemu gospodarki komunistycznej. W szczególności służyły one jako sposób weryfikacji stopnia realizacji narzuconych planów gospodarczych. Wyniki badania prowadzą do wniosku, iż w badanych latach sprawozdania ewoluowały - od prostych sprawozdań ewidencjonujących powojenny majątek do sprawozdań finansowych zbliżonych zakresem do współczesnych. Przedstawiony w artykule przypadek wskazuje na szeroki rozwój technik rachunkowości i form sprawozdawczości finansowej, prowadzący do zwiększenia wartości informacyjnej przygotowywanych sprawozdań finansowych. Artykuł stanowi wstęp do szerszych badań rozwoju rachunkowości i sprawozdawczości finansowej w czasach Polski Ludowej.

Keywords

PL

sprawozdawczość finansowa; rachunkowość socjalistyczna; historia rachunkowości

EN

financial reporting; socialist accounting; history of accounting

• Publisher: Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach
• Journal: Academic Review of Business and Economics
• Year: 2024
• Volume: 7(2)
• Pages: 1-17

Dates

published

2024

Contributors

author

Kamil Gomulski

• Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach, Katedra Rachunkowości

• https://orcid.org/0000000243469410

References

• APwR. (1945). Roczne sprawozdanie rachunkowe za okres obrachunkowy od dn. 16.01.1945 roku do dn. 30.09.1945 roku. Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół Nadleśnictwo Lipsko z siedzibą w Papierni, sygnatura 58/1483/0/3.1/17.
• APwR. (1949a). Ogólny plan finansowo-gospodarczy na rok obrachunkowy 1948/49. Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół Nadleśnictwo Lipsko z siedzibą w Papierni, sygnatura: 58/1483/0/2.1/5.
• APwR. (1949b). Roczne sprawozdanie rachunkowe za okres obrachunkowy od dn. 1.10.1948 roku do dn. 30.09.1949 roku. Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół Nadleśnictwo Lipsko z siedzibą w Papierni, sygnatura 58/1483/0/3.1/21.
• APwR. (1962). Sprawozdanie z działalności gospodarczej. Bilans za rok gospodarczy 1961/62. Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół Nadleśnictwo Lipsko z siedzibą w Papierni, sygnatura 58/1483/0/3.1/23.
• APwR. (1972). Sprawozdanie z działalności gospodarczej. Bilans za rok 1972. Archiwum Państwowe w Radomiu, zespół Nadleśnictwo Lipsko z siedzibą w Papierni, sygnatura 58/1483/0/3.1/32.
• Jaruga, A., Kabalski, P. (2012). Od niemieckich ksiąg handlowych do Międzynarodowych Standardów Rachunkowości. Zarys historii regulacji rachunkowości w Polsce. W: I. Sobańska, P. Kabalski (red.), Współczesne nurty badawcze w rachunkowości (s. 47-91). Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
• Jarugowa, A., Marcinkowski, J. (1989). Uwagi do ewolucji funkcji rachunkowości w Polsce. Acta Universitatis Lodziensis. Folia Oeconomica, 88, 19-29.
• Kaliński, J. (1995). Gospodarka Polski w latach 1944-1989. Przemiany strukturalne. Warszawa: PWE.
• Karmańska, A. (2018). Rachunkowość w Polsce w okresie gospodarki centralnie planowanej - historia mówiona. Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 97, 161-177. DOI: 10.5604/01.3001.0012.0381
• Klimczak, K., Wachowicz, A., (2015). Studium przypadku jako metoda badawcza w nauce rachunkowości - analiza metodologiczna przykładowych zastosowań. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 388, 95-106. DOI: 10.15611/pn.2015.388.10
• Kołaczyk, Z. (1974). Kierunki ewolucji rachunkowości w trzydziestoleciu Polski Ludowej. Warszawa.
• Martan, L. (1970). Fundusz płac w gospodarce socjalistycznej. Prace Naukowe Instytutu Organizacji i Ekonomiki Politechniki Wrocławskiej. Wrocław: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.
• Messner, Z. (2007). Kilka refleksji w roku Jubileuszu Stulecia Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. W: T. Cebrowska, A. Kowalik, R. Stępień (red.), Rachunkowość wczoraj, dziś, jutro (s. 19-33). Warszawa: SKwP.
• Sadowska, B. (2015). Rachunkowość w Państwowym Gospodarstwie Leśnym Lasy Państwowe. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 390, 222-233. DOI: 10.15611/pn.2015.390.22
• Sadowska, B. (2020). Historia rachunkowości Lasów Państwowych w Polsce. W: S. Sojak (red.), Abacus - od Kasy Generalnej Wilanowskiej z 1819 roku do rachunkowości Lasów Państwowych (s. 225-240). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
• Sagan, A. (2016). Metodologia badań ekonomicznych. Kraków: Wydawnictwo UE.
• Skrzywan, S. (1969). Teoretyczne podstawy rachunkowości. Warszawa: PWE.
• Sojak, S. (2007). Rachunkowość polska - próba bilansu na 100-lecie Stowarzyszenia Księgowych w Polsce. W: T. Cebrowska, A. Kowalik, R. Stępień (red.), Rachunkowość wczoraj, dziś, jutro (s. 53-77). Warszawa: SKwP.
• Sojak, S., Banaszkiewicz, A. (2018). Sto lat polskiego prawa rachunkowości (cz. II). Rachunkowość, 12, 11-22.
• Szczypa, P. (2018). Istota i uwarunkowania rachunkowości w gospodarce leśnej - ujęcie retro- i prospektywne. Prace Naukowe Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu, 503, 454-463. DOI: 10.15611/pn.2018.503.40
• Szukaj w Archiwach. (2024). https://www.szukajwarchiwach.gov.pl/zespol/-/zespol/ 30131 (dostęp: 14.01.2024).
• Szychta, A. (2001). Zarys rozwoju planów kont w Polsce. Zeszyty Teoretyczne Rachunkowości, 6, 106-126.
• Tendera, P. (1987). Sprawozdawczość finansowa w przedsiębiorstwie. Warszawa: PWE.
• Walker, S. (2005). Accounting in history. The Accounting Historians Journal, 32(2), 233-259.

Identifiers

DOI

10.22367/arbe.2024.07.01

Biblioteka Nauki

61212861