Towards the Conflict and Compatibility of the Contemporary Economy with Nature

• Authors: Eva Pechočiaková Svitačová

Title variants

PL

W stronę konfliktu i zgodności współczesnej gospodarki z naturą

Abstracts

PL

Przedmiotem powszechnego zainteresowania jest problem stałego pogłębiania się odwiecznego konfliktu między kulturą a naturą, a tym samym konfliktu między naturą i ekonomią, którą J. Šmajs uważa za podsystem kultury. Konflikt między naturą a kulturą uważany jest za główną przyczynę światowego kryzysu ekologicznego, który jest kryzysem współistnienia człowieka z przyrodą. Szczególną uwagę zwraca się tu na drapieżną gospodarkę, na którą Šmajs wskazuje jako jedną z przyczyn tego konfliktu i która ma ogromny wpływ na kształt współczesnej kultury. Głównym celem artykułu jest znalezienie sposobów na złagodzenie tego konfliktu, który obecnie nabrał wymiaru globalnego, oraz opowiedzenie się za szukaniem sposobów na osiągnięcie efektu synergii lub zgodności gospodarki i całokształtu kultury z naturą. Jednym z możliwych rozwiązań byłoby odejście od antropocentryzmu, reorientacja podstawowych wartości w społeczeństwie w oparciu o właściwe rozumienie zjawisk przyrodniczych, kulturowych i ekonomicznych. Równocześnie ważne jest podnoszenie świadomości ekologicznej podmiotów gospodarczych, a w praktyce wszystkich ludzi. Uważamy to za ważny krok w kierunku złagodzenia omawianego konfliktu oraz rozwoju zrównoważonej gospodarki i społeczeństwa.

EN

The subject of interest is the constant deepening of the old conflict between culture and nature, and thus also the conflict with nature and the economy, which J. Šmajs considers to be a subsystem of culture. The conflict between nature and culture is considered to be the main cause of the global ecological crisis, which is a crisis of coexistence between humans and nature. Attention is drawn to the predatory economy, which Šmajs considers to be one of the causes of this conflict and which greatly influences the shape of contemporary culture. The main aim of the paper is to find ways in which this conflict, which has acquired a global dimension, can be mitigated and to advocate for the synergy or compatibility of the economy as well as the whole culture with nature. The solution is to move away from anthropocentrism, to reorient values in society based on a proper understanding of the phenomena of nature, culture and economy. Along with this, it is important to raise environmental awareness among economic actors, but practically among all people. We consider that to be an important step towards mitigating the above-mentioned conflict and towards the development of a sustainable economy and society.

Keywords

PL

przyroda; kultura; gospodarka; konflikt; łagodzenie

EN

nature; culture; economy; conflict; mitigation

• Publisher: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
• Journal: Studia Ecologiae et Bioethicae
• Year: 2023
• Volume: 21
• Issue: 1
• Pages: 43-57

Dates

published

2023

Contributors

author

Eva Pechočiaková Svitačová

• Slovak University of Agriculture in Nitra, Slovakia

• https://orcid.org/0000000172016691

References

• Arendt, Hannah. 2004. Krize kultury [The crisis of culture]. Praha: Mladá fronta.
• Baďurová, Barbora. 2022. “Respect for Life from the Point of View of Naturalness.” Studia Ecologiae et Bioethicae 20(1): 15-23. https://doi.org/10.21697/seb.2022.01.
• Bauman, Zygmunt. 2008. Tekuté časy, život ve věku nejistoty [Fluid times, life in an age of uncertainty]. Praha: Academia.
• Blažej, Anton. 2005. Udržateľný rozvoj – základná rozvojová paradigma 21. Storočia [Sustainable development – the fundamental development paradigm of the 21st Century]. Bratislava: Úrad vlády SR.
• Bechtel, Robert B., and Arza Churchman (eds.). 2002. The New Handbook of Environmental Psychology. New York: John Wiley.
• Beck, Ulrich. 2011. Riziková společnost [The risk society]. Praha: Sociologické nakladatelství.
• Brugger, Walter. 1994. Filozofický slovník [Philosophical Dictionary]. Praha: Naše vojsko.
• Capra, Fritjof. 2009. Skryté súvislosti [Hidden connections]. Bratislava: Vydavateľstvo spolku slovenských spisovateľov, s.r.o.
• Chapman, Robert Lawrence. 1993. Values beyond culture: A study in environmental axiology. New York: Fordham University ProQuest Dissertations Publishing. Accessed November 20, 2022. https://www.proquest.com/docview/304058806.
• Constanza, Robert. 2010. “What is ecological economics? Yale insights.” Accessed October 04, 2022. https://insights.som.yale.edu/insights/what-is-ecological-economics.
• Daly, Herman E., and Joshua Farley. 2004. Ecological economics: principles and applications. Washington DC: Island Press.
• Encyklopaedia Beliana. 2010. “Hodnotová orientácia” [Value orientation]. Accessed September 17, 2022. https://beliana.sav.sk/heslo/hodnotova-orientacia.
• Amanatidis, Georgios. 2022. “Informačné listy o Európskej Únii. Udržateľná spotreba a výroba” [Fact sheets on the European Union. Sustainable consumption and production]. European Parliament. Accessed October 10, 2022. https://www.europarl.europa.eu/factsheets/sk/sheet/77/udrzatelna-spotreba-a-vyroba.
• Global Footprint Network. 2022. “Ecological Footprint.” Accessed September 24, 2022. https://www.footprintnetwork.org/our-work/ecological-footprint/.
• Harari, Yuval N. 2019. Homo Deus. Stručná história zajtrajška [Homo Deus. A brief history of tomorrow]. Bratislava: Aktuell.
• Herder, Johann G. 2020. Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit. Germany: Henricus.
• Huba, Mikuláš. 2004. “Trvalo udržateľná ekonomika II” [Sustainable economy II]. SLOVO. Accessed September 24, 2022. http://www.noveslovo.sk/node/26685.
• Jonas, Hans. 1997. Princip odpovědnosti. Pokus o etiku pro technologickou civilizaci [The principle of responsibility. An Attempt at an Ethics for a Technological Civilization]. Praha: OIKOYMENH.
• Juvin, Hervé, and Gilles Lipovetsky. 2012. Globalizovaný Západ. Polemika o planetární kultuře [The globalised West. Polemic on planetary culture]. Praha: PROSTOR.
• Kaliský, Ján, and Lada Kaliská. 2020. “Man’s Attitude Towards Nature and Animal Respect Questionnaire.” Studia Ecologiae et Bioethicae 18(4): 29-37. https://doi.org/10.21697/seb.2020.18.4.03.
• Klinec, Ivan. 2005. “Alternatívne ekonomické teórie v kontexte udržateľného rozvoja” [Alternative economic theories in the context of sustainable development]. In Hlediska udržitelnosti a kvality života v manažerském a občanském rozhodování, edited by Jan Hejda, 46-87. Praha: Nakladatelství Oeconomica.
• Klinec, Ivan. 2010. “Zelené myslenie pre zelenú budúcnosť. Alternatívne ekonomické a sociálne teórie podporujúce smerovanie k udržateľnému rozvoju” [Green thinking for a green future. Alternative economic and social theories supporting the move towards sustainable development]. Olomouc: Univerzita Palackého. Accessed November 04, 2022. http://www.akademickyrepozitar.sk/sk/repozitar/zelene-myslenie.pdf.
• Kolářský, Rudolf, and Oleg Súša. 2008. Filosofie a současná ekologická krize [Philosophy and the current ecological crisis]. Praha: Filosofia.
• Komárek, Stanislav. 2008. Příroda a kultura. Svět jevů a svět interpretací [Nature and culture. The world of phenomena and the world of interpretations]. Praha: Academia.
• Kumar, Satish. 1992. “Jsme opilí hmotným blahobytem”. Rozhovor časopisu Poslední generace so Satishom Kumarom [We are drunk on material prosperity. The Last Generation magazine interview with Satish Kumar]. Poslední generace 5.
• Leakey, Richard. 1996. Pôvod ľudstva [The origin of humanity]. Bratislava: ARCHA.
• Leopold, Aldo. 1999. “Etika Země” [Ethics of the Earth]. In Leopold, Aldo. Obrázky z chatrče a rozmanité poznámky, 233-255. Tulčík: Abies.
• Lipovetsky, Gilles. 2008. Paradoxní štestí. Esej o hyperkonzumní společnosti [Paradoxical luck. An Essay on Hyperconsumer Society]. Praha: Prostor.
• Lipovetsky, Gilles. 2013. Hypermoderní doba. Od požitku k úzkosti [The Hypermodern Age. From Pleasure to Anxiety]. Praha: Prostor.
• Lorenz, Konrad. 1997. Odumíraní lidskosti [The Withering of Humanity]. Mladá fronta.
• Lorenz, Konrad. 2014. Osm smrtelných hříchů civilizace [Eight Deadly Sins of Civilization]. Praha: Leda.
• Mravcová, Anna. 2019. “Environmental awareness and environmental citizenship dimension.” Slovak Journal of Political Sciences 19(2): 32-48. https://doi.org/10.34135/sjps.190202.
• Mravcová, Anna. 2020. “Environmentálne občianstvo v kontexte súčasného vývoja a bezprostredného ohrozenia” [Environmental citizenship in the context of current development and imminent threats]. Filozofia 75(10): 845-860. https://doi.org/10.31577/filozofia.2020.75.10.3.
• Miller, Peter. 2000. “Axiology and Environmental Ethics.” Business & Professional Ethics Journal 19(1): 97-108.
• Petrusek, Miloslav. 2010. “Zygmunt Bauman: ‘tropika diskursu,’ slovo o pop-kultuře a spotřební společnosti epochy‚ tekuté modernity.” [Zygmunt Bauman: 'tropics of discourse,' a word on pop culture and the consumer society of the epoch of fluid modernity]. Sociologický časopis 46(5): 801-820.
• Priatelia Zeme CEPA. n.d. “Smerom k udržateľným ekonomikám: kritika neoliberálnej ekonomickej globalizácie (zhrnutie)” [Towards sustainable economies: a critique of neoliberal economic globalisation (summary)]. Accessed October 17, 2022 https://cepa.priateliazeme.sk/nas-archiv/spravy/931-smerom-k-udratenym-ekonomikam-kritika%20neoliberalnej-ekonomickej-globalizacie-zhrnutie.
• Rolston, Holmes. 1988. Environmental Ethics. Duties to and Values in the Natural World. Philadelphia: Temple University Press.
• Sedová, Tatiana. 2017. “K metodologickému významu pojmu kultúry” [On the methodological meaning of the concept of culture]. Filozofia 72(8): 632-644.
• Schmuck, Peter, and Wesley P. Schultz. 2002. Psychology of sustainable development. Boston: Kluwer Academic Publishers.
• Schweitzer, Albert. 1986. Kultúra a etika [Culture and ethics]. Bratislava: Slovenský spisovateľ.
• Schweitzer, Albert. 1993. Náuka úcty k životu [The Doctrine of respect for life]. Praha: Dharma Gaia.
• Skolimowski, Henryk. 1996. “Ekologická etika a posvátnost života” [Ecological ethics and the sanctity of life]. In Závod s časem. Texty z morální ekologie, edited by Erazim Kohák, Rudolf Kolářský, and Igor Míchal, 135-152. Praha: Torst.
• Skolimowski, Henryk. 1999. Živá filozofia. Ekofilozofia ako strom života [Living Philosophy. Ecophilosophy as a tree of life]. Prešov: Slovacontact.
• Slušná, Zuzana. 2015. Súčasná kultúrna situácia z pohľadu teórie a praxe [Contemporary cultural situation from the perspective of theory and practice]. Bratislava: UK v Bratislave.
• Smolková, Eva. 2004. “K otázke možných dôsledkov environmentálneho skepticizmu” [On the question of the possible consequences of environmental scepticism]. Filozofia 59, no. 9: 641–653.
• Sťahel, Richard. 2021. “Antropocén alebo ako sa vrátiť na Zem” [Anthropocene or how to return to Earth]. Accessed November 05, 2022. https://mloki.sk/antropocen-alebo-ako-sa-vratit-na-zem/.
• Šikula, Milan. 2003. “Globalization and Illusions in Approaches to Sustainable Development.” Životné Prostredie 37(5): 258-261.
• Šikula, Milan. 2009. “Kritická miera rozporov civilizácie a globálna ekonomická kríza” [A critical measure of the contradictions of civilisation and the global economic crisis]. Ekonomický časopis 57(8): 732-755.
• Šmajs, Jozef. 2006. Ohrozená kultúra. Od evolučnej ontológie k ekologickej politike. [Endangered culture. From evolutionary ontology to ecological politics]. Banská Bystrica: PRO.
• Šmajs, Jozef. 2008. Potřebujeme filosofii přežití? [Do we need a philosophy of survival?]. Brno: Doplněk.
• Šmajs, Jozef. 2010. “Ekonomika a příroda – filosofická reflexe problému” [Economy and nature - a philosophical reflection on the problem]. Ekonomický časopis 58(2): 126-143.
• Šmajs, Jozef. 2011. “K problému ekonomického rastu” [On the problem of economic growth]. SLOVO. Accessed October 10, 2022. https://www.noveslovo.sk/node/53931.
• Šmajs, Jozef. 2013. “K ontologickému pojetí kultury” [On the ontological concept of culture]. Acta Universitatis Carolinae Philosophica et Historica 2 / Studia Sociologica XIX Naše Společná Přítomnost II., 79-90.
• Šmajs, Jozef. 2014a. “Souvisí ekologická krize s predátorským duchovním paradigmatem kultury?” [Is the ecological crisis related to the predatory spiritual paradigm of culture?]. Britské listy. Accessed September 17, 2022 https://legacy.blisty.cz/art/72888.html.
• Šmajs, Jozef. 2014b. “Jedenást podmínek biofilního obratu kultury” [Eleven conditions of biophilic culture turnover]. Accessed September 10, 2022 https://blisty.cz/art/75602-jedenact-podminek-biofilniho-obratu-kultury.html.
• Timko, Marek. 2006. “Globalizácia prírody či globalizácia kultúry?” [Globalisation of nature or globalisation of culture]. Životné prostredie 40(6): 292-294.
• United Nations. 1973. “Report of the United Nations Conference on the Human Environment.” From the UN Conference in Stockholm June 5-16, 1972. New York: UN. Accessed October 15, 2022. https://digitallibrary.un.org/record/523249.
• Višňovský, Emil. 2003. “Man Should Live in a Garden...” Životné prostredie 37(5): 236-239.
• Višňovský, Emil. 2020. Spytovanie sa na človeka [Questioning the man]. Bratislava: UK.

Identifiers

DOI

10.21697/seb.2023.05

Biblioteka Nauki

54683165