Podręczniki zintegrowane dla edukacji wczesnoszkolnej – koncepcja autorów a perspektywa uczniowska

• Authors: Aleksandra Szyller

Title variants

EN

Integrated textbooks in early school education - authors’ view versus students’ view

• Languages of publication: PL

Abstracts

PL

W niniejszym artykule czytelnik zostanie zapoznany z wynikami badań własnych osadzonych wokół merytoryczno-dydaktycznego oraz analityczno – dyskursywnego podejścia w rozważaniach nad podręcznikiem do edukacji wczesnoszkolnej. Do gromadzenia danych jakościowych wykorzystano analizę pakietów edukacyjnych oraz zogniskowane wywiady grupowe z udziałem trzecioklasistów, pogłębione egzemplifikacją wytworzonych w ich toku wytworów – samodzielnie zaprojektowanych przez dzieci zadań podręcznikowych. W trakcie prowadzonych badań poszukiwane były odpowiedzi na następujące pytania badawcze: Jakich umiejętności poznawczych i społecznych uczniów klas początkowych dotyczą zadania proponowane w wybranych podręcznikach dla edukacji wczesnoszkolnej? Jakie są spostrzeżenia uczniów klas trzecich na temat podręczników szkolnych, które wykorzystują na zajęciach? Zestawienie dyskursu podręcznikowego z dyskursem uczniowskim wypada na niekorzyść tych pierwszych. Za pozornym konstruktywistycznym założeniem stojącym u podstaw podręcznika stoi jego czysto transmisyjna forma i realizacja. Wypowiedzi dzieci na temat zawartych w podręcznikach zadań oraz sposobów pracy z pakietem również są niezwykle krytyczne. Jak wynika z wniosków płynących z badań, podręcznik staje się tym, co pogłębia przepaść między światem dziecka i światem dorosłego, zabija motywację do nauki, blokuje twórcze działanie.

EN

In this article the reader will be familiarized with my own research results concentrated around the substantive-didactic and analytic-discursive approach in the early school education debate about textbooks. Qualitative data was gathered through the educational packets analysis and focus interviews with third-graders, enriched with the sample of their own work made during the interviews - textbook tasks designed by them. This article is seeking answers for the following research questions: Which cognitive and social abilities of the students are addressed by the tasks proposed in the selected early school education textbooks? What are the third-graders’ opinions on the textbooks used in classes? The comparison of the textbook discourse with the students’ discourse favors the latter one. Behind a seemingly constructivist assumption, lying on the basis of the textbook, stands its exclusively transmittal form and realization. Children’s opinions on textbooks tasks and ways of working with the educational packets are also very negative. As it has been concluded in the research, the textbooks start to widen the gap between the world of a child and the world of an adult, kill motivation to study and block creative actions.

Keywords

PL

podręcznik do edukacji elementarnej; analiza socjalizacyjna i konwencjonalna podręcznika; dyskurs dziecięcy; dyskurs dorosłych; badania partycypacyjne z udziałem dzieci; podręcznik do edukacji elementarnej; analiza socjalizacyjna i konwencjonalna podręcznika; dyskurs dziecięcy; dyskurs dorosłych; badania partycypacyjne z udziałem dzieci

EN

elementary education textbook; enculturation and conventional analysis of a textbook children’s discourse; adults’ discourse; participation research with children

• Publisher: Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie
• Journal: Forum Pedagogiczne
• Year: 2018
• Volume: 8
• Issue: 2
• Pages: 59-72

Dates

published

2018-10-06

Contributors

author

Aleksandra Szyller

References

• Brzezińska A. I. (1976). Metodologiczne problemy badań nad elementarzem. „Studia Pedagogiczne”, 36.
• Chomczyńska-Rubacha M. (2011). Wstęp. W: Chomczyńska-Rubacha M. (red.). Podręczniki i poradniki. Konteksty, dyskursy, perspektywy. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
• Drost M. (2000). Konkurencyjność podręczników w kształceniu wczesnoszkolnym. W: Puślecki W., Kształcenie wczesnoszkolne na przełomie tysiącleci. Warszawa: Polska Akademia Nauk. Komitet Nauk Pedagogicznych, Oficyna Wydawniczo-Poligraficzna „Adam”.
• Hardman C. (2001). Can there be an anthropology of children? „Journal of the Anthropological Society of Oxford”, 4 (1).
• Kłakówna Z. (2014). Jakoś i jakość. Subiektywna kronika wypadków przy reformowaniu szkoły (1989–2013). Kraków: Uniwersitas.
• Kwiatkowska W. (2011). Perspektywy wykorzystania podręcznika elektronicznego. W: Chomczyńska-Rubacha M. Podręczniki i poradniki: konteksty, dyskursy, perspektywy. Kraków: Oficyna Wydawnicza „Impuls”.
• Łoziński J. (1977). Rola wydawcy w kształtowaniu i doskonaleniu koncepcji książek szkolnych. W: Filipowicz F. (red.). O nowoczesną koncepcję książki dla ucznia i nauczyciela. Warszawa: WSiP.
• Skrzypczak J. (2003). Podręcznik szkolny. Wymagania, ocena, rozbudowa, metodyka stosowania. Poznań: eMPi2.
• Wiśniewska-Kin M. (2013). Dominacja a wyzwolenie. Wczesnoszkolny dyskurs podręcznikowy i dziecięcy. Łódź: Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego.
• Zalewska E. (2009). Programy kształcenia i podręczniki szkolne w edukacji początkowej jako „wybór z kultury”. W: Klus-Stańska D., Szczepka-Pustkowska M. (red.). Pedagogika wczesnoszkolna – dyskursy, problemy, rozwiązania. Warszawa: Wydawnictwa Akademickie i Profesjonalne.
• Zbróg Z. (2005). Wybrane założenia „Podstawy programowej a praktyka szkolna”. W: Ratajka Z. (red.). Uczeń we współczesnej szkole. Problemy reformy edukacji wczesnoszkolnej. Kielce: Wydawnictwo Akademii Świętokrzyskiej.
• Zimny Z. (red.). (1995). Pomiar dydaktyczny jako instrument doskonalenia procesu kształcenia (na przykładzie nauczania początkowego matematyki). Częstochowa: Wydawnictwo Wyższej Szkoły Pedagogicznej.
• https://podreczniki.men.gov.pl/wykaz_dopuszczone_lista5.php [otwarto: 29.05.2018].

Identifiers

DOI

10.21697/fp.2018.2.05