Interpretation of Biblical Texts in Contemporary Panentheistic Discourse

• Authors: Andrii Palchyk

Title variants

PL

Interpretacja tekstów biblijnych we współczesnym dyskursie panenteistycznym

Abstracts

PL

W niniejszym artykule podjęto problematykę interpretacji tekstów biblijnych przez przedstawicieli współczesnej myśli panenteistycznej. Badając problematykę relacji „Bóg–świat”, posługiwali się oni nie tylko fragmentami Pisma Świętego dla rozwoju własnych koncepcji, ale nadawali jednocześnie tym fragmentom brzmienie panenteistyczne. Wobec tego zrozumienie specyfiki panenteistycznej interpretacji takich fragmentów w dziełach poszczególnych autorów staje się możliwe tylko po uwzględnieniu logiki wewnętrznej tej czy innej koncepcji. W artykule przedstawiono panenteistyczne rozumienie fragmentów biblijnych w kontekście procesualnego panenteizmu Ch. Hartshorne’a, gdzie pewne myśli Pisma Świętego rozumie się jako wzorzec myśli quasi-panenteistycznej, a także jako koncepcję „pola racjonalności” J. Życińskigo; podkreślono wartość tekstów biblijnych w panenteizmie soteriologicznym prezentowanym przez N. Gregersena, a także omówiono panenteistyczne interpretacje opisu stworzenia świata w pracach Ph. Claytona i D. Griffina. Przeprowadzona analiza pozwala stwierdzić, że specyfika niektórych koncepcji panenteistycznych determinuje wybór tych, a nie innych tekstów biblijnych, które nie tylko podkreślają immanencję Boga w świecie, ale także akcentują Jego transcendencję.

EN

This article addresses the issue of the interpretation of biblical texts by representatives of contemporary panentheistic thought. While examining the issue of the “God – world” relationship, they not only used fragments of the Holy Scripture to develop their concepts, but at the same time gave these fragments a panentheistic tone. Therefore, understanding the specificity of the panentheistic interpretation of such fragments in the works of individual authors becomes possible only after taking into account the internal logic of this or that concept. The article presents the panentheistic understanding of biblical fragments in the context of Ch. Hartshorne’s processual panentheism, where certain fragments of the Holy Scripture are understood as a pattern of quasi-panentheistic thought. The paper also includes the concept of the “field of rationality” by J. Życiński; the value of biblical texts in the soteriological panentheism presented by N. Gregersen is emphasized, and the panentheistic interpretations of the description of the creation of the world in the works of Ph. Clayton and D. Griffin are discussed. The conducted analysis allows us to state that the specificity of some panentheistic concepts determines the selection of these and not other biblical texts. These texts not only emphasize God’s immanence in the world, but also His transcendence.

Keywords

EN

panentheism; Holy Scripture; biblical hermeneutics; processual theology; field of rationality

PL

panenteizm; Pismo Święte; hermeneutyka biblijna; teologia procesualna; pole racjonalności

• Publisher: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II. Towarzystwo Naukowe KUL
• Journal: Roczniki Teologiczne
• Year: 2024
• Volume: 71
• Issue: Zeszyt Specjalny
• Pages: 35-46

Dates

published

2024

Contributors

author

Andrii Palchyk

• Institute of Theological Studies of the Immaculate Blessed Virgin Mary of the Diocese of Kamieniec-Podilsk

• https://orcid.org/0000000312471734

References

• Clayton, Philip. God and Contemporary Science. Grand Rapids: WM. B. Eerdmans Publishing Company, 1997.
• Clayton, Philip. “Kenotic Trinitarian Panentheism.” Dialog: A Journal of Theology 44(3) (2005): 250–255.
• Clayton, Philip. “Panentheisms East and West.” Sophia 49(2) (2010): 183–191.
• Gregersen, Niels H. “Three Varieties of Panentheism.” In: In Whom We Live and Move and Have Our Being. Panentheistic Reflections on God’s Presence in a Scientific World, ed. Philip Clayton and Arthur Robert Peacocke, 19–35. Grand Rapids, Mich.: William B. Eerdmans Pub., 2004.
• Griffin, David R. Panentheism and Scientific Naturalism. Rethinking Evil, Morality, Religious Experience, Religious Pluralism, and the Academic Study of Religion. Claremont: Process Century Press, 2014.
• Hartshorne, Charles, and William L. Reese. Philosophers Speak on God. Chicago: Univ. of Chicago, 1953.
• Heller, Michał. “Józefa Życińskiego idea pola racjonalności.” Media – Kultura – Dialog. W piątą rocznicę śmierci arcybiskupa Józefa Życińskiego, ed. Robert Nęcek, Wojciech Misztal, 25–38. Kraków: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, 2017.
• Jasiński, Karol. “Józefa Życińskiego koncepcja transcendencji Boga jako głębi bytu.” IDEA – Studia nad strukturą i rozwojem pojęć filozoficznych 26 (2014): 205–220.
• Sokołowski, Paweł, [review]. “Panentheism and Scientific Naturalism: Rethinking Evil, Morality, Religious Experience, Religious Pluralism, and the Academic Study of Religion, David Ray Griffin, Claremont, 2014.” Forum Teologiczne 16 (2015): 250–257.
• Sokołowski, Paweł. “Panenteizm jako postmodernistyczne objawienie? Kilka uwag krytycznych na marginesie książki Davida Ray’a Griffina «Panentheism and Scientific Naturalism».” Studia Nauk Teologicznych 10 (2015): 221–242.
• The New Jerusalem Bible: Standard Edition. New York: Doubleday, a division of Random House, Inc., 1999.
• Wojtysiak, Jacek. “Panenteizm. W związku z poglądami Józefa Życińskiego, Charlesa Hartshorne’a i innych przedstawicieli «zwrotu panenteistycznego».” Roczniki Filozoficzne 60(4) (2012): 313–337.
• Życiński, Józef. Bóg Abrahama i Whiteheada. Tarnów: Biblos, 1992.
• Życiński, Józef. “Ewolucyjna wizja przyrody a XIX-wieczny teizm.” Studia Philosophiae Christianae 32(1) (1996): 73–89.
• Życiński, Józef. Medytacje sokratejskie. Lublin: Edycja Paulińska, 1991.
• Życiński, Józef. “Panteizm a panenteizm w kontekście filozoficznych kontrowersji średniowiecza.” Analecta Cracoviensia 25 (1993): 597–609.
• Życiński, Józef. “Paraintelektualne korzenie fundamentalizmu.” Zagadnienia Filozoficzne w Nauce 12 (1990): 25–37.
• Życiński, Józef. Teizm i filozofia analityczna, vol. 2. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1992.
• Życiński, Józef. Wszechświat emergentny: Bóg w ewolucji przyrody. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2009.

Identifiers

DOI

10.18290/rt2024.3s

Biblioteka Nauki

55995133