Między karą Bożą a miłosierdziem. O obrazach Boga wobec problemu koronawirusa

• Authors: Damian Wąsek

Title variants

EN

Between divine retribution and mercy: on the images of God in the context of COVID-19

Abstracts

EN

In this article, I pose the question: what theological views did the pandemic trigger, where did they originate, and in what direction should they evolve? In answering this, I highlight the encounter between two images of God – the punishing and the merciful – in the context of distortions in religious commentaries on COVID-19. I first ask: From where does the tendency to treat misfortunes as punishment from God come? Later, I propose an alternative model – God is guided by love. I find it more credible in the face of contemporary Church teaching. In the third step, I characterise the foundations of a model based on God’s autonomy and the world, which – in my opinion – can help provide a correct explanation of the problem of evil. It seems that in the face of evil, the thoughts of religious people are very often directed to God, and in the background of their reflection is the question: For what sins are we suffering this? One of the factors contributing to the shaping of such thinking was the expansion of the expiatory model of Revelation. In many theological statements, and above all in Pope Francis’s teaching, there is a suggestion that the image of divine retribution does not correspond to the intuitions that come from the experiences of faith and other theological sources. Since God is love, he does not strive to destroy creation, even in the face of great ingratitude. One more conclusion can be drawn from this image of a loving Creator. Since he is guided by true love, he should treat the world in a spirit of respect for freedom. Otherwise, this love would be imperfect.

PL

Artykuł jest próbą odpowiedzi na pytania, jakie poglądy teologiczne wyzwoliła epidemia, gdzie mają one swoje źródła i w jakim kierunku powinny ewoluować. W odpowiedzi ukazuje się spotkanie dwóch obrazów Boga: karzącego i miłosiernego w kontekście wypaczeń w religijnych komentarzach do koronawirusa. Najpierw pytam, skąd bierze się tendencja do traktowania nieszczęść jako kary od Boga. Później proponuję model alternatywny – Boga kierującego się miłością. Uważam go za bardziej wiarygodny w obliczu współczesnego nauczania Kościoła. W trzecim kroku charakteryzuję zręby modelu opartego na autonomii Boga i świata, który – moim zdaniem – może pomóc we właściwym tłumaczeniu problemu zła. Wydaje się, że w obliczu zła bardzo często myśli osób religijnych kierowane są do Boga, a w tle refleksji pojawia się pytanie: Za jakie grzechy? Do ukształtowania takiego myślenia przyczyniła się m.in. ekspansja ekspiacyjnego modelu objawienia. W wielu wypowiedziach teologicznych, a przede wszystkim w nauczaniu papieża Franciszka, pojawia się sugestia, że obraz Boga karzącego nie odpowiada intuicjom płynącym z doświadczeń wiary i innych źródeł teologicznych. Skoro Bóg jest miłością, nie powinien dążyć do zniszczenia stworzenia nawet w obliczu wielkiej jego niewdzięczności. Z tego obrazu kochającego Stwórcy można wyprowadzić jeszcze jeden wniosek. Skoro kieruje się On prawdziwą miłością, powinien traktować świat w duchu poszanowania wolności, bo w przeciwnym razie ta miłość byłaby niedoskonała.

Keywords

EN

coronavirus; expiation (in theology); relational theology; God and autonomy

PL

koronawirus; ekspiacja (w teologii); teologia relacyjna; Bóg i autonomia

• Publisher: Uniwersytet Szczeciński. Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego
• Journal: Colloquia Theologica Ottoniana
• Year: 2021
• Volume: 37
• Pages: 279-294

Dates

published

2021

Contributors

author

Damian Wąsek

• Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, Polska

References

• Anzelm z Canterbury, Cur Deus homo?, PL CLVIII, col. 361–432.
• Berger K., Po co Jezus umarł na krzyżu?, przeł. E. Pieciul-Karmińska, Poznań 2004.
• Bliźniak G., Konferencja III: Krwawe łzy na Obrazie Jezusa Miłosiernego, https://www.youtube.com/watch?time_continue=711&v=iHgC5udX6Ek&feature=emb_title (dostęp: 23.12.2020).
• Boże, lud Twój, https://spiewniksiedleckiego.pl/?page_id=3516 (dostęp: 23.12.2020).
• Casula L., Volti, gesti e luoghi. La cristologia di papa Francesco, Città del Vaticano 2017.
• Coda P., La Chiesa è il Vangelo. Alle sorgenti della teologia di papa Francesco, Città del Vaticano 2017.
• Edwards D., Bóg ewolucji. Teologia trynitarna, przeł. Ł. Kwiatek, Kraków 2016.
• Formuła spowiedzi, http://www.katechizmy.com.pl/images/spowiedz.pdf (dostęp: 23.12.2020).
• Franciszek, Adhortacja apostolska „Evangelii gaudium” o głoszeniu Ewangelii we współczesnym świecie, http://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esortazione-ap_20131124_evangelii-gaudium.html (dostęp: 23.12.2020).
• Franciszek, Bulla „Misericordiae vultus”, http://www.vatican.va/content/francesco/pl/bulls/documents/papa-francesco_bolla_20150411_misericordiae-vultus.html (dostęp: 10.04.2021).
• Franciszek, Posynodalna adhortacja apostolska „Amoris laetitia” o miłości w rodzinie, http://www.vatican.va/content/francesco/pl/apost_exhortations/documents/papa-francesco_esortazione-ap_20160319_amoris-laetitia.html (dostęp: 23.12.2020).
• Franciszek, Powróćmy do marzeń. Droga ku lepszej przyszłości. Papież Franciszek w rozmowie z Austenem Ivereighem, przeł. P. Guzik, Kraków 2020.
• Franciszek, Scalfari E., Rozmowy z niewierzącym, Kraków 2014.
• Franciszek, Tornielli A., Miłosierdzie to imię Boga, przeł. J. Ganobis, Kraków 2016.
• Franciszek, Wolton D., Otwieranie drzwi: rozmowy o Kościele i świecie, przeł. M. Chojnacki, Kraków 2018.
• Halík T., Czas pustych kościołów, przeł. T. Maćkowiak, Kraków 2020.
• Hryniewicz W., Kościół jest jeden. Ekumeniczne nadzieje nowego stulecia, Kraków 2004.
• Kasper W., Świadek miłosierdzia: moja podróż z Franciszkiem, przeł. T. Szwemin, Warszawa 2016.
• Lambert D., Ryzykowne spotkanie teologii z nauką, przeł. P. Korycińska, Kraków 2018.
• Mattei R. de, Nowe scenariusze w epoce koronawirusa. Czy koronawirus to Boża kara? Rozważania polityczne, historyczne i teologiczne, https://www.pch24.pl/roberto-de-mattei--nowe-scenariusze-w-epoce-koronawirusa--czy-koronawirus-to-boza-kara--rozwazania-polityczne--historyczne-i-teologiczne,74675,i.html#ixzz6WKMn6gcS (dostęp: 23.12.2020).
• Müller G.L., Dogmatyka katolicka, przeł. W. Szymona, Kraków 2017.
• O’Collins G., Chrystologia. Jezus Chrystus w ujęciu biblijnym, historycznym i systematycznym, przeł. K. Franek, K. Chrzanowska, Kraków 2008.
• Orędzia z Trevignano Romano, https://odrodzedoprawdy.pl/oredzia-z-trevignano-romano (dostęp: 23.12.2020).
• Polkinghorne J.C., Jeden świat: wzajemne relacje nauki i teologii, przeł. M. Chojnacki, Kraków 2008.
• Przewodniczący Episkopatu dokonał zawierzenia Polski Chrystusowi i Matce Bożej, https://episkopat.pl/przewodniczacy-episkopatu-dokonal-zawierzenia-polski-chrystusowi-i-matce-bozej (dostęp: 23.12.2020).
• Rahner K., Doświadczenia katolickiego teologa, „Miesięcznik Znak” XLIV (1992) 441(2), s. 72–82.
• Repole R., Il sogno di una chiesa evangelica. L’ecclesiologia di papa Francesco, Città del Vaticano 2017.
• Salij J., Rozgniewany Bóg i Miłosierna Matka, https://opoka.org.pl/biblioteka/T/TD/praca_nad_wiara/rozgniewany.html (dostęp: 23.12.2020).
• Serdeczna Matko, https://dziedzictwo.ekai.pl/@@serdeczna_matko (dostęp: 23.12.2020).
• Sobór Watykański II, Konstytucja dogmatyczna o Objawieniu Bożym „Dei Verbum”, w: Sobór Watykański II, Konstytucje. Dekrety. Deklaracje, Poznań 2002, s. 339–362.
• Wagner H., Dogmatyka, przeł. J. Zychowicz, Kraków 2008.
• Werbick J., La debolezza di Dio per l’uomo. La visione di Dio di papa Francesco, Città del Vaticano 2017.

Identifiers

DOI

10.18276/cto.2021.37-16

Biblioteka Nauki

2010800