Walce fortepianowe w twórczości Aleksandra Zarzyckiego (1834–1895)

• Authors: Wioleta Muras

Title variants

EN

Piano Waltzes in the Works of Aleksander Zarzycki (1834–1895)

Abstracts

EN

Aleksander Zarzycki’s piano works are represented, in addition to other genres, by waltzes, of which he composed five. The first three, Grande valseOp. 4, Valse brillante Op. 8and Grand valse Op. 18, are considered concert waltzes –larger in size and characterised by a variety of melodic ideas. They form an example showing that the composer continued to work with the traditional ternary form (ABA1). internally, these works are very elaborate. Zarzycki extensively em-ploys the technique of variation, crafting new melodies by referencing a key motif, and imitation (of a motif or phrase) in both hand parts. The main tonalities are maintained only in short sections. The waltzes typically display frequent mode changes and more distant keys that are introduced through progressions or sometimes even through direct key changes without any modulation. The last two waltzes, Valse-Impromptu Op. 24 No. 2and En valsant Op. 34 No. 3, due to their size can be categori sed as piano miniatures.Formally, like those mentioned earlier, they have a ternary form, with a contrasted middle movement (in a dominant relation), but they are far less melodically differentiated. All five waltzes fit the style. Undoubtedly, the mentioned music pieces are technically and interpretively challenging due to their large jumps, use of chords with a wide span up to a twelfth, and varying melody and key. The article also discusses the matter of dating works, editions, dedications, and first performances that was made possible based on source research.

PL

Twórczość fortepianową Aleksandra Zarzyckiego poza innymi gatunkami reprezentują walce, których skomponował pięć. Pierwsze trzy: Grande valseop. 4, Valse brillanteop. 8i Grand valseop. 18–należą do walców koncertowych, o większych rozmiarach, które cechuje różnorodność pomysłów melodycznych. Na ich przykładzie widać, że kompozytor kontynuował tradycyjny repryzowy model formalny (ABA1). Utwory te są rozbudowane wewnętrznie. Zarzycki w dużym stopniu wykorzystuje w nich technikę wariantowania, tworzenia nowych melodii w nawiązaniu do jakiegoś jednego głównego motywu oraz imitację (motywu, frazy) w partiach obu rąk. Nadrzędne tonacje utrzymują się tylko na krótkich odcinkach, typowe dla tych walców są zmiany trybów oraz bardziej odległe tonacje, które kompozytor wprowadza poprzez progresje, a czasem nawet pozbawione modulacji bezpośrednie zmiany tonacji. Dwa ostatnie walce, tj. Valse-Impromptuop. 24 nr 2i En valsant op. 34 nr 3, ze względu na rozmiary zaliczyć można do miniatur fortepianowych. Formalnie, podobnie jak wcześniejsze, mają budowę repryzową, zeskontrastowaną częścią środkową (w relacji dominantowej), ale są one zdecydowanie mniej zróżnicowane melodycznie niż poprzednie. Wszystkie pięć walców wpisuje się w stylistykę. Niewątpliwie są one wymagające technicznie i interpretacyjnie, choćby z powodu dużych skoków, akordów o rozpiętości nawet duodecymy, zmienności melodii i tonacji. W artykule poruszone zostały także kwestie datowania dzieł, wydań, dedykacji oraz pierwszych wykonań, które dało się ustalić na podstawie badań źródłowych.

Keywords

PL

Aleksander Zarzycki; walc; muzyka fortepianowa; muzyka XIX wieku

EN

Aleksander Zarzycki; waltz; piano music; music of the 19th century

• Publisher: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Jana Długosza w Częstochowie
• Journal: Edukacja Muzyczna
• Year: 2023
• Volume: 18
• Pages: 19-34

Dates

published

2023

Contributors

author

Wioleta Muras

• Uniwersytet Wrocławski

• https://orcid.org/0000000217145199

References

• Zarzycki Aleksander, Utwory zebrane na fortepian, Vol. 2, red. Marek Szlezer, Wydawnictwo Eufonium, Gdynia 2018.
• Zarzycki Aleksander, Walce na fortepian, red. Marek Szlezer, Wydawnictwo Eufonium, Gdynia 2014.
• [b.n.a.], „Berliner Musikzeitung” 1866, nr 12, s. 96.
• [b.n.a.], „Gazeta Polska” 1866, nr 31, s. 2.
• Giacomelli A., Chronique des concerts, „La Presse Théâtrale et Musicale” 1860, nr 14, s. 2.
• Kleczyński Jan., Przegląd muzyczny, „Echo Muzyczne, Teatralne i Artystyczne” 1889, nr 291, s. 201.
• [b.n.a.], Kronika miejscowa i prowincyonalna, „Słowo” 1883, nr 174, s. 2.
• [b.n.a.], „Kurier Warszawski” 1866, nr 85, s. 465.
• [b.n.a.], „Kurier Warszawski” 1884, nr 148b, s. 3, 4.
• L.[e Brun] T.[omasz], Przegląd tygodniowy, „Gazeta Muzyczna i Teatralna” 1866, nr 25, s. 1.
• „Musikalisch-literarischer Monatsbericht über neue Musikalien, musikalische Schriften und Abbildungen” 1880, nr 11, s. 335.
• [S. J.], Teatr, „Dziennik Literacki” 1866, nr 19, s. 302, 303.
• [S. R.], Provinzial – Beitung, „Breslauer Zeitung” 1865, nr 63, s. 346.
• Sikorski Józef, Ruch muzyczny, „Bluszcz” 1866, nr 20, s. 84.
• [b.n.a.], Wiadomości bieżące krajowe, „Gazeta Warszawska” 1880, nr 283, s. 1.
• [b.n.a.], Wiadomości warszawskie, „Wiek” 1883, nr 144, s. 3, 4.
• Wiślicki Władysław, Przegląd muzyczny. Koncert p. Aleks. Zarzyckiego i pani Majeranowskiéj, „Kłosy” 1866, nr 31, s. 363, 364.
• [Wiślicki Władysław], Koncert Aleksandra Zarzyckiego, „Przegląd Tygodniowy” 1866, nr 2, s. 14.
• [b.n.a.], Z teatru i muzyki, „Kurjer Warszawski” 1883, nr 164, s. 3.
• Chmara-Żaczkiewicz Barbara, hasło: Aleksander Zarzycki, [w:] Encyklopedia muzyczna PWM. Część biograficzna, red. E. Dziębowska, t. w–ż, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2012, s. 332–334.
• Jasińska Danuta, Problem stylu brillant w twórczości Chopina, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 1995.
• Piber Andrzej, Droga do sławy. Ignacy Paderewski w latach 1860–1902, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1982.
• Poniatowska Irena, Historia Muzyki Polskiej, t. 5. Romantyzm, część druga, Twórczość muzyczna w drugiej połowie XIX wieku, 1850–1900, Narodowe Centrum Kultury, Warszawa 2010.
• Popielska Klaudia, „Twórczość Aleksandra Zarzyckiego. Inspiracje – gatunki – język muzyczny”, (wydruk komputerowy pracy doktorskiej pisanej pod kierunkiem dr. hab. Justyny Humięckiej-Jakubowskiej), Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 2023; dostęp – Źródło: https://bip.amu.edu.pl/__data/assets/pdf_file/0021/444207/PopielskaKlaudia-Praca_Doktorska.pdf [stan z 5.11.2023].
• Tomaszewski Mieczysław, Chopin. Człowiek, dzieło, rezonans, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 2010.

Identifiers

DOI

10.16926/em.2023.18.12

Biblioteka Nauki

48472676