Cohabitation a là polonaise, czyli o strukturalnej dysfunkcjonalności modelu dualizmu egzekutywy w systemie ustrojowym Rzeczypospolitej Polskiej

• Authors: Jerzy Jaskiernia

Title variants

EN

Cohabitation a là Polonaise or About the Structural Dysfunction of the Executive Dualism Model in the Political System of the Republic of Poland

Abstracts

EN

The author analyzed the functioning of the executive dualism system in the political system of the Republic of Poland in the years 2023–2025 when there was a cohabitation of the president and the government from different political groups. This period was characterized by the fact that President Andrzej Duda did not position himself as an arbitrator, as assumed in the constitutional model, but supported the opposition (United Right) and blocked, using a suspension veto, important reforms of the government formed by the Civic Coalition, Third Way and New Left. This revealed the structural dysfunctionality of the dual executive model implemented in this way, because it means the need to have at least 60% support in parliament for the implementation of the government program, and this is contrary to the principles of the parliamentary-cabinet system based on majority rule.

PL

Autor poddał analizie funkcjonowanie systemu dualizmu egzekutywy w systemie politycznym Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2023–2025, gdy miała miejsce koabitacja prezydenta i rządu wywodzących się z różnych ugrupowań politycznych. Okres ten charakteryzował się tym, że prezydent Andrzej Duda nie sytuował się w pozycji arbitra, jak zakłada to model konstytucyjny, ale popierał opozycję (Zjednoczoną Prawicę) i blokował za pomocą weta zawieszającego ważne reformy rządu tworzonego przez Koalicję Obywatelską, Trzecią Drogę i Nową Lewicę. Ujawniło to strukturalną dysfunkcjonalność tak realizowanego modelu dualizmu egzekutywy, bo oznacza to potrzebę posiadania w parlamencie co najmniej 60% poparcia dla realizacji programu rządu, a to jest sprzeczne z zasadami systemu parlamentarno-gabinetowego, opartego na rządach większości.

Keywords

PL

konstytucja; rząd; koabitacja; prezydent; dualizm egzekutywy; Rzeczpospolita Polska

EN

government; constitution; Republic of Poland; president; dualism of the executive; coabitation

• Publisher: Wydawnictwo Adam Marszałek
• Journal: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
• Year: 2025
• Issue: 3(85)
• Pages: 13-23

Dates

published

2025

Contributors

author

Jerzy Jaskiernia

• Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach

• https://orcid.org/0000000194015999

References

• Ackar C., Sedelius T., Cohabitation and presidential powers: A global examination of dual executives 1850–2022, „International Political Science Review” 2024, nr 4.
• Antoszewski A., Konflikty w obrębie władzy wykonawczej na tle doświadczeń państw Europy Środkowej i Wschodniej [w:] Instytucje prawa konstytucyjnego w perspektywie politologicznej, red. Z. Kiełmiński, J. Szymanek, Warszawa 2013.
• A Troubled Marriage? Divided Minority Government, Cohabitation, Presidential Powers, President-Parliamentarism and Semi-Presidentialism, „Time” 1997, nr 4.
• Balicki R., Relacje między organami władzy wykonawczej – na drodze do systemu kanclerskiego? [w:] Konieczne i pożądane zmiany Konstytucji RP z 2 kwietnia 1997 roku, red. B. Banaszak, M. Jabłoński, Wrocław 2010.
• Banaszak B., Egzekutywa w Polsce – stan obecny i uwagi de lege fundamentali ferenda, „Przegląd Sejmowy” 2006, nr 3.
• Brzozowski W., Współdziałanie władz publicznych, „Państwo i Prawo” 2010, nr 2.
• Drzonek M., Efektywny czy dysfunkcjonalny? Dylematy dualizmu polskiej egzekutywy [w:] Władza wykonawcza w Polsce i w Europie, red. M. Drzonek, A. Wołek, Kraków– Nowy Sącz 2009.
• Dziemidok-Olszewska B, Dualizm władzy wykonawczej w III Rzeczypospolitej Polskiej – regulacje konstytucyjne i praktyka polityczna, „Przegląd Prawa Konstytucyjnego” 2022, nr 1.
• Elgie R., Semi-presidentialism, Cohabitation and the Collapse of Electoral Democracies, 1990–2008, „Government and Opposition” 2010, nr 1.
• Elgie R., McMenamin I., Explaining the Onset of Cohabitation under Semi-presidentialism, „Political Studies” 2011, nr 3.
• Georghina S., Mişcoiu S., The failure of cohabitation: explaining the 2007 and 2012 institutional crises in Romania, „EEPR – East European Politics and Societies” 2013, nr 4.
• Grzybowski M, Władza wykonawcza w Konstytucji RP. Stan obecny a propozycje zmian [w:] O potrzebie zmian Konstytucji Polski i Ukrainy. Międzynarodowa Konferencja Naukowa, Krasiczyn–Rzeszów 19–21 IX 2005 r., red. W. Skrzydło, W. Szapował, K. Eckhardt, Przemyśl 2006.
• Jaskiernia J., Ewolucja funkcji teleologicznej dualizmu egzekutywy w okresie 25 lat obowiązywania Konstytucji RP [w:] Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Halinie Ziębie-Załuckiej z okazji 70. rocznicy urodzin, red. R. Grabowski, Toruń 2022.
• Kim Y.H., A Troubled Marriage? Divided Minority Government, Cohabitation, Presidential Powers, President-Parliamentarism and Semi-Presidentialism, „Government and Opposition” 2015, nr 4.
• Lazardeux S, Cohabitation and Conflicting Politics in French Policymaking, London 2015.
• Opaliński B., Uwagi o potrzebie modyfikacji systemu rządów w Polsce [w:] Systemy rządów w perspektywie porównawczej, red. J. Szymanek, Warszawa 2014.
• Patyra S., Dualizm egzekutywy – konieczność czy anachronizm? [w:] Zmieniać Konstytucję RP czy nie zmieniać? red. D. Dudek, Lublin 2017.
• Poulard J.V., The French Double Executive and the Experience of Cohabitation, „Political Science Quarterly” 1990, nr 2.
• Skalski P., Dualny model egzekutywy w Konstytucji RP z 1997 r. Delimitacja zadań i kompetencji Prezydenta RP i Rady Ministrów (wybrane problemy) [w:] Dwudziestolecie Konstytucji RP. Potrzebna rewizja czy stagnacja, red. K. Stępniak, Warszawa 2017.
• Skrzydło W., System organów państwowych w świetle konstytucji [w:] Polskie prawo konstytucyjne, red. W. Skrzydło, Lublin 2008.
• Słomka T., How the Means of Electing the President of Poland Acts to Distort Roles within the Country’s Political System, „Studia Politologiczne” 2021, t. 61.

Identifiers

DOI

10.15804/ppk.2025.03.01

Biblioteka Nauki

62788191