Brazil’s Institutional Act No. 5: An Authoritarian Approach to Internal Security

• Authors: Wawrzyniec Kowalski

Title variants

PL

Brazylijski Akt Instytucjonalny nr 5 – autorytarne wyobrażenie bezpieczeństwa wewnętrznego

Abstracts

PL

Celem opracowania jest przybliżenie następstw przyjęcia przez brazylijską juntę wojskową Aktu Instytucjonalnego nr 5 w grudniu 1968 r. – w szczególności ukazanie skutków odejścia od formuły rządów prawa na rzecz wdrażania metod i środków cechujących fenomen tzw. autorytarnego konstytucjonalizmu. Praca systematyzuje m. in. skutki oddziaływania wspomnianego Aktu na mechanizmy gwarancyjne wolności i praw człowieka w Brazylii. Przeprowadzona analiza pozwoliła wykazać, że to właśnie Akt Instytucjonalny nr 5, stanowiąc modelowy przykład mechanizmów zaliczanych do nihilizmu prawnego, w istotnym stopniu przyczynił się do instytucjonalizacji terroru państwowego w okresie rządów nieliberalnych w Brazylii. Okres ten wzmocnił długotrwałą niestabilność instytucjonalną państwa i ciągłe wyzwania dla legitymacji władzy i praworządności, które trwają do dziś.

EN

This study aims to provide an overview of the consequences arising from the Brazilian military junta’s adoption of Institutional Act No. 5 in December 1968. In particular, it highlights the effects of departing from the rule of law and the subsequent implementation of methods and measures that characterise the phenomenon known as authoritarian constitutionalism. The study systematically examines the effects of the Act on the mechanisms that safeguard freedom and human rights. The analysis demonstrates that AI-5 serves as a prime example of legal nihilism and played a significant role in the institutionalisation of state terror during Brazil’s period of illiberal rule. This period reinforced the State’s long-standing institutional instability and the ongoing challenges to the legitimacy of power and the rule of law that persist to this day.

Keywords

EN

Brazil; authoritarianism; internal security; junta; Institutional Act 5

PL

bezpieczeństwo wewnętrzne; Brazylia; rządy autorytarne; junta; Akt Instytucjonalny 5

• Publisher: Wydawnictwo Adam Marszałek
• Journal: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
• Year: 2025
• Issue: 1(83)
• Pages: 275-288

Dates

published

2025

Contributors

author

Wawrzyniec Kowalski

• Wojskowa Akademia Techniczna

• https://orcid.org/0000000274269593

References

• Complak K., Rządy faktyczne w Ameryce Południowej (1930–1979), Wrocław 1990.
• Copelli G.M., Lima D., Juristas e a construção dos Atos Institucionais da Ditadura Militar, https://www.conjur.com.br/2018-dez-29/juristas-construcao-atos-institucionais-ditadura-militar.
• Dávila J., Dictatorship in South America, Oxford 2013.
• Dornelles J.R., 50 Years Ago, Brazil Virtually Legalized Torture and Censorship, Americas Quarterly, 12 December 2018, https://www.americasquarterly.org/article/50-years-ago-brazil-virtually-legalized-torture-and-censorship.
• Klein H., Vidal Luna F., Brazil. The military regimes of Latin America in the Cold War, New Haven 2017.
• Lemaitre J., Law and Violence in Latin America, [in:] Routledge Handbook of Law and Society in Latin America, eds. R. Sieder, K. Ansolabehere, T. Alfonso, New York 2021.
• Lent H., O massacre de Manguinhos, Memória viva collection, Rio de Janeiro 2019.
• Lewis P.H., Authoritarian regimes in Latin America. Dictators, Despots, and Tyrants, Lanham 2006.
• Martins L., The “Liberalization” of Authoritarian Rule in Brazil [in:] Transitions from Authoritarian Rule. Latin America, eds. G. O’Donnell, P.C. Schmitter, L. Whitehead, Baltimore 1993.
• Meyer E., Constitutional Erosion in Brazil, Oxford 2021.
• Meyer E., Illiberalism in Brazil: From Constitutional Authoritarianism to Bolsonarism, “The Journal of Illiberalism Studies” 2023, vol. 3, no. 2.
• Meyerfeld B., Brazil: Lula bans official commemorations of the 60th anniversary of the coup d’état, https://www.lemonde.fr/en/international/article/2024/03/28/brazil-lula-bansofficial-commemorations-of-the-60th-anniversary-of-the-coup-d-etat_6661398_4.html
• Mezarobba G., Between Reparations, Half Truths and Impunity: The Difficult Break with the Legacy of the Dictatorship in Brazil, “SUR International Journal on Human Rights” 2010, vol. 7, no. 13.
• Misiuk A., Bezpieczeństwo wewnętrzne [in:] Encyklopedia Bezpieczeństwa Narodowego, eds. J. Itrich-Drabarek, A. Misiuk, S. Mitkow, P. Bryczek-Wróbel, Warszawa 2023.
• Patto Sá Motta R., Sobre as origens e motivações do Ato Institucional 5, “Revista Brasileira de História” 2018, vol. 38, no. 79.
• Pereira A.W., Political (In)Justice: Authoritarianism and the Rule of Law in Brazil, Chile, and Argentina, Pittsburgh 2005.
• Phillips D., Fury as Bolsonaro orders Brazil army to mark 55th anniversary of military coup, https://www.theguardian.com/world/2019/mar/27/brazil-bolsonaro-military-coup-1964
• Reimão S., “Proíbo a publicação e circulação…” – censura a livros na ditadura militar, “Estudos Avançados” 2014, vol. 28 (80).
• Rosenn K.S., Separation of Powers in Brazil, “Duquesne Law Review” 2009, vol. 47.
• Siuda-Ambroziak R., Komosa M., Narodowa Komisja Prawdy w Brazylii i jej specyfika na tle rozliczeń z rządami dyktatur wojskowych [in:] Faces of reconciliation, ed. J. Kulska, Opole 2016.
• Skidmore T.E., Brazil: Five Centuries of Change, Oxford 1999.
• Skidmore T.E., The politics of military rule in Brazil 1964–1985, New York–Oxford 1990.
• Torelly M., Assessing a Late Truth Commission: Challenges and Achievements of the Brazilian National Truth Commissions, “International Journal of Transitional Justice” 2018, vol. 12, no. 2.
• Trefler P., Siły zbrojne i polityka w Argentynie, Brazylii i Chile. Historia i współczesność, Toruń 2014.
• Vardy C. William, Concrete Inferno. Terror and Torture under Brazil’s Military Regime, 1964–1985, Lanham 2023.

Identifiers

DOI

10.15804/ppk.2025.01.19

Biblioteka Nauki

59526698