Wykorzystanie sztucznej inteligencji w procesie kontrolnym Najwyższej Izby Kontroli

• Authors: Ewa Milczarek , Adam Milczarek

Title variants

EN

The Use of Artificial Intelligence in the Control Process of the Supreme Audit Office

Abstracts

PL

Artykuł analizuje potencjał wykorzystania sztucznej inteligencji (AI) w procesach kontrolnych Najwyższej Izby Kontroli (NIK) w Polsce. W dobie rosnącej automatyzacji i ogromnej ilości danych, AI może znacząco zwiększyć efektywność i precyzję przeprowadzanych kontroli poprzez automatyzację rutynowych zadań, analizę dużych zbiorów danych oraz identyfikację anomalii i nieprawidłowości. Autorzy omawiają także wyzwania związane z wdrożeniem AI, takie jak konieczność zapewnienia poufności danych, zgodności z międzynarodowymi standardami najwyższych organów kontroli (ISSAI 3000), oraz przeciwdziałania manipulacjom wynikami badań kontrolnych. W ramach przeprowadzonych badań symulacyjnych wykazano, że AI, mimo możliwości generowania wartościowych wniosków, jest podatna na wytwarzanie różnorodnych wyników zależnie od formułowania zapytań, co może prowadzić do potencjalnych błędów. W związku z tym, implementacja AI w NIK musi uwzględniać wysokie standardy bezpieczeństwa informacji oraz transparentność w procesie kontroli, jednocześnie podkreślając konieczność dalszych badań i dostosowania przepisów prawnych.

EN

The article analyzes the potential of using artificial intelligence (AI) in the audit processes of the Supreme Audit Office (SAI) in Poland. In an era of increasing automation and massive amounts of data, AI can significantly increase the efficiency and accuracy of audits by automating routine tasks, analyzing large data sets, and identifying anomalies and irregularities. The authors also discuss the challenges of implementing AI, such as the need to ensure data confidentiality, comply with international auditing standards (ISSAI 3000), and prevent manipulation of audit results. Simulation studies have shown that AI, despite its ability to generate valuable conclusions, is prone to producing a variety of results depending on the formulation of queries, which can lead to potential errors. Therefore, the implementation of AI at The Supreme Chamber of Control must take into account high standards of information security and transparency in the audit process, while emphasizing the need for further research and legislative adjustments.

Keywords

PL

sztuczna inteligencja; Najwyższa Izba Kontroli; audyt; kontrola państwowa

EN

artificial intelligence; The Supreme Chamber of Control; audit; state control

• Publisher: Wydawnictwo Adam Marszałek
• Journal: Przegląd Prawa Konstytucyjnego
• Year: 2025
• Issue: 1(83)
• Pages: 229-242

Dates

published

2025

Contributors

author

Ewa Milczarek

• Uniwersytet Szczeciński

• https://orcid.org/0000000307260959

author

Adam Milczarek

• Najwyższa Izba Kontroli

• https://orcid.org/0009000127430188

References

• Alkaissi H., McFarlane S.I., Artificial Hallucinations in ChatGPT: Implications in Scientific Writing, „Cureus” 2023, https://doi.org/10.7759/cureus.35179.
• Arias F., SAI Costa Rica Uses Innovation, Agility to Face the Challenges of COVID-19, „International Journal of Government Auditing” 2021, nr 48 (3).
• Biliński M., 3.3. Kompetencje Najwyższej Izby Kontroli [w:] Kontrola oraz nadzór dotyczący realizacji zadań z zakresu gospodarki komunalnej, red. M. Biliński, W. Gonet, H. Wolska, Warszawa 2020.
• Czarnow S., Biegli i specjaliści w postępowaniu kontrolnym NIK – perspektywa zmian – analiza porównawcza, „Kontrola Państwowa” 2023, nr 3, https://doi.org/10.53122/ ISSN.0452-5027/2023.1.15.
• Dasborough M.T., Awe‐inspiring advancements in AI: The impact of ChatGPT on the field of organizational behavior, „Journal of Organizational Behavior” 2023, nr 44 (2), https://doi.org/10.1002/job.2695.
• Dziwisz S., Profesjonalny osąd i sceptycyzm zawodowy, „Kontrola Państwowa” 2024, nr 1, https://doi.org/10.53122/ISSN.0452-5027/2024.1.02.
• Elm-Larsen R., Krytyczne badanie organizacji i funkcjonowania NOK, „Kontrola Państwowa” 2022, nr 3.
• Emsley R., ChatGPT: these are not hallucinations – they’re fabrications and falsifications, „Schizophrenia” 2023, vol. 9, 52, https://doi.org/10.1038/s41537-023-00379-4.
• Granat M., 1.4. Postępowanie kontrolne [w:] M. Granat, Prawo konstytucyjne z pytaniami i odpowiedziami, Warszawa 2022.
• Jagielski J., Kontrola administracji publicznej, Warszawa 2018.
• Jarzęcka-Siwek E., Skwarka B., Najwyższa Izba Kontroli. Komentarz do ustawy o Najwyższej Izbie Kontroli, Warszawa 2017.
• Jarzęcka-Siwik E., Wykorzystanie wiedzy eksperckiej w kontrolach NIK, „Kontrola Państwowa” 2022, nr 5, https://doi.org/10.53122/ISSN.0452-5027/2022.1.35.
• Kwiatkowski K., Prewencyjna funkcja kontroli Najwyższej Izby Kontroli, „Kontrola Państwowa” 2016, nr 2.
• Kwiatkowski K., System zapewnienia jakości procesu kontrolnego w Najwyższej Izbie Kontroli, „Kontrola Państwowa” 2015, nr 3.
• Lazăr T., Popescu C., Tiberiu Pleșa I., From Digitization to Artificial Intelligence in External Public Audit, „Valahian Journal of Economic Studies” 2023, nr 14 (28).
• Milczarek E., Milczarek A., Ochrona prawa do prywatności w postępowaniu kontrolnym Najwyższej Izby Kontroli, „Forum Prawnicze” 2023, nr 3 (77).
• Oyinkansola Adelakun B., Ruth Onwubuariri E., Adeniyi Adeniran G., Ntiakoh A., Enhancing fraud detection in accounting through AI: Techniques and case studies, „Finance & Accounting Research Journal” 2024, nr 6 (6), https://doi.org/10.51594/farj.v6i6.1232.
• Pacchiardi L., Chan A.J., Mindermann S., Moscovitz I., Pan A.Y., Gal Y., Evans O., Brauner J., How to Catch an AI Liar: Lie Detection in Black-Box LLMs by Asking Unrelated Questions, „arXiv:2309.15840” 2023, https://doi.org/10.48550/arXiv.2309.15840.
• Padrak R., Postępowanie kontrolne NIK. Komentarz, Wrocław 2012.
• Pallathadka H., Hernan Ramirez-Asis E., Pablo Loli-Poma T., Kaliyaperumal K., Magno R.J., Ventayen, Naved M., Applications of artificial intelligence in business management, e-commerce and finance, „Materials Today: Proceedings” 2023, nr 80, https://doi.org/10.1016/j.matpr.2021.06.419.
• Piecha J. Social control of public administration: Twilight or renaissance? Observations in the context of the administration performed through the algorithms, „Studia Iuridica” 2021, nr 89.
• Prasad Dotel R., Artificial Intelligence: Preparing for The Future of Audit, Spotlight on Science & Technology, „International Journal of Government Auditing” 2020, nr 47 (4).
• Robaczyński W. Sztuczna inteligencja – przedmiot badań czy podmiot kontrolowany, „Kontrola Państwowa” 2022, nr 6.
• Salvagno M., Taccone F.S., Gerli A.G., Artificial intelligence hallucinations, „Critical Care” 2023, nr 27, https://doi.org/10.1186/s13054-023-04473-y.
• Sina A., Open AI and its Impact on Fraud Detection in Financial Industry, „Journal of Knowledge Learning and Science Technology” 2023, nr 2 (3).
• Skoczylas D., Uprawnienia nadzorcze i kontrolne regionalnych izb obrachunkowych w zakresie funkcjonowania jednostek samorządu terytorialnego a zadania Najwyższej Izby Kontroli, „Finanse Komunalne” 2020, nr 6.
• Standardy i wytyczne kontroli wykonania zadań na podstawie standardów kontroli INTOSAI i praktyki, Warszawa 2009.
• Tadeusiewicz R., Szaleniec M., Leksykon sieci neuronowych, Wrocław 2015.

Identifiers

DOI

10.15804/ppk.2025.01.16

Biblioteka Nauki

59526535