The Role of General State Administration in Strengthening the Authoritarian System in the Late Years of the Second Polish Republic

• Authors: Janusz Mierzwa

Abstracts

EN

This article endeavours to examine the transformations within the general state administration of Poland following 1935. The initiatives undertaken during this period were a response to the reshaping of the administration after the May Coup and the tumultuous, ad hoc measures of the Great Depression period. With an improved economic landscape, there emerged a more deliberate approach to modernisation, the reassessment of personnel and its augmentation. Two figures within the Ministry of the Interior, Władysław Raczkiewicz and Sławoj Składkowski, played pivotal roles in guiding these reforms. Consequently, the post-1935 period witnessed an acceleration in the modernisation of bureaucratic processes, as well as endeavours to modernise administrative techniques within local governance. These developments were accompanied by heightened societal pressures exerted by the administrative system. Evidence of such pressures included electoral fraud, escalating censorship, and the imposition of financial penalties to coerce ‘voluntary’ activities from the public. Additionally, there was mounting pressure from military entities, which expected the state administration to intensify efforts for national defence. These activities constituted significant facets of state administrative functions in the waning years of the Second Polish Republic, albeit without forsaking the routine operations of office.

Keywords

EN

Second Polish Republic; interwar period; voivode; starost; state administration; military; modernisation; Sanation; Second World War

• Publisher: Towarzystwo Naukowe w Toruniu
• Journal: Zapiski Historyczne
• Year: 2024
• Volume: 89
• Issue: 2
• Pages: 123-140

Dates

published

2024

Contributors

author

Janusz Mierzwa

• Faculty of History, Jagiellonian University, Kraków

• https://orcid.org/0000000305341958

References

• Bernaś-Kostynowicz, Alicja. Społeczeństwo polskie w wojnie obronnej 1939. Współdziałanie ludności cywilnej z wojskiem w okresie zagrożenia i działań wojennych. Warszawa: Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 1988.
• Cichoracki, Piotr, Joanna Dufrat and Janusz Mierzwa. Oblicza buntu społecznego w II Rzeczypospolitej doby wielkiego kryzysu (1930–1935). Uwarunkowania, skala, konsekwencje. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze Historia Iagellonica, 2019.
• Długajczyk, Edward. Sanacja śląska 1926–1939. Zarys dziejów politycznych. Katowice: Wydawnictwo „Śląsk”, 1983.
• Gałędek, Michał. “Rozporządzenie Prezydenta RP z 19 stycznia 1928 r. o organizacji i zakresie działania władz administracji ogólnej – przełom w budowie ustroju administracyjnego państwa polskiego doby międzywojennej.” Zeszyty Prawnicze UKSW 11/3 (2011): 95–123.
• Gałędek, Michał. Ustrój administracji ogólnej na Wileńszczyźnie w okresie międzywojennym. Gdańsk: Wydawnictwo Historyczne Tabularium, 2012.
• Górecki, Dariusz. “Wybory parlamentarne w Polsce w 1935 i 1938 roku.” Acta Universitatis Lodziensis. Folia Iuridica 104 (2023): 39–52.
• Hausner, Roman. Pierwsze dwudziestolecie administracji spraw wewnętrznych. Warszawa: Drukarnia Gazety Administracji i Policji Państwowej, 1939.
• Kim, Igor. “Nadużycia prawa podczas kampanii wyborczej i wyborów do Sejmu w 1938 roku. Analiza protestów wyborczych.” Czasopismo Prawno-Historyczne 57/1 (2005): 257–281.
• Kim, Igor. “Wybory sejmowe w 1938 r. na Kresach Wschodnich II Rzeczypospolitej.” In Obszary zgody czy konfliktu? Kresy Północno-Wschodnie II Rzeczypospolitej, edited by Wojciech Śleszyński and Anna Włodarczyk, 147–166. Białystok, Kraków: Zakład Stosunków Politycznych. Instytut Historii i Nauk Politycznych. Uniwersytet w Białymstoku, Wydawnictwo Avalon, 2014.
• Kozyra, Waldemar. Urząd Wojewódzki w Lublinie w latach 1919–1939. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1999.
• Kozyra, Waldemar. Polityka administracyjna ministrów spraw wewnętrznych Rzeczypospolitej Polskiej w latach 1918–1939. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2009.
• Litwiński, Robert. Korpus policji w II Rzeczypospolitej. Służba i życie prywatne. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2007.
• Mierzwa, Janusz. “O umundurowaniu urzędników administracji ogólnej w Polsce międzywojennej.” Krakowskie Studia z Historii Państwa i Prawa 9/4 (2016): 525–545.
• Mierzwa, Janusz. Starostowie Polski międzywojennej. Portret zbiorowy. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze Historia Iagellonica, 2012.
• Mierzwa, Janusz. “Unifikacja, modernizacja, opresja. Przemiany aparatu administracyjnego II Rzeczypospolitej.” Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prace Historyczne 147/4 (2020): 719–731.
• Mierzwa, Janusz. “Wołyński układ korupcyjny na tle przestępczości urzędniczej w Drugiej Rzeczypospolitej.” In Margines społeczny Drugiej Rzeczypospolitej, edited by Mateusz Rodak, 85–101. Warszawa: Instytut Historii PAN, 2013.
• Mierzwa, Janusz. “Zanim został prezydentem. Działalność Stanisława Wojciechowskiego jako ministra spraw wewnętrznych.” In II Rzeczypospolita. Historia i konteksty. Księga pamiątkowa z okazji Jubileuszu urodzin i pracy naukowej Profesora Janusza Farysia, edited by Tomasz Sikorski, Henryk Walczak and Adam Wątor, 183–196. Szczecin: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Szczecińskiego, 2024.
• Odziemkowski, Janusz. Armia i społeczeństwo II Rzeczypospolitej. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 1996.
• Olstowski, Przemysław. Obóz pomajowy w województwie pomorskim w latach 1926–1939. Warszawa: Wydawnictwo Neriton, Instytut Historii PAN, 2008.
• Olstowski, Przemysław. Procesy „starościńskie” w województwie pomorskim w latach 1936–1937. Polityka obozu rządzącego i niejawne mechanizmy władzy na szczeblu powiatu w pierwszej połowie lat trzydziestych w świetle kilku procesów karnych. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2014.
• Olstowski, Przemysław. “Władysław Raczkiewicz jako wojewoda pomorski (1936–1939).” In Londyńska reduta, vol. 1: Władysław Raczkiewicz (1885–1947), edited by Jarosław Kłaczkow, Mirosław Golon, Krzyszof Kania and Zbigniew Girzyński, 215–225. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2017.
• Pepliński, Wiktor. Prasa pomorska w Drugiej Rzeczypospolitej 1920–1939. Gdańsk: Wydawnictwo Morskie, 1987.
• Pietrzak, Michał. Reglamentacja wolności prasy w Polsce (1918–1939). Warszawa: Książka i Wiedza, 1963.
• Polit, Ireneusz. Miejsce odosobnienia w Berezie Kartuskiej. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2003.
• Przygodzki, Jacek. Komisje dla usprawnienia administracji publicznej w II Rzeczypospolitej. Studium historycznoprawne. Wrocław: E-Wydawnictwo. Prawnicza i Ekonomiczna Biblioteka Cyfrowa. Wydział Prawa, Administracji i Ekonomii Uniwersytetu Wrocławskiego, 2019.
• Sioma, Marek. Sławoj Felicjan Składkowski (1885–1962). Żołnierz i polityk. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2005.
• Sioma, Marek. “Władysław Raczkiewicz – minister spraw wewnętrznych w latach 1921, 1925–1926, 1935–1936.” In Londyńska reduta, vol. 1: Władysław Raczkiewicz (1885–1947), edited by Jarosław Kłaczkow, Mirosław Golon, Krzysztof Kania and Zbigniew Girzyński, 39–76. Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2017.
• Sowa, Andrzej L. “‘Malujemy sosny dla pana starosty!’.” In Pogranicze, czyli polskość. Księga jubileuszowa ofiarowana Profesorowi Andrzejowi Romanowskiemu, edited by Agnieszka Biedrzycka, Paweł Bukowiec and Iwona Węgrzyn, 755–772. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2022.
• Suski, Julian. Organizacja administracji publicznej, vol. 1. Londyn: [s.n.], 1942.
• Śleszyński, Wojciech. Obóz odosobnienia w Berezie Kartuskiej 1934–1939. Białystok: Dom Wydawniczy Benkowski, 2003.
• Tarnowska, Anna. Z dziejów unifikacji administracji II Rzeczypospolitej. Rola przepisów pruskich. Toruń: Wydawnictwo Naukowe UMK, 2012.
• Witkowski, Wojciech. Historia administracji w Polsce 1764–1989. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2007.
• Woźniak, Marcin. “Modernizacja policji w Polsce 1935–1939.” Dzieje Najnowsze 29/3 (1997): 63–76.
• Wrona, Grażyna. Nadzór nad prasą w Krakowie (1918–1939). Kraków: Księgarnia Akademicka, 2017.

Identifiers

DOI

10.15762/ZH.2024.16

Biblioteka Nauki

61521147