Edytorstwo akt sejmikowych dawnej Rzeczypospolitej – dyskusja o współczesnych problemach i możliwościach wydawania źródeł do dziejów parlamentaryzmu i samorządności terytorialnej

• Authors: Monika Jusupović , Michał Zwierzykowski

Title variants

EN

Editing Dietine (sejmik) Files from the Polish-Lithuanian Commonwealth: Discussion on Contemporary Challenges and Opportunities for Publishing Sources on the History of Parliamentarism and Local Government

Abstracts

EN

This text follows a series of editing workshop sessions titled “Dietine (sejmik) Files from the Polish-Lithuanian Commonwealth,” where editions of dietine files were prepared and designed, and issues related to their work methodology were discussed. The sessions were associated with a resurgence in historical research in this area and the ongoing efforts in editing dietine documents. While these documents predominantly originate from the Polish Crown dietines, the first set of files from Lithuanian assemblies has been published, with additional publications on the Grand Duchy of Lithuania currently in progress. The increased focus on these editions has led to various challenges and uncertainties that the publishers had to grapple with, sparking lively scholarly discussions. One of the most contentious issues is the selection of files for publication. Over the past decades, their scope has significantly expanded, and editors now adopt different approaches due to the varying specificity of the materials they are preparing. This issue also influences the adopted principles of modernizing the files, with different approaches being presented. However, most publishers tend to opt for moderate modernisation in an attempt to preserve the original wording of the text. Other issues generating discussions include the critical apparatus and the digitisation and modern forms of making the documents available to the public. The use of digital methods for providing access to dietine files could be pivotal for the development of this research, potentially altering its nature in the near future.

Keywords

EN

Crown of the Polish Kingdom; Grand Duchy of Lithuania; dietines; sejmiks; dietine files; source editing

• Publisher: Towarzystwo Naukowe w Toruniu
• Journal: Zapiski Historyczne
• Year: 2024
• Volume: 89
• Issue: 1
• Pages: 111-138

Dates

published

2024

Contributors

author

Monika Jusupović

• Instytut Historii, Polska Akademia Nauk

• https://orcid.org/0000000271172104

author

Michał Zwierzykowski

• Wydział Historii, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

• https://orcid.org/0000000264193222

References

• Adamus, Jan. “Wydawnictwa źródeł do historii Litwy.” In Pamiętnik VI Powszechnego Zjazdu Historyków Polskich w Wilnie 17–20 września 1935 r., edited by Kazimierz Zakrzewski, vol. 1: Referaty, 439–449. Lwów: nakładem Polskiego Towarzystwa Historycznego, 1935.
• Akty Vilenskoy arkheograficheskoy komissii, vol. 2–7. Vil’na: Tip. A. K. Kirkora, 1867–1909.
• Anishchenko, Yevgeniy K., ed. Zbor tvoraw u 6 t., vol. 5: Abyvatsyeli pravintsyi. Instruktsyi shlyakhyetskikh syeymikaw byelaruskikh zyemlyaw VKL (Litowskay pravintsyi) kantsa XVIII st. Zbornik dakumyentaw. Minsk: Vyd. V. Khursik, 2009.
• Barwiński, Eugeniusz. “Potrzeby naukowe w zakresie wydawnictw źródłowych do dziejów Polski. Okres od 1572 do 1648.” Nauka polska. Jej potrzeby, organizacja i rozwój 2 (1919): 206–217.
• Bondyra, Wiesław, Henryk Gmiterek and Jerzy Ternes, eds. Akta sejmikowe ziemi chełmskiej 1572–1668. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, Archiwum Państwowe, 2013.
• Dubas-Urwanowicz, Ewa, Karol Łopatecki and Jerzy Urwanowicz. “Akta sejmikowe podlaskie – specyfika edycji.” In Edytorstwo źródeł. Od instrukcji do edycji, edited by Adam Perłakowski, 145–155. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze “Historia Iagellonica”, 2022.
• Dworzaczek, Włodzimierz, ed. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego, vol. 1: (1572–1632), part 1: 1572–1616. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1957.
• Dworzaczek, Włodzimierz, ed. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego, vol. 1: (1572–1632), part 2: 1616–1632. Poznań: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962.
• Dybaś, Bogusław, Paweł A. Jeziorski and Tomasz Wiśniewski, eds. Szlachta polsko-inflancka wobec przełomu. Materiały z dyneburskich akt grodzkich i ziemskich z lat 1764–1765. Toruń: Towarzystwo Naukowe w Toruniu, Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk, 2018.
• Dygdała, Jerzy. “Co zamiast instrukcji wydawniczej dla źródeł nowożytnych? Kilka refleksji na marginesie podręcznika ‘Edytorstwo źródeł historycznych’. ” In Edytorstwo źródeł. Od instrukcji do edycji, edited by Adam Perłakowski, 11–33. Kraków: Towarzystwo Wydawnicze “Historia Iagellonica”, 2022.
• Glabisz, Grzegorz. Sejmiki Wielkopolski w latach 1764–1793. Poznań: Wydział Historii UAM, 2022.
• Gmiterek, Henryk, ed. Akta sejmikowe województwa lubelskiego 1572–1632. Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 2016.
• Gmiterek, Henryk, ed. Akta sejmikowe województwa lubelskiego 1633–1668. Lublin, Radom: Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej, Sieć Badawcza Łukasiewicz – Instytut Technologii Eksploatacji. Wydawnictwo Naukowe, 2021.
• Hejnosz, Wojciech, ed. Akta grodzkie i ziemskie z Archiwum Ziemskiego we Lwowie, vol. 25: Lauda sejmikowe halickie 1696–1772. Lwów: Towarzystwo Naukowe we Lwowie, 1931.
• Ivanishev, Nikolay D. ed., Arkhiv Yugo-Zapadnoy Rossii, part 2, vol. 1. Kiyev: Universitetskaya tipografiya, 1861.
• Ivanishev, Nikolay D. ed., Arkhiv Yugo-Zapadnoy Rossii, part 2, vol. 2. Kiyev: Tip. G. T. Korchak-Novitskogo, 1888.
• Ivanishev, Nikolay D. ed., Arkhiv Yugo-Zapadnoy Rossii, part 2, vol. 3. Kiyev: Universitetskaya tipografiya, 1910.
• Jurgaitis, Robertas, Adam Stankevič and Asta Verbickienė, eds. Lietuvos Didžiosios Kunigaikštystės seimelių instrukcijos (1788–1790). Vilnius: Mykolo Romerio universitetas, UAB “Vitae Litera”, 2015.
• Jurgaitis, Robertas. Nuo bajoriškosios savivaldos iki parlamentarizmo. Vilniaus seimelio veikla 1717–1795 m. Vilnius: Parlamentarizmo istorijos tyrimų centras, 2016.
• Jusupović, Monika, ed. Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733–1795. Warszawa: Instytut Historii PAN, Wydawnictwo Neriton, 2019.
• Jusupović, Monika. “Uczestnicy sejmików kowieńskich w czasach Augusta III i Stanisława Augusta Poniatowskiego – teoria i praktyka.” Rocznik Lituanistyczny 2 (2016): 130–131. https://doi.org/10.12775/RL.2016.2.06.
• Jusupović, Monika. “Wstęp.” In Akta sejmiku kowieńskiego z lat 1733–1795, edited by Monika Jusupović, 5–31. Warszawa: Instytut Historii PAN, Wydawnictwo Neriton, 2019.
• Kołodziej, Robert and Michał Zwierzykowski. Bibliografia parlamentaryzmu Rzeczypospolitej szlacheckiej. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2012.
• Kraszewski Igor, Michał Zwierzykowski, Robert Kołodziej and Andrzej Kamieński, eds. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1632–1655. Wydawnictwo FNCE, 2022.
• Kutrzeba, Stanisław, ed. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 1: 1572–1620. Kraków: nakładem Polskiej Akademji Umiejętności, Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolfa, 1932.
• Kutrzeba, Stanisław. “Przedmowa.” In Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 1: 1572–1620, edited by Stanisław Kutrzeba, 3–4. Kraków: nakładem Polskiej Akademji Umiejętności, Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolfa, 1932.
• Lulewicz, Henryk, ed. Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego, vol. 1: Okresy bezkrólewi (1572–1576, 1586–1587, 1632, 1648, 1696–1697, 1706–1709, 1733–1735, 1763–1764). Warszawa: Instytut Historii PAN, Wydawnictwo Neriton, 2006.
• Lulewicz, Henryk, ed. Akta zjazdów stanów Wielkiego Księstwa Litewskiego, vol. 2: Okresy panowań królów elekcyjnych XVI–XVII wiek. Warszawa: Instytut Historii PAN, Wydawnictwo Neriton, 2009.
• Łopatecki, Karol. “Edycje źródłowe akt sejmikowych: przeszłość – teraźniejszość – przyszłość.” Miscellanea Historico-Iuridica 14/2 (2015): 9–43. http://dx.doi.org/10.15290/mhi.2015.14.02.01.
• Łopatecki, Karol. “Specyfika działalności sejmikowej województwa połockiego.” Miscellanea Historico-Iuridica 21/1 (2022): 117–152. http://dx.doi.org/10.15290/mhi.2022.21.01.04.
• Orzeł Joanna and Agnieszka Pawłowska-Kubik, “Od teorii do praktyki – o wybranych problemach edycji źródeł nowożytnych. Dwugłos historyczek i polonistek.” In Edytorstwo źródeł: od instrukcji do edycji, edited by Adam Perłakowski, 35–50. Kraków: Historia Iagiellonica, 2022.
• Prochaska, Antoni, ed. Akta grodzkie i ziemskie z Archiwum T. Z. Bernardyńskiego we Lwowie, t. 23: Lauda sejmikowe wiszeńskie, lwowskie, przemyskie, sanockie 1731–1772, Lwów: Towarzystwo Naukowe we Lwowie, 1928.
• Prochaska, Antoni, ed. Akta grodzkie i ziemskie z Archiwum Ziemskiego we Lwowie, vol. 20: Lauda wiszeńskie 1572–1648 r., Lwów: Księgarnia Seyfartha i Czajkowskiego, 1909.
• Prochaska, Antoni, ed. Akta grodzkie i ziemskie z Archiwum Ziemskiego we Lwowie, vol. 21: Lauda wiszeńskie 1648–1673 r., Lwów: Księgarnia Seyfartha i Czajkowskiego, 1911.
• Prochaska, Antoni, ed. Akta grodzkie i ziemskie z Archiwum Ziemskiego we Lwowie, vol. 22: Lauda wiszeńskie 1673–1732 r., Lwów: Księgarnia Seyfartha i Czajkowskiego, 1914.
• Prochaska, Antoni, ed. Akta grodzkie i ziemskie z Archiwum Ziemskiego we Lwowie, vol. 24: Lauda sejmikowe halickie 1575 –1695. Lwów: Towarzystwo Naukowe we Lwowie, 1931.
• Przyboś, Adam, ed. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 2, issue 1: 1621–1648. Kraków: nakładem Polskiej Akademii Umiejętności, 1953.
• Przyboś, Adam, ed. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 2, issue 2: 1648–1660. Kraków, Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1955.
• Przyboś, Adam, ed. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 3: 1661–1673. Kraków, Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1959.
• Przyboś, Adam, ed. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 4: 1674–1680. Kraków, Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1963.
• Przyboś, Adam, ed. Akta sejmikowe województwa krakowskiego, vol. 5: 1681–1696. Kraków, Wrocław: Wydawnictwo Polskiej Akademii Nauk, Zakład Narodowym im. Ossolińskich, 1984.
• Rachuba, Andrzej. “Edycje akt sejmikowych z terenu Wielkiego Księstwa Litewskiego.” Miscellanea Historico-Iuridica 21/1 (2022): 347–363. http://dx.doi.org/10.15290/mhi.2022.21.01.12.
• Rachuba, Andrzej. “Uczestnicy sejmików litewskich w latach 1565–1764.” In Po unii – sejmiki szlacheckie w Rzeczypospolitej XVI–XVIII wieku, edited by Henryk Lulewicz and Marek Wagner, 15–30. Siedlce: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego, 2013.
• Saviščevas, Eugenijus, Jonas Drungilas and Tomasz Kempa, eds. Źródła do dziejów Żmudzi (1522–1648). Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 2023.
• Smolarek, Przemysław. Diariusz sejmu walnego warszawskiego 1701–1702. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1962.
• Stolicki, Jarosław, ed. Akta sejmiku podolskiego in hostico 1672–1696. Kraków: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego “Societas Vistulana”, 2002.
• Wierzbicki, Leszek A. and Dariusz Kupisz, eds. Chronologia sejmów Rzeczypospolitej Obojga Narodów (1569–1793). Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2021.
• Wierzbicki, Leszek A. “Edycje akt sejmikowych ziem i województw prowincji małopolskiej.” Miscellanea Historico-Iuridica 21/1 (2022): 365–377. http://dx.doi.org/10.15290/mhi.2022.21.01.13.
• Zwierzykowski, Michał, ed. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1696–1732. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2008.
• Zwierzykowski, Michał, ed. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1733–1763. Warszawa: Wydawnictwo DiG, 2015.
• Zwierzykowski, Michał. “Edycje akt sejmikowych z terenu prowincji wielkopolskiej.” Miscellanea Historico-Iuridica 21/1 (2022): 379–403. http://dx.doi.org/10.15290/mhi.2022.21.01.14.
• Zwierzykowski, Michał, Robert Kołodziej and Andrzej Kamieński, eds. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1668–1675. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza, 2018.
• Zwierzykowski, Michał, Robert Kołodziej and Andrzej Kamieński, eds. Akta sejmikowe województw poznańskiego i kaliskiego. Lata 1676–1695. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2018.
• Zwierzykowski, Michał and Robert Kołodziej, eds. Akta sejmikowe województwa bełskiego. Lata 1572–1655. Kraków: Księgarnia Akademicka, 2020.
• Zwierzykowski, Michał, Robert Kołodziej and Andrzej Kamieński, eds. Akta sejmikowe województwa bełskiego. Lata 1656–1695. Kraków: Wydawnictwo Księgarnia Akademicka, 2022.
• Zwierzykowski, Michał, Robert Kołodziej, eds. Akta sejmikowe województwa bełskiego. Lata 1696–1772 (1792). Kraków: Księgarnia Akademicka, 2021.
• Zwierzykowski, Michał. Komisja Skarbowa Poznańska. Z dziejów sejmikowej administracji i sądownictwa skarbowego w Wielkopolsce w XVII i XVIII w. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2003.
• Zwierzykowski, Michał. Samorząd sejmikowy województw poznańskiego i kaliskiego w latach 1696–1732. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 2010.
• Zwierzykowski, Michał. “Wydawanie akt sejmikowych Rzeczypospolitej szlacheckiej – dorobek edytorski oraz refleksje nad klasyfikacją źródeł do dziejów osiemnastowiecznych sejmików.” Wiek Oświecenia 27 (2011): 26–46.

Identifiers

DOI

10.15762/ZH.2024.05

Biblioteka Nauki

61492214