Przestrzeń ducha w muzyce: koncepcja podmiotu Eero Tarastiego jako narzędzie interpretacji zjawiska

• Authors: Eliza Krupińska

Title variants

EN

The space of spirituality in music: the concept of a subject by Eero Tarasti as an instrument for interpreting a phenomenon

Abstracts

EN

The spiritual dimension of music has always been shrouded in a mystery. In 19th c. some desperate attempts were made to capture the spirituality of music by resorting, on the one hand, to the sphere of metaphors and essayism, on the other, to philosophical tools. The aesthetics of emotions, however, began at some point to be uncomfortable. “The inexpressible” of music, be at first its highest virtue, led no farther than to the sphere of poetics without explaining the phenomenon of musical transcendence. The 60’and the 70’of 20th c. brought the instruments of the structural musical semiotics. The latter, despite its neo-positivist and laboratory precision, shunned the significance of extra-musical subject matters, confining its research to some neutral levels and believing in the existence of an objective text of a music work. “The semantic turn” brought a new branch of semiotics exposing the very process of meaning understood as a dynamic act inextricably linked with a cultural context. In this semiotic perspective it is suggested to interpret the phenomenon of spiritual content of music by employing the elements of the concept of a subject defined by Eero Tarasti. The existential Me and the social Self explain many ideas related to extra-musical subject matters of a music piece (particularly those of theological and metaphysical nature) helping to understand the mechanism of merging “cultural subject matters” into semantic relationships.

PL

Duchowy wymiar muzyki zawsze stanowił zagadkę. W XIX wieku próbowano rozpaczliwie uchwycić ducha muzyki, uciekając w sferę metafor i eseistyki z jednej strony, a sięgając po filozoficzne narzędzia z drugiej. Estetyka uczucia stała się jednak w pewnym momencie niewygodna. „Niewyrażalne” muzyki, stanowiące z początku jej najwyższą cnotę, prowadziło nie dalej niż w sferę poetyki, nie wyjaśniając fenomenu muzycznej transcendencji. Lata 60. i 70. XX wieku przyniosły narzędzia strukturalnej semiotyki muzycznej. Ta ostatnia mimo neopozytywistycznej, laboratoryjnej dokładności stroniła od problemu znaczenia treści pozamuzycznych, ograniczając swoje badania do poziomu neutralnego i wyrażając wiarę w istnienie obiektywnego tekstu dzieła. „Zwrot semantyczny” przyniósł nowy odłam semiotyki eksponującej sam proces znaczenia rozumiany jako akt dynamiczny i nierozerwalnie związany z kontekstem kulturowym. W tej właśnie perspektywie semiotycznej proponuje się interpretację fenomenu duchowej treści muzyki, wykorzystując elementy koncepcji podmiotu Eero Tarastiego. Egzystencjalne Me i społeczne Self wyjaśnia wiele idei związanych z treścią pozamuzyczną dzieła (zwłaszcza natury teologicznej i metafizycznej) i przyczynia się do zrozumienia mechanizmu wiązania „tekstów kulturowych” w wiązki znaczeniowe.

Keywords

EN

semiotics; Tarasti; Greimas; sacred music; musical subject; sign; meaning; interpretation; theology; aesthetics

PL

semiotyka; Tarasti; Greimas; muzyka sakralna; podmiot muzyczny; znak; znaczenie; interpretacja; teologia; estetyka

• Publisher: Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
• Journal: Pro Musica Sacra
• Year: 2020
• Volume: 18

Dates

published

2020

Contributors

author

Eliza Krupińska

• Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie

References

• Arendt H., Heidegger M., Korespondencja z lat 1925–1975, przekł. S. Lisiecka, Warszawa 2010.
• Balthasar H. U. von, Rozwój idei muzycznej, w: H. U. von Balthasar, Pisma wybrane, t. 2, przekł. M. Urban CSsR, Kraków 2007.
• Buczyńska-Garewicz H., Semiotyka Peirce’a, Warszawa 1994.
• Davies J. B., The psychology of music, London 1978.
• Fontanille J., Soma et séma: Figures du corps, Paris 2005.
• Fubini E., Historia estetyki muzycznej, Kraków 2002.
• Gombrich E. H., Pisma o sztuce i kulturze, Kraków 2011.
• Kravchenko V., The symbolic structure of Alexander Scriabin’s „Mystery”, w: Music and the Arts: Proceedings from ICMS 7, vol. 2, ed. E. Tarasti, Helsinki 2006, s. 712–722 (Acta Semiotica Fennica, 23. Approaches to Musical Semiotics, 10).
• Lechte J., Panorama współczesnej myśli humanistycznej. Od strukturalizmu do postmodernizmu, przekł. T. Baszniak, Warszawa 1999.
• Molino J., Fait musical et sémiologie de la musique , „Musique en jeu” 1975 num. 17, s. 37–62.
• Nattiez J.-J., Fondements d’une sémiologie de la musique, Paris 1975.
• Pelc J., Wstęp do semiotyki, Warszawa 1984.
• Rosner K., A. J. Greimasa semiotyka narracji, „Pamiętnik Literacki” 67 (1976) nr 2, s. 341– 352.
• Smith T. A., More Evidence of Numeral–Logical Design in Bach’s „St. Matthew Passion”, „Bach” 17 (April, 1986) no. 2, s. 24–30.
• Spitzer M., The Sense of Music: Semiotic Essays by Raymond Monelle, „Music & Letters” 83 (Aug., 2002) no. 3, s. 506–509.
• Tarasti E., Introduction to a philosophy of music, w: Music and the Arts: Proceedings from ICMS 7, ed. by E. Tarasti, Helsinki 2006 (Acta Semiotica Fennica, 23. Approaches to Musical Semiotics, 10).

Identifiers

DOI

10.15633/pms.3707

Biblioteka Nauki

2232936