POSTULOWANY MODEL WSPÓLNOTY ORAZ DOBRA WSPÓLNEGO W PUBLIKACJACH KATOLICKIEGO TYGODNIKA SPOŁECZNEGO „ŁAD” W LATACH 1981–1984

• Authors: Agata Tasak

Title variants

EN

THE MODEL OF COMMUNITY AND THE COMMON GOOD POSTULATED IN THE WRITINGS PUBLISHED IN THE CATHOLIC SOCIAL WEEKLY ŁAD IN 1981–1984

Abstracts

EN

The paper focuses on the analyses of the socio-political concepts presented in the Catholic social weekly Ład in the years 1981–1984. In the period under question, the periodical was a media platform which enabled the expression of views by lay Catholics who perceived opportunities for increasing their socio-political activity in the political reality of Poland at that time. The model of community proposed by them, as well as the way of defining the common good, were for the most part consistent with the concepts of the social teaching of the Catholic Church and conformed to the guidelines of the hierarchs of the Catholic Church in Poland – especially Primate Stefan Wyszyński. The calls to action for the common good were combined with the idea of reconciliation, dialogue, and cooperation. Accordingly, the national community was thus considered the most important community of all. It should be emphasized that these concepts were supposed to enhance the power and importance of this particualt community of Catholics in public life and to contribute to establishing their position as the most important representative of the Catholics on the political scene of the period.

Keywords

EN

common good; lay Catholics; community; social and political activity of Catholics in the Polish People’s Republic

• Publisher: Uniwersytet Rzeszowski. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
• Journal: Polityka i Społeczeństwo
• Year: 2020
• Volume: 18
• Issue: 1
• Pages: 85-105

Dates

published

2020

Contributors

author

Agata Tasak

• Instytut Politologii, Uniwersytet Pedagogiczny im. Edukacji Narodowej w Krakowie

• https://orcid.org/0000000172002193

References

• Anzenbacher, A. (2010). Wprowadzenie do chrześcijańskiej etyki społecznej. Myśl filozoficzna. Kraków: Wydawnictwo WAM.
• Auleytner, W. (1981). Nie powinniśmy ulegać myśli, że konfrontacja jest nieunikniona. Ład, 21–22, s. 3.
• Bukowski, J. (1982a). Dla siebie i dla innych. Nowa praca organiczna. Ład, (11), s. 3.
• Bukowski, J. (1982b). Praca organiczna a polityka, Ład, (23), s. 1.
• Cenckiewicz, S. (2007). „Endekoesbecja”. Dezintegracja Polskiego Związku Katolicko-Społecznego w latach 1982–1986. Aparat represji w Polsce Ludowej 1944–1989, 5(1), 343–456.
• Cenckiewicz, S. i Żaryn, J. (2005). Obok i w centrum PZKS-u, czyli jak „mrowisko” miało zastąpić „elitę”. Znaki Nowych Czasów, (15), s. 131–153.
• Dańkowski, D. (2013). Czy dobro wspólne może być podstawą etyczną racji stanu, Kraków: Wydawnictwo WAM.
• Domeracki, P. (2010). Kontrowersje wokół dobra wspólnego. W: D. Probucka (red.), Dobro wspólne, (s. 67–81 ). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
• Dudek, A. i Gryz, R. (2003). Komuniści i Kościół w Polsce (1945–1989), Kraków: Znak.
• Fel, S. (2017), Stefana Kardynała Wyszyńskiego koncepcja narodu. W: S. Fel i M. Wódka (red.), Kardynał Stefan Wyszyński (1901–1981). Myśl społeczna (s. 89–101). Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Friszke, A. (1997). Oaza na Kopernika. Klub Inteligencji Katolickiej 1956–1989. Warszawa: Biblioteka Więzi.
• Kuta, C. (2009). „Działacze” i „Pismaki”. Aparat bezpieczeństwa wobec katolików świeckich w Krakowie w latach 1957–1989. Kraków: Wydawnictwo Dante.
• Lewandowski J. (1981). Naród a państwo w nauczaniu kardynała Wyszyńskiego, Ład, (15), s. 7.
• Lisicka, H. (1991). Pluralizm światopoglądowy w koncepcjach politycznych PAX, ChSS, PZKS. Wrocław: Uniwersytet Wrocławski.
• Łętowski, M. (1982). Polska po stanie wojennym. Ład, (12), s. 4.
• Łętowski, M. (1998). Ruch i koło poselskie Znak 1957–1976. Katowice: Unia.
• Łętowski, M. (2010). Gdy lżyliśmy ustrój i godziliśmy w sojusze. Lublin: Wydawnictwo KUL.
• Łętowski, M. (2016). Ostatnia dekada PRL. Zapiski dziennikarza z lat 1982–1991. Lublin: Academicon.
• Matyja, R. (2007). Państwowość PRL w polskiej refleksji politycznej lat 1956–1980. Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej; Nowy Sącz: Wyższa Szkoła Biznesu – National Louis University.
• Moskal, A. (1983). Jak to zrobić, Ład, (14), s. 1.
• Nęcek, R. (2019). Powinności obywatela wobec państwa w przekazie homiletycznym prymasa Stefana Wyszyńskiego. W: Prymas Wyszyński a niepodległa. Naród – patriotyzm – państwo w nauczaniu Prymasa tysiąclecia, red. E.K. Czaczkowska i R. Łatka (s. 121–133). Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
• Novak, M. (1998). Wolne osoby i dobro wspólne. Kraków: Znak. Od redakcji. (1981). Ład, (1–2), s. 1.
• Olszewski, W. (1981a). Praworządne państwo – samorządne społeczeństwo. Ład, (11–12), s. 5.
• Olszewski, W. (1981b). Racja stanu. Ład, (29), s. 1.
• Olszewski, W. (1981c). Doniosłe słowa. Ład, (28), s. 2.
• Olszewski, W. (1982a). Polskie myślenie. Ład, (12), s. 1.
• Olszewski, W. (1982b). Aktywny naród – uspołecznione państwo. Ład, (9), s. 1.
• Olszewski, W. (1982c). Nowy rodzaj pracy organicznej. Ład, (2), s. 1.
• Olszewski, W. (1982d). Potrzeba inicjatywy. Ład, (3), s. 1.
• Olszewski, W. (1983a). Oczekiwanie. Ład, (4), s. 1.
• Olszewski, W. (1983b). Rolnicy. Ład, (15), s. 1.
• Olszewski, W. (1984a). Wspólne, Ład, (15), s. 1.
• Olszewski, W. (1984b). Ustrój i charakter. Ład, (5), s. 1.
• Ostrowski, J. (1983). Uwolnić się od bierności. Ład, (1), s. 1.
• Pokorna-Ignatowicz, K. (2002). Kościół w świecie mediów. Historia – dokumenty – dylematy. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Prymas Polski do redakcji „Ładu”. (1981). Ład, (1–2), s. 1.
• Rzegocki, A. (2008). Racja stanu a polska tradycja myślenia o polityce, Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej.
• Sikorski, T. (2014). „Sensus catholicus”. Orientacje ideowe powojennych legalnych środowisk katolików świeckich w Polsce Ludowej. Zbliżenia i oddalenia. W: R. Ptaszyński i T. Sikorski (red.), Sensus Catholicus. Katolicy świeccy w Polsce ludowej. Postawy – aktywność – myśl (s. 39–73). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek.
• Simon, Y.R. (1993). Filozofia rządu demokratycznego, Kraków: Arka.
• Skibiński, P. (2017). Chadecja w PRL? Czy politycy katoliccy byli chrześcijańskimi demokratami? Pamięć i Sprawiedliwość, (2), s. 154–178.
• Skibiński, P. (2019). Do jakiego stopnia PRL był państwem polskim? Ocena Prymasa Wyszyńskiego. W: E. K. Czaczkowska i R. Łatka (red.), Prymas Wyszyński a niepodległa. Naród – patriotyzm – państwo w nauczaniu Prymasa tysiąclecia (s. 77–88). Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu.
• Sorge, B. (2000). Wykłady z katolickiej nauki społecznej, Kraków: Wydawnictwo WAM.
• Stomma, S. (1946). Maksymalne i minimalne tendencje społeczne katolików. Znak, 3, s. 257–275.
• Szahaj, A. (2007). Kilka uwag o idei wspólnotowości oraz ideologii wielokulturowości. W: D. Pietrzyk-Reeves (red.), Pytania współczesnej filozofii polityki (s. 67–72). Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
• Szahaj, A. (2008). Relatywizm i fundamentalizm oraz inne szkice z filozofii kultury i polityki, Toruń: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.
• Szatybełko, M. (1983). Odrodzona rodzina – odrodzony naród. Ład, (7), s. 7.
• Węgrzecki, J. (2011), Wpływ, autorytet, dominacja. Teorie władzy i ich struktura, Warszawa 2011.
• Woźniakowski, H. (2000). Państwo jako dobro wspólne. W: A. Rzegocki (red.), Państwo jako wyzwanie (s. 62–74 ). Kraków: Ośrodek Myśli Politycznej.
• Zabierowski, M. (2010). Dobro wspólne w personalizmie Emmanuela Mouniera. W: D. Probucka (red.), Dobro wspólne (s. 151–156). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
• Zabłocki, J. (1981a). O prawo do zrzeszania się rolników indywidualnych. Ład, (7–8), s. 5.
• Zabłocki, J. (1981b). Dialog – alternatywa dla strajków. Ład, (10), s. 6.
• Zabłocki, J. (1981c). Polski znak nadziei. Ład, (27), s. 2.
• Zabłocki, J. (1982a). Fakty lepiej przemówią do społeczeństwa niż słowo. Ład, (6), s. 1.
• Zabłocki, J. (1982b). Kierunki dalszej pracy związku. Ład, (11), s. 7.
• Zabłocki, J. (1992). Pięć tez o roli Kościoła w PRL. Ład (49), s. 3.
• Zabłocki, J. (2007). „Teczka” na chadecję. Uwagi do dokumentów MSW z lat 1983– 1986 (SOR „Mrowisko”). Znaki Nowych Czasów, (18), s. 119–143.
• Zabłocki, J. (2011), Dzienniki, t. 2, 1966–1975. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej.
• Założenia ideowe PZKS. (1981). „Ład”, (1), s. 13.
• Zamelski, P. (2012). Wybrane koncepcje dobra wspólnego w ujęciu prawnonaturalnym i normatywnym. Pobrane z: https://depot.ceon.pl/handle/123456789/5797
• Zieliński, W. (2010). Dobro wspólne – etyczne zaklęcie czy pojęcie operacyjne. W: D. Probucka (red.), Dobro wspólne (s. 25–33). Kraków: Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Pedagogicznego.
• Żaryn, J. (2005). Kościół katolicki w PRL – wybrane zagadnienia, hipotezy, prowokacje. Pamięć i Sprawiedliwość, (1), s. 11–34.
• Żaryn, J. (2012). Kościół. Naród. Człowiek czyli opowieść optymistyczna o Polakach w XX wieku. Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej. Wydawnictwo Neriton.

Identifiers

DOI

10.15584/polispol.2020.1.5

Biblioteka Nauki

512873