Domy korekcyjne dla duchowieństwa diecezjalnego na ziemiach polskich w XIX wieku z uwzględnieniem Galicji i klasztoru karmelitów bosych w Zagórzu

• Authors: Stanisław Nabywaniec

Title variants

EN

Correctional homes for diocesan clergy in the Polish lands in the 19th century with regard to Galicia and the Discalced Carmelite monastery in Zagórze

Abstracts

EN

In this article, the issue of restoring discipline among the diocesan clergy in Galicia is presented, by means of the example of the correctional house in Zagórz. The issue is examined in the context of other Polish territories under Prussian and Russian partition, as well as within the Habsburg monarchy and its subordinate ecclesiastical correctional institutions. This matter is depicted against the backdrop of the prevailing Josephinian and post-Josephinian system of maintaining and restoring discipline among clergy members, not only in terms of moral conduct but also as a means of bringing politically defiant clergy in line with the prevailing political correctness at the time.

PL

W niniejszym artykule przedstawiono kwestię przywrócenia karności duchowieństwa diecezjalnego w Galicji na przykładzie domu korekcyjnego w Zagórzu, w kontekście pozostałych ziem polskich w zaborze pruskim i rosyjskim oraz na terenach monarchii habsburskiej, jak też podległych im korekcyjnym instytucjom kościelnym. Zagadnienie to ukazano na tle obowiązującego józefińskiego i postjózefińskiego systemu utrzymania i przywracania karności osób duchownych nie tylko w zakresie postaw moralnych, ale także jako formy przywoływania niepokornych politycznie duchownych do obowiązującej wówczas poprawności politycznej.

Keywords

PL

duchowieństwo; nadużycia duchownych; domy emerytów

EN

clergy; clerical misconduct; retirement homes; correctional houses; Zagórz

• Publisher: Uniwersytet Rzeszowski. Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego
• Journal: Galicja. Studia i materiały
• Year: 2023
• Issue: 9
• Pages: 154-168

Dates

published

2023

Contributors

author

Stanisław Nabywaniec

• Uniwersytet Rzeszowski

• https://orcid.org/000000031117536X

References

• Allgemeine Verwaltungs Archiv in Wien, Alter Kultus, Correctionshäuser: in Galizien (rit. lat.) 1811–1832, Karton 638, I ma Instructio pro detentis in Domo Correctionis in Zagórze sacerdotibus, b. k.
• Chadam A., Historia Kościoła i Klasztoru, w: https://przeworsk.bernardyni.pl/historia/ [dostęp11.10.2022].
• Compendium iuris ecclesiastici ad usum cleri ac praeteritim per Imperium Austriacum in cura animarum laborantis, scripsit dr. Simon Aichner archiepiscopus Theodosiopolitanensis, resig. Episcopus Brixensis solio pontificio assistens et praelatus domesticus S[uae] S[anctitatis] edition undecimal recognita et emendate a dr. Theod[ore] Friedle vicario generali, protonotario apost[olico] ac praeposito ecclesiae catedr[alis] Brixin[ensis], Brixinae 1911.
• Concilios visigoticos e hispano-romanos, ed. J. Vives, T. Mann Martfnez, G. Martinez Diez, Barcelona– Madrid 1963.
• Concilium Lateranense IV a. 1215, Romae 2007.
• Concilium Tridentinum. Canones et decreta 1545–1563, Romae 2007.
• Gloger Z., Demeryci [w:] Encyklopedia staropolska ilustrowana, Warszawa 19743, s. 314–315.
• Jaromin H., Zarys historii Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri w Polsce (1668–1968), „Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce” 1970, t. 32, s. 40–105.
• Massalski A., Instytut pokutników. Kartka z dziejów Świętego Krzyża, „Przemiany” 1987, nr 4, s. 29–32.
• Obłąk J., Zgromadzenia Św. Wincentego a Paulo na Warmii, „Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce” 1960, t. 12, s. 45–58.
• Rąb J., Dom księży misjonarzy i seminarium diecezjalne w Brzozowie 1760–1783, „Nasza Przeszłość. Studia z dziejów Kościoła i kultury katolickiej w Polsce” 1988, t. 70, s. 5–29.
• Rieder F., Handbuch der k.k. Verordnungen über geistliche Angelegenheiten für säntlichen Provinzen des Österreichischen Keiserstaates mit Ausnahme von Ungarn und Siebengürgen, Wien 1847.
• Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Prudniku, https://www.wikiwand.com/pl/Sanktuarium_Matki_Bo%C5%BCej_Bolesnej_w_Prudniku [dostęp 1.10.2022].
• Ślaza P.K., Naruszenia dyscypliny wśród kleru greckokatolickiej diecezji chełmskiej w okresie rządów biskupa Filipa Felicjana Szumborskiego (w świetle protokołów posiedzeń konsystorza diecezjalnego), „Teka Komisji Historycznej Polskiej Akademii Nauk Oddział w Lublinie” 2009, t. 5–6, s. 50–72.
• Wanat B.J., Zakon Karmelitów Bosych w Polsce. Klasztory Karmelitów i Karmelitanek Bosych 1605–1975, Kraków 1979.
• Warda K., Biblioteka Instytutu Księży Zdrożnych na Łysej Górze, „Kieleckie Studia Bibliologiczne” 1998, t. 4, s. 41–57.
• Wirtenberger H., Vom Priesterhaus zur Besserungsanstalt, „Heimatkundliche und Historische Schriften. Zwischen Kaiser, Kalkstein und Horn – St. Johann in Tirol gestern und heute” 2004, nr 7, s. 1–3.
• Wójcik W., Demeryci [w:] Encyklopedia katolicka, t. 3, Lublin 1987, kol. 1141.
• Wójcik W., Domy demerytów w Królestwie Polskim (1836–1885), „Prawo Kanoniczne. Kwartalnik prawno-historyczny” 1981, R. 24, z. 3–4, s. 225–255.
• Zbudniewek J., Dzieje konwentu paulinów w Starej Wsi [w:] Chwalcie z nami Panią Świata. Z dziejów Kościoła na ziemi brzozowskiej, red. L. Grzebień, Kraków 1986, s. 47–79.

Identifiers

DOI

10.15584/galisim.2023.9.8

Biblioteka Nauki

31803922