Zamknięci w nieskończonej otchłani. Przestrzeń kosmiczna (i jej poetyka) w filmach dokumentalnych Wernera Herzoga

• Authors: Magdalena Kempna-Pieniążek

Title variants

EN

Confined in an Infinite Abyss: Outer Space (and Its Poetics) in Werner Herzog’s Documentaries

Abstracts

EN

The subject of the article is the poetics of outer space in Werner Herzog’s documentaries. The author discusses The Wild Blue Yonder (2005), Fireball: Visitors from Darker Worlds (2020) and Last Exit: Space (2022,directed by R. Herzog, produced by W. Herzog), focusing on three main themes. The first of them is the paradox of confinement in infinite openness. Unlike standard space documentaries, which emphasise the vastness of outer space and its enormous range of exploration possibilities, Herzog portrays the deep universe as an area in which humanity is doomed to be confined. The second theme is the confrontation of two possible ways of penetrating the cosmos: in Herzog’s films, the utopian project of interstellar voyages is confronted with the benefits of deep space observations. The third motif is of an aesthetic nature: the images of outer space in Werner Herzog’s films are decontextualised in a different way than the landscapes presented in his other works.

PL

Tematem artykułu jest poetyka przestrzeni kosmicznej w dokumentalnych filmach Wernera Herzoga. Autorka omawia filmy Odległa błękitna planeta (2005), Ogniste kule: goście z odległych światów (2020) oraz Last Exit: Space (2022, reż. R. Herzog, prod. W. Herzog), koncentrując się na trzech głównych wątkach. Pierwszym z nich jest paradoks zamknięcia w nieskończonej otwartości. W odróżnieniu od standardowych space documentaries, akcentujących głównie ogrom przestrzeni kosmicznej i olbrzymie spektrum tkwiących w niej możliwości eksploratorskich, Herzog ukazuje głęboki wszechświat jako obszar, w którym ludzkość skazana jest na zamknięcie. Drugi wątek wiąże się z konfrontacją dwóch możliwych sposobów penetracji kosmosu: w filmach Herzoga utopijnemu projektowi międzygwiezdnych podróży przeciwstawione zostają pożytki płynące z coraz uważniejszej obserwacji głębokiego kosmosu. Trzeci motyw ma charakter estetyczny: obrazy przestrzeni kosmicznej w filmach Wernera Herzoga podlegają dekontekstualizacji, różniącej się jednak od tego typu zabiegów obecnych w innych dziełach niemieckiego autora.

Keywords

PL

Werner Herzog; astrokultura; przestrzeń kosmiczna w kulturze audiowizualnej; space documentaries

EN

Werner Herzog; astroculture; outer space in audiovisual culture; space documentaries

• Publisher: Uniwersytet w Białymstoku. Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku
• Journal: Białostockie Studia Literaturoznawcze
• Year: 2022
• Issue: 21
• Pages: 117-133

Dates

published

2022

Contributors

author

Magdalena Kempna-Pieniążek

• Instytut Kulturoznawstwa. Wydział Nauk Humanistycznych. Uniwersytet Śląski w Katowicach

• https://orcid.org/0000000225695596

References

• Ames Eric (2012), Ferocious Reality. Documentary According to Werner Herzog, Minneapolis–London: University of Minnesota Press.
• Boczkowska Kornelia (2016), The impact of American and Russian cosmism on the representation of space exploration in 20th century American and Soviet space art, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.
• Boczkowska Kornelia (2017), The Homely Sublime in Space Science Documentary Film: Domesticating the Feeling of Homelessness in Carl Sagan’s “Cosmos” and Its Sequel, „Kultura Popularna”, nr 4 (54), s. 24–34.
• Carr`ere Emanuel (1994), Werner Herzog – twórca Woyzecka, przeł. I. Dembowski, w: Werner Herzog, wyd. P.C. Seel, B. Zmudziński, Kraków: Secesja, s. 91–100.
• Carter Erica (2012), Werner Herzog’s African Sublime, w: A Companion to Werner Herzog, red. B. Prager, Malden-Oxford: Wiley-Blackwell, s. 329–355.
• Copik Ilona (2017), Topografie i krajobrazy. Filmowy Śląsk, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego.
• Cronin Paul (2002), Herzog on Herzog, London–New York: Faber and Faber.
• Heringman Noah (2012), Herzog’s ‘Heart of Glass’ and the Sublime of Raw Materials, w: A Companion to Werner Herzog, red. B. Prager, Malden-Oxford: Wiley-Blackwell, s. 256–280.
• Herzog Werner (2010), Deklaracja z Minnesoty. Prawda i fakt w kinie dokumentalnym, przeł. J. Mojsak, w: Herzog. Przewodnik krytyki politycznej, red. A. Wiśniewska, J. Kutyła, Warszawa: Wydawnictwo Krytyki Politycznej, s. 112–113.
• Horak Jan-Christopher (2014), W.H. or the mysteries of walking on ice, w: The Films of Werner Herzog. Between Mirage and History, red. T. Corrigan, London–New York: Routledge, s. 23–42.
• Johnson Laurie Ruth (2016), Forgotten Dreams. Revisitng Romanticism in the Cinema of Werner Herzog, Rochester: Camden House.
• Kempna-Pieniążek Magdalena (2013), Marzyciele i wędrowcy. Romantyczna topografia twórczości Wernera Herzoga i Wima Wendersa, Wrocław: ATUT.
• Kempna-Pieniążek Magdalena (2020), Beneath the surface: On the significance of the underground and underwater landscapes in selected documentaries by Werner Herzog, „Polish Journal of Landscape Studies”, nr 6, DOI: 10.14746/pls.2020.6.8.
• Kempna-Pieniążek Magdalena (2020), Lekcje ciemności. Kino dokumentalne Wernera Herzoga, Poznań: Wydawnictwo Nauka i Innowacje.
• Kessler Elizabeth A. (2012), Picturing the Cosmos. Hubble Space Telescope Images and the Astronomical Sublime, Minneapolis–London: University of Minnesota Press.
• Kita Barbara (2017), Pejzaż za oknem. Europejskie widokówki filmowe – wprowadzenie, w: Filmowe pejzaże Europy, red. B. Kita, M. Kempna-Pieniążek, Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego, s. 7–24.
• Kołodziejczyk Bartosz (2022), Przełomowe zdjęcie. Głębia wszechświata w obiektywie teleskopu Jamesa Webba, https://wydarzenia.interia.pl/zagranica/news-przelomowezdjecie-glebia-wszechswiata-w-obiektywie-teleskop,nId,6151464 [dostęp 6.08.2022.]
• Lefebvre Martin (2007), Between setting and landscape in the cinema, w: Landscape and Film, red. M. Lefebvre, New York–London: Routledge.
• Nagib L´ucia (2012), Physicality, Difference, and the Challenge of Representation: Werner Herzog in the Light of the New Waves, w: A Companion to Werner Herzog, red. B. Prager, Malden-Oxford: Wiley-Blackwell, s. 58–79.
• Prager Brad (2007), The Cinema of Werner Herzog. Aesthetic Ecstasy and Truth, London–New York: Wallflower Press.
• Sage Daniel (2014), How Outer Space Made America. Geography, Organization and Cosmic Sublime, Farnham–Burlington: Ashgate.
• Sarbiewska Joanna (2014), Ontologia i estetyka filmowych obrazów Wernera Herzoga, Gdańsk: słowo/obraz terytoria.
• Wetzel Kraft (2014), Interview with Werner Herzog (1976), w: Werner Herzog. Interviews, red. E. Ames, Jackson: University Press of Mississippi, s. 29–41.
• Wojnicka Joanna (2014), Człowiek i natura. Romantyczny pejzaż w filmie Herzoga, w: Werner Herzog, wyd. P.C. Seel, B. Zmudziński, Kraków: Secesja, s. 129–143.

Identifiers

DOI

10.15290/bsl.2022.21.07

Biblioteka Nauki

59346205