Wokół planów organizacji domu księży emerytów w pocysterskim klasztorze w Obrze (1836-1906)

• Authors: Paweł Zając

Title variants

EN

On the plans of organizing a home for retired priests in a post-Cisterician monastery in Obra (1836-1906)

Abstracts

EN

The responsibilities of diocesan bishops have always included the care of elderly and ill priests who did not have sufficient means of maintenance after retiring from active ministry. In the diocese of Poznań the caring institutions for priests have been evidenced since the 15th century. The bull De salute animarum of 1821 asserts that the Prussian state takes upon itself the maintenance of homes for retired priests. After the dissolution of the Cistercian monastery in Obra at the turn of 1835 and 1836, Archbishop Marcin Dunin planned to use the existing buildings for the needs of care of the elderly priests. However, the then prepared Statues and budget were not put into practice and the institution planned in 1836 began to function only seventy years later. The article describes the discussions around Archbishop Dunin’s plans and the financial aspects of this ecclesiastical caring institution for priests.

PL

Do obowiązków biskupów diecezjalnych należała zawsze opieka nad kapłanami starszymi i chorymi, którzy nie posiadali wystarczających środków do utrzymania się po zakończeniu czynnego duszpasterstwa. W diecezji poznańskiej instytucje opiekuńcze dla księży potwierdzone są od XV w. W bulli De salute animarum z 1821 r. ustalono, że to państwo pruskie przyjmuje na siebie utrzymanie domów księży emerytów. Po kasacie klasztoru cystersów w Obrze na przełomie 1835 i 1836 r. abp Marcin Dunin zaplanował wykorzystanie istniejących zabudowań dla potrzeb opieki nad starszymi kapłanami. Opracowane wówczas Ustawy oraz budżet (etat) nie zostały jednak wcielone w życie, a instytucja planowana w 1836 r. zaczęła funkcjonować dopiero siedemdziesiąt lat później. W artykule opisane są dyskusje wokół planów abpa Dunina oraz aspekty finansowe kościelnej instytucji opiekuńczej dla księży.

Keywords

PL

Dom księży emerytów; archidiecezja gnieźnieńska i poznańska; wieś Obra; kasata; Wielkie Księstwo Poznańskie; abp Marcin Dunin; miary i wagi

• Publisher: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
• Journal: Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski
• Year: 2018
• Issue: 13
• Pages: 51-72

Dates

published

2018

Contributors

author

Paweł Zając

• Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Wydział Teologiczny

• https://orcid.org/0000000317649976

References

• Archiwum Archidiecezjalne w Poznaniu: Akta Arcybiskupie – Księża Emeryci i demeryci: urządzenie domu dla nich, 1835-1866, sygn. OA VI 004.
• Archiwum Klasztoru w Obrze: Akta uregulowania granic czyli separacji pomiędzy parafią oberską a zakładem ks. emerytów, sygn. B I.12.
• Archiwum Klasztoru w Obrze: Synodus dioecesana posnaniensis sub Illustrissimo ac Reverendissimo Domino D. Christophoro Szembek, Dei et Apostolicae Sedis Gratia Episcopo Posnaniensi, nominato Vladislaviensi, Abbate Commendatario Clare Turbae per biduum Varsaviae in Insigni Ecclesia Collegiata S. Joannis Baptistae Celebrata A.D. MDCCXX Diebus 27 et 28 Mensis Februarii, Varsaviae, Typis S.R.M. Scholarum Piarum.
• Hozakowski W., Arcybiskup Dunin a Liceum Teologiczne, „Kronika Miasta Poznania”, 1923, nr 12, s. 222-236.
• Ihnatowicz I., Biernat A., Vademecum do badań nad historią wieku XIX i XX, Warszawa 2003.
• Józefczyk M., Translacja bulli „De salute animarum” i dokumentów korygujących granice diecezji warmińskiej w 1861 i 1922 roku, „Studia Elbląskie” 18 (2017), s. 9-35.
• Kopiczko A., Reorganizacja Kościoła katolickiego w Prusach na podstawie bulli „De salute animarum”, „Kościół w Polsce. Dzieje i Kultura” 12 (2013), s. 65-84.
• Neumann P.F., Starania arcybiskupa Marcina Dunina i Edwarda Raczyńskiego o przywrócenie klasztorów w archidiecezjach gnieźnieńskiej i poznańskiej, „Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski” 2 (2006), s. 221-247.
• Nowacki J., Archidiecezja poznańska w granicach historycznych i jej ustrój, t. 2, Poznań 1964.
• Nowacki J., Piechnik L., Hozakowski W., Dzieje Seminarium Duchownego w Poznaniu w latach 1564-1939, Poznań 2006.
• Nowacki J., Synody diecezji poznańskiej w latach 1252-1738, Poznań 2004.
• Paprocki F., Wielkie Księstwo Poznańskie w okresie rządów Flottwella, 1830-1841, Poznań 1994.
• Sawicki J., Synody diecezji poznańskiej i ich statuty, Poznań 1952.
• Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, red. F. Sulimierski, B. Chlebowski, W. Walewski, t. II, Warszawa 1881.
• Zając P., Uposażenie parafii obrzańskiej i wybrane aspekty działalności duszpasterskiej w okresie pocysterskim w latach 1836-1861, „Ecclesia. Studia z Dziejów Wielkopolski” 8 (2013), s. 167-205.

Identifiers

DOI

10.14746/e.2018.13.3

Biblioteka Nauki

2043577