„Epopeja jezuitów” w dawnej stolicy wezyrów. Gimnazjum w Trawniku

• Authors: Lilla Janina Moroz-Grzelak

Title variants

EN

"Jesuits' epos" in the former capital of the viziers. Gymnasium in Travnik

• Languages of publication: PL

Abstracts

PL

W artykule, w kontekscie uwarunkowań społeczno-politycznych, ukazano losy gimanzjum prowadzonego przez Towarzystwo Jezusowe w Trawniku. Czarna legenda zakonu powielajaca obraz niebezpiecznego wroga, który występuje przeciwko wierności ojczyźnie i zagraża jej państwowości, pojawiała się w II połowie XIX wieku w piśmiennictwie bułgarskich, chorwackich i serbskich autorów tego okresu. Poszukiwanie jej śladów w Bośni i Hercegowinie nie przyniosło rezultatów. Tutaj członkowie zakonu wpływali na proces edukacyjny społeczeństwa w gimnazjum założonym w 1882 roku w Trawniku, a tradycja dobrego poziomu nauczania w tej szkole zachowała się w pamięci współczesnych twórców wywodzacych się z Sarajewa jako powód do dumy.

EN

The article focuses on presenting the history of the Jesuit gymnasium in Travnik in the context of socio-political context. . The traces of this education have been preserved in the memories of Miljenko Jergović and by Emir Kusturica. Their short, proud references to the education of their ancestors who attended the gymnasium in Travnik are just a pretext to indicate the circumstances, goals and tasks of the Jesuits who after the restoration of their order after a few decades of dissolution in 1882 opened a school in Travnik and Sarajevo seminary.

Keywords

PL

Bośnia i Hercegowina; Trawnik; Erik Brandis; szkolnictwo jezuickie; czarna legenda jezuitów

EN

Bosnia and Herzegovina; Travnik; Erik Brandis; Jesuit education; black legend of the Jesuits; Bosnia and Herzegovina; Travnik; Erik Brandis; Jesuit education; black legend of the Jesuits

• Publisher: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
• Journal: Balcanica Posnaniensia Acta et studia
• Year: 2018
• Volume: 25
• Pages: 101-111

Dates

published

2019-02-15

Contributors

author

Lilla Janina Moroz-Grzelak

• Instytut Slawistyki PAN

• https://orcid.org/0000-0001-5176-2804

References

• Andrić I., Konsulowie ich cesarskich mości, tłum. H. Kalita, Łódź 1978.
• Banaszak M., Historia Kościoła katolickiego, t. 3. Czasy nowożytne 1758-1914, Warszawa 1991.
• Britanica. Edycja polska, t. 18, Poznań 2000.
• Czermiński M., Z podróży po Bośni i Hercegowinie, Kraków 1899.
• Enciklopedija Jugoslavije, red. A. Benac, S. Ćirković, I. Gotić et al., Zagreb 1988.
• Franco J. E., Le mythe Jésuite. Au Portugal, au Brésil, en Orient et en Europe (XVI-XX Siècles), Paris, Lisbonne, São Paulo 2008.
• Jergović M., Ojciec, tłum. M. Petryńska, Wołowiec 2012.
• Kusturica E., Gdzie ja jestem w tej historii?, tłum. G. Hałat, M. Goreń, Warszawa 2014.
• Listy z Bośni, Sarajewo 24 sierpnia, „Wędrowiec” 1880, nr 192, s. 181-182.
• Lončarević V., Draži od bečkih časti bio mu je siromašni narod Bosne Erik Brandis – legendarni profesor i glasovit prirodoslovac, „Glas Koncila”, 6. rujna 2017.
• Miklobušec V., Nepoznato o poznatome - isusovci u Bosni, „Obnovljeni život: časopis za filozofiju i religijske znanosti” 2014 t. 69, z. 4, 523–542.
• Moroz-Grzelak L. Bracia Słowianie. Wizje wspólnoty a rzeczywistość, Warszawa 2011.
• Moroz-Grzelak L., Ekumena a obcość w pismach Pawła Smolikowskiego. Misje katolickie w dziewiętnastowiecznej Bułgarii, w: Chrześcijański Wschód i Zachód. Formy dialogu. Wzory kultury. Kody pamięci, red. I. Lis-Wielgosz, W. Jóźwiak, Poznań 2012, s. 501-513.
• Moroz-Grzelak L., Poszukiwanie tożsamości wspólnotowej a samoidentyfikacja etniczna mieszkańców Bośni i Hercegowiny w świetle literatury, „Studia Środkowoeuropejskie i Bałkanistyczne” 2017, t. XXVI, s. 151-162.
• Opća enciklopedija Jugoslovenskog leksikografskog zavoda, t. 3, Zagreb 1977.
• Rojgosz Ł., [Wywiad z Andrzejem Zybałą] Stłamszeni przez „brukowy romantyzm”, przez wieki pod butem jezuitów, zakochani w wolności szlacheckiej, sarmatyzmie i powstaniach. Dlaczego Polacy mentalnie są na wojnie z całym światem? https://www.newsweek.pl/polska/spoleczenstwo/tozsamosc-zbiorowa-polakow-dlaczego-mysla-tak-jak-mysla/ltvnqvy [dostęp: 02.11.2018].
• Starčević A., Djela dra. Ante Starčevića, Knjiga I–III, knj. 3 Znanstveno-političke razprave, Odbor Kluba Stranke prava, Zagreb, 1896.
• Starčević A., Politički spisi, izbor i predgovor Tomislav Ladan, Znanje, Zagreb, 1971.
• Vrhbosanska nadbiskupija, http://vrhbosanska-nadbiskupija.org [dostęp: 29.10.2018].
• Zekić M., Musilimanski odgovor izazovima Okcidenta. Islamizacija Zapada ili vesternizacija islamskog svijeta. S posebnim osvrtom na Bosnu i Hercegovinu i bosanskohercegovačke muslimane – Bošnjake, Poznań 2016.

Identifiers

DOI

10.14746/bp.2018.25.6