W sieci (obrazów, intryg i spisków) – na marginesie literackiej reprezentacji XIX wieku w prozie »Dominový efekt« Václava Vokolka

• Authors: Aleksandra Pająk

Title variants

EN

In the network (of images, intrigues and conspiracies) – on the margins of the literary representation of the 19th century in prose »Dominový effect« by Václav Vokolka

Abstracts

EN

The subject of this article is an analysis of the representation of the nineteenth century in Václav Vokolek’s multithreaded prose work Dominový efekt. The work can be regarded as a specific continuation of the work Cesta do pekel, especially if the pictorial perspective and the conviction that humanity is in a network of secret organisations, conspiracies and, nowadays, various systems are regarded as common points. In this text, the focus is mainly on the reconstruction of the figure of Ernst Gustav Doerell, a 19th-century landscape painter of Northern Bohemia, whose paintings reflected the changes taking place in the natural landscape of the region. Using the historical prototype in part, Vokolek offers the reader a postmodern game through which he can take the conviction of the omnipotence of the secret systems that rule the world to our present day and even look into the near future.

PL

Przedmiotem artykułu jest analiza reprezentacji XIX wieku w wielowątkowej prozie Václava Vokolka Dominový efekt. Dzieło można uznać za kontynuację utworu Cesta do pekel, zwłaszcza jeśli za punkty wspólne uznać obrazową perspektywę oraz przekonanie, iż ludzkość znajduje się w sieci tajnych organizacji, spisków, a współcześnie różnych systemów. W tekście uwaga została skupiona na rekonstrukcji postaci Ernsta Gustava Doerella, XIX-wiecznego pejzażysty północnych Czech, w którego malarstwie odbijały się przemiany zachodzące w naturalnym krajobrazie regionu. Vokolek, wykorzystując historyczny prototyp, proponuje grę, w której może przekonanie o wszechwładzy tajnych układów odnieść do naszej współczesności, a nawet wybiegać w przyszłość.

Keywords

PL

spisek; obraz; malarstwo XIX wieku; efekt domina; Václav Vokolek

EN

conspiracy; image; 19th century painting; domino effect; Václav Vokolek

• Publisher: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
• Journal: Bohemistyka
• Year: 2023
• Volume: 23
• Issue: 3
• Pages: 367-385

Dates

published

2023

Contributors

author

Aleksandra Pająk

• Opole University

• https://orcid.org/0000000265384848

References

• Burzka-Janik Małgorzata, 2020, Co łączy »Wędrowca nad morzem chmur« i »Kobietę w oknie« – bohaterów płócien Caspara Davida Friedricha, [w:] Literatury i kultury, red. M. Lenart, R. Wolny, Opole: Wydawnictwo UO, s. 147–158.
• Doležel Lubomír, 2008, Fikce a historie v období postmoderny, Praha: Academia.
• Domańska Ewa, 2014, Historiografia wyzwolenia, [w:] White Hayden, Przeszłość praktyczna, przeł. J. Burzyński i in., Kraków: Universitas, s. 273–286.
• Houfek Václav, 2016, E. G. Doerell a jeho svět, „Příspěvky k ústecké vlastivědě”, č. 14, s. 44–49.
• Hrbata Zdeněk, Procházka Martin, 2005, Romantismus a romantismy, Praha: Karolinum.
• Janaszek-Ivaničková Halina, 2002, Nowa twarz postmodernizmu, Katowice: Wydawnictwo UŚ.
• Kaiser Vladimír, Šroněk Michal, 1986, Ernst Gustav Doerell. Ústí nad Labem: Severočeské nakladatelství.
• Kiślak Elżbieta, Hymn o perle, [w:] Nowa Panorama Literatury Polskiej. Online: https://nplp.pl/artykul/hymn-o-perle/ [dostęp: 14.02.2023].
• Lewicki Arkadiusz, 2010, Spiskowe teorie i tajne organizacje w kinie niemym, [w:] Zmowa, intryga, spisek. O tajnych układach w strukturze codzienności, red. K. Łeńska-Bąk i M. Sztandara, Opole: Wydawnictwo UO, s. 183–196.
• Łeńska-Bąk Katarzyna, 2010, Wprowadzenie. O niejawnej stronie ludzkich zachowań, [w:] Zmowa, intryga, spisek. O tajnych układach w strukturze codzienności, red. K. Łeńska-Bąk i M. Sztandara, Opole: Wydawnictwo UO, s. 9–12.
• Machala Lubomír, 2019, S Václavem Vokolkem o současné literatuře a dalším. Online: https://vltava.rozhlas.cz/s-vaclavem-vokolkem-o-soucasne-literature-a-dalsim-hovori-lubomir-machala-8093486 [dostęp: 01.06.2022].
• Matt Peter von, 2009, Intryga. Teoria i praktyka podstępu w literaturze, przeł. I. Sellmer, A. Żychliński, Warszawa: Prószyński i S-ka.
• Minkner Kamil, 2010, Krytyka tradycyjnego modelu analizy teorii spiskowych w kontekście thrillerów konspiracyjnych w latach 70., [w:] Zmowa, intryga, spisek. O tajnych układach w strukturze codzienności, red. K. Łeńska-Bąk, M. Sztandara, Opole: Wydawnictwo UO, s. 197–220.
• Mitosek Zofia, 2003, Poznanie (w) powieści – od Balzaka do Masłowskiej, Kraków: Universitas.
• Nagy Ladislav, 2016, Palimpsesty, heterotopie a krajiny. Historie v anglickém románu posledních desetiletí, Praha: Karolinum.
• Nagy Ladislav 2019, Vokolkův magický román Dominový efekt. Online: https://denikn.cz/98628/vokolkuv-magicky-roman-dominovy-efekt-predstavuje-historii-jako-jeden-velky-spionazni-labyrint [dostęp: 07.06.2022].
• Pająk Aleksandra, 2017, W objęciach Klio. Literackie reprezentacje wieku XIX we współczesnej prozie czeskiej, Opole: Wydawnictwo UO.
• Pająk Aleksandra, 2019, »... a počínal tušit, že s obrázy to nebude jednoduché«. Ekfrastyczość (w) powieści Cesta do pekel Václava Vokolka, „Slavia” 88, s. 1, s. 30–43.
• Strašnov Jindřich, 2012, Pan doktor Děčín, Děčín: Polart.
• Sztandara Magdalena, 2010, Obrazy świata, »który będzie«. Spisek, konwencja czy realne zagrożenie?, [w:] Zmowa, intryga, spisek. O tajnych układach w strukturze codzienności, red. K. Łeńska-Bąk i M. Sztandara, Opole: Wydawnictwo UO, s. 241–256.
• Vaníček Jakub, 2018, Dějiny v dravém toku. Online: https://denikreferendum.cz/clanek/28872-dejiny-v-dravem-tok [dostęp: 02.06.2022].
• Vokolek Václav, 1999, Cesta do pekel, Praha: Triáda.
• Vokolek Václav, 2015, Mezi nebem a zemí, Řevnice: Arbor vitae.
• Vokolek Václav, 2018, Dominový efekt, Praha: Argo.
• Wysłouch Seweryna, 2009, Ekfraza czy przekład intersemiotyczny, [w:] Ruchome granice literatury. W kręgu teorii kulturowej, red. S. Wysłouch, B. Przymuszała, Warszawa: PWN, s. 47–64.

Identifiers

DOI

10.14746/bo.2023.3.4

Biblioteka Nauki

50684451