System radzieckiej cenzury w latach dwudziestych i trzydziestych XX wieku – zarys problematyki

• Authors: Kamila Kamińska-Chełminiak

Title variants

EN

The System of Soviet Censorship in the 1920s and 1930s: An Outline

Abstracts

EN

The article presents the complex system of Soviet censorship in the 1920s and 1930s. The process of creating a system of political censorship, combined with an extensive system of repression, began in Soviet Russia immediately after the Bolsheviks seized power, several years before the official establishment of Glavlit (the Main Office for Literature and Publications of the People’s Commissariat of the RSFSR) in 1922. Institutional censorship, which emerged in Soviet Russia, was preventive and repressive in nature, and it was characterised by the lack of a legal framework for controlling print and speech and the lack of clearly defined guidelines for controlling the media.

PL

W artykule przybliżono złożony system radzieckiej cenzury w latach dwudziestych i trzydziestych XX w. Proces tworzenia systemu cenzury politycznej, z rozbudowanym systemem represji, rozpoczął się w Rosji sowieckiej natychmiast po przejęciu władzy przez bolszewików, kilka lat przed oficjalnym powołaniem Gławlitu (Głównego Urzędu do spraw Literatury i Wydawnictw Ludowego Komisariatu RFSRR) w 1922 r. Cenzura instytucjonalna, która powstała w Rosji sowieckiej, miała charakter prewencyjny oraz represyjny, a jej cechą był brak ram prawnych dla kontroli druku i słowa oraz jasno sprecyzowanych wytycznych do kontrolowania środków przekazu.

Keywords

PL

cenzura w ZSRR; Gławlit; radziecka cenzura; Lenin; Stalin

EN

censorship in the USSR; Glavlit; Soviet censorship; Lenin; Stalin

• Publisher: Polska Akademia Nauk. Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla PAN w Warszawie
• Journal: Studia z Dziejów Rosji i Europy Środkowo-Wschodniej
• Year: 2024
• Volume: 59
• Issue: 1
• Pages: 115-131

Dates

published

2024

Contributors

author

Kamila Kamińska-Chełminiak

• Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii Uniwersytetu Warszawskiego

• https://orcid.org/0000000260820444

References

• Власть и художественная интеллигенция. Документы ЦК РКП(б)-ВКП(б), ВЧК-ОГПУ-НКВД о культурной политике. 1917–1953, ред. А. Артизов, О. Наумов, Москва 1999.
• Исключить всякие упоминания. Очерки истории советской политической цензуры, ред. Т.М. Горяева, Минск 1995.
• История советской политической цензуры. Документы и комментарии, ред. Т.М. Горяева, З.К. Водопьянова, Москва 1997.
• „Счастье литературы”. Государство и писатели. 1925–1938, Москва 1997.
• Фонды Государственного архива Российской Федерации по истории СССР. Путеводитель, т. 3, Москва 1997.
• A Researcher’s Guide to Sources on Societ Social History in the 1930s, ed. Sh. Fitzpatrick, L. Viola, New York 1990.
• Fainsod M., Censorship in the USSR – A Documented Record, „Problems of Communism” 5 (1956), no. 2, s. 12–19.
• Fainsod M., Smolensk Under Soviet Rule, New York 1958.
• Fitzpatrick Sh., The Russian Revolution, New York 1994.
• Fuhrmann J.T., Bock E.C., Twarog L.I., Essays on Russian Intellectual History, Arlington 1971.
• Gardocki W., Wymiana idei i doświadczeń. Współpraca Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk z Gławlitem, „Wschodni Rocznik Humanistyczny” 10 (2014), s. 41–49.
• Goban-Klas T., Literacki Gułag. Gławlit, czyli najwyższe stadium cenzury, w: Piśmiennictwo – systemy kontroli – obiegi alternatywne, red. J. Kostecki, A. Brodzka, t. 1, Warszawa 1992, s. 46–59.
• Gorokhoff B., Publishing in the USSR, Indiana 1959.
• King D., The Commissar Vanishes. The Falsification of Photographs and Art in Stalin’s Russia, London 2014.
• Mucha B., Dzieje cenzury w Rosji, Łódź 1994.
• The Soviet Censorship, ed. M. Dewhirst, R. Farrell, Metuchen NJ 1973.
• Vladimirov L., Glavlit: how the soviet censor works, „Index” 1 (1974), no. 3–4, s. 31–43.
• Блюм А.В., За кулисами „Министерства правды”. Тайная история советской цензуры 1917–1929, Санкт-Петербург 1994.
• Горяева Т.М., Политическая цензура в СССР 1917–1991 гг., Москва 2009.
• http://docs.historyrussia.org/ru/nodes/190969-dekret-soveta-narodnyh-komissarov-o-pechati-27-oktyabrya-1917-g#mode/inspect/page/1/zoom/4
• http://www.libussr.ru/doc_ussr/ussr_214.htm
• https://guides.rusarchives.ru/guides/6/9/fondy-garf-po-istorii-sssr-putevoditel-tom-3-1997
• https://guides.rusarchives.ru/terms/6/343/cenzura
• https://www.marxists.org/archive/lenin/works/1921/aug/05.htm

Identifiers

DOI

10.12775/SDR.2024.1.05

Biblioteka Nauki

59555461