„Nikt z nas nie żyje dla siebie, nikt nie umiera dla siebie” (Rz 14,7). Wychowanie i duchowość w biografii Zbigniewa Marka SJ

• Authors: Walulik Anna

Title variants

EN

‘For We do not Live to Ourselves, and We do not Die to Ourselves’ (Romans 14:7). Education and Spirituality in the Biography of Zbigniew Marek SJ

• Languages of publication: PL

Abstracts

PL

W artykule zostały scharakteryzowane przejawy duchowości dostrzeżone w biografii Zbigniewa Marka – polskiego profesora, teologa, pedagoga, jezuity. Wydo-bycie ich stało się możliwe dzięki sięgnięciu do mów pogrzebowych oraz autonarracji poprzez wskazanie kontekstów życia i działania umożliwiających rozumienie doświad-czenia. Wykazano, że jest to duchowość głęboko zakorzeniona w tradycji ignacjańskiej, którą charakteryzują zasady cura personalis i magis. Zostały one wyrażone w takim za-korzenieniu w Bogu, które pozwala dostrzegać potencjał własny i innych ludzi, wycho-dzić naprzeciw ich problemom, szukać nowych rozwiązań, motywować do wartościo-wego życia. W wymiarze teoretycznym takie rozumienie duchowości zostało opisane w pedagogice Dobrej Nowiny w perspektywie katolickiej, pedagogice towarzyszenia w tradycji ignacjańskiej oraz pedagogice świadectwa w perspektywie kerygmatyczno--antropologicznej.

EN

The article characterises the manifestations of spirituality perceived in the biography of Zbigniew Marek – a Polish professor, theologian, educator and Jesuit. Their extraction was made possible by drawing on funeral eulogies and self-narra-tives to illuminate the contexts of Professor Marek’s life and activities relevant to un-derstanding his experience. It was shown to be a spirituality deeply rooted in the Ig-natian tradition, characterised by the principles of cura personalis and magis. These are expressed in a rootedness in God that allows one to see one’s own potential and that of others, to meet their problems, to seek new solutions, to motivate them to live creatively. In the theoretical dimension, this understanding of spirituality is de-scribed: in the pedagogy of the Good News in the Catholic perspective, the pedagogy of accompaniment in the Ignatian tradition and the pedagogy of witness in the keryg-matic-anthropological perspective.

Keywords

PL

towarzyszenie wychowawcze; doświadczenie; świadectwo; pedagogika Dobrej Nowiny

EN

educational accompaniment; experience; witness; pedagogy of the Good News

• Publisher: Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Wydawnictwo UMK
• Journal: Paedagogia Christiana
• Year: 2025
• Volume: 1/55
• Pages: 11-31

Contributors

author

Walulik Anna

• Uniwersytet Ignatianum w Krakowie

• https://orcid.org/0000-0002-5607-6974

References

• Alberich, E. (2003). Katecheza dzisiaj. Podręcznik katechetyki fundamentalnej. Warszawa: Wydawnictwo Salezjańskie.
• Boużyk, M. M. (2024). Człowiek – Mit – Wychowanie. W poszukiwaniu modelu kształcenia humanistycznego. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe UKSW.
• Buksiński, T. (2001). Doświadczenie w naukach społecznych. W: T. Buksiński (red.), Doświadczenie (s. 63–98). Poznań: Wydawnictwo IF UAM.
• Charytański, J. (1992). W kręgu zadań i treści katechezy. Kraków: Wydawnic-t w o WA M .
• Do Diogeneta. (1998). W: A. Świderkówna, Pierwsi świadkowie (s. 339–349). Kraków: Wydawnictwo M.
• Dyczewski, L. (2007). Rodzina. W: S. Fel i J. Kupny (red.), Katolicka nauka społeczna. Podstawowe zagadnienia z życia społecznego i politycznego (s. 88–107). Katowice: Wydawnictwo Księgarnia św. Jacka.
• Dziaczkowska, L. (2024). (Nie)obecność ideałów i celów wychowania (nie tylko) w języku pedagogów. Paedagogia Christiana, 53(1), 29–58. http://dx.doi.org/10.12775/PCh.2024.002.
• Fleming, D. L. (2013). Czym jest duchowość ignacjańska? Kraków: Wydawnic-t w o WA M .
• Illeris, K. (2006). Trzy wymiary uczenia się. Wrocław: Wydawnictwo DSW.
• Jagieła, J. (2015). Słownik terminów i pojęć badań jakościowych nad edukacją. Częstochowa: Wydawnictwo im. Stanisława Podobińskiego Akademii im. Jana Długosza.
• Jurgiel-Aleksander, A. (2013). Doświadczenie edukacyjne w perspektywie andragogicznej. Gdańsk: Wydawnictwo UG.
• Kohli, M. (2012). Biografia: relacja, tekst, metoda.W: K. Kaźmierska(red.),Metoda biograficzna w socjologii. Antologia tekstów (s. 125–137). Kraków: Wydawnictwo NOMOS.
• Kozielecki, J. (2009). Psychotransgresjonizm – zarys nowego paradygmatu. W: J. Kozielecki, Nowe idee w psychologii (s. 330–346). Gdańsk: Wydawnictwo G W P.
• Kurantowicz, E. (2003). Uczenie się dorosłych przez „biografię miejsca”. Dyskursy Młodych Andragogów, 4, 93–102.
• Lalak, D. (2010). Życie jako biografia. Warszawa: Wydawnictwo ŻAK.
• Majka, J. (2005). Wychowanie chrześcijańskie – wychowaniem personalistycznym. W: F. Adamski (red.), Wychowanie personalistyczne (s. 155–168). Kraków: Wydawnictwo WAM.
• Marek, Z. (1983). Wybrane problemy wychowania społeczno-moralnego w działalności polskiego przedszkola. Biuletyn Katechetyczny. Collectanea Theologica, 53(1), 9 7–10 9.
• Marek, Z. (1990). Potrzeba pedagogizacji rodziców dzieci w wieku przedszkolnym. Biuletyn Katechetyczny. Collectanea Theologica, 60(2), 98–106.
• Marek, Z. (1994). Rozwój teorii religijnego wychowania dziecka w wieku przedszkolnym w Polsce w latach 1945–1990. Kraków: Wydawnictwo WAM.
• Marek, Z. (2014). Religia – pomoc czy zagrożenie dla edukacji. Kraków: Wy-dawnictwo WAM.
• Marek, Z. (2017). Pedagogika towarzyszenia. Perspektywa tradycji ignacjańskiej. Kraków: Wydawnictwo Ignatianum.
• Marek, Z. (2022). Podstawy pedagogiki religii. Kraków: Wydawnictwo Ignatianum.
• Marek, Z. i Walulik, A. (2019). Pedagogika świadectwa. Perspektywa antropologiczno-kerygmatyczna. Kraków: Wydawnictwo Ignatianum.
• Marek, Z. i Walulik, A. (2020). Pedagogika Dobrej Nowiny. Perspektywa katolicka. Kraków: Wydawnictwo Ignatianum.
• Marek, Z. i Walulik, A. (2022). Ignatian Spirituality as Inspiration for a Pedagogical Theory of Accompaniment. Journal of Religion and Health, 61, 4481– 4498. https://doi.org/10.1007/s10943-022-01628-z.
• Miller, L. (2016). Czy dzieci powinny wierzyć w Boga? Białystok: Wydawnictwo Samsara.
• Murawski, R. (1995). Co to jest katecheza? Szczecińskie Studia Kościelne, 6, 27–32.
• Scheler, M. (1980). Istota i formy sympatii. Warszawa: PWN.
• Scheler, M. (1987). Pisma z antropologii filozoficznej i teorii wiedzy. Warszawa: PWN.
• Smoter, K. i Sury, Z. (2017). Walka w ujęciu Karla Jaspersa jako sytuacja graniczna obecna w doświadczeniu nauczyciela. Refleksje na pograniczu filozofii i pedagogiki. Podstawy Edukacji. Graniczność, pogranicze, transgresja, 10, 81–98.
• Sobór Watykański II. (1965). Konstytucja duszpasterska o Kościele w świecie współczesnym Gaudium et spes. Pobrano 31 października 2024 z: https://sip.lex.pl/akty-prawne/akty-korporacyjne/konstytucja-duszpasterska-o-kosciele-w-swiecie-wspolczesnym-286768068.
• Sorkowicz, A. (2018). Rodzina jako wspólnota wychowawcza – przyczynek do analizy problemu. Rozprawy Społeczne, 12(1), 7–14. https://doi.org/10.29316/rs.2018.01.
• Synod Biskupów. XIIIZwyczajne Zgromadzenie Ogólne. (2012). Nowa ewangelizacja dla przekazu wiary chrześcijańskiej. Pobrano 31 października 2024 z: https://www.vatican.va/roman_curia/synod/documents/rc_synod_doc_20120619_instrumentum-xiii_pl.pdf.
• Ustawa z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania (Dz.U. z 1961 r., nr 32, poz. 160).
• Walulik, A. (2002). Katecheza inicjacyjna w polskich katechizmach (1945–1990).Kraków: Wydawnictwo Ignatianum WAM.
• Walulik, A. (2011). Moderacyjne i synergiczne kształtowanie dorosłości. Propo-zycja typologii modeli znaczeń wiedzy religijnej na przykładzie Korespondencyj-nego Kursu Biblijnego.Kraków: Wydawnictwo Ignatianum WAM.
• Walulik, A. (2023). Towarzyszenie wychowawcze wobec wirtualnego świata. W: S. Jaskuła (red.), Rzeczywistość hybrydalna. Perspektywa wychowawcza(s. 61–75). Kraków: Księgarnia Akademicka.
• Walulik, A. i Mółka, J. (red.). (2017). Septuaginta pedagogiczno-katechetyczna. Kraków: Akademia Ignatianum.

Identifiers

DOI

10.12775/PCh.2025.002