Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 56

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  teren pogórniczy
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
PL
Na rekultywowany teren pogórniczy naniesiono substrat glebowy zawierający osady ściekowe. Oznaczono zawartość metali ciężkich w próbkach nowo powstałej gleby pobranej z tego terenu i gleby kontrolnej. Obliczono wskaźnik zanieczyszczenia dla substratu glebowego i Taraxacum officinale metalami ciężkimi na obszarze poeksploatacyjnym. Stwierdzono korzystny wpływ materiału doglebowego na zdegradowane tereny pogórnicze. Odpady przemysłowe i komunalne mogą być wykorzystane w gospodarce o obiegu zamkniętym i rekultywacji terenu.
EN
Sewage sludge mixt. was deposited on the post-mining area. The content of heavy metals in soil samples was taken from both study and control site. The heavy metal contamination index for the soil substrate and Taraxacum officinale in the post-mining area was calculated. The beneficial effect of soil substrate on reclaimed post-mining areas was found. Industrial and municipal waste can be used for a circular economy and land reclamation.
PL
W artykule przedstawione zostało studium przypadku dotyczące oceny możliwości wystąpienia zapadlisk na powierzchni. Rozważania dotyczyły obszaru górniczego jednej z górnośląskich kopalń, gdzie w przeszłości na niedużej głębokości prowadzona była eksploatacja złóż węgla kamiennego. W obszarze wybranym do analiz na głębokości ok. 15-20 m zlokalizowane są niezlikwidowane wyrobiska korytarzowe, mające połączenie z powierzchnią. W celu oceny zagrożenia wystąpieniem na powierzchni deformacji nieciągłych wykonano obliczenia przy zastosowaniu metody M. Chudka – W. Olaszowskiego oraz rozwiązania zaproponowanego przez P. Strzałkowskiego, opartego na teorii sklepienia ciśnień A. Sałustowicza.
EN
The paper presents a case study regarding the assessment of the possibility of occurrence of sinkhole on the land surface. The considerations concerned the area of one of the Upper Silesian mine, where, in the past, mining of hard coal deposits was carried out at a small depth. In the area selected for analyzes at a depth of approx. 15-20 m, undisturbed galleries are located, having a connection with the land surface. In order to assess the risk of occurrence discontinuous deformations on the land surface, calculations were made using the Chudek-Olaszowski method and the solution proposed by P. Strzałkowski based on the vault pressure theory of A. Sałustowicz.
PL
W artykule przedstawiona została tematyka związana z oceną przydatności do zabudowy terenu zagrożonego występowaniem zapadlisk. Działka inwestycyjna, będąca przedmiotem analizy, znajduje się w centralnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, gdzie w przeszłości prowadzona była płytka eksploatacja pokładów węgla kamiennego. Współcześnie jest to teren pogórniczy, zlokalizowany w dużej odległości od czynnych zakładów górniczych. Posiada atrakcyjną lokalizację administracyjną oraz dobre połączenie komunikacyjne z główną drogą łączącą miasta aglomeracji śląskiej. Te względy czynią ją szczególnie atrakcyjną w zakresie wykorzystania dla realizacji różnego rodzaju inwestycji. Czynniki geologiczno-górnicze w przedmiotowym rejonie nie są sprzyjające, głównie ze względu na prowadzoną w przeszłości płytką eksploatację górniczą oraz występujące na niedużej głębokości wyrobiska udostępniające o nieznanym sposobie likwidacji. Zaszłości te stawiają nieruchomości pewne ograniczenia w wykorzystaniu budowlanym, co do których zaleca się podjąć stosowne rozwiązania. Zgodnie z pracą (Zasady... 2009) dla terenów zlikwidowanych zakładów górniczych powinna zostać określona kategoria terenu górniczego ze względu na ograniczenie w wykorzystaniu budowlanym. Autorzy artykułu podjęli próbę jej wyznaczenia i w tym celu dokonali analizy warunków geologiczno-górniczych, w tym głównie prowadzonej w przeszłości eksploatacji górniczej. Na podstawie uzyskanych rezultatów oraz własnych doświadczeń ustalono rodzaj spodziewanych zagrożeń oraz ocenę zagrożenia zapadliskowego, którego miarą było prawdopodobieństwo wystąpienia zapadlisk wg metody Chudka-Olaszowskiego (Chudek iin. 1988).
EN
The article presents subject matter related to the assessment of the suitability of the built-up area, including the occurrence of sinkholes on the surface. The investment plot, which is the subject of the analysis, is located in the central part of the Upper Silesian Coal Basin, where shallow exploitation of coal seams was conducted in the past. At present it is a post-mining area, located at a large distance from active mines. It has an attractive administrative location and good transport connection with the main road connecting the cities of the Silesian agglomeration. These advantages make it particularly attractive in terms of use for various types of investments. The geological and mining factors are not favorable in the area in question, mainly due to the shallow mining exploitation conducted in the pastand the access excavations on small depth and an unknown method of liquidation. These reasons are the cause of some restrictions in the use of construction, for which taking the appropriate solutions is recommended. According to the study of (Rules... 2009), the category of mining land should be defined for the areas of liquidated mining plants due to the limitation in construction use. The authors of the article made an attempt to determine it, and they analyzed the geological and mining conditions for this purpose, mainly including mining exploitation conducted in the past. On the basis of the obtained results and own experience, the type of expected hazards and its assessment were determined The probability of the occurrence of the inclusions according to the Chudek-Olaszowski method (Chudek et al. 1988) was assumed as a measure of the hazard.
PL
Ocena przydatności do zabudowy terenów po zakończonej eksploatacji górniczej jest tematem ważnym zarówno dla likwidowanych kopalń, jak i jednostek administracji państwowej lub innych podmiotów przejmujących takie tereny. Wydobywanie kopalin użytecznych prowadzi do trwałego przeobrażenia środowiska geologicznego. Przeobrażenie to jest przyczyną różnego typu zagrożeń dla bezpiecznego użytkowania powierzchni ziemi, a w szczególności jej stateczności. Determinuje to sposób zagospodarowania i zarządzania bezpieczeństwem na terenach pogórniczych z jednej strony, a z drugiej wymusza określenie jednolitych procedur i zakresu rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich dla potrzeb ustalenia warunków geotechnicznych posadowienia obiektów budowlanych. W 2009 roku na zamówienie Ministerstwa Środowiska opracowano pierwszą w Polsce procedurę oceny poziomu zagrożeń dla budowlanego zagospodarowania terenów pogórniczych w formie instrukcji wprowadzającej kategoryzację zagrożeń, wymagane zakresy rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich oraz uzdatniających prac geotechnicznych dla potrzeb likwidacji zagrożenia utratą stateczności podłoży budowlanych. W roku 2011 została ona uzupełniona instrukcją metodyczną dotyczącą oceny zagrożeń powierzchni ze strony opuszczonych szybów górniczych. W artykule analizie i walidacji poddano doświadczenia z łącznego zastosowania powyższych instrukcji dla terenu zlikwidowanej kopalni węgla kamiennego „Mysłowice” (Górnośląskie Zagłębie Węglowe).
EN
The assessment of the civil engineering suitability of the site where the mining operation has been terminated is important both for mine’s managers and state administration units or other entities taking over these areas. Extraction of useful minerals leads to a permanent transformation of the geological environment. This change causes various types of threats to the safe use of the earth’s surface and in particular its stability. This determines also the way of safety management in post-mining lands, on the one hand, and on the Rother hand requires the definition of standard procedures for geological testing aimed at identifying the geotechnical hazard for the foundations of construction. In 2009, on the order of the Ministry of the Environment, the first procedure for civil engineering hazard rating in post-mining lands was prepared in a form of instruction introducing categorization of hazards, the required scope of geological testing as well as geotechnical solutions for eliminating the risk of stability loss of foundation substrates. In 2011, it was supplemented by a methodological manual on the assessment of surface hazards from abandoned mining shafts. This paper analyzes and validates the experience of the combined use of the above-mentioned instructions for the site of the closed coal mine „Mysłowice” (Upper Silesian Coal Basin).
EN
In city limits of Piekary Śląskie exist areas of intensively mined shallow deposits of metal ores, in the vicinity of the roof of Triassic carbonate rocks. These terrains constitute degraded areas, which development must be preceded by rehabilitation works. Degradation of the land has been contributed by substantial amount of shafts and mine workings, resulted from open cast and underground operations. Underground workings maintaining beneath weak, fractured, and eroded roof layer of Triassic and Quaternary sediments are strongly vulnerable to roof rocks collapsing and self-filling by loose overburden material. The latter leads to development of discontinuous deformations of the ground surface, which frequently take a form of sinkholes. Probability of roof collapse and self-filling of underground cavities may be assessed on the basis of the height of collapsed and fractured zones, in relation with the thickness of hard rock roof and soft overburden. Janusz-Jarosz model of cavings formation in shallow underground voids has been used to analyse the influence of the degree of filling and type of fill material on the height of collapsed and fractured rocks zones, which develop over collapsed rest of the void volume, where also the effect of the compressibility of the fill material has been considered. The analysis focused on three filling technologies of voids with fly ash from hard coal combustion: pneumatic filling with fresh dry fly ash, pressurized filling with humid fly ash from ash ponds, and hydraulic filling of fresh fly ash – water binding mixtures. Results obtained from the analysis demonstrate that the best conditions for effective filling of the voids and elimination of deformation occurrence on the ground surface provide the use of fly ash – water mixtures.
PL
Na terenie Piekar Śląskich występują obszary, na których prowadzono eksploatację płytkich złóż rud metali, zalegających w pobliżu stropu warstw triasu. Są to tereny zdegradowane, między innymi na skutek występowania nieciągłych deformacji powierzchni terenu powodowanych przez nagromadzenie dużej liczby szybów oraz intensywną eksploatację rud metali, zarówno odkrywkową, jak i podziemną. Wyrobiska podziemne utrzymywane pod słabymi, spękanymi i zerodowanymi skałami tworzącymi strop warstw triasowych charakteryzują się podatnością na zawał skał stropowych i samopodsadzenie luźnymi utworami nadkładu, będącymi częstą przyczyną powstawania deformacji nieciągłych powierzchni terenu. Prawdopodobieństwo zawału stropu i samozasypania pustki podziemnej można określić dokonując oszacowania wysokości stref zawału i spękań, a następnie ich porównania z miąższością wapiennych skał stropowych i luźnego nadkładu czwartorzędowego. Opierając się na modelu Janusza–Jarosza przeprowadzono analizę wpływu stopnia wypełnienia pustki podziemnej i rodzaju materiału wypełniającego na wysokość stref zawału i spękań powstających w wyniku opadu skał stropowych do niewypełnionej części objętości pustki oraz obniżenia stropu pustki wynikającego ze ściśliwości materiału wypełniającego. W analizie wzięto pod uwagę trzy technologie wypełnienia pustek za pomocą popiołów lotnych ze spalania węgla kamiennego, tj. pneumatyczne wypełnianie pustek suchymi popiołami lotnymi, ciśnieniowe wypełnianie pustek popiołami w stanie wilgotnym, pobranymi ze składowisk odpadów oraz hydrauliczne wypełnianie pustek mieszaninami popiołowo-wodnymi sporządzonymi z popiołów świeżych, wykazujących właściwości wiążące. Przeprowadzone analizy wykazały, że najlepsze rezultaty zapewnia zastosowanie mieszanin popiołowo-wodnych.
PL
W artykule przedstawiono wykorzystanie elementów środowiska, zaproponowanych do stosowania w hydromorfologiczno- -kartograficznej metodzie oceny zagrożenia zawodnieniem terenów górniczych, do kategoryzowania terenów górniczych likwidowanych kopalń. Dotychczasowy sposób kategoryzacji terenów górniczych ze względu na ograniczenia w wykorzystaniu dla celów budowlanych rozszerzono o nową identyfikację zagrożenia zawodnieniami powierzchni. Dodatkowo przedstawiono sposoby przywrócenia możliwości zabudowy terenom zawodnionym i zagrożonym zawodnieniami.
EN
This paper presents the use of the environment elements proposed to apply in hydromorphological and cartographic method for mining area flood risk assessment to classify mining areas of decommissioned mines. The previous classification of mining areas by limitations on use for construction purposes has been extended to include new identification of the surface flood risk. The solutions of restoring the possibilities of the development of overflow lands and flood risk areas are also presented.
PL
Artykuł zawiera zwięzły opis algorytmu metody oceniania sztucznie osuszanych terenów górniczych i pogórniczych ze względu na zagrożenie zawodnieniami w warunkach naturalnych przepływów wód powierzchniowych i podziemnych. Przy opisie metody zdefiniowano szereg elementów hydromorfologicznych środowiska terenów górniczych, w tym 5 typów potencjalnych zbiorników na terenach górniczych, a także nowe elementy odniesienia dla badania zawodnień na mapach. Na koniec zaproponowano kategoryzowanie terenów górniczych w oparciu o zagrożenie zawodnieniami.
EN
This paper presents a brief description of an algorithm for an assessment method of artificially drained mining and post- -mining areas due to threat of flooding in conditions of natural flow of surface water and groundwater. The description of the method includes a number of defined hydromorphological elements of the mining areas environment, including 5 types of potential reservoirs in the mining areas as well as new elements of reference for the study of flooding on maps. Finally, the paper presents proposals for categorization of mining areas based on threat of flooding.
EN
The paper provides an overview analysis concerning the major elements of the environment of mining areas, described based on research to develop a method for the assessment of flooding threat in mining areas. The mechanism of flooding-induced changes in the surface of mining areas under conditions of restoring natural water flows in the USCB is analyzed. The state-of-the-art has been discussed in the context of environmental elements used to evaluate water invasion in mining and post-mining areas, taken from hydrogeology, hydrology, mining, and environmental protection studies. The selected features of the mining environment are characterized, in particular: the area limiting the flow of water, including the surface of the mining area and the aquifer base, local outflow bases and local water drainage basins, depression funnel, hydraulic connections between mines, surface waterways and natural lakes and ponds as well as inundated areas, floods, morphological troughs, depression and non-flood basins.
PL
Wydobycie kruszywa w dolinie rzeki można skojarzyć z budową przepływowego zbiornika wodnego, który - ze względu na znaczną głębokość - może zatrzymywać rumowisko wleczone przez wody rzeki podczas wezbrania. Budowa takiego obiektu, ważna dla gospodarki wodnej, może być trudna lub nawet niemożliwa, ze względu na różnego rodzaju ograniczenia prawne. W artykule przedstawiono różne aspekty planistyczne związane z budową zbiornika wodnego „Grajówka", spełniającego te wymagania na przykładzie projektów z lat 1985-2015 i związanych z tym okresem przemian gospodarczych oraz zmianą priorytetów w dziedzinie ochrony środowiska.
EN
Extraction of aggregate in a river valley may be assimilated to a construction of a flow-through water reservoir which - due to its significant depth - may stop the load carried by the river during high water. Construction of such facility, important from the water management's point of view, may be difficult or even impossible due to various legal restrictions. The article presents different planning aspects related to the construction of the "Grajówka” water reservoir fulfilling these requirements, based on the designs dating from the years 1985-2015, illustrating the economic transformation and the change of priorities in the area of environmental protection having occurred in this period.
EN
The article is an introduction to the issue of shaping post-mining areas and the former coal mine sites of Zielona Góra, (Lubuskie voivodeship). One of the characteristic geological processes, shaping the current surface of the mentioned area were glaciotectonic deformations - a set of processes related to icecaps movements, that have brought the deposits of lignite near the surface. This allowed to their partial exploration in the past. In the 19th century, around Zielona Góra, several lignite mines were in use. Some of them have already been completely forgotten and no documents or information as a proof of their previous existence remained. Currently, the most important raw material in the natural surroundings of the city are natural aggregates such as sands and gravels and different kinds of ceramic raw materials (loam, clay). The city of Zielona Góra, seeking new investment areas, develops further areas, including those that have been former mine sites for at least 70 years. The areas have not undergone reclamation, in accordance with the current procedure under the law. Although the reclamation of post-mining areas, both technical and biological, is a responsibility of a mining plant and should be consistent with the law, there have not been institutions covered by the above obligation for over 70 years. The historical value of the city’s post-mining areas, as well as the problems associated with the protection of nature and landscape, resulting inter alia from the act of 16 April 2004 on the protection of nature (Off. J. of 2015 item 1651, as amended), and the act of 24 April 2015 on amending certain acts due to the strengthening of the tools of landscape protection (Off. J. of 2015 items 774, 1688) [13], indicate a need for action, aimed at maintaining documentation and the identity of the place. All sorts of sports and leisure or park use can be provided for such areas [9]. It is necessary, however to determine the directions of development, within the documents shaping urban spatial policy, that would indicate the purpose and way of development of the mentioned areas.
PL
Artykuł jest wprowadzeniem w problematykę kształtowania obszarów pogórniczych i terenów pokopalnianych okolic miasta Zielona Góra (województwo lubuskie). Jednym z charakterystycznych procesów geologicznych, kształtujących obecną powierzchnię ww. obszaru były zaburzenia glacitektoniczne – zespół procesów związanych z działalnością lądolodów, które umożliwiły wyniesienie w pobliże powierzchni terenu pokładów węgla brunatnego. Pozwoliło to w przeszłości na ich częściową eksploatację. W XIX wieku, w okolicy Zielonej Góry, działało wiele kopalni węgla brunatnego. Niektóre z nich zostały już zupełnie zapomniane i nie zachowały się po 130 A. Bazan-Krzywoszańska, M. Mrówczyńska, M. Skiba nich żadne dokumenty lub informacje stanowiące potwierdzenie faktu ich wcześniejszego istnienia. Obecnie najważniejszym surowcem naturalnym okolic miasta są kruszywa naturalne w postaci piasków i żwirów oraz różnego rodzaju surowce ceramiczne (iły, gliny). Miasto Zielona Góra poszukując nowych terenów inwestycyjnych, zagospodarowuje kolejne obszary, w tym również te, które są terenami pokopalnianymi od co najmniej 70 lat. Nie przeprowadzono na nich rekultywacji, zgodnej z obecną procedurą przyjętą na mocy obowiązujących przepisów prawa. Chociaż rekultywacja terenów pogórniczych, zarówno techniczna, jak i biologiczna, jest obowiązkiem zakładu górniczego i powinna być zgodna z przepisami prawa, to od ponad 70 lat nie istnieją instytucje objęte ww. obowiązkiem. Wartość historyczna terenów pogórniczych miasta, jak również problematyka związana z ochroną przyrody i krajobrazu, wynikająca między innymi z zapisów ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. z 2015 r. poz. 1651 – t.j. z późn. zm.) [11] oraz ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r. poz. 774, 1688) [13], wskazują na potrzebę działań, mających na celu zachowanie funkcji dokumentacyjnej i podtrzymującej tożsamość miejsca. Dla takich przestrzeni można przewidzieć różnego rodzaju sportowo-rekreacyjne lub np. parkowe ich wykorzystanie [9]. Przede wszystkim jednak konieczne jest ustalenie kierunków rozwoju, w ramach dokumentów kształtujących miejską politykę przestrzenną, wskazującą na przeznaczenie i sposób zagospodarowania ww. terenów.
PL
Gentryfikacja ekonomiczna oznacza nadanie większej wartości materialnej określonej przestrzeni poprzez zwiększenie atrakcyjności danego miejsca. W przypadku małych złóż kopalin skalnych o trwale zaniechanej eksploatacji i niewielkich zasobach o znaczeniu lokalnym, bardziej efektywne społecznie i gospodarczo jest wykreślenie złoża z bilansu i umożliwienie zmiany sposobu zagospodarowania terenu. Przykładem wspólnych starań gminy i właściciela nieruchomości gruntowej w granicach złoża jest przypadek złoża porfiru Miękinia Wschód, skreślenie którego z ewidencji zasobów pozwoli na stworzenie parku technologicznego z poszanowaniem georóżnorodności obszaru i tradycji górnictwa skalnego w tej okolicy.
EN
Economic gentrification means assigning more material value to a specific area by increasing its attractiveness and upgrading the space. For small deposits of raw minerals with permanently discontinued exploitation (historical meaning) and scarce resources, it is more socially and economically efficient to withdraw deposit from the resources balance and enable changes in the management of that area. The Miękinia Wschód case study is one of the example where both the community and investor want to withdraw the deposit from the resources balance. T hen the possibility for the creation of a technological park with geodiversity and mining rock tradition in this area will appear.
EN
The aim of the article is to show the present-day directions in land use planning of selected geosites in Chêciñskie Hills and their further development prospects. It pays special attention to the possibilities of development in post-mining areas for both educational and tourist needs. The author also suggests his own area division of the area, which reflects its future directions in land use planning and facilities development. The article describes three geosites: Zelejowa Mountain, Rzepka and Beylina and Miedzianka Mountain. It highlights their natural and cultural values and shows possibilities of land use planning in the context of geotourism and geological education in the area of Chęcińskie Hills.
PL
Portal mapowy jest doskonałą formą wizualizacji wszystkich elementów z obszaru dawnego Zagłębia Wałbrzyskiego pozostałych po przemyśle wydobywczym. Dane wykorzystane do przygotowania opracowania pochodziły głównie z map topograficznych i archiwalnych opracowań górniczych. Realizacja omawianego portalu opiera się na tak zwanej architekturze trójwarstwowej. Proces budowy rozpoczęto od przygotowania danych wektorowych w postaci warstw tematycznych. Następnie, według zastosowanego schematu, stworzono strukturę składającą się z bazy danych oraz serwera sieciowego, który umożliwił wyświetlanie obiektów w aplikacji, przeznaczonej dla użytkownika. Całość wykorzystanego oprogramowania jest dystrybuowana na licencjach typu open source.
EN
The post-mining area of Wałbrzych Coal Basin is still undergoing revitalization and contains traces of many mining activities. Web mapping process presented in this paper is a fine way of visualization of all surface objects of the mining industry. Data used in the project has been collected from various sources like topographic maps and mining documentations. Implementation of the geoportal was based on three-tier architecture. The whole process started from preparing spatial data which occurs in vector layer form. The key step was the construction of three connected layers which are: database, server application and presentation trier designed for clients. All of the software used is distributed on open source licenses.
14
Content available remote Podtorze kolejowe w warunkach wpływu deformacji górniczych i pogórniczych
PL
W pracy przedstawiono wybrane problemy projektowania, budowy i utrzymania podtorza linii kolejowych AGC/AGTC na terenach objętych działalnością górniczą. Wskazano na odmienną współpracę nawierzchni i podtorza górniczego, co będzie wymagało zastosowania w pracach modernizacyjnych właściwej profilaktyki górniczo-budowlanej. Przedstawiono przykłady awarii infrastruktury kolejowej powstałych wskutek mobilizacji deformacji ciągłych jak i nie ciągłych terenu górniczego.
EN
The paper presents selected problems of design, construction and maintenance of railway subgrade AGC / AGTC in areas affected by mining activities. Pointed to the different surface and substructure work mining, which will require the use of appropriate prophylaxis modernization works mining and construction. The examples of failure of railway infrastructure caused by the mobilization of continuous deformation and not continuous mining area.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań georadarem otworowym, przeprowadzonych w ramach uzdatnienia podłoża pod budowę autostrady A-1 na odcinku od węzła Piekary Śl. do węzła Bytom. Przedstawiono charakterystykę warunków geologiczno-górniczych na terenach pogórniczych eksploatacji rud metali. Omówiono zastosowaną metodykę badawczą, z podkreśleniem analizy wyników wzajemnie uzupełniających się metod mikrograwimetrycznej i georadaru otworowego. Badania georadarem otworowym zostały przeprowadzone w otworach kontrolno-iniekcyjnych w strefie stwierdzonych anomalii mikrograwimetrycznych.
EN
The article presents the results of borehole GPR measurements, which were a complementary part of the project of basement treatment on A-1 motorway in the section from the Piekary Śl. junction to Bytom junction within the so-called area of “ogródki działkowe”. The borehole GPR measurements were carried out in the injection boreholes in the places of identified gravity anomalies within the motorway A-1 lane. In the article the geological and mining conditions together with the typical lithological profile of the study area were presented. In this area historical exploitation of metal ores was conducted. The article discusses the methodology of the research with emphasis on the complementary analysis of results from microgravity and borehole georadar methods. Two examples of research areas with identified gravity anomalies were discussed. These examples show, how the borehole GPR measurements improved the efficiency of basement treatment works on A-1. The advantages as well as the limitations of borehole GPR method were discussed. Research were led by the team of Mineral and Energy Economic Research Institute of the Polish Academy of Sciences.
PL
Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie, czy działalność przemysłowa – eksploatacja węgla brunatnego – powoduje jedynie dewastację terenu i krajobraz księżycowy, czy tworzenie nowego, lepszego środowiska przyjaznego ludziom i zwierzętom. Eksploatacja metodą odkrywkową prowadzi niewątpliwie do nieodwracalnych zmian w środowisku, jednakże w skali globalnej środowisko niewiele traci, a wręcz przeciwnie, wiele zyskuje w wyniku wykonanej rekultywacjii zagospodarowania terenów przekształconych.
EN
The article attempts to answer the question on whether industrial activity – brown coal mining – results only in area devastation and moon-like landscape or in the creation of a new better environment for people and animals. Open pit mining most definitely results in irreversible changes in the environment, but in the global scale – the environment does not lose much compared to the benefit of reclamation and development of altered areas.
PL
Województwo śląskie jest najbardziej uprzemysłowionym i zurbanizowanym regionem w Polsce. Podobnie jak inne stare europejskie regiony „węgla i stali" od kilkudziesięciu lat przebudowuje swoją gospodarkę. Wiąże się to ze zjawiskiem opuszczania dotychczasowych lokalizacji przez kopalnie oraz zakłady przetwórcze. W krajobrazie pojawiają się rozległe tereny poprzemysłowe nierzadko położone w centrach miast. Ich właściwe przekształcenie i zagospodarowanie stało się poważnym problemem urbanistyczno-architektonicznym regionu. W artykule przedstawiono charakterystykę zjawiska powstawania terenów poprzemysłowych i cele ich przekształceń. Następnie omówiono ten problem w województwie śląskim. W drugiej części artykułu przedstawiono wybrane przykłady konwersji terenów pogórniczych oraz poprzemysłowych na obszarach śródmiejskich oraz w procesie kształtowania krajobrazu otwartego.
EN
The article presents the history of the Katowice Hard Coal Mine and the concept of revitalisation taking into consideration the historical development of the mine which today is closed. The concept accepted for realisation assumes adaptation of the post-mining area with its historical infrastructure for cultural functions, and namely for the construction of the New Silesian Museum. Basing the concept on the idea of minimum interference into the existing spatial layout of the former mine has had the result that the museum areas and garages have been designed under the surface of the area adjacent to the historic facilities of the mine. In relation therewith, it was necessary to carry out the works aimed at reinforcing foundations of the historic buildings and protecting the geotechnical pit slopes. The article presents the technological solutions applied to protect the historic buildings, the lift tower, and the excavations for new facilities of the Silesian Museum. Attention was drawn to the instability of the subsoil and of the rock mass due to previous mining operations conducted in the area, the need to adapt the protection technology to the existing conditions as well as the need of constant monitoring of geotechnical works underway. It is emphasised that the presented investment is part of an ongoing process aimed at preserving the industrial part of the material cultural heritage of Upper Silesia, for centuries connected with hard coal mining and as such it stands a chance to become a showcase not only for Katowice but for the entire region of Silesia.
PL
W artykule przedstawiono historię Kopalni Węgla Kamiennego „Katowice” oraz koncepcję rewitalizacji uwzględniającą historyczną zabudowę nieczynnej już dziś kopalni. Przyjęta do realizacji koncepcja zakłada przystosowanie pogórniczego terenu wraz z zabytkową infrastrukturą dla funkcji kulturowych, a mianowicie budowy Nowego Muzeum Śląskiego. Siedziba Nowego Muzeum Śląskiego lokalizowana jest w południowej części terenu dawnej Kopalni “Katowice”, na którym znajdują się zabytkowe obiekty przeznaczone do odrestaurowania i adaptacji dla nowych funkcji. Są to: - budynek maszyny wyciągowej Szybu „Warszawa” (MS-8), adaptowany dla celów gastronomicznych, - magazyn odzieżowy (MS-15), adaptowany dla celów wystawienniczych-Centrum Scenografii Polskiej, - wieża wyciągowa Szybu „Warszawa” (MS-79), adaptowana dla funkcji widokowych. Pozostała część terenu dawnej KWK „Katowice” wraz zabytkowymi obiektami, w miarę możliwości finansowych włączana będzie w kompleks Muzeum Śląskiego. Oparcie koncepcji na idei minimalnej ingerencji w urbanistyczny układ zabytkowej kopalni, a jednocześnie potrzeba zapewnienia odpowiednich przestrzeni wystawienniczych, administracyjnych i miejsc postojowych znalazły odzwierciedlenie w zastosowaniu następujących rozwiązań: - adaptacji historycznych obiektów dla funkcji wystawienniczych, gastronomicznych i widokowych; - ulokowania nowobudowanych obiektów pod powierzchnią terenu w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowych obiektów. W związku z powyższym koniecznym było wykonanie prac wzmacniających posadowienie historycznych budynków oraz geotechnicznych zabezpieczeń skarp wykopu. W artykule pokazano technologiczne rozwiązania jakie zastosowano dla zabezpieczenia zabytkowych budynków, wieży wyciągowej oraz wykopu pod nowe obiekty Muzeum Śląskiego. Geotechniczne metody zabezpieczenia poszczególnych obiektów zaprojektowano na podstawie rozpoznania warunków geologiczno-inżynierskich oraz wykonanych analiz, co pozwoliło na zaproponowanie rozwiązań optymalnych zarówno pod względem technicznym jak i ekonomicznym. Z uwagi na skomplikowane uwarunkowania geotechniczne i wartość obiektów znajdujących się w strefie oddziaływania wykopu, przewidziano zastosowanie technologii pozwalającej uzyskać efekt maksymalnego wzmocnienia wgłębnego masywu. Zaprojektowane technologie zabezpieczenia mają na celu: - wzmocnienie posadowienia zabytkowych obiektów i przeniesienie obciążeń na grunt poniżej dna wykopu; - umożliwienie wykonania wewnętrznego poziomu -1 poprzez pogłębienie części budynku maszynowni (MS-8) o jeden poziom; - zabezpieczenie geotechniczne ścian wykopu w rejonie historycznych budynków, - zapewnienie bezpieczeństwa pracy przez okres realizacji podziemnych części Nowego Muzeum Śląskiego jak również funkcjonowania obiektu po zakończeniu procesu rewitalizacji - konstrukcje oporowe przy budynku magazynu odzieży MS-15 i wieży wyciągowej MS-79 będą pełniły rolę docelowych ścian segmentów podziemnych. W artykule zwrócono uwagę na zróżnicowaną budowę geologiczną w rejonie inwestycji, różne obciążenie naziomu, a przede wszystkim na niepewność podłoża i masywu ze względu na wcześniej prowadzone roboty górnicze. Prowadzona przez 176 lat podziemna eksploatacja złóż węgla kamiennego spowodowała osłabienie masywu poprzez m.in. występowanie wkładek węgla kamiennego i stref uskokowych oraz prawdopodobnie starych zrobów. W zależności od rodzaju obiektu będącego przedmiotem zabezpieczenia, jak również konieczności dostosowania technologii zabezpieczenia do zastanych warunków zastosowano kilka rodzajów konstrukcji takich jak palisady czy też bariery mikropalowe stabilizowane kotwiami lub gwoździami. Z uwagi na charakter prac zabezpieczających, dokładność rozpoznania geologiczno-inżynierskiego oraz skalę zadania, projekt zabezpieczeń geotechnicznych miał charakter aktywny. Oznacza to, że rozwiązanie projektowe dostosowywano na bieżąco do faktycznie napotkanych warunków geologicznych. Ponadto podczas realizacji wszystkich prac zabezpieczających wykonywany był monitoring geotechniczny. Ze względu na zabytkowy charakter obiektów sąsiadujących z wykopem konieczny był również monitoring ich konstrukcji. Przedsięwzięcie realizowane jest przy wparciu Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007-2013 oraz środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Zakończenie realizacji planuje się na 2013 r. Wartością dodaną opisanego przedsięwzięcia jest fakt ulokowania nowej siedziby Muzeum Śląskiego na terenie dawnej Kopalni „Katowice”. Zabytkowa zabudowa dawnej Kopalni sama w sobie tworzy „żywe muzeum” górnictwa węglowego. Poza ekspozycjami związanymi z malarstwem, rzeźbą itp., w muzeum planuje się prezentować również przemysłowe dziedzictwo kulturowe Górnego Śląska. Rozpoczęto już gromadzenie eksponatów. Dlatego w artykule podkreślono, że opisana inwestycja wpisuje się w działania na rzecz zachowania przemysłowej części materialnego dziedzictwa kulturowego Górnego Śląska, od wieków związanego górnictwem węgla kamiennego i ma szansę stać się wizytówką nie tylko Katowic, ale i regionu śląskiego.
PL
W artykule został przedstawiony problem uwzględnienia wartości efektów ekologicznych i społecznych przy wycenie terenów zdegradowanych. Podkreślono, że w obecnie stosowanych rynkowych metodach wyceny nieruchomości gruntowych na terenach zdegradowanych nie bierze się pod uwagę wartości powstałych tam szkód ekologicznych i kosztów społecznych. W związku z tym zaproponowano algorytm wielokryterialnej wyceny tego rodzaju terenów. Algorytm został poddany praktycznej weryfikacji dla wybranego przykładu terenu przekształconego wskutek działalności wydobywczej.
EN
The article presents a problem of including the value of environmental and social effects in the valuation of degraded areas. A particular attention was paid to the fact, that currently used methods of degraded lands market valuation do not take into account the environmental damages and social costs. Therefore, an algorithm for multi-criteria valuation of such land was proposed. The algorithm was tested on a chosen area transformed by mining activities.
PL
W niniejszym artykule przedstawiono charakterystykę struktury modelu zarządzania, którego koncepcja została opracowana w ramach projektu badawczego nr N N115 345038, pt. „Model zarządzania terenami przekształconymi antropogenicznie na obszarach gmin górniczych”. Zaproponowane zestawienie poszczególnych etapów wdrażania zaproponowanego modelu, podejmowanych w ich ramach działań, źródeł danych, wyników i wykonawców, posłużyło do identyfikacji i analizy uwarunkowań oraz potencjalnych przeszkód jego wdrażania w praktyce zarządzania polskimi gminami górniczymi.
EN
This paper presents the structural characteristics of the management model, developed as a result of the research project "The anthropogenically transformed sites’ management model for mining communities". Made list of specific stages of the model’s implementation, with its activities, sources of data, results and contractors, has been used to identify and analyze conditions and potential obstacles to its implementation in management practice of Polish mining communities.
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.