Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 73

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  land reclamation
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
EN
The reclamation of the Pinsk marshes, as envisaged in interwar Poland, was one of the most ambitious national investment projects of the era. The plan was closely linked with the concept of a trans-European waterway running through Polesie, that was also being contemplated around that time. The latter project was embedded in a larger discussion about Poland’s inland navigation. Eventually, neither of these projects were finalized or even begun, before the second world war broke out. This paper analyses the discourse that took place on both issues, with a particular focus on their inevitable intersection. While describing the political background of this discourse, the article reconsiders the role of the engineers as the principal, sometimes overlooked, players in these processes. This research was supported by the National Science Centre, Poland, Grant No. 2015/19/B/HS3/03553
PL
Przedstawiono wyniki badań całkowitej zawartości cynku i kadmu oraz ich form w glebach rekultywowanych zróżnicowanymi dawkami kompostu wytworzonego na bazie komunalnego osadu ściekowego oraz osadu ściekowego z dodatkiem 20 i 30% popiołu z elektrowni. Analizy obejmowały glebę po założeniu doświadczenia oraz po 10 latach. Zawartość cynku i kadmu w wytworzonych kompostach nie przekraczała wartości referencyjnych dla przyrodniczego zagospodarowania osadów ściekowych. Udział popiołu w kompostach znacznie zmniejszył zawartość form rozpuszczalnych (I i II) tych metali w glebie, a zwiększył zawartość formy związanej z materią organiczną (III) i formy rezydualnej (IV) silnie związanej z mineralną fazą gleby, w porównaniu z wariantami pozostałymi i glebą kontrolną.
EN
A degraded soil was reclaimed by addn. of lime and composts (3-9%) consisting of sewage sludge and power plant ash. The soil was studied twice for Zn, Cd and org. C content directly and after 10 years. The av. metal contents 45.12 and 0.313 mg/kg, resp., met the environmental requirements for workable soils. The org. matter-coupled metal fractions prevailed in both cases.
EN
Because of the slow current velocity, man-made ditches may create distinct physical and ecological conditions that are suitable for the growth of zooplankton populations. However, the influence of drainage ditches on zooplankton communities has not been studied yet. This study aims to answer the following questions: i) Are man-made ditches a rich source of zooplankton? ii) What current velocity value leads to abundant zooplankton in man-made ditches? iii) Do zooplankton communities differ between man-made ditches and connected natural streams? In man-made drainage ditches with a water current lower than 0.1 m s-1, the abundance of zooplankton was greater than in the majority of streams. Sometimes this level of abundance was equivalent to the densities of zooplankton in lakes or dammed reservoirs. The presence of zooplankton in man-made ditches may be of great importance to the establishment of food webs, particularly during periods of high water levels or heavy rainfall, both of which may accelerate the water current, causing the dispersion of zooplankton along the ditches and into natural streams.
PL
Prace melioracji wodnych, szczególnie związane z utrzymaniem cieków podstawowych niezbędne są wszędzie tam, gdzie ich brak może spowodować zagrożenie dla środowiska przyrodniczego oraz dla życia i mienia człowieka. W artykule przedstawiono ocenę kosztów prac utrzymaniowych, prowadzonych na ciekach naturalnych uregulowanych i nieuregulowanych w latach 2010-2016 w powiecie poznańskim. W analizowanych latach nakłady na roboty na ciekach i budowlach wodno – melioracyjnych wynosiły średnio rocznie 1214800 zł, co w przeliczeniu na 1 km cieku wyniosło około 3575 zł rocznie. Wyższe koszty prac konserwacyjnych wystąpiły na ciekach uregulowanych, gdzie średni koszt 1 km cieku wyniósł około 7042 zł. Również wysokie koszty odnotowano w pracach na ciekach nieuregulowanych, gdzie średni ich koszt wyniósł około 8948 zł. Otrzymane ze środków publicznych kwoty na utrzymanie i bieżącą konserwację były daleko niewystarczające, gdyż pokrywały zapotrzebowanie średniorocznie tylko na poziomie 4,2%. Pozytywną tendencją jest prawie 6 – krotny wzrost środków na bieżącą konserwację w porównaniu do 2010 roku, w którym wystąpiła powódź. Wyniki przeprowadzonych analiz wskazują na potrzebę i celowość poznawczą oraz przede wszystkim ekonomiczną ustanowienia monitoringu melioracyjnego a także rozbudowy istniejącego systemu informatycznego do prowadzenia ewidencji melioracyjnej i gospodarki wodnej w rolnictwie.
EN
Water reclamation works, especially those related to stream maintenance, are necessary wherever their lack may cause a risk to the natural environment, as well as human life and property. This paper presents the assessment of the maintenance costs on natural and regulated streams in the years 2010–2016 in the Poznań district. In the analysed years, the costs for works on streams and water-drainage constructions amounted to an average of 1,214,800 PLN per year, which in terms of a 1km stream is approximately 3,575 PLN/km per year. Higher maintenance costs occurred on the regulated streams, where the average cost of a 1 km stream was approximately 7,042 PLN. Moreover, high costs were noted in the works on unregulated streams, where the average cost was approximately 8,948 PLN. The amount of public funding for the maintenance and current operation was quite insufficient, as it covered only 4.2% of the annual average demand. The positive trend is nearly a 6-fold increase in funds for current maintenance compared to the year 2010, when a flood occurred. The results of the conducted analyses indicate the cognitive need and purpose, as well as the economic importance, to establish water reclamation monitoring, as well as develop the existing IT system for recording water reclamation works and water management in agriculture.
PL
Wyrobisko Piaseczno, po wyłączeniu pompowania wód podziemnych w rejonie Machowa, jest obecnie najniżej położonym ośrodkiem drenażowym w rejonie Tarnobrzega. Niestety, przynosi to niepożądane skutki w postaci występowania znaczącego gradientu ciśnienia wód podziemnych w otoczeniu wyrobiska. Napływ wód podziemnych zakłóca warunki równowagi stateczności skarp i zboczy wyrobiska, które uformowano w warunkach lądowych. Zmiana zawodnienia utworów geologicznych w obrębie wyrobiska powoduje nasilenie niepożądanych zjawisk osuwiskowych. Stanowią one zagrożenie dla otoczenia wyrobiska, jego przyszłych użytkowników, a obecnie także dla pracującej w obrębie odkrywki załogi. Wyniki analizy warunków stateczności pozwalają stwierdzić, że odwodnienie skarp metodą bezwykopową poprawi warunki geotechniczne. Obliczenia wskazują, że wartość wskaźnika stateczności po zastosowaniu drenażu poziomego wzrośnie od kilku do kilkudziesięciu procent. Zaletą proponowanego rozwiązania likwidacji zjawisk osuwiskowych metodą bezwykopową jest grawitacyjny, bezkosztowy sposób odprowadzenia wody do zbiornika Piaseczno. Po wykonaniu otworów drenażowych koszty utrzymania systemu odprowadzenia wody ze skarp ograniczą się do serwisowania otworów oraz ich ewentualnej renowacji za pomocą metod stosowanych powszechnie w technice sanitarnej. Przyjęty wodny kierunek rekultywacji wyrobisk spowoduje powstanie zbiornika wodnego o powierzchni lustra wody około 160 ha, dodatkowo pełniącego funkcję rekreacyjno-sportową.
EN
The Piaseczno outcrop it is the lowest drainage center in the region of Tarnobrzeg. This brings undesirable consequences such as a significant pressure gradient of groundwater in the vicinity of the outcrop The inflow of groundwater disturbs the equilibrium conditions of the escarpments and slopes, which was formed under the land conditions. As a result, the dangerous phenomenon known as a landslide occur within the outcrop. The results of analysis of stability conditions indicate that the dehydration of escarpments using trenchless methods improves the geotechnical conditions. The value of indicator stability will increase from several to several dozen percent after applying horizontal drainage. An advantage of the proposed trenchless method is also the gravitational, cost-free discharge of water to the Piaseczno reservoir. After the drainage holes, the costs of drainage system of escarpments will be limited only to the maintenance of holes (eventually renovation) by methods commonly used in sanitary techniques. The water reclamation of outcrops will lead to the forming of a water reservoir with an area of 160 ha. It will also serve as a sport and recreation area.
PL
Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na problem terenów zdegradowanych działalnością górniczą w gminie Gliwice. Artykuł ten jest studium przypadku dla trzech terenów pogórniczych, na których w różnym stopniu podjęto działania zmierzające do ich rewitalizacji lub całkowicie zaniechano tych działań. W artykule przedstawiono porównanie wybranych terenów i obiektywną ocenę autorów, która pozwoliła na wyznaczenie kierunków ich przyszłego zagospodarowania.
EN
The aim of this article is to draw attention to the problem areas degraded by mining activities in the municipality of Gliwice. This article is a case study for three post-mining areas, which in varying degrees, actions were taken for the revitalization of these areas or they were completely abandoned. The article presents a comparison of selected areas and objective evaluation of the authors, which helped to determine the directions of their future development.
PL
W Polsce zagospodarowanie osadów ściekowych szczególnie w średnich i małych oczyszczalniach ścieków wciąż stanowi istotny problem. Zgodnie z danymi GUS-u oraz sprawozdaniem z realizacji Krajowego Programu Oczyszczania Ścieków Komunalnych (KPOŚK) przyrodnicze zagospodarowanie osadów ściekowych pozostaje jednym z głównych metod, choć odnotowano znaczny odsetek tzw. „przeznaczenia na inne cele”, gdzie mieści się wytwarzanie kompostów oraz nawozów. Stosowanie nawozów wyprodukowanych z osadów ściekowych (kompostów, granulatów, nawozów organiczno-mineralnych) reguluje ustawa o nawozach i nawożeniu oraz odpowiednie przepisy wykonawcze. Określono w nich m.in procedury badań (dotyczących jakości nawozów) i uzyskania odpowiednich zezwoleń na wprowadzenie tego typu nawozów do obrotu oraz dopuszczalne zawartości metali ciężkich. Wciąż niewiele istnieje na polskim rynku technologii zaawansowanego przetwarzania osadów w produkty nawożeniowe. Zwykle oczyszczalnie same starają uzyskać niezbędne certyfikaty na wytwarzane nawozy (w tym komposty), czy tez substytuty gleb. Do zalet tych technologii należy niewątpliwie: utrata statusu odpadu, możliwość przechowywania nawozu i swobodny transport, sanityzacja produktu (w efekcie zastosowania związków wapnia lub siarki lub działania temperatury), alternatywa dla technologii suszenia. Natomiast wady to przede wszystkim koszty inwestycyjne i długotrwałe procedury certyfikacyjne. Jednak takie rozwiązania pozwalają na zachowanie substancji organicznej oraz fosforu a także większą kontrolę nad zanieczyszczeniami wprowadzanymi do gleb z osadami.
EN
In Poland, sludge management especially in medium and small sewage treatment plants is still a significant problem. According to data from the Central Statistical Office and the report on the implementation of the National Urban Wastewater Treatment Program (in polish KPOŚK) land application of sewage sludge remains one of the main methods, although there has been considerable interest known: “application for other purposes”, where the preparation of composts and fertilizers is included. The use of fertilizer produced from sewage sludge (compost, granules, organic and mineral fertilizers), is regulated by the Act on fertilizers and fertilization, and the relevant implementing rules. For example, they define the test procedure (concerning the quality of fertilizers) to enable appropriate permissions to market this type of fertilizers. There is still only several technologies existing on the Polish market dedicated to production of fertilizers in advanced technologies of sewage sludge treatment. Usually the treatment plants are trying to obtain the necessary certificates for generated fertilizers (including composts), or soils substitutes. The advantages of these technologies should be no doubt: the loss of waste status, ability to store the fertilizer and unlimited transportation between areas, sanitization of the product (as a result of the use of calcium or sulfur compounds or temperature) should be an alternative for drying technology. While the disadvantages are primarily the investment costs and time consuming certification procedures. However, these solutions enable to maintain the organic matter and phosphorus as well as greater control over possible pollution introduced into the soil.
PL
Nawodnienia roślin uprawnych są podstawą zwyżki ich plonowania. Potrzeba nawodnień występuje zarówno w latach o niskich, średnich, jak i o wysokich opadach, ze względu na niekorzystny ich rozkład w stosunku do potrzeb wodnych roślin. Podstawą decyzji rolnika o zainstalowaniu systemu nawadniającego i prowadzeniu nawodnień poszczególnych roślin jest ekonomiczno-finansowa efektywność przedsięwzięcia. W pracy zaprezentowano ocenę ekonomiczno-finansowej efektywności deszczownianego nawadniania ziemniaków jadalnych, uprawianych na glebach lekkich w warunkach produkcyjnego gospodarstwa rolnego położonego w powiecie grójeckim, województwo mazowieckie. Badania były prowadzone we współpracy z rolnikiem, który udostępnił dane o kosztach i efektach nawodnień, jakości gleb oraz stosowanych zabiegach agrotechnicznych. Z obliczeń wynika, że nawodnienia ziemniaków jadalnych w badanym gospodarstwie rolnym były ekonomicznie uzasadnione, ponieważ finansowa wewnętrzna stopa zwrotu (FRR) z inwestycji wyniosła 72,3%, podczas gdy stopa inflacji w okresie badań (w latach 2008–2012) była w granicach 2,5–4,3%. Średni czas zwrotu nakładów T (r = 5%) wyniósł 1,72 roku i był zdecydowanie krótszy od trwałości technicznej urządzeń nawadniających.
EN
Irrigation of crops is the basis of their yield increases. Irrigation is needed in the years of low, medium and high rainfall, due to its unfavorable distribution in relation to plants’ demands for water. Farmer's decision to install an irrigation system and conduct irrigation of particular plants is based on economic and financial efficiency of the project. This paper presents an assessment of the economic and financial viability of sprinkler irrigation of potatoes on light soils in terms of a productive farm located in the Grójec district, Mazowieckie voivodship. The research was conducted in collaboration with the farmer, who made available the data on the costs and effects of irrigation, soil quality and agricultural practices applied. Calculations showed that the irrigation of potatoes in the surveyed farm was economically justified, since the financial internal rate of return FRR of investments amounted to 72.3%, while the inflation rate during the study period (2008–2012) was in the range of 2.5–4.3%. The average payback time T (r = 5%) was 1.72 years and was much shorter than the technical durability of irrigation system.
9
PL
W poniższym artykule zostały przedstawione sukcesy prowadzonych w przeszłości i obecnie prac rekultywacyjnych w KWB „Sieniawa” będącej jedną z niewielu kopalń w Polsce eksploatującej węgiel brunatny metodą podziemną oraz metodą odkrywkową. Ten drugi sposób wydobycia realizowany jest do dzisiaj. Prawidłowo przeprowadzona rekultywacja daje szansę na zminimalizowanie negatywnych skutków ingerencji górniczej w środowisko naturalne i powrót do warunków zbliżonych do stanu sprzed eksploatacji.
EN
This paper discusses the successful past and previous recultivation of post-mining areas of „Sieniawa” brown coal open-pit mine, one of the few Polish mines extracting brown coal by both underground and opencast methods. The second method of extraction is still used. Properly conducted reclamation provides an opportunity to minimize the negative effects of mining activity on the environment and a return to conditions similar to those before exploitation.
EN
Land reclamation and use are planned, designed and implemented at all stages of industrial activity. The mining entrepreneur in each phase of their business (planning, operation and decommissioning) develop documentation containing elements of land reclamation. The documents are verified by various authorities, including mayors and directors of the regional mining authorities. In the field of land reclamationdecisions are issued and they are the result of interaction of these authorities. Proper cooperation depends on the quality of the developed and submitted documents. The result of this cooperation is the restoration by the entrepreneur the utility value of land devastated and degraded by mining activities.
PL
W latach 2010–2013 badano glebotwórcze działanie oraz przydatność rożnika przerośniętego (Silphium perfoliatum L.) do rekultywacji terenów po otworowej eksploatacji siarki, pokrytych wapnem poflotacyjnym użyźnionym osadem ścieków komunalnych. Oceniano plon suchej masy, liczbę pędów na roślinie, ich wysokość i średnicę. Stwierdzono, że rośliny rożnika przerośniętego bardzo dobrze rozwijały się na badanym podłożu, tworząc corocznie bardzo trwały bujny łan. Plon suchej masy wynosił średnio 13,05 t˖ha-1 i zależał od wartości cech plonotwórczych, tj. liczby pędów na roślinie, ich wysokości i przekroju. Warunki pogodowe w latach badań istotnie wpływały na wartość wszystkich parametrów, a głównym czynnikiem wpływającym na wegetację były ilość i rozkład opadów, które zapewniały odpowiednie uwilgotnienie wapiennego bezglebowego podłoża. Wykorzystanie rożnika przerośniętego do rekultywacji wapna poflotacyjnego użyźnionego osadem ściekowym pozytywnie wpłynęło na gromadzenie się w nim materii organicznej i składników pokarmowych oraz obniżenie pH. Osadowe użyźnienie wapiennego podłoża wpłynęło różnicująco na zawartość metali ciężkich, tak w samym gruncie, jak i w wyrosłych na nim roślinach rożnika.
EN
In the years 2010–2013 an examination was conducted concerning the usability of cup plant (Sylphium perfoliatum L.) for land reclamation after bore-hole sulfur exploitation covered with post flotation lime and enriched with sewage sediments and also determined it’s soil-forming effect. Dry mass crop, number of shoots of a plant, its height and diameter were evaluated. It was noted that cup plants developed very well on soil-less ground of post flotation lime forming a very resistant field of lush plants. The crop of dry mass reached an average level of 13.05 t˖ha-1 and depended on the values of crop forming features i.e. numbers of shoots on plant, their height and diameter. Weather conditions in research years significantly influenced the value of all parameters and the main factor influencing the plants growth and their evolution was the quantity of precipitation and its distribution assuring adequate humidity of limestone soil-less ground. Making use of cup plant for the reclamation of post-flotation lime enriched with sewage sediment positively influenced the gathering of organic matter and nutrients in it and soil pH reduction. Sediment enrichment of limestone ground affected in a differentiating manner the content of heavy metals in the ground itself, as well as the cup plants grown on it.
EN
This article explores modern methods of reclamation of lands disturbed processes of mining, based on monitoring disturbed lands using unmanned aircraft and dusty surfaces coated biologically active adhesive, biological foam. In the article new highly efficint methods of remote monitoring of environment components are considered on based of unmanned aircrafts. For monitoring, it is suggested to draw complexes based of small unmanned aircraft vehicle, equipped with special equipment (a digital camera, a thermal imaging camera, dust meter). Land reclamation on the biological stage is encouraged by using new bioadhesives, developed on the basis of polysaccharides and various microorganisms. This composition helps reduce the consumption of fertilizers, pesticides and other components, pioneer in growing crops on dusty surfaces in the disturbed lands. As a result of such an event, dust discharge from the surface technogenic structures is reduced up to 10 times.
PL
W latach 2009–2012 badano gatunki traw i roślin motylkowatych przydatne do rekultywacji biologicznej składowiska popiołów paleniskowych użyźnionych osadem ścieków komunalnych, a także ich glebotwórcze działanie. Rekultywacja składowiska popiołów w wyniku powierzchniowego wprowadzenia osadów ścieków komunalnych stworzyła warunki do intensywnej wegetacji roślin oraz inicjacji procesu glebotwórczego. Na zrekultywowanym gruncie najlepiej rozwijały się kupkówka pospolita (Dactylis glomerata L.) i kostrzewa łąkowa (Festuca pratensis Huds.), a z motylkowatych – lucerna siewna (Medicago sativa L.), następnie wiechlina łąkowa (Poa pratensis L.) i życica trwała (Lolium perenne L.). Tymotka łąkowa (Phleum pratense L.) rozwijała się najsłabiej, a życica wielokwiatowa (Lolium multiflorum L.) całkowicie wypadła z runi. Stokłosa bezostna (Bromus inermis Leyss.) i kostrzewa trzcinowa (Festuca arundinacea Schreb.), wysiane w czystym siewie, rozwijały się bujnie i okazały się najbardziej przydatnymi gatunkami do rekultywacji tego typu podłoży. Osady ściekowe wprowadzone do popiołów i porastająca je roślinność zainicjowały życie biologiczne w martwym podłożu, gromadząc materię organiczną, składniki pokarmowe i wodę. Użyźnienie powierzchni składowiska popiołów paleniskowych za pomocą osadów ścieków komunalnych wpłynęło różnicująco na zawartość metali ciężkich w zrekultywowanym gruncie i porastających go roślinach. Na wierzchowinie składowiska popiołów rozwijała się pionierska roślinność zielna i drzewiasta sukcesji spontanicznej.
EN
In the years 2009–2012 were studied some species of grass and legumes suitable for biological reclamation of incineration ash disposal area fertilized with municipal sewage sludge and their soil-forming operation. Reclamation of ash through the introduction of surface sediments of municipal waste water created conditions for intensive development of vegetation and the initiation of soil formation process. On the reclaimed soil orchard grass and meadow fescue and from leguminosae family lucerne sativa were best developed, then Kentucky bluegrass and perennial ryegrass. Timothy-grass was least developed and Italian ryegrass completely fell out of the green growth. Smooth brome and tall fescue sown in pure stand grew luxuriantly and have proven to be the most suitable species for reclamation of this ground type. Sewage sludge placed on the ash and vegetation growing on them initiated biological life in the dead substrate, accumulate organic matter, nutrients and water. Fertilization of the surface of incineration ash disposal area with sediments of municipal sewage had a differentiating effect on the content of heavy metals in reclaimed soil and plants growing on it. At the top of incineration ash disposal area developed pioneering herbaceous and woody vegetation of spontaneous succession.
PL
W latach 2008-2011 badano możliwość wykorzystania ślazowca pensylwańskiego (Sida hermaphrodita Rusby) do rekultywacji wapna poflotacyjnego użyźnionego osadami ścieków komunalnych na terenie poeksploatacyjnym Kopalni Siarki „Jeziórko”. Wapno nawieziono osadami ściekowymi w dawce 500 m3·ha-1 i zastosowano nawożenie mineralne N, P, K, które wnoszono corocznie wiosną. Oceniano plon suchej masy, liczbę pędów na roślinie, ich wysokość oraz średnicę. Stwierdzono, że rośliny ślazowca pensylwańskiego bardzo dobrze rozwijały się na bezglebowym podłożu wapna poflotacyjnego, tworząc co roku zwarte, bujne łany. Plon suchej masy wynosił średnio 7,02 t·ha-1 i zależał od wartości ocenianych cech plonotwórczych, tj. liczby pędów na roślinie, ich wysokości i średnicy. Warunki meteorologiczne istotnie wpływały na wartość ocenianych cech, a głównymi czynnikami pogodowymi decydującymi o wzroście i rozwoju badanego gatunku była ilość i rozkład opadów w latach badań, gwarantujące dostateczne uwilgotnienie wapiennego podłoża. Wprowadzenie ślazowca pensylwańskiego do rekultywacji biologicznej wapna poflotacyjnego i użyźnienie go osadem ściekowym wpłynęło korzystnie na właściwości chemiczne podłoża, zwiększając istotnie zawartość materii organicznej i przyswajalnych składników pokarmowych: P, K i Mg, oraz zmniejszając wartość pH.
EN
Within the years 2008-2011, utilization possibilities of Virginia mallow (Sida hermaphrodita Rusby) plant to reclamation of post-flotation lime enriched with municipal sewage sludge, were investigated on the post-exploitation area of “Jeziórko” Sulphur Mine. Lime was fertilized with the municipal sewage sediments (at a dose of 500 m3·ha-1); mineral N, P, K fertilization was also applied in spring every year. The yield of dry matter, number of sprouts on a plant, their height and diameter were evaluated. It was stated that Virginia mallow plants were well developed on the soil-less, postflotation lime ground, forming compact, abundant canopy every year. Dry matter yield amounted to 7.02 t·ha-1 on average, and depended on evaluated yield creating factors. Weather conditions significantly affected the values of tested features; the main weather factors which determined growth and development of investigated plant species, were the sum and distribution of rainfall in years of study, ensuring sufficient moisture content in lime ground. Introduction of the Virginia mallow plant to biological reclamation of post-floatation lime and enriching it by the sewage sludge, favourably affected chemical properties of subsoil, significantly increasing the contents of organic matter and assimilable P, K, Mg nutrients, decreasing also pH value.
EN
Regulations of law obligate entrepreneurs, who conduct mining activities to keep records of mineral deposit resources, and at the stage of the deposit liquidation, to carry out the land reclamation. Both at the stage of the deposit exploitation, and during the deposit reclamation it is necessary to make use of land survey maps and calculations. The paper presents the way of using topographic maps to determine the volume of minerals to be extracted from the deposit, and to carry out land reclamation works, consisting in reducing of the inclination of slopes that were created as a result of mining activities.
PL
Przepisy prawne zobowiązują przedsiębiorców prowadzących działalność wydobywczą do ewidencjonowania zasobów złoża kopalin, a także w fazie jego likwidacji - wykonania rekultywacji terenu. Zarówno w fazie eksploatacji, jak i rekultywacji złoża kopalin niezbędne jest wykorzystanie map i obliczeń geodezyjnych. W artykule przedstawiono sposób wykorzystania mapy sytuacyjno-wysokościowej do ustalenia wielkości wydobycia kopaliny ze złoża oraz do wykonania prac rekultywacyjnych polegających na łagodzeniu nachylenia skarp powstałych w wyniku działalności górniczej.
PL
Mokradła w środkowej części Pojezierza Dobrzyńskiego były intensywnie przekształcane w wyniku rozwoju osadnictwa i rolnictwa. Podstawowym zabiegiem, prowadzącym do likwidacji mokradeł, było odprowadzenie wody za pomocą rowów. Dzięki zachowanym archiwalnym materiałom kartograficznym można, począwszy od XVIII w., prześledzić proces przekształceń mokradeł i sieci rowów melioracyjnych. Pomimo długotrwałej presji na środowiska podmokłe w badanym regionie zachowały się różne typy małych zbiorników wodnych i mokradeł śródpolnych. Stopień zaawansowania zaniku mokradeł jest uzależniony od rejonu badań i okresu, dla którego obliczono zmiany. Obecnie udział mokradeł w powierzchni terenu wynosi ok. 11% i jest mniejszy od średniej krajowej (13,9%) (DEMBEK i in. 2000). Pozostałości małych mokradeł na terenach rolniczych, jako cenne siedliska, powinny być chronione przed zabudową, niewłaściwym zagospodarowaniem i zniszczeniem. Wobec braku dostępu samorządów lokalnych do specjalistycznych opracowań, pomocne w planowaniu rozwoju, zagospodarowaniu przestrzennym i w ochronie środowiska mogą być także lokalne analizy archiwalnych planów i map.
EN
Central part of Dobrzyńskie Lakeland is an area of intensive transformation of wetlands by settlement and agriculture. The basic measure leading to the elimination of wetlands was drainage by ditches. Thanks to well-preserved cartographic materials in detailed scales, the process of wetland transformation and the network of draining ditches can be tracked since the beginning of the 18th century. Despite long-lasting impact on wet sites in the study region, various types of small water Dobies and mid-field wetlands remained. The rate of wetland disappearance depended on the area and the study period, for which the changes were calculated. Nowadays, the share of wetlands in the total area amounts approximately 11% and is smaller than the mean for Poland (14%). The remains of small wetlands in agricultural areas, as valuable sites, should be protected from being built-up, improperly managed and devastated. Since local authorities do not have access to expert reports and other elaborations, local analyses of archival plans and maps may be useful in planning spatial development and environmental protection.
PL
W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących zmian wybranych właściwości chemicznych inicjalnej, zalesionej gleby, powstającej w procesie rekultywacji, na bazie gruntów toksycznie kwaśnych. Porównano kształtowanie się wartości pH w KCl, kwasowości hydrolitycznej, zawartość kationów w kompleksie sorpcji wymiennej i stopień jego wysycenia zasadami, w 2 terminach – 1,5 roku i 10 lat po wykonaniu zabiegu neutralizacji różnymi nawozami. Badania przeprowadzone w pierwszym z tych terminów wykazały dobry efekt przeprowadzonego zabiegu jedynie w przypowierzchniowej warstwie gruntu (0÷15 cm), znacznie mniejszy w również neutralizowanej warstwie 15÷30 cm. Największy skutek neutralizacji stwierdzono w przypadku podwójnych dawek wapniaka i wapna tlenkowego. Wyniki badań przeprowadzonych po 10 latach wskazują na utrzymanie się korzystnych efektów zabiegu neutralizacji przy jednoczesnym zarysowaniu się trendów zmian. Stwierdzono obniżenie się wartości pH i tendencję do pogarszania się parametrów kompleksu sorpcyjnego gruntu w wierzchniej warstwie oraz poszerzenie pozytywnych skutków neutralizacji w głąb badanych profili glebowych.
EN
The paper presents the results of studies concerning the changes of selected chemical properties of initial soil, covered with forest, arising in the reclamation process on the basis of toxically acid grounds. The following properties were compared: the formation of the pH value in KCl, hydrolytic acidity, the content of cations in the exchange sorption complex and the degree of its saturation with bases, in two time-periods – 1.5 and 10 years after carrying out the neutralization measures with different fertilizers. The studies carried out in the first of these time-periods showed a good effect of performed measures only in the surface layer of the ground (0-15 cm), considerably lower in the also neutralized layer of 15÷30 cm. The greatest effect of neutralization was found in the case of double doses of limestone and calcium oxide. The results of the studies carried out after 10 years indicate the permanence of beneficial effects of neutralization measures with trends of changes being outlined. The decrease of the pH value and worsening of the sorption complex of ground in the top layer as well as spreading of positive results of neutralization deep into the studied soil profiles have been observed.
PL
Artykuł przedstawia zmiany w rekultywacji i zagospodarowaniu gruntów objętych działalnością górniczą w latach 1990÷2010 na tle powierzchni terenów górniczych w Polsce. Wykorzystane dane pochodzą z publikowanych statystyk GUS. Ustalono, że w analizowanym okresie wystąpił znaczny spadek powierzchni gruntów górniczych, z 54 964 ha do 36 315 ha (o 34 %). Najwięcej gruntów utraciło górnictwo: węgla kamiennego, surowców skalnych, rud miedzi i siarki. Nieznacznie wzrosła natomiast powierzchnia terenów kopalnictwa węgla brunatnego. Ustalono, że transformacja gospodarki przyczyniła się do spadku powierzchni ogółu gruntów górniczych w kraju. W świetle zebranych danych nie można jednoznacznie ocenić, jaki wpływ wywarło reformowanie gospodarki na przebieg i rozmiary rekultywacji i zagospodarowania terenów objętych działalnością górniczą w Polsce. Stwierdzono, że w ostatniej dekadzie XX w. wystąpiła tendencja rosnąca, natomiast po 2001 roku trend spadkowy rekultywacji gruntów. W przebiegu zagospodarowania terenów górniczych wystąpiły natomiast cztery charakterystycznetrendy zmian: dwa rosnące (1990÷1994 i 1997÷2001) i dwa malejące (1994÷1997 i 2001÷2010), pomimo ubywania powierzchni gruntów w górnictwie.
EN
This paper presents the changes in the reclamation and development of the land for mining activity in years 1990-2010 against the background of the total area of mining land in Poland. The data has been taken from published statistics of the Central Statistical Office. It has been found that in the analysed period a significant decrease in the area of mining land: from 54,964 ha to 36,315 ha (by 34 %) occurred. The largest area of mining land was lost to the branches of the industry dealing with mining of coal, different rock resources, copper ores and sulphur. On the other hand, the area of the coal mining land increased slightly. It has been found that the economic transition contributed to a decrease in the total area of mining land in Poland. In the light of the collected data it is impossible to explicitly assess, what was the impact of the economic reforms on the course and extent of the reclamation and development of the land form mining activity in Poland. It has been found that in the last decade of the twentieth century thee wa an upward trend in land reclamation, while after 2001 there was a downward trend. In the course of the development of mining land four characteristic trends occurred: two upward (1990÷1994 and 1997÷2001) and two downward (1994÷1997 and 2001÷2010) trends, despite the fact that the area of mining land kept decreasing.
PL
Przebadano próby gleb zrekultywowanego zwałowiska zewnętrznego Kopalni Siarki „Machów”, zbudowanego w przeważającej części z iłów krakowieckich. Rekultywację wykonano 25÷30 lat wcześniej. Oznaczono koncentrację węgla organicznego (OC) oraz powiązane z nią właściwości w profilach do głębokości 1,20 m. Iły krakowieckie charakteryzują się, związaną z genezą, naturalną zawartością węgla organicznego wynoszącą 0,6÷1,0 % oraz związków azotu. W płytkiej, sięgającej do 0,2 m głębokości, warstwie powierzchniowej obserwuje się większą koncentrację OC, pochodzącego z procesu współczesnej akumulacji. Kształtuje to charakterystyczny rozkład zawartości OC w profilu glebowym, zbliżony do modelu hiperbolicznego. Podobnie charakterystyczny jest rozkład zawartości całkowitej azotu. Akumulacja OC powoduje, mimo stosunkowo krótkiego okresu rekultywacji, ujawnienie się zmian właściwości powiązanych: odczynu gleb, właściwości sorpcyjnych, gęstości właściwej i wskaźnika plastyczności. Stabilny jest wskaźnik C:N. Słabo zarysowuje się proces odwapnienia warstwy powierzchniowej, jednakże trudności w jego identyfikacji trzeba upatrywać także w znacznej zmienności zawartości węglanów w iłach krakowieckich. Na podstawie poczynionych obserwacji można oszacować potencjał sekwestracji węgla w wyniku zagospodarowania nieużytków pogórniczych.
EN
Samples of soils of the reclaimed external dump of the “Machów” sulphur mine, built mainly of Krakowiec clays, were tested. Reclamation was carried out 25-30 years ago. The concentration of organic carbon (OC) and connected with it properties in profiles up to the depth of 1.20 m were determined. The Krakowiec clays are characterized by, connected with genesis, natural content of organic carbon amounting to 0.6-1.0% and nitrogen compounds. In the shallow, reaching up to 0.2 m in depth, surface layer a higher content of organic carbon is observed, originating from the process of contemporary accumulation. This shapes a characteristic distribution of the organic carbon content in the soil profile, similar to the hyperbolic model. Similarly characteristic is the distribution of the total nitrogen content. The OC accumulation causes, despite the short reclamation period, the appearance of changes of connected properties: soil reaction, sorptive properties, specific density and plasticity index. Stable is the index C:N. Weakly appears the process of decalcification of the surface layer, however, the difficulties in its identification should be perceived also in the considerable variability of carbonate content in the Krakowiec clays. On the basis of realized observations can be estimated the potential of carbon sequestration as a result of management of post-mining waste land.
first rewind previous Strona / 4 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.