Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 141

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  hydrogeologia
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
PL
W artykule autor omawia szeroko zagadnienia związane z wykonaniem otworu hydrogeologicznego ze szczególnym uwzględnieniem realizacji wiercenia głębokiego otworu geotermalnego. Specyfika realizacji takiego projektu polega na pozyskaniu wody o wysokiej temperaturze często o wysokiej mineralizacji z przeznaczeniem do celów balneologicznych lub do celów komunalnych, czyli do celów grzewczych. Z treści artykułu wynika, że cały proces realizacji projektu geotermalnego składa się z wielu istotnych operacji, których profesjonalne wykonanie często przesądza o końcowym sukcesie. Jedną z najważniejszych operacji w wykonaniu studni geotermalnej jest zabieg właściwego zaprojektowania i zapuszczenia kolumny filtracyjnej oraz skuteczne wykonanie zabiegu żwirowania. Operacje te poprzedzone są wieloma badaniami i pomiarami wykonanymi podczas wiercenia otworu jak również po zakończeniu wiercenia. W pierwszej części artykułu przedstawiono ogólne zagadnienia dotyczące kwestii geologiczno-złożowych i hydrogeologicznych, natomiast w drugiej części omówiono szczegółowo zasady i procedury, jakie powinny być stosowane w realizacji projektu geotermalnego. Całość artykułu podsumowano wykazem generalnych zasad, jakie powinny obowiązywać w procesie projektowo-wykonawczym studni geotermalnej z jednoczesnym wskazaniem na wypracowanie stosownych instrukcji lub wytycznych w tym zakresie. Całość artykułu jest opracowana na bazie powszechnie znanej literaturze przedmiotu oraz na bazie własnych doświadczeń autora w realizacji projektów hydrogeologicznych w kraju i za granicą. Całość artykułu jest zobrazowana kilkoma ilustracjami ze wskazaniem na najważniejsze kwestie złożowo-hydrogeologiczne oraz kwestie techniczne związane z zafiltrowaniem i wykonaniem zabiegu żwirowania.
EN
In the article the author discusses broadly the issues related to the drilling of a hydrogeological well with particular emphasis on the implementation of deep geothermal drilling. The specificity of such a project is to obtain water of high temperature, often of high mineralization for balneological or municipal purposes, i.e. for heating purposes. The content of the article shows that the whole process of geothermal project implementation consists of many important operations whose professional execution often determines the final success. One of the most important operations in the execution of a geothermal well is the procedure of proper design and setting of the screen column and effective execution of the gravel placement. These operations are preceded by many tests and measurements made during the drilling of the well and also after the completion of the drilling. The first part of the article presents general issues concerning geological and deposit and hydrogeological issues, while the second part discusses in detail the recommendations and procedures to be applied in the implementation of the geothermal project. The whole article is summarized with a list of general recommendations which should apply in the design and execution process of a geothermal well and at the same time indicate the development of appropriate instructions or guidelines in this respect. The whole article is prepared on the basis of commonly known literature on the subject and on the author’s own experience in the implementation of hydrogeological projects in Poland and abroad. The whole article is illustrated by several illustrations indicating the most important deposit-hydrogeological issues and technical issues related to screen and gravel placement.
EN
The article presents a proposal of the classification of hydrogeological and environmental conditions in relation to different intensities of the impact of factors affecting groundwater threat in assessments of groundwater vulnerability to pollution. Due to the complexity and high degree of transformation of the natural environment, including aquatic, types of areas subjected to ordinary and strong anthropopressure, the so-called Area Geotypes (GO), are distinguished and discussed. The main factors characterizing the impact of mining activity on the water environment (typical and specific) are discussed, and the mine ’s characteristics are highlighted, emphasizing its role and importance as an influator constituting a large, multifactorial source threatening the groundwater environment. The role of the mine as an influator is presented against the background of the mine ’s "life cycle”(development phases) along with an indication of the desirability of carrying out assessments of groundwater vulnerability to pollution and groundwater threat assessments. The need to develop legal regulations regarding the preparation of vulnerability assessments is indicated.
PL
W latach 1989-1990 w odwiercie Mosina-Krajkowo na stalowych elementach konstrukcyjnych niektórych odwiertów znajdujących się na galerii studni na wyższym tarasie zaobserwowano rozwój korozji siarkowo-wodorowej. Te procesy, katalizowane mikrobiologicznie, doprowadziły do szybkiej korozji i zatykania ekranów szybowych. W tej sytuacji niezbędne okazało się wykorzystanie do budowy odwiertu materiałów niemetalowych. Fakt, że siarkowodór, który nie występował na taką skalę w warunkach naturalnych, pojawił się w wodzie w niektórych studniach, potwierdzono w badaniach przeprowadzonych w latach 1996-1998. Badania te obejmowały dwuletnie analizy chemii wody z wybranych studni: studni tarasowej oraz ze studni położonych na równinie zalewowej i niektórych studniach obserwacyjnych. Badania wykazały znaczące stężenia siarkowodoru w czterech studniach badanych w barierze tarasowej położonej kilkaset metrów od rzeki oraz w obserwatorium zlokalizowanym ok. 250 m od rzeki. W kilku studniach studni zalewowej położonej 60÷80 m od rzeki siarkowodoru nie stwierdzono. Pojawienie się znacznych stężeń siarkowodoru może wiązać się z migracją materii organicznej z rzeki Warty do warstwy wodonośnej, co zostało potwierdzone badaniami mikrobiologicznymi, które wykazały obecność planktonu nawet w studniach zlokalizowanych kilkaset metrów od rzeki. Migracja materii organicznej występowała najczęściej wtedy, gdy wody rzeki stykały się z osadami gruboziarnistymi występującymi pod kilkumetrową warstwą drobnych osadów rzecznych. Warunki ułatwionej migracji materii organicznej wykazały badania wody ze studni na równinie zalewowej. Badania te wykazały, że wody rzeczne stykają się bezpośrednio z gruboziarnistymi złogami w strefie silnie rozwiniętego meandru, gdzie podczas regulacji rzeki do przeciwdziałania erozji bocznej wykorzystano ostrogi, co z kolei doprowadziło do rozwoju głębokiej erozji koryta rzeki. Podobne zjawisko może wystąpić także na innych odcinkach rzeki, ale należy założyć, że migracja miała miejsce głównie w początkowym okresie infiltracji, a później została ograniczona przez zatykanie koryta rzeki. Należy podkreślić, że zjawisko wzbogacania warstwy wodonośnej reaktywną materią organiczną, oprócz korozji siarczkowej, może sprzyjać rozwojowi autotroficznych procesów denitryfikacji. Z drugiej strony, proces ten, oprócz procesów utleniania siarczków, może przyczyniać się do niekorzystnych zmian jakości wody, obserwowanych w studni tarasowej w zakresie zawartości siarczanów, żelaza, manganu, a także twardości całkowitej.
EN
In 1989-1990, at the Mosina-Krajkowo well field, the development of sulfur-hydrogen corrosion of steel structural elements of some wells situated on the higher terrace well gallery was found. These microbiologically catalyzed processes led to rapid corrosion and clogging of the well screens, and in this situation it was necessary to use non-metallic materials for the construction of the well. The fact that hydrogen sulphide appeared in water in some wells, which was not observed on such a scale in natural conditions, was confirmed by studies carried out in 1996-98. These studies included two-year analyzes of water chemistry from selected wells of the terrace well gallery as well as from wells located in flood plain and from some observation wells. The tests showed significant concentrations of hydrogen sulphide in the four wells tested in the terrace barrier situated several hundred meters from the river as well as in the observation well located approx. 250 m from the river. In several wells of the flood plain well gallery located 60-80 m from river the hydrogen sulphide, concentrations have not been found. The appearance of significant concentrations of hydrogen sulphide could be associated with the migration of organic matter from the Warta river into the aquifer, which was confirmed by microbiological tests that showed the presence of plankton remains even in wells located several hundred meters from the river. Migration of organic matter occurred, in particular, where river waters contacted with coarse-grained sediments occurring under a several-meter layer of fine river alluvial sediments. Conditions for the occurrence of facilitated migration of organic matter revealed water studies from the well gallery in flood plain. These studies showed the occurrence of contact of river waters with coarse deposits in the zone of strongly developed meander, where during the regulation of the river spurs were used to counteract the development of lateral erosion, which in turn led to the development of deep erosion of the river bed. A similar phenomenon could also develop on other sections of the river, but it should be assumed that the migration took place mainly in the initial period of launching the infiltration, and then this phenomenon was limited by development of river bed clogging. It should be emphasized that the phenomenon of enriching the aquifer with reactive organic matter, in addition to sulphide corrosion, may favor the development of autotrophic denitrification processes. On the other hand, this process, in addition to sulphide oxidation processes, may contribute to adverse changes in water quality observed in the terrace well gallery in the range of sulphates, iron, manganese and total hardness.
PL
komunalnych w Ciężkowicach koło Polskiej Cerekwi prowadzonego w latach 2003-2017. Monitoring wód podziemnych obejmował badania: pH, przewodnictwa elektrolitycznego właściwego (PEW), ilości ogólnego węgla organicznego (OWO) oraz zawartości wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych (WWA) i zanieczyszczeń metalami –chromem, kadmem, miedzią, ołowiem, cynkiem i rtęcią. W czternastoletnim okresie prowadzonego monitoringu nie stwierdzono wyraźnego wpływu zdeponowanych odpadów na wody podziemne w rejonie składowiska. W każdej kwartalnej sesji monitoringowej notowano zawartości cynku w wodach podziemnych pobranych ze wszystkich piezometrów, ale jego stężenia nie przekraczały wartości dopuszczalnych dla II klasy jakości wód podziemnych. Obecność pozostałych badanych zanieczyszczeń metalami, ilości ogólnego węgla organicznego oraz wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych stwierdzano incydentalnie, a ich zawartości mieściły się w dopuszczalnych zakresach dla I i II klasy jakości wód podziemnych.
EN
One presented results of the monitoring of groundwater in the area of the municipal landfill in Ciężkowice near Polska Cerekiew which was carried out between 2003 and 2017. The monitoring of groundwater included research on: pH value, specific electrolytic conductivity, volume of total organic carbon, contents of polycyclic aromatic hydrocarbons and contamination with heavy metals, like chromium (Cr), cadmium (Cd), copper (Cu), lead (Pb), zinc (Zn) and mercury (Hg). During the fourteen-year monitoring period, no significant impact of deposited wastes on groundwater in the area of the landfill was found. In each quarter monitoring session, zinc content in groundwater collected from all piezometers was recorded, but its concentration did not exceed the limit values for the second class of groundwater quality. The presence of other examined metal pollutions, volumes of total organic carbon and polycyclic aromatic hydrocarbons was found incidentally and their contents were within the permissible ranges for the first and second class of groundwater quality.
5
Content available remote Historia monitoringu wód podziemnych w Państwowym Instytucie Geologicznym
EN
The Polish Geological Institute has been carrying out the tasks of the geological survey since its establishment in 1919. Hydrogeology was present from the very beginning and the groundwater monitoring became the systematic activity in the 2nd fifty years of the Institute’s life. Groundwater quantity monitoring expressed as measurements of groundwater table fluctuations was put into practice in 1972, while the groundwater quality monitoring that includes determination of chemical composition of water started in 1991. Both types of monitoring cover the entire area of Poland. Systematic hydrogeological observations and tests are one of the most important tasks carried out by hydrogeologists of the Polish Geological Institute. Results of these observations are used for many studies, analyses and forecasts carried out as part of the tasks of the hydrogeological survey, often in cooperation with universities and geological enterprises, for the needs of governmental and local administration and for reporting to the EU structures.
EN
The aim of the present study is to monitor changes in the location of the groundwater table in the catchment area of the River Gwda within the Quaternary and Neogene water-bearing level over a 35-year period, between 1981 and 2015. In addition, on account of very diverse total annual precipitation levels in particular parts of the catchment, attempts were made to determine the influence of precipitation on the location of the groundwater table. By correlating groundwater level and meteorological parameters (precipitation), it was discovered that precipitation in the previous year made the largest impact on the groundwater table. Moreover, low precipitation totals in the southern part of the catchment are not discernible in groundwater table fluctuations, which is linked to the location of the observation well within the drainage zone as well as to water ascension from deeper aquifers.
PL
Głębokie otwory, czyli takie o głębokości powyżej 500 m, stanowią zaledwie niecałe 7% wszystkich otworów zarejestrowanych w Centralnej Bazie Danych Geologicznych, prowadzonej przez Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. Pomiary hydrogeologiczne w takich otworach wiertniczych są dla hydrogeologów niemałym wyzwaniem. Problem stanowi nie tylko głębokość i średnica otworu, ale także warunki panujące w ujmowanej warstwie wodonośnej, czyli położenie zwierciadła wody, mineralizacja, temperatura i gęstość wody oraz zawartość substancji zwiększających właściwości korozyjne wody, a zwłaszcza chlorków. W zależności od głębokości zalegania zwierciadła wód podziemnych i konstrukcji otworu, przeprowadzenie w nim obserwacji monitoringowych może być skomplikowane technicznie. Dodatkową trudnością cechują się pomiary w otworach pompowanych (studniach). W czasie próbnych pompowań w orurowaniu o niewielkiej średnicy trzeba zainstalować pełne oprzyrządowanie, tak by umożliwić przeprowadzenie pompowania i jednocześnie zapewnić odpowiednią częstotliwość i dokładność pomiarów. W artykule opisano wady i zalety różnych metod wykonywania pomiarów hydrogeologicznych (położenia zwierciadła wody i jej parametrów fizykochemicznych) zarówno w otworach obserwacyjnych, jak i w otworach pompowanych. Szczególną uwagę zwrócono na praktyczny aspekt zagadnienia. Przedstawiono przykład kompleksowego wykorzystania różnych metod i różnych urządzeń do pomiarów hydrogeologicznych w oparciu o do-świadczenia z projektu I-More. Bazując na przeprowadzonych długotrwałych badaniach hydrogeologicznych z wykorzystaniem szeregu urządzeń pomiarowych, zarówno automatycznych, jak i manualnych, można jednoznacznie stwierdzić, że do prawidłowego wykonania pomiarów w głębokich otworach pompowanych w obecnych czasach niezbędna jest instalacja automatyki pomiarowej. Pomimo wielu zalet automatycznych czujników z rejestracją danych, dla wiarygodnej interpretacji i weryfikacji zgromadzonych wyników pomiarów, konieczne jest też prowadzenie systematycznych, manualnych pomiarów kontrolnych.
EN
Underground drill holes deeper than 500 m represent only 7% of all drill holes registered in Central Geological Database run by Polish Geological Institute – National Research Institute. Carrying out hydrogeological measurements in that kind of drill holes is quite a challenge for hydrogeologists. Not only the depth and hole diameter are the issues but also the conditions of the aquifer, such as groundwater table level, mineralization, water temperature and density as well as content of substances which increase corrosive water properties, especially in chlorides. Depending on the depth of water table and drill hole construction, carrying out surveillance observations inside might be technically challenging. Furthermore, measurements in pumped-out holes (wells) are additionally difficult. During the test pumping in the low-diameter pipes full installation of the equipment is necessary in order to make pumping possible and to provide with proper frequency and accuracy of the measurements. In the following paper, advantages and disadvantages of different hydrogeological measuring methods (of water table location and physicochemical parameters) were described. The methods are applicable to both observatory holes and pumped holes. Particular interest has been paid to the practical aspect of the issue. An example of comprehensive application of different hydrogeological measuring methods and equipment based on the experience gained during I-MORE project were presented. Due to conducted long-lasting hydrogeological research with application of a series of measuring equipment, both automatic and manual, one may clearly conclude that in order to carry out measurements in deep pumpe-dout holes in a proper way, nowadays it is necessary to install automated measuring technology. Despite many advantages of automated data registering sensors, for the purpose of credible interpretation and verification of gathered measuring data, it is necessary to run manual controlling measurements regularly.
EN
This article is focused on the aspects related to the occurrence and the behavior of REE in hydrosphere. Particular attention is given to the natural waters of Europe including Poland. The data shown in this work are based on the studies and discussions published elsewhere, as well as on own investigations of REE concentrations in the natural waters of Poland (ground- and surface waters). The aim of this article is to present information on REE in different types of waters (ocean, ground- and surface waters). Potential sources of REE in the selected waters and factors affecting their concentrations and distribution patterns (signatures) are discussed. The input of REE originating from human activity is indicated and some examples of anthropogenic factors are presented. Additionally, some general information on natural REE abundances in various environmental compartments and their applications in the industry are provided. The potential influence of some major components on determination of europium content in water samples during measurements by mass spectrometry is also explained.
EN
The Polish Geological Institute (PGI) was established in 1919 according to the act of the Polish Parliament. Four departments made up the structure of PGI at that time, and one of them was Department of Hydrology. The first head of this Department was Prof. Dr. Romuald Rosłoński, also the professor of the Lwów Technical University. He is recognized as a founder of the Polish hydrogeological school. The term hydrogeology was used in the Polish literature 120 years ago, but has slowly been implemented in science as a separate research field. In the period of time between the First and Second World War the PGI team of hydrogeologists dealt with groundwater resources and water supply, hydrogeological cartography, groundwater geochemistry and hydraulic properties of rocks hosting aquifers and aquitards, and water balances of drainage basins. Hydrogeology at that time was closely connected with regional geology, tectonics and petrology on the one hand and with mining activity and civil engineering on the other hand. After the World War II in 1949, the Section of Hydrogeology was established as a part of the Geological Institute. In 1953 this was renamed the Department of Hydrogeology, with the authorization for scientific activity. The scope of this activity encompassed regional hydrogeological recognition, cartography, hydrogeology of ore deposits and mining, geophysical logging in hydrogeology and drilling diagnosis. Mathematical modeling of groundwater flow started in this Department with the physical, analog simulation in the late 60s. of the 20th century. Results of the regional investigation of groundwater occurrences and geochemistry were presented in many hydrogeological maps prepared under the guidance of Professor C. Kolago. Groundwater resources were estimated both in the regions and the whole country by the team led by Professor B. Paczyński as a head and an editor. The brines, mineralized and thermal groundwaters were identified by this Department in close cooperation with branches of the PGI under direction of B. Paczyński, Z. Płochniewski and J. Dowgiałło from the Polish Academy of Sciences. The alteration and rise of the hydrogeological studies in the PGI took place at the beginning of 2000 due to the twin projects resulted from Poland’s accession to the European Union. There was little time for the EU directives implementation, especially for Water framework directive (FWD) and integrated water resources management to be introduced in practice. To meet these needs, the state hydrogeological survey (SHS) was organized in the PGI. This survey has been established according to Water Law Act from July 18 of 2001. The SHS imposed new duties resulting from the EU Groundwater Directive (2006/118/EU) on the protection of groundwater against pollution and deterioration (Official Journal UE, L 372 from 27.12.2006). There are legal, organizational and research tasks within the monitoring network and water management planning projects, which projects that belong to duties of the SHS. The main tasks of this survey include: groundwater monitoring organization and control and quality and geochemistry control of groundwater resources within groundwater bodies, gathering of hydrogeological data in data banks, analysis of current data and forecast elaboration, documentation of groundwater resources, publication of maps, guidebooks etc. This is the current activity of the hydrogeological team of the Polish Geological Institute.
EN
Morphostructural, hydrogeological and hydrochemical approaches were applied to Hammamet plain and its surrounding mountains in the eastern part of Algeria to characterize the groundwater system and its potential for exploitation. The Essen and Troubia Mountains form the natural boundaries of Hammamet plain. The objective of this study is to utilize remote sensing techniques combined with structural analysis, hydrogeology and hydrogeochemistry to identify the potential fracture zones for groundwater in the strongly fractured and karstified deep aquifers. The delineated zones of potential groundwater resources are verified by detailed hydrogeological field surveys. From a hydrogeological point of view, these two mountains, constitute a unit limited by faults oriented ENE-WSW, NNW-SSE and NNE-SSW. Specifically, fractures of the latter two directions influence the compartmentalization and the hydrogeological functioning of this unit. According to the degree of fracturing and/or karstification, two basic types of aquiferous behaviour have been distinguished: fissured aquifer (Essen Mountain and Troubia Mountain), and porous aquifer (Hammamet plain). The study of the hydrochemical characteristics of groundwater samples shows that the majority of samples are mainly of HCO3– and Ca2+ water type. The ionic speciation and mineral dissolution/precipitation was calculated with the PHREEQC software. The chemical composition of the water is influenced by the dissolution and/or precipitation processes during the water–rock interaction and by the cationic exchange reactions between groundwater and alluvial sediments. The high content of CO2 in the water samples suggests that they circulate in a geochemical open system. The isotopic analysis of some groundwater samples shows a similarity with the meteoric waters, which reflect their short residence time and a low evaporation of the infiltrated water.
PL
Celem scharakteryzowania systemu wód podziemnych oraz możliwości eksploatacji tych wód zastosowano metody morfologiczne, hydrogeologiczne i hydrochemiczne na równinie Hammamet i otaczających ją górach we wschodniej części Algierii. Góry Essen i Troubia tworzą naturalną granicę równiny Hammamet. Przedmiotem badań była identyfikacja możliwych stref szczelin w silnie spękanym i głębokim, krasowym poziomie wodonośnym z zastosowaniem technik teledetekcji w połączeniu z analizą strukturalną, hydrogeologią i hydrogeochemią. Wytyczone strefy potencjalnych zasobów wód gruntowych weryfikowano w szczegółowych hydrogeologicznych badaniach terenowych. Z hydrogeologicznego punktu widzenia wymienione góry stanowią jednostkę ograniczoną przez uskoki ułożone wzdłuż linii ENE-WSW, NNW-SSE i NNE-SSW. Szczeliny w dwóch ostatnich kierunkach wpływają na podział i hydrologię tej jednostki. Według stopnia spękania i/lub postępu procesów krasowych wyróżniono dwa główne typy poziomów wodonośnych: poziom spękany (góra Essen i góra Troubia) oraz poziom porowaty (równina Hammamet). Badanie hydrochemicznych właściwości próbek wody gruntowej wykazało, że są one zdominowane przez HCO3– i Ca+2. Skład jonowy i procesy rozpuszczania/wytrącania obliczano za pomocą programu PHREEQC. Na skład chemiczny wody wpływają procesy rozpuszczania i precypitacji w czasie oddziaływań między wodą a podłożem skalnym oraz wymiana kationów między wodą gruntową a aluwialnymi osadami. Duże stężenie CO2 w próbkach wody sugeruje, że krąży ona w systemie otwartym. Analiza izotopowa niektórych próbek wody wykazuje ich podobieństwo do wód opadowych, co uwidacznia się w ich krótkim czasie retencji i niewielkim parowaniu wód infiltracyjnych.
EN
Areas of intense mine drainage that are subjected to numerical modelling require the construction of a complex model structure that will properly reflect actual conditions. This paper presents the process and results of constructing such a structure for the Olkusz Zinc and Lead Ore Mining Area, an area situated in a cone of depression the extent of which reaches 500 km2. This size range calls for a selection of appropriate external boundaries, properly separated from these of the mine drainage area. The complex geological structure of the Olkusz area, associated with considerable variation in the thickness of rock formations, discontinuities of rock levels and occurrence of numerous faults, must be schematised so that calculation layers can be identified. The faults in the study area have to be reflected in the regional model structure, although only those faults that actually affect groundwater flows should be selected. The model structure needs to include detailed recognition and reflection of hydraulic contacts between aquifer levels, together with a selection of hydrogeological parameters that are different for particular formations. Only a complex structure built in such a manner may be the foundation of further model studies.
EN
During the construction of mathematical models for mapping hydrogeological conditions it is necessary to apply simplifications, both in the geological structure and in hydrogeological parameters used. The present note discusses problems surrounding the mapping of glaciotectonic disturbances that occur in the northern part of Wolin Island (northwest Poland). For this part of the island, a direct outflow of groundwater towards the Baltic Sea basin has been determined on the basis of geophysical survey results. An important feature in the hydrogeological conditions here is the isolation of groundwater from both the Baltic Sea and Szczecin Lagoon by clay with a Cretaceous xenolith. Such a geological structure explains the presence of perched water at considerable heights in zones close to the cliffs, without any significant hydraulic connection with surrounding reservoirs. Hydrogeological conditions of Wolin Island have been modelled using the Visual MODFLOW package v.4.2. In the vertical section, these conditions can be simplified to one aquifer (Pleistocene-Holocene), in which two aquifers can be distinguished. In a large part of the island, these remain in mutual hydraulic contact: layer I – upper, with an unconfined aquifer, and layer II – lower, with a confined aquifer, locally an unconfined one. The schematisation of hydrogeological conditions adopted here has allowed to reproduce present groundwater dynamics in the study area.
PL
Zakład Górniczy Sobieski będący częścią Tauron Wydobycie S.A. zlokalizowany jest w Jaworznie, w województwie śląskim. Należy do kopalń węgla kamiennego o największym dopływie wód podziemnych do wyrobisk, wynoszącym około 60 m3/min. Decyduje o tym położenie zakładu w tzw. subregionie odkrytym, gdzie występuje łączność hydrauliczna warstw przypowierzchniowych z eksploatowanymi utworami karbonu. Na przestrzeni ponad czterdziestu lat eksploatacji zasobów złoża dopływy były wysokie, ulegając względnie niewielkim wahaniom. W pracy scharakteryzowano zmienność dopływów wód dołowych do wyrobisk ZG Sobieski, w latach 1970–2013.
EN
The Sobieski Coal Mine is located in Jaworzno in the Sielesia Province. The water inflow is the highest among all hard coal mines in Poland and has reached 60 m3/min. It is determined by the location of the mine in the uncovered hydrogeological subregion, where there are hydraulic connections between the surface and exploited carbon layers are present. For more than forty years of exploitation inflows were high, yielding relatively small fluctuations. The paper presents the characteristic of the variability of the water inflows into Sobieski hard coal mine, in the years 1970–2013.
PL
W północnej części Górnośląskiego Zagłębia Węglowego, na obszarze nakładania się masywu triasowego na warstwy karbońskie, występują trudne warunki ochrony powierzchni terenu związane z dokonaną eksploatacją płytko zalegających rud metali w utworach triasowych oraz węgla kamiennego w masywie karbońskim. Powierzchnia terenu nad zrobami płytkiej eksploatacji rud metali narażona jest w szczególnym stopniu na występowanie nieciągłych deformacji powierzchni terenu, głównie w formie zapadlisk. Na większości tych obszarów eksploatacja jest zaniechana, jednak wysoki poziom zagrożenia deformacjami nieciągłymi utrzymuje się ze względu na wysoką dynamikę ruchu wód podziemnych w przepuszczalnych utworach węglanowych, wspieraną przez odwadnianie czynnych i zlikwidowanych kopalń węgla kamiennego, a także obecność starych zrobów i eksploatacją bieżącą. Nowe przedsięwzięcia wydobywcze podejmowane w niecce bytomskiej zakładają zastosowanie systemu eksploatacji minimalizującego ruchy górotworu dla uniknięcia rozwoju zjawisk deformacyjnych w nadkładzie triasowym i maksymalną ochroną powierzchni terenu. Jednak w aspekcie zjawisk hydrogeologicznych, dawna i obecna działalność górnicza wpływa na znacznie przyspieszony, w porównaniu do warunków naturalnych, rozwój procesów erozyjnych i krasowych. Wynika to z charakterystyki fizycznych i chemicznych właściwości skał węglanowych oraz wzmożonego ruchu wód podziemnych, generowanego przez odwadnianie górotworu. W wielu przypadkach odwadniania kopalń nie można postrzegać jako proces tymczasowy, trwający do zakończenia działalności górniczej. Będzie to proces trwały, wymuszony koniecznością odwadniania obniżonych przez osiadanie górotworu terenów zurbanizowanych i skutkujący postępującą erozją i krasowieniem warstw triasowych. Obecność pustek i stref rozluźnień w płytkich warstwach skał węglanowych oraz stan zawodnienia ośrodka skalnego można określić za pomocą pomiarów geofizycznych, spośród których szczególnie przydatna jest metoda elektrooporowa, pozwalająca między innymi na wyróżnienie obszarów wypełnionych wodą (anomalne strefy niskooporowe) oraz suchych, względnie utworzonych przez skały nisko przepuszczalne (anomalie wysokooporowe). Jako ilustrację rozważań teoretycznych omówiono dwa przykłady badań wybranych terenów: w rejonie Piekar Śląskich, gdzie prowadzono eksploatacja rud metali oraz Czeladzi, gdzie rudy metali nie występują. Przeanalizowane przykłady badań zmierzających do określenia stanu zagrożenia występowaniem deformacji nieciągłych powierzchni terenu na podłożu triasowym pod którym prowadzona była eksploatacja w warstwach karbonu, potwierdzają silny związek między warunkami hydrogeologicznymi panującymi w utworach triasowych a skalą tego zagrożenia.
EN
In northern part of Upper Silesia Coal Basin, where Triassic deposits overlay Carboniferous strata, difficult conditions of ground surface exist in regard to extraction of shallow meal ore deposits in Triassic and coal in Carboniferous strata. Ground surface over remnants of shallow ore metal mining is endangered by discontinuous deformations, especially in a form of sinkholes. On most of the area mining works are completed, although the risk of sinkholes occurrence is still significant due to high dynamics of ground waters movement in permeable carbonate rocks, supported by drainage of active and closed coal mines as well as presence of old void and current mining works. New mining operations undertaken in Bytom trough assume use of mining system that minimises rock mass movements to avoids development of deformation in Triassic overburden and maximal protection of ground surface. However, from the point of view of hydrogeological phenomena, previous and current mining activity influences accelerated, in relation to natural conditions, processes of erosion and karst development. It results from physical and chemical properties of carbonate rocks as well as increased flow of ground waters generated by drainage of the rock mass. In many cases drainage of mines cannot be seen as temporary process until completion of mining activities. It will be permanently necessary for a reason of drainage of urbanised terrains subsided in results of excessive mining operation, in result of which erosion and karst process will continue. Presence of voids and loose zones in shallow layers of carbonate rocks as well as flooding of rock environment may observed using geophysical measurements, from which the most useful is electrical resistivity method. This method allows, between other, selection of flooded (low resistivity anomalies) and dry (highly resistive anomalies), eventually containing rocks of low permeability, areas. As an illustration of theoretical considerations two examples of measurements have been discussed : an area in Piekary Śląskie, where coal mine extraction took place, and in area of Czeladź, where metal ores do not exist. Conducted measurements, aimed on determination of the risk of sinkholes arise on the ground surface over Triassic foundation undermined by coal mine extraction, confirm strong relation between hydrogeological conditions, which occur in Triassic formations and predisposition for sinkhole occurrence.
16
Content available Współczesne problemy hydrogeologii 2015
PL
W dniach 20–23 października 2015 r. w Ustce odbyło się XVII Sympozjum Współczesne problemy hydrogeologii (WPH), które zostało zorganizowane przez Politechnikę Gdańską we współpracy z Państwowym Instytutem Geologicznym – Państwowym Instytutem Badawczym i Uniwersytetem Gdańskim. Partnerami tego przedsięwzięcia byli International Association of Hydrogeologists i Stowarzyszenie Hydrogeologów Polskich.
EN
On 20-23 October 2015, the 17 th Symposium XVII on Current Problems of Hydrogeology was held, organized by Gdańsk University of Technology in cooperation with the Polish geological Institute - National research Institute and the University of Gdańsk. The partners to this event were the International Association of Hydrogeologists and the Association of Polish Hydrogeologists.
PL
Charakterystyka budowy geologicznej rejonu dzielnicy Gdańsk – Szadółki i jej schematyzacja na potrzeby modelu przepływu wód podziemnych. Warunki hydrogeologiczne okolic składowiska odpadów w Szadółkach. Symulacja migracji odcieków ze składowiska w wodach podziemnych na podstawie modelu transportu jonów chlorkowych. Bilans transportu masy zanieczyszczenia w systemie hydrogeologicznym.
EN
Description of Gdańsk – Szadółki geological structure and schematisation with the aim of creating groundwater flow model. Hydrogeological conditions in the vicinity of municipal landfill in Szadółki. Simulation of landfill leakages migration in groundwater based on chloride transport model. Mass balance of contamination transport in hydrosystem.
PL
W artykule przedstawiono historię odkrycia wyrobisk dawnej kopalni srebra Amalie w Srebrnej Górze. Właściciele terenu, na którym znajduje się obiekt, mają dalekosiężne plany zagospodarowania terenu, w celu przybliżenia odwiedzającym sposobu funkcjonowania takiej kopalni oraz związanych z nią innych historycznych obiektów przemysłowych. Na potrzeby tych prac przeprowadzono kwerendę materiałów geologicznych oraz wykonano terenowe badania hydrogeologiczne, aby ocenić możliwość udostępnienia wyrobisk kopalni turystom. Wyniki przeprowadzonych prac wskazują, że mamy do czynienia z lokalnym systemem wodonośnym, którego wodonoścem są gnejsy oraz kataklazyty licznie zuskokowane tektonicznie. Są to wody typowe dla takich systemów, w których znaczącą rolę odgrywają jony Ca2+ i HCO3-.
EN
The article presents the history of the discovery of former silver mine Amalie in Srebrna Góra. The owners of the land on which the facility is located, have a far-reaching plans for land development in order to familiarize visitors with the way of functioning of the mine and related other historical industrial facilities. For the purpose of this activities the geological query and hydrogeological fieldworks were carried to assess the possibility of access for tourists to the mine excavations. The results of conducted works indicate that we are dealing with local aquifer system, whose water-bearing formation consists of gneiss and cataclasite, often tectonically faulted. These waters are specific to the systems in which Ca2+ and HCO3- ions are playing a vital role.
PL
Jedną z metod geofizycznych, pozwalających wskazać lub wykluczyć występowanie uprzywilejowanych stref przepływu wód podziemnych do 50 m p.p.t. jest sondowanie rezonansem magnetycznym (MRS). Do charakterystyki hydrogeologicznej masywów skał krystalicznych wybrano obszar złoża z czynnym wyrobiskiem górniczym w okolicy Piławy Górnej (blok przedsudecki). Do charakterystyki hydrogeologicznej masywów skał krystalicznych reprezentowanych przez gnejsy i amfibolity wybrano obszar złoża z czynnym wyrobiskiem górniczym. Wyniki obu sondowań wskazują na bardzo słabe zawodnienie strefy zwietrzeliny i masywu skalnego lub brak zawodnienia. Pokrywa zwietrzelinowa ma miąższość ok. 4 m, zawartość wody w tej strefie wynosi zaledwie 6–7%, przy współczynniku filtracji k równym 2×10–6 m/s, co zalicza ten rodzaj zwietrzelin do skał słabo przepuszczalnych. Poniżej głębokości 4 m pojawia się spękany masyw skalny, który również charakteryzuje się bardzo słabym zawodnieniem o średniej zawartości wody w skale na poziomie 4%, o współczynniku filtracji szczelinowej 10–6 m/s i wodoprzewodności T o wartości 10–5 m2/s. Współczynnik filtracji szczelinowej na głębokości 30–40 m wzrasta, osiągając 10–4–10–5 m/s. Jest również widoczny wzrost wodoprzewodności do poziomu 10–3 m2/s. Podwyższone wartości wymienionych parametrów są związane z występowaniem lokalnych zawodnień w spękanym masywie skalnym, które są widoczne m.in. w odsłonięciach na terenie kamieniołomu. Wyniki badań MRS zostały potwierdzone przez badania hydrogeologiczne przeprowadzone w otworach geologicznych odwierconych na terenie złoża.
EN
Among the geophysical methods that allow indicating or excluding the occurrence of the privileged zones of groundwater flow down to 50 m b.g.l. is magnetic resonance sounding (MRS). Two soundings were carried out approximately 1.5 km north of the village of Piława Górna (Fore-Sudetic Block). The area of active quarry was selected for hydrogeological characteristics of the crystalline rocks massifs represented by metamorphic rocks such as gneisses and amphiboles. Both series of profiling are suggestive of either very low water content in the weathering cover and the rock massif or a complete lack of it. The weathering cover is approximately 4 metres thick, its water content does not exceed 6–7%, and the hydraulic conductivity k equals 2×10–6 m/s. This type of rock waste can therefore be classified as low-permeable. At depths greater than 4 metres, the rock massif is cracked, and shows a very low water content (4%), hydraulic conductivity of 10–6 m/s, and transmissivity T equalling 10–5 m2/s. The hydraulic conductivity increases up to 10–4–10–5 m/s at depths of 30–40 metres. Research has shown a simultaneous increase in the transmissivity to 10–3 m2/s. The increase in these parameters is associated with the presence of a small local water inflow within the cracked rock massif, which is visible among others in the exposures of the nearby quarry. The MRS results were confirmed by hydrogeological investigations of boreholes drilled within the quarry.
20
Content available Warunki hydrogeotermalne w regionie Mszczonowa
PL
Pod względem geologicznym Mszczonów położony jest w południowej części Niecki Warszawskiej, w obrębie bloku Grodziska Mazowieckiego. Jego południowo-wschodnią granicę stanowi strefa dyslokacyjna Grójec–Żyrów, a północno-zachodnią – jednostka Płońska. Na tym obszarze zostały odwiercone głębokie otwory, w tym między innymi: Mszczonów IG-1, Mszczonów IG-2, Nadarzyn IG-1, Sochaczew 2. W artykule scharakteryzowano uwarunkowania geologiczne i hydrogeologiczne występowania wód geotermalnych w rozpatrywanym rejonie Niżu Polskiego.
EN
In geological terms, Mszczonów is located in the southern part of the Warsaw Basin, within the Grodzisk Mazowiecki block. Its south-eastern border is the Grójec–Żyrów dislocation zone, and its northwestern border – the Płońska unit. In this area, some deep boreholes have been made: Mszczonów IG-1, Mszczonów IG-2, Nadarzyn IG-1, Sochaczew 2. This paper presents the geological and hydrogeological conditions of geothermal water occurrence in the relevant area of the Polish Lowland.
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.