Niniejszy artykuł poświęcony został tematyce rozwoju polskiej archeologii w dobie dwudziestolecia międzywojennego i wyzwań, jakie stały przed adeptami tej młodej jeszcze wówczas dyscypliny naukowej. Wspomniane zostały tu czołowe postaci archeologii polskiej tego okresu, jak Erazm Majewski, Włodzimierz Antoniewicz, Włodzimierz Demetrykiewicz, Piotr Bieńkowski czy Józef Kostrzewski oraz wybrane kluczowe przykłady badanych wtedy stanowisk archeologicznych z mocno zaakcentowaną osadą w Biskupinie i Wzgórzem Wawelskim jako narodowym panteonem, wszystko to ukazane na kanwie skomplikowanej sytuacji politycznej i gospodarczej kraju. Naświetlono podstawowe tendencje badawcze, omówiono wiodące ośrodki naukowe: warszawski, poznański i krakowski.
EN
This article is devoted to the issue of development of Polish archaeology during the twenty-year inter-war period and challenges faced by the practitioners of that young discipline of science. The leading figures in Polish archaeology of the times such as Erazm Majewski, Włodzimierz Antoniewicz, Włodzimierz Demetrykiewicz, Piotr Bieńkowski or Jozef Kostrzewski are mentioned here, as well as selected key examples of archaeological sites researched at the time with the emphasis on the settlement in Biskupin and the Wawel Hill as the national pantheon, all shown against the backdrop of the complex political and economic situation in the country. Basic research tendencies have been highlighted and the leading scientific centres in Warszawa, Poznań and Krakow have been described.
Biskupin is one of the most recognizable archaeological site in Poland and Central Europe. The origins of the excavations dates back to year 1934 and had lasted almost continuously until 1974. In the framework of the grant from the Ministry of Culture and National Heritage interdisciplinary team of scientists from Archaeological Museum in Biskupin and Warsaw University of Technology performed multi-dimensional analysis of the settlement. Based on the integrated vector documentation, resulting from the photographic documentation, numerical models of structural systems of main types of buildings and defensive rampart were prepared. The aim of the analysis was a verification of the earlier findings of archaeological and architectural researches. The analysis allowed to verify both the arrangement of individual parts of structure of buildings, their work and the interconnection, as well as the possible dimensions of the individual components.
PL
Jednym z najbardziej spektakularnych osiągnięć przedwojennej polskiej archeologii było odkrycie grodu z przełomu epoki brązu i wczesnej epoki żelaza w Biskupinie, stanowisko 4. Podstawowymi drewnianymi konstrukcjami kształtującymi zabudowę tego terenu były zewnętrzne ulice, falochrony, mury obronne, ulice wewnętrzne i budynki gospodarcze. Gród został zniszczony i odbudowany dwukrotnie podczas swojego istnienia. Badania dendrochronologiczne dowodzą, że większość materiału drewnianego użytego do budowy budynków ze starszej fazy osady została wycięta w latach 739-736 p.n.e. W ramach grantu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego interdyscyplinarny zespół naukowców z Muzeum Archeologicznego w Biskupinie i Politechniki Warszawskiej przeprowadził wielowymiarową analizę zabudowy. Na podstawie zintegrowanej dokumentacji wektorowej, powstałej w oparciu o dokumentację fotograficzną, opracowano modele numeryczne układów konstrukcyjnych głównych typów budynków zarówno z etapu starszego, jak i młodszego oraz wału obronnego. Celem badań była identyfikacja i weryfikacja układów i rozwiązań konstrukcyjnych, określenie parametrów geometrycznych elementów tworzących układ konstrukcyjny wykorzystywany w budynkach kultury łużyckiej w Biskupinie jak i konstrukcji wału obronnego. Kolejnym celem była ocena wpływu warunków gruntowych na pracę konstrukcji nośnej analizowanych budynków. Ponadto oceniano wpływ niektórych rozwiązań konstrukcyjnych, takich jak wpływ sumików na sztywność przestrzenną budynku, wpływ ciągłości zabudowy i wpływ półpiętra na nośność wyboczeniową słupa wewnętrznego. Analizy przeprowadzono na modelu budynku przedstawionym w literaturze(Rys. 2), a także zrekonstruowanym na podstawie zachowanej dokumentacji.
From 2003 year a research project was initiated in Biskupin with monitoring of physical, chemical and microbiological parameters of deposed archaeological wood in wet peat soil on sp1 and sp4 sites. In this paper colonization by microorganisms of a temporary oak wood (Quercus sp.) and pine wood (Pinus sylvestris L.) deposed during four years in the similar anoxic conditions in flooded sites were observed. The results of the performed investigations showed on an interesting microbial community as colonizators of wood samples, outside and inside them, including a lignocellulotic bacteria and microscopic fungi, responsible for wood decomposition, and pathogenic, toxinogenic microorganisms, eg: Pseudomonas aeruginosa, Aeromonas hydrophila / caviae, Clostridium perfringens bacteria and Aspergillus fumigatus, Penicillium spp., and Candida spp. fungi.
PL
Od wielu lat na stanowiskach archeologicznych obronnego osiedla kultury łużyckiej z VIII w. p.n.e. w Biskupinie prowadzone są badania fizykochemiczne, mikrobiologiczne i konserwatorskie zabytkowego drewna archeologicznego. W celu rozpoznania zagrożeń mikrobiologicznych, na jakie wciąż narażone jest to zabytkowe drewno, badania mikrobiologiczne rozszerzono o współczesne drewno dębu (Quercus sp.) i sosny (Pinus sylvestris L.), przechowywane przez 4 lata w warunkach anoksji w glebie torfowej na stanowiskach sp1 i sp4. Stwierdzono różnorodność glebowych względnie i bezwzględnie beztlenowych kolonizatorów, np. celulolitycznych bakterii i grzybów mikroskopowych, zdolnych do rozkładu drewna, a także patogenów, np. Pseudomonas aeruginosa, Aeromonas hydrophila/caviae, Clostridium perfringens oraz grzybów Aspergillus fumigatus, Penicillium spp. i Candida spp.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.