Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 151

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  eutrofizacja
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
PL
Rozwój satelitarnych technologii obserwacji powierzchni ziemi stwarza możliwości wdrożenia nowoczesnych narzędzi monitoringu jakości wód powierzchniowych. W niniejszym artkule zaprezentowano wyniki badań, których celem było opracowanie zautomatyzowanej metody pomiaru eutrofizacji wód śródlądowych. Przeanalizowano zalety i ograniczenia przedmiotowej technologii oraz oceniono potencjalne możliwości jej wykorzystania. Podstawowym wskaźnikiem stanu troficznego wód powierzchniowych jest koncentracja chlorofilu-a w wodzie. W ramach przeprowadzonych badań uzyskano silny związek pomiędzy wartościami koncentracji chlorofilu-a określonych na podstawie standardowych metod pomiarowych, a wartościami tego parametru obliczonymi na podstawie satelitarnych danych spektralnych. Przedstawiono także funkcjonalności opracowanego oprogramowania pozwalającego na automatyczny pomiaru eutrofizacji wód śródlądowych za pomocą teledetekcji. Pomimo szeregu ograniczeń technologii, wykazano wysoki potencjał aplikacyjny przedmiotowego rozwiązania.
EN
The development of satellite technologies for observing the earth’s surface creates the possibility of implementing modern tools for surface waters quality monitoring. This article presents the results of the research aimed at developing an automated method for assessment of the eutrophication of inland waters. The advantages and limitations of the technology were analyzed and the potential possibilities of its application were described. The basic indicator of the trophic state of surface waters is the concentration of chlorophyll-a in the water. As result of the research, a strong relationship was obtained between the chlorophyll-a concentration values determined on the basis of standard measurement methods, and the chlorophyll-a values calculated on the basis of satellite spectral data. The functionalities of the developed software for automated measuring eutrophication of inland water using temote sensing were also presented. Despite a number of limitations of the technology, high application potential of the solution has been demonstrated.
PL
W artykule przestawiono związki pomiędzy nadmiernymi substancjami biogennymi zawartymi w ściekach i osadach ściekowych, w tym w odciekach z przeróbki osadów, a procesem eutrofizacji wód powierzchniowych, wraz z jego skutkami środowiskowymi. Nadmiar substancji biogennych wywiera wpływ na znaczne przyspieszenie eutrofizacji. Ścieki i osady ściekowe, wraz ze spływami obszarowymi, uznane zostały za istotne źródła zanieczyszczeń biogennych, stąd niezbędne stało się ich efektywne usuwanie i odzysk, szczególnie fosforu.
EN
The article presents the relationship between the excess of nutrients in wastewater and sludge, including in liquors from sludge treatment, and the process of eutrophication of surface waters and its consequences for the environment. The excess of nutrients greatly accelerates the process of eutrophication. Wastewater and sludge, together with non-point sources, are considered as significant sources of nutrients, hence the necessity of their efficient removal and recovery, phosphorus in particular.
PL
Fosfor stanowi podstawowy element utrzymania życia, jednakże gdy wysokie ładunki fosforu i azotu zrzucane są do wód, to wymienione substancje biogenne powodują eutrofizację środowiska wodnego. W pracy przedstawiono przykład największej na świecie instalacji do odzysku substancji biogennych, szczególnie fosforu, poprzez technologię krystalizacji struwitu z odcieków z przeróbki osadów ściekowych w Metropolitarnym Rejonie Odzyskiwania Wody Wielkiego Chicago.
EN
Phosphorus is an essentials element to sustain life, however when high loads of phosphorus and nitrogen are discharged to water bodies, these nutrients result in eutrophication of aquatic environment. In this article, an example of the biggest in the world installation for nutrients recovery, particularly on the implementation phosphorus recovery from sludge treatment liquors by struvite crystallization technology, in Metropolitan Water Reclamation District of Greater Chicago, is presented.
PL
Nawozy sztuczne stosowane w rolnictwie negatywnie wpływają na jakość wód, zarówno powierzchniowych, jak i podziemnych. Zatoka Pucka jest szczególnie narażona na eutrofizację spowodowaną napływem substancji odżywczych, ponieważ jest otoczona terenami intensywnie wykorzystywanymi w rolnictwie. Na wybrzeżu znajduje się także wiele ośrodków turystycznych. Strumienie i rzeki łatwo przenoszą ładunek azotu i fosforu do morza. W ramach projektu WaterPuck, finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju (NCBiR), badano jakość rzek i strumieni płynących przez terytorium Gminy Puck i wpadających do Zatoki Puckiej. Były to: Reda, Kanał Łyski, Kanał Mrzezino, Gizdepka, Potok Błądzikowski, Płutnica i Kanał Młyński. Badane rozpoczęto w lipcu 2017 r., a próbki wody są pobierane co 3-4 tygodnie pobliżu ujść strumieni. Mierzone są stężenia związków azotu (amoniak, azotan(III) i azotan(V)) oraz fosfor ogólny i fosforany. Regularne monitorowanie jakości strumieni umożliwia ocenę sezonowych zmian stężeń składników odżywczych, a także ich rozmieszczenia przestrzennego. Stworzy to podstawę do śledzenia zależności między użytkowaniem gruntów i praktykami rolniczymi a ładunkiem składników odżywczych zrzucanych do Zatoki Puckiej z niepunktowych źródeł zanieczyszczeń. Wstępne wyniki wskazują na znaczące sezonowe zmiany stężeń zanieczyszczeń, prawdopodobnie związane z harmonogramem prac rolniczych. Kolejna część projektu badawczego skupi się na identyfikacji obszarów przyczyniających się do zanieczyszczenia strumieni. Oceniane będą zmiany stężeń składników pokarmowych podczas intensywnych opadów deszczu. Wyniki będą podstawą do modelowania transportu składników pokarmowych wodami powierzchniowymi w gminie Puck.
EN
The ferilizers used in agriculture negatively affect the surface and groundwater quality. The Bay of Puck is a semi-closed part of the Gulf of Gdańsk, which is particularly vulnerable to eutrophication caused by the inflow of nutrient substances. The Bay is surrounded by the lands intensively used in agriculture. Also a number of touristic resorts is located on its coast. The streams and rivers carry the load of nitrogen and phosphorus to the sea. Within the project WaterPuck, financed by the National Centre of Research and Development in Poland (NCBiR), the quality of rivers and streams flowing through the territory of the Puck Community and discharging to the Bay of Puck is being researched. The quality of seven streams: Reda, Kanał Łyski, Kanał Mrzezino, Gizdepka, Potok Błądzikowski, Płutnica and Kanał Młyński is investigated. The researched was started in July 2017. The samples of water are collected every 3-4 weeks at sampling points located close to the streams estuaries. The concentrations of nitrogen species (ammonia, nitrate III and nitrate V) as well as total phosphorus and phosphates are measured. The regular monitoring of streams quality make it possible to assess the seasonal changes of nutrients concentrations as well as their spatial distribution. This will provide the basis for tracking the relationships between the land use and agricultural practices and the load of nutrients discharged to Bay of Puck from non-point sources of pollution. The preliminary results indicate quite significant seasonal variations of pollutants concentrations, probably associated to the time schedule of agricultural practices. The highest concentrations of nutrients where present in sampling points located on Błądzikowski Potok, Kanał Mrzezino as well as Gizdepka – all flowing through arable lands. Concentrations of nitrates V in Błądzikowski Stream varied from 2,27 to 7,55 mg NO3-/dm3, while the concentrations of total phosphorus – from 0,24 to 0,45 mg P/dm3. The next part of the research project is going to focus on identification of areas contributing to the streams pollution. The changes of nutrients concentrations during intensive rainfalls will be evaluated. The results will provide the basis for modelling of nutrient transport with surface waters in the Puck Community.
5
Content available remote Light pollution as an environmental hazard
EN
Light pollution is one of the most widespread but at the same time least noticeable environmental hazards resulting from human activity. It is defined as disturbing the nocturnal environment with light emitted by anthropogenic sources. Light pollution is described as the glare, the trespass, and the sky glow resulting from the scattering of artificial light in the atmosphere. The paper analyses the impact of these three categories on the environment. The results of the long-term research on this problem are presented. It was found that the largest impact on the environment, both direct by the glare and indirect by the sky glow, result from lamps with spherical shields and LED advertising billboards. The possible influence of light pollution on the eutrophication of reservoirs was also researched.
PL
Zanieczyszczenie świetlne jest jednym z najpowszechniejszych, lecz jednocześnie najmniej zauważalnych zagrożeń środowiskowych. Jest ono rozumiane jako zaburzanie nocnego środowiska naturalnego światłem emitowanym przez źródła antropogeniczne. Przejawia się poprzez: olśnienie, zaświecanie oraz łunę świetlną, powstającą wskutek rozpraszania sztucznego światła w atmosferze. Przedstawiono wpływ wymienionych kategorii zanieczyszczenia świetlnego na środowisko naturalne. Zaprezentowano wyniki własnych badań tego zagadnienia. Stwierdzono, że największy wpływ, zarówno bezpośredni poprzez olśnienie, jak też pośredni, poprzez łunę świetlną, mają lampy z kulistymi osłonami oraz reklamowe tablice LED. Zbadano również możliwy wpływ zanieczyszczenia świetlnego na eutrofizację zbiorników wodnych.
EN
Storage reservoirs are artificially created and in order to function properly, require constant human interference. Zemborzycki reservoir has undergone a successive eutrophication. In 2010, an experimental artificial land surfaces were developed throughout the reservoir. Various native species were transplanted on these lagoons to enrich biodiversity within the reservoir and to reduce phosphorus supply through the plant barrier. The aim of this study was to determine the role of these artificially constructed lagoons and their associated vegetation on phosphorus reduction throughout the reservoir. The reservoir is affected by water rich in phosphorus. In the estuary zone which hosts a developed phytolittoral zone with macrophytes phosphorus load is significantly reduced. In the lagoon area there was also a marked reduction in phosphorus concentration in study years, along with the progressive colonization of plants. The significant reduction of phosphorus compounds in the artificial phytolittoral zone confirms the necessity of such zones. At present, the negative ecological potential of the reservoir and its declining natural and recreational values, it seems justified to separate the so-called natural zone in a reservoir that would serve as a natural biofilter. However, the most important action is to regulate incoming wastewater in the catchment area of the Bystrzyca River. Studied artificial substrates for plants (sand and gravel), although slowly, but gradually settled by water plants, can be a tool supporting the purification of dam reservoir waters. They are also durable and can be shaped in any way, which can be an additional asset – aesthetic.
PL
Zbiorniki retencyjne, utworzone przez człowieka, dla prawidłowego funkcjonowania wymagają ciągłej jego ingerencji. Zbiornik Zemborzycki ulega sukcesywnej eutrofizacji. W roku 2010 zapoczątkowane zostało tworzenie na obszarze zbiornika sztucznych powierzchni roślinnych dla wzbogacania bioróżnorodności. Ich powstanie miało także na celu wyhamowanie wody wpływającej do zbiornika i przez ich przepływ przez powierzchnię roślinną ograniczenie dostaw fosforu. Celem badań było określenie roli sztucznie ukształtowanego fitolitoralu w redukcji fosforu. W tym celu określono ładunek fosforu dopływający do zbiornika ze źródeł powierzchniowych, z wodami rzecznymi oraz ze źródeł zewnętrznych. Do zbiornika wpływa woda bogata w fosfor. W strefie ujściowej rzeki Bystrzycy, w której znajduje się rozwinięta strefa naturalnego fitolittoralu, ładunek fosforu jest znacznie zmniejszony. W strefie lagun odnotowano również znaczne zmniejszenie stężenia fosforu w kolejnych latach badań, wraz z postępującą kolonizacją ich przez rośliny. Znacząca redukcja związków fosforu w sztucznej strefie fitolitoralu potwierdza konieczność ich istnienia. Przy obecnym, złym potencjale ekologicznym zbiornika Zemborzyckiego i obniżających się walorach przyrodniczych oraz możliwościach jego rekreacyjnego wykorzystania, uzasadnione wydaje się wydzielenie tzw. strefy przyrodniczej w zbiorniku, która pełniłaby rolę naturalnego biofiltra. Jednak najważniejszą jest uregulowana gospodarka ściekowa w zlewni rzeki Bystrzycy i zbiornika. Badane sztuczne podłoża dla roślin, chociaż wolno, ale sukcesywnie zasiedlane są przez rośliny, mogą stanowić narzędzie wspomagające oczyszczanie wód zbiorników zaporowych. Są jednocześnie trwałe i mogą być dowolnie kształtowane, co może stanowić dodatkowy atut – estetyczny.
EN
The general impact of extra nitrogen on ecological stoichiometry was examined in alpine grasslands on the Tibetan Plateau. Extra nitrogen increased the ratio of nitrogen to phosphorus (N:P ratio) in leaves and aboveground parts of plants by 43.4% and 32.7%, respectively. In contrast, extra nitrogen reduced the ratio of carbon to nitrogen (C:N ratio) in leaves by 30.6%. Extra nitrogen decreased soil C:N ratio by 9.1% in alpine meadows, but increased soil C:N ratio by 3.4% in alpine steppes. Extra urea had a stronger positive impact on aboveground vegetation N:P ratio than did extra ammonium nitrate. Extra urea rather than ammonium nitrate decreased aboveground vegetation C:N ratio and soil C:N ratio. The impact of extra nitrogen on aboveground vegetation N:P ratio was positively correlated with latitude, mean annual temperature and precipitation, nitrogen application rate and accumulated amount, but negatively correlated with elevation, duration and aboveground vegetation N:P ratio of the control plots. The impact of extra nitrogen on leaves N:P ratio was positively correlated with nitrogen application rate and accumulated amount. The impact of extra nitrogen on leaves C:N ratio was positively correlated with latitude, but negatively correlated with mean annual temperature and precipitation, nitrogen application rate, accumulated amount, duration and leaves C:N ratio of the control plots. Therefore, nitrogen enrichment caused by human activities will most likely alter element balance and alpine plants from nitrogen limitation to phosphorus limitation. This effect may weaken with time, and increase with climatic warming, increased precipitation and nitrogen input rate.
PL
W pracy podjęto próbę oceny stanu troficznego wód zbiornika Siemiatycze, położonego na Podlasiu w powiecie siemiatycki, w obrębie miasta Siemiatycze. Prowadzono badania systematycznie raz w miesiącu w 2014 roku w 7 punktach pomiarowo-kontrolnych. Wybór i rozmieszczenie punktów badawczych w przekroju podłużnym zbiornika wynikał z konieczności określenia zachodzących w nim zmian badanych wskaźników. W badaniach wykorzystano dostępne w literaturze indeksy troficzne (TSI – Trophic State Index) opierające się na dokonanych pomiarach stężeń chlorofilu „a”, fosforu ogólnego i azotu ogólnego. Uzyskane wyniki badań jednoznacznie wskazują, że na stan troficzny zbiornika Siemiatycze największy wpływ miało stężenie fosforu ogólnego. W związku z tym wskaźnik TSI (TP), klasyfikuje wody zbiornika do hipertroficznych. Wszystkie wartości wskaźników TSI obliczone na podstawie azotu ogólnego, fosforu ogólnego i chlorofilu „a” wskazały na podwyższoną żyzność wód badanego zbiornika. W celu ochrony walorów użytkowych akwenu należy ograniczyć punktowe źródła zanieczyszczeń biogenami z oczyszczalni i obiektów turystycznych i wdrożyć inne działania ochronne wokół zbiornika.
EN
The aim of this study was to assess a trophic state of water in Siemiatycze dam reservoir. This object is located in Podlaskie voivodship in the municipality Siemiatycze. Studies were carried out systematically once pursued in seven measurement-control points in 2014 year. The selection and placement of points in a longitudinal section of the reservoir was based on the need to capture the changes occurring in the studied indicators. In the researches there were used available in literature Trophic State Index, based on made measurement of the concentration of chlorophyll “a”, total phosphorus and total nitrogen. Research results clearly show that concentration of total phosphorus and TSI (TP) index had greatest impact on a trophic state of water in Siemiatycze reservoir, which allowed to classify water to hypertrophy. The values of all calculated Indexes point to the fertility of the water in the studied reservoir. Any actions in order to protection should be taken, first of all by the reducing the impact of point sources’ pollution from wastewater treatment plants and tourist objects.
PL
Obecnie dostępne metody oceny stopnia eutrofizacji są kosztowne, czasochłonne i wymagają posiadania zaawansowanej aparatury laboratoryjnej oraz wiedzy. Celem niniejszej pracy było określenie prostej i uzasadnionej ekonomicznie metody monitorowania skutków eutrofizacji wody na obszarze rolniczym oraz powiązanie wyników monitorowania parametrów fizykochemicznych wody z fluorescencją chlorofilu jako potencjalnego zagrożenia dla zdrowia na podstawie ustalonych poziomów alarmowych. Badania prowadzono w zbiornikach wodnych zlokalizowanych na obszarze wiejskim, różniących się intensywnością eksploatowania terenów przyległych: znajdujących się w otoczeniu obszarów intensywnie uprawianych rolniczo oraz w obszarze chronionym rezerwatu przyrody. W pracy określono wydajność aparatu fotosyntetycznego glonów oraz właściwości fizykochemiczne wody. Badania wykazały, że wzrost intensywności fluorescencji chlorofilu związany jest ze zwiększonym ładunkiem substancji biogennych oraz ze wzmożonym wzrostem mikroogranizmow zawierających chlorofil. Wyniki wskazują, na możliwość zastosowana pomiarów fluorescencji chlorofilu do oceny stopnia eutrofizacji wód. Zaprezentowana metoda ma szanse na nieinwazyjną, szybką i precyzyjną ocenę stanu fizjologicznego ekosystemów wodnych na obszarach wiejskich, szczególnie narażonych na procesy eutrofizacji.
EN
The currently available methods for the assessment of the eutrophication degree are expensive, time-consuming and require advanced laboratory equipment and knowledge. The aim of this work was to determine a simple and economically justified method of monitoring the effects of eutrophication of water in the agricultural area and linking the results of monitoring physicochemical parameters of water with chlorophyll fluorescence as a potential health risk on the basis of established alarm levels. The research was conducted in water reservoirs located in the rural area, differing in the intensity of exploitation of adjacent areas: located in the vicinity of intensively cultivated areas and in the protected area of the nature reserve. The work determined the efficiency of the photosynthetic apparatus of algae and physicochemical properties of water. The studies have shown that the increase in the chlorophyll fluorescence intensity is associated with an raised biogenic load and an increased occurrence of chlorophyll-containing micro-fractions. The results indicate the possibility of using chlorophyll fluorescence measurements to assess the degree of water eutrophication. The presented method can be used for a non-invasive, quick and precise assessment of the physiological status of water ecosystems in rural areas, particularly vulnerable to the eutrophication processes.
PL
Jednym z narzędzi służących do osiągnięcia celów ramowej dyrektywy wodnej jest monitoring, który powinien dostarczać informacji na temat stanu wód. Zadaniem priorytetowym w zakresie ochrony wód powierzchniowych jest zapobieganie procesom eutrofizacji. Odpowiednie środki ochronne powinny być oparte na wiarygodnej ocenie poziomu troficznego. Istnieją różne wskaźniki szacowania stanu troficznego wód powierzchniowych, ale generalnie charakteryzują się one dużą złożonością i wysokimi kosztami oceny. W artykule przedstawiono nową metodę oceny poziomu troficznego, opartą na wskaźniku liczbowym ITS (Index of Trophic Status). ITS został opracowany z uwzględnieniem głównej charakterystyki funkcjonalnej dowolnego ekosystemu – stanu równowagi biotycznej i może być obliczony na podstawie pomiarów rutynowych parametrów hydrochemicznych. Proponowany wskaźnik jest instrumentem, który ułatwia m.in.: szybki monitoring wód powierzchniowych, retrospektywną i predykcyjną analizę stanu wód, ustanawianie regionalnych standardów emisji biogenów, rozwiązywanie zadań inżynieryjnych i modelowania matematycznego. Weryfikacja indeksu ITS zastała przeprowadzona dla wód powierzchniowych różnego typu w różnych krajach. Obecnie sposób ten zyskuje na popularności jako prosta, wiarygodna oraz niekosztowana metoda oceny stanu troficznego.
EN
One of the tools used to achieve the objectives of the Water Framework Directive is monitoring, which should provide information on the status of surface waters. The priority task of water protection is the prevention of the eutrophication process. Appropriate protection measures should be based on the reliable assessment of trophic levels. There are different indexes for estimating the trophic state of surface waters, but they are generally characterized by their large complexity and high cost of assessment. This paper presents a new method of trophic-level monitoring, based on numerical indicator ITS (Index of Trophic Status). ITS is elaborated to consider the main functional characteristics of any ecosystem – the state of biotic balance – and can be calculated by using routine measurements of the hydrochemical characteristics of water. The proposed criterion is the instrument that simplifies the solution of many applied tasks: express-monitoring of surface waters, retrospect analysis and eutrophication process prognosis, setting of regional ecological standards of biogenic matter, solving engineering tasks, and for the purposes of mathematical modeling. Verification of the ITS criterion was carried out under the conditions of different types of waters in different countries. Actually, this method is gaining more popularity as a simple, reliable, and low-cost tool for trophic status monitoring.
PL
Ocena zmian warunków abiotycznych cieku z uwzględnieniem wpływu wód zrzutowych ze stawów karpiowych została wykonana w ciągu 6 miesięcy na górnym odcinku rzeki Młynówki. Wybrane wskaźniki hydrochemiczne wody, pobranej w czterech stanowiskach kontrolnych, oznaczano zgodnie z metodykami APHA. Wody cieku charakteryzowały się typową dla niewielkich rzek północnej Polski zmiennością termiki wody wraz z ich biegiem, lekko zasadowym odczynem (pH = 7,5– 7,7) dobrym natlenieniem – stężenie tlenu rozpuszczonego w wodzie (ang. DO – dissolved oxygen) zawierało się w przedziale 7,4–9,1 mg O2∙dm-3, a natlenienie 67,6–76,7% O2, z wyjątkiem miesięcy zimowych. Zawartość materii organicznej (BZT5, ChZTCr, chlorofil a) charakteryzowała się dużą zmiennością i sezonowością z biegiem rzeki. Dla BZT5 wartości zawierały się w przedziale 3,8–9,5 mg O2∙dm-3, dla ChZTCr 8,4–73,9 mg O2∙dm-3, a dla chlorofilu a w przedziale 3,7–94,1 mg•m-3. Badany odcinek rzeki należy uznać za zasobny w pierwiastki biogeniczne. Średnie stężenie azotu nieorganicznego wynosiło 2,166 mg N∙dm-3 , a fosforu reagującego 0,078 mg P∙dm-3, wartości te były odpowiednio 18 i 7,8 razy większe od koncentracji notowanych w wodach niepoddanych antropopresji. Wykazano podwyższone, niespełniające wymogów dla ryb karpiowatych wartości BZT5, zawiesiny ogólnej (ang. TSS – total suspended solids), N-NO2 - i fosforu całkowitego (ang. TP – total phosphorus). Na jakość wody w rzece Młynówce istotny wpływ, oprócz naturalnych czynników hydrologicznych i zlewniowych, mogą mieć wprowadzane wody poprodukcyjne ze stawów karpiowych.
EN
Changes in abiotic conditions, considering the effect of water discharged from carp ponds were assessed in the upper section of the Młynówka River (within 6 months). The analyses of hydrochemical indicators were conducted according to methodology recommended by APHA. The river’s water was characterised by a variation in temperature with the distance from the source, which is typical of rivers of northern Poland, slightly alkaline reaction (pH = 7.5–7.7), good oxygenation (DO – dissolved oxygen concentration within 7.4–9.1 mg O2∙dm-3, oxygenation 67.6–76.7% O2) except for winter months. Organic matter content (BOD5, CODCr , chlorophyll a) was characterised by a large seasonal variation and varied with the river course. For BOD5 the values were within 3.8–9.5 mg O2 dm-3, for CODCr within 8.4–73.9 mg O2∙dm-3 and for chlorophyll a within 3.7–94.1 mg∙m-3. The studied river section should be regarded as rich in biogenic substances. The mean concentration of inorganic nitrogen was 2.166 mg N∙dm-3 and the reactive phosphorus 0.078 mg P∙dm-3, the values were respectively 18 and 7.8 times higher than those recorded for waters not subject to anthropopressure. The values of BOD5, TSS (total suspended solids), N-NO2- and TP (total phosphorus) were increased, not meeting the requirements for cyprinid fishes. Besides the natural hydrological and catchment area features, the water quality in the Młynówka River was significantly affected by the discharge of water from the carp ponds.
PL
W pracy dokonano oceny stanu troficznego wód siedmiu zbiorników zaporowych południowo-wschodniej Polski. Do oceny troficzności wykorzystano kryteria stężeniowe oparte na analizie stężeń fosforu ogólnego (Pog), azotu ogólnego (Nog) oraz chlorofilu a (Chl a). Obliczono również wskaźniki TSI oraz ITS. Trzy spośród analizowanych zbiorników (Rzeszów, Maziarnia i Nielisz) zaklasyfikowano do zbiorników hipertroficznych. Kolejne trzy (Ożanna, Kamionka i Cierpisz) charakteryzowały się poziomem troficzności na pograniczu eutrofii/hypertrofii. Zbiornikowi Besko przyporządkowano zaś najniższy poziom troficzności na pograniczu mezotrofii/eutrofii. Zaobserwowano, że kryteria oceny stanu troficznego wód oparte na analizie substratów procesu eutrofizacji (Pog, Nog) wskazywały na wyższy stan troficzny wód niż kryteria oparte na analizie produktu eutrofizacji w postaci Chl a. Wobec powyższego, uznano, że w przypadku zbiorników zaporowych, ze względu na ich przepływowy charakter i fakt, że spora ilość substancji biogennych może opuszczać zbiornik bez włączenia w łańcuch troficzny; stosowanie wskaźników bazujących na analizie stężenia chlorofilu a jest bardziej zasadne i daje wiarygodniejsze wyniki w ocenie stanu troficzności.
EN
The paper presents an assessment of the trophic status of waters of the seven reservoirs from SE Poland. To evaluate the trophy criteria based on an analysis of the concentration of total phosphorus (TP), total nitrogen (TN) and chlorophyll a (Chi a) were used. Moreover trophic state indexes TSI and ITS were calculated. Three of the analyzed reservoirs (Rzeszow, Maziarnia and Nielisz) were classified as hypertrophic, whereas another three (Ożanna, Kamionka and Cierpisz) were characterized as eutrophic or hypertrophic. The Besko reservoir had the lowest trophic status: mesotrophic eutrophic. It was observed that the criteria for the trophic Plains assessment based on the analysis of the substrates of eutrophication (TP, TN) indicated a higher trophic state than the criteria based on an analysis of the product of eutrophication (Chl a). Accordingly. it is considered that in the case of reservoirs a large amount of nutrients discharge the reservoir. the use of indexes based on concentration of chlorophyll a is more reasonable and gives more reliable results in the assessment of the trophic status.
EN
Groundwater and surface waters are a common, inseparable resource of drinking water. The agricultural Kocinka River catchment in southern Poland is among the case studies within the BONUS - Soils2Sea project (Reducing of nutrient loadings from agricultural soils to the Baltic Sea via groundwater and streams). The study is oriented on exploring the possibilities of reducing nitrates. High concentrations of nitrates are observed in groundwater of the Upper Jurassic Major Groundwater Reservoir No. 326, in which the Kocinka catchment area is located. Previous studies in this area failed to determine whether there is denitrification of nitrates in groundwater. The aim of the study is to investigate the significance of denitrification processes in surface water for the quality of waters in catchments. The influence of artificial and natural water reservoirs on nitrogen removal in the catchment was evaluated. Samples and measurements were taken with particular attention to sites upstream and downstream of the reservoirs. Concentrations of nitrates, conductivity (EC), pH, dissolved oxygen and isotope ratios of oxygen and nitrogen in nitrates were determined in selected locations. The results indicate that nitrate reduction potential differs between the reservoirs. Especially fish ponds show high potential to remove nitrates, depending on seasonal variability.
EN
Nowadays, problems with wastes constitute a danger increasingly important for the recipient environments. Indeed, the water is affected in an increasing way by mineral and organic materials from which some ones are pathogenic and thus dangerous for the ecosystem. It is in this context that the present study took place, it relates to the surface waters pollution of the Wadi Bounamoussa in the Algeria northeast. The study concerns the analysis of physical and chemical parameters of waters such as: temperature (T), pH, electrical conductivity (EC), Cl–, chemical oxygen demand (COD), total absorbance colour (TAC), total hardness (TH), PO4 3–, total phosphorus (Ptot) along the wadi in one year long survey (October 2013 to July 2014). Waters were sampled at ten study sites with a quarterly sampling. In order to establish a relationship between various physical and chemical parameters and for a better assessment the anthropogenic effect on the Wadi Bounamoussa's water quality, we have processed a statistical treatment by means of the Principal Component Analysis (PCA). PCA has revealed two gradients. The first reflects the eutrophication caused by chemical fertilizers used in agriculture and the intensive livestock farming development, while the second describes the resulting water mineralization of high rates of the Cl– and EC. Moreover, PCA has allowed discriminating the stations according to their physical and chemical data. This study has allowed us also to reveal the influence of seasonal variations.
PL
Odpady stwarzają obecnie rosnące zagrożenie dla środowisk, do których trafiają. Tak jest w przypadku wód w coraz większym stopniu zasilanych substancjami nieorganicznymi i materią organiczną, która może zawierać patogeny stanowiące zagrożenie środowiska. Realizowane w tym kontekście badania dotyczą zanieczyszczenia wód powierzchniowych epizodycznej rzeki Bounamoussa w północnowschodniej Algierii. Badania obejmowały analizę fizycznych i chemicznych parametrów wód takich jak: temperatura (T), pH, przewodnictwo elektrolityczne (EC), stężenie jonów chlorkowych (Cl–), chemiczne zapotrzebowanie na tlen (COD), zasadowość (TAC), całkowita twardość (TH), jonów fosforanowych (PO4 3–) i fosforu ogólnego (Ptot) mierzonych wzdłuż biegu rzeki od października 2013 do lipca 2014 r. Wody do analiz pobierano z dziesięciu stanowisk, co trzy miesiące. W celu ustalenia zależności pomiędzy różnymi parametrami fizycznymi i chemicznymi i lepszej oceny oddziaływań antropogenicznych na jakość wód rzeki przeprowadzono analizę statystyczną metodą głównych składowych (PCA). Analiza ta ujawniła dwa gradienty. Pierwszy odzwierciedla eutrofizację wywołaną dostawą nawozów z rolnictwa i intensywnego chowu zwierząt; drugi opisuje mineralizację wód, która przejawia się dużym stężeniem chlorków i dużym przewodnictwem. Analiza PCA pozwoliła ponadto wyodrębnić stanowiska według ich właściwości fizycznych i chemicznych. Wyniki badań umożliwiły także wykazanie sezonowej zmienności analizowanych parametrów.
EN
In this work we present novel results concerning water quality changes in an eutrophic water body connected with an artificial aeration system installed in it. Sixty one in-situ and laboratory measurements of biogeochemical variables were recorded monthly between October 2008 and June 2011 to evaluate temporal and spatial changes in San Roque reservoir (Argentina). t-Student mean difference tests, carried out over the whole period, showed with 95% confidence that a monitoring point located at the centre of the water body is representative of the chemical behaviour of the reservoir. Thermal stratification was observed in all sampling sites in the summer, but the frequency of these episodes was markedly lower in bubbling zones. Mean chlorophyll-a concentrations were 58.9 μg∙dm–3 and 117.0 μg∙dm–3 in the absence and in the presence of thermocline respectively. According to the t-Student test, this difference was significant, with p < 0.001. Phosphate release from sediments was corroborated under hypoxia conditions. ANOVA one way analysis did not show significant spatial differences for any variable. Mean normalize spatial index (MENSI) was developed to compare data from different regions affected by high temporal variability. It proved to be useful to quantify spatial differences. Structure analysis of temporal series was used to scrutinize both chemical and spatial association successfully. Three chemically different zones were determined in the reservoir. This study demonstrated that spatial comparisons by means of marginal statistics may not be an adequate method when high temporal variation is present. In such a case, temporal structure analysis has to be considered.
PL
W pracy przedstawiono oryginalne wyniki dotyczące zmian jakości wody w eutroficznym zbiorniku wodnym związanych z zainstalowanym tam systemem sztucznego napowietrzania. Od października 2008 do czerwca 2011 r. dokonywano co miesiąc in situ i w laboratorium 61 pomiarów parametrów biogeochemicznych aby ocenić czasowe i przestrzenne zmiany w zbiorniku San Roque (Argentyna). Testy t-Studenta prowadzone dla całego okresu badawczego wykazały z 95-procentowym poziomem ufności, że stanowisko monitoringu zlokalizowane w centrum zbiornika wodnego jest reprezentatywne dla właściwości chemicznych całego zbiornika. Stratyfikację termiczną obserwowano latem we wszystkich stanowiskach badawczych, ale częstość wystąpień tych epizodów była znacząco mniejsza w strefie napowietrzania. Średnie stężenie chlorofilu a wynosiło 58,9 μg∙dm–3 i 117,0 μg∙dm–3 odpowiednio w warunkach braku i w warunkach występowaniu termokliny. Różnica wg testu t-Studenta była statystycznie istotna, gdy p < 0,001. Stwierdzono uwalnianie fosforanów z osadów w warunkach deficytu tlenowego. Jednoczynnikowa analiza ANOVA nie wykazała istotnego zróżnicowania przestrzennego żadnego z mierzonych parametrów. Utworzono średni znormalizowany indeks przestrzenny (MENSI) do porównania danych cechujących się dużą zmiennością czasową pochodzących z różnych regionów. Indeks okazał się użyteczny do ilościowego przedstawienia różnic przestrzennych. Przeprowadzono analizę struktury szeregów czasowych, aby przeanalizować powiązanie cech chemicznych ze zmiennością przestrzenną. Wyodrębniono trzy chemicznie odmienne strefy zbiornika. Badania wykazały, że analiza przestrzenna za pomocą statystyki jednoczynnikowej może nie być odpowiednią metodą w warunkach dużej zmienności czasowej. W takim przypadku należy rozważyć analizę struktury czasowej.
EN
Nitrogen is a nutrient that causes inland waters and marine environements’ eutrophication. The latter has become a worldwide environmental concern that considerably lessens the aquatic environments’ quality. This study has focused on physicochemical aspect of Wadi Bounamoussa water, by the diagnosis of the watercourse eutrophication. The river drains a watershed mainly characterized by agricultural activities based on irrigated crops and livestock of sheep and cattle. Fertilizers being Nitrogen inputs and livestock waste are potential pollution source. Nitrogen can get into the watershed's hydro-system in the form of minerals or organic. Temperature, pH, dissolved oxygen, NH4 +, NO3 –, NO2 – were monitored in water samples taken in September and in December 2013 corresponding to the low season, and also in March and June 2014 corresponding to water high season. These samples were obtained from ten stations located along the river downstream sequence between El Cheffia dam and El Batah River mouth. Few observations have been made based on results obtained from the physicochemical analysis. Temperature, pH level, electrical conductivity as well as silica were significantly higher during low water periods comparing to high ones. It has been noticed from the analysis of various water sampling stations the presence of chloride ions with an increasing gradient from upstream to downstream, where it’s content has fluctuated between 30.52 mg·dm–3 and 9964.6 mg·dm–3. In conclusion, the presence of inorganic nitrogen is not considered as an eutrophication risk on the watercourse and its receiving environment.
PL
Azot jest pierwiastkiem biogennym, który powoduje eutrofizację wód śródlądowych i morskich. Eutrofizacja stała się przedmiotem zainteresowania w skali światowej, ponieważ znacząco pogarsza jakość środowiska wodnego. W badaniach prezentowanych w niniejszej pracy skupiono się na fizycznych i chemicznych parametrach jakości wody rzeki Bounamoussa celem zdiagnozowania eutrofizacji tego cieku. Rzeka drenuje zlewnię zdominowaną przez nawadniane uprawy roślin oraz chów owiec i bydła. Nawozy azotowe i odchody zwierzęce stanowią potencjalne źródło zanieczyszczeń. Azot dociera do systemu wodnego zarówno w postaci nieorganicznej, jak i organicznej. Monitorowano temperaturę, pH, stężenie rozpuszczonego tlenu, NH4 +, NO3 – i NO2 – w próbkach wody pobranych we wrześniu i grudniu 2013 r. (stan niskiej wody) oraz w marcu i czerwcu 2014 (stan wysokiej wody). Próbki pobrano w 10 stanowiskach usytuowanych w dół biegu rzeki od zapory El Cheffa do ujścia rzeki Batah. Uzyskane wyniki dowodzą, że temperatura, pH, przewodność elektrolityczna i zawartość krzemu miały znacząco większe wartości w okresie niskich stanów wody niż w okresie wysokich stanów wody. Zanotowano rosnący gradient stężenia chlorków z biegiem rzeki – od 30,52 mg·dm–3 w górze rzeki do 9964,6 mg·dm–3 w dolnych odcinkach rzeki. We wnioskach stwierdzono, że obecność nieorganicznych form azotu nie stwarza ryzyka eutrofizacji rzeki i jej odbiornika.
EN
Between 2001 and 2016 the influence of diversified share of arable land in the catchment areas of Lake Długie (5.5% of arable land) and Lake Głębokie (73.5% of arable land) on the biochemical processes in shoreline soils was researched in five-year measurement cycles. The research chiefly encompassed the biochemical processes of conversion of nitrogen and phosphorus compounds (phosphatase, urease and protease activity). Simultaneously, the content of mineral nitrogen and assimilable forms of phosphorus in the shoreline soils of both lakes was investigated. During the observations the enzymatic activity in the Lake Długie shoreline soil was significantly greater than in the soil surrounding the shore of Lake Głębokie. However, the catchments areas of both lakes were characterised by similar changes in the enzymatic activity of shoreline soils. Between 2001 and 2006 the enzymatic activity in the soils under study was similar and exhibited a slight increasing tendency. In the consecutive measurement cycles (2011 and 2016) the activity of the enzymes decreased significantly. It was strictly correlated with the increasing content of nitrogen and phosphorus compounds in the soils surrounding both lakes. The biochemical and chemical indicators under analysis clearly point to rapid eutrophication in the shoreline habitats around Lakes Długie and Głębokie.
PL
W latach 2001-2016, w 5-letnim cyklu pomiarowym, badano wpływ zróżnicowanego udziału gruntów ornych w zlewniach Jeziora Długie (5.5% gruntów ornych) i Jeziora Głębokie (73.5% gruntów ornych) na procesy biochemiczne w glebach strefy przybrzeżnej. Badaniami objęto procesy biochemiczne związane głównie z przemianami związków azotu i fosforu (aktywność fosfataz, ureazy i proteaz). Równolegle oznaczano zawartość azotu mineralnego i przyswajalnych form fosforu w glebach przybrzeżnych obydwu jezior. W okresie prowadzonych obserwacji aktywność badanych enzymów w glebie przybrzeżnej jeziora Długie była istotnie większa niż w glebie przybrzeżnej jeziora Głębokie, ale zmiany aktywności enzymatycznej gleb przybrzeżnych miały podobny charakter w przypadku zlewni obydwu badanych jezior W latach 2001-2006 aktywność enzymatyczna badanych gleb utrzymywała się na zbliżonym poziomie, wykazując niewielkie tendencje wzrostowe. Natomiast w kolejnych cyklach pomiarowych (2011 i 2016) zanotowano istotny spadek aktywności analizowanych enzymów, związany ściśle ze wzrastającą z roku na rok zawartością związków azotu i fosforu w glebach strefy przybrzeżnej obydwu jezior. Analizowane wskaźniki biochemiczne i chemiczne jednoznacznie wskazują na postępującą w szybkim tempie eutrofizację siedlisk przybrzeżnych jezior Długie i Głębokie.
PL
Celem badań była ocena stanu troficznego trzech zbiorników zaporowych będących pod różnym wpływem antropopresji, a także zróżnicowanych cechami morfologicznymi, hydrologicznymi i zlewniowymi. Badaniami objęto trzy zbiorniki: Wapienica, Goczałkowice i Łąka. Do oceny stanu troficznego wód zbiorników wykorzystano kryteria oparte o zmierzone stężenia (azotu i fosforu ogólnego, chlorofilu a) i wartości graniczne różnicowania trofii oraz indeks troficzny Carlsona (TSI – Trophic State Index). Stwierdzono występowanie zależności pomiędzy sposobem użytkowania zlewni a stanem troficznym wód zbiornikowych. Stan troficzny wyrażony poprzez wskaźniki TSI oraz kryteria stężeniowe został określony dla wód zbiornika Wapienica jako znajdujący się na pograniczu oligotrofii i mezotrofii, zbiornika Goczałkowice jako kształtujący się pomiędzy mezoeutrofią a eutrofią, zaś zbiornika Łąka jako wykazujący cechy eutrofii bądź hipertrofii.
EN
The aim of this study was to assess a trophic state of reservoirs in southern Poland under diversified human impact with different morphological, hydrological and river basin features. Three reservoirs were studied: Wapienica, Goczałkowice and Łąka. To estimate a trophic state of reservoir waters criteria based on measured total nitrogen, total phosphorous and chlorophyll a concentrations and limiting values of trophies differentiation as well as the Carlson trophic index (TSI) were used. Relationship between river basin operation use and a trophic state of reservoir waters was found. A trophic state described by TSI indices and concentration criteria for the Wapieni-ca reservoir water were encountered between oligothropy and mesotrophy. For the Goczałkowice reservoir the trophic state was described between mesoeutrophy and eutrophy and for the Łąka reservoir it had both eutrophic and hypertrophic features.
PL
W pracy dokonano oceny podatności na degradację zbiornika retencyjnego Przebędowo, który został oddany do eksploatacji w 2014 roku. Zbiornik Przebędowo zlokalizowany jest w zlewni rzeki Trojanki (Strugi Goślińskiej), która uchodzi do rzeki Warty w km 218+500. Pole powierzchni zbiornika wynosi 12,03 ha, a pojemność całkowita 0,162 mln m3. Zbiornik Przebędowo charakteryzuje się wydłużonym kształtem, jego długość wynosi 1450 m, a szerokości maksymalna 120 m. W pierwszym etapie pracy przeprowadzono analizę potencjalnego dopływu związków biogennych ze zlewni do zbiornika oraz dokonano oceny podatności zbiornika na degradację. W drugim etapie dokonano oceny jakości wody rzeki Trojanki zasilającej zbiornik i następnie obliczono ładunki azotu i fosforu dopływające do zbiornika. Ładunki azotu i fosforu wprowadzane do zbiornika porównano wielkościami ładunków dopuszczalnych (Łdop.) i niebezpiecznych (Łnieb.) określone wg modelu hydraulicznego Vollenweidera. Pozwoliło to na określenie kategorii zagrożenia zbiornika. Przeprowadzone badania wykazują, że zbiornik Przebędowo jest silnie podatny na degradację. Uzyskane wyniki pozwalają stwierdzić, że wynika to przede wszystkim z geometrii zbiornika: kształtu, wydłużonej linii brzegowej i niskiej głębokości średniej. Analiza wykazała również, że ze względu na wysoki udział użytków rolnych w zlewni bezpośredniej, istnieje potencjalne zagrożenie wymywania związków biogennych do zbiornika Przebędowo.
EN
The paper presents the results of the assessment pertaining to the Przebędowo reservoir, opened for exploitation in 2014, in terms of vulnerability to degradation. The reservoir is located in the catchment of Trojanka River (Struga Goślińska). Trojanka falls into the river Warta at km 218 + 500. The construction of the reservoir was completed in 2014. The surface area of the reservoir is 12.03 hectares and its total volume is 0.162 million m3. The reservoir has an elongated shape, its length is 1450 m and its maximum width is 120 m. In the first stage of the work, the potential inflow of biogenic compounds from the catchment area was analyzed and the reservoir vulnerability to degradation was assessed. In the second stage, the water quality of the Trojka River was evaluated and the nitrogen and phosphorus loads were calculated. Nitrogen and phosphorus loads flowing into the reservoir were compared with the allowable and critical values calculated according to the hydrological model of Vollenweider. This comparison permitted the classification of the reservoir vulnerability to degradation. The Przebędowo reservoir was found to be highly vulnerable to degradation. The obtained results show that this state is mainly due to the geometry of the reservoir: shape, elongated coastline and low average depth. Moreover, a high share of arable land in the catchment area increases the potential risk associated with the inflow of biogenic compounds into the reservoir.
PL
W pracy przedstawiono zagadnienie związane z procesem eutrofizacji wód, ze szczególnym uwzględnieniem zbiorników zaporowych. Eutrofizacja to procesem globalnym, zagrażający ekosystemom wodnym na każdym kontynencie. Często doprowadza ona do ich degradacji. Szczególnie narażonymi na to zjawisko są zbiorniki sztuczne jakimi są zbiorniki zaporowe. W pracy przedstawiono mechanizmy procesu eutrofizacji. Wskazano także na znaczenie roślin wodnych w procesie oczyszczania wód, możliwości ich wielostronnego zastosowania. W ostatnim okresie w Polsce i na świecie obserwuje się tendencję do nakierowania badań na naturalne, czy półnaturalne metody oczyszczania wód, w tym także oczyszczalnie hydrofitowe. Obecność makrofitów w zbiornikach wodnych to z jednej strony gwarant dobrego stanu ekologicznego, z drugiej niezaprzeczalny walor estetyczny.
EN
The paper presents the problem related with the process of eutrophication, with special emphasis on dam reservoirs. Eutrophication is a global process, threatening the water ecosystem on every continent. It often leads to their degradation. Particularly vulnerable to eutrophication are artificial reservoirs which are dam reservoirs. This paper describes the mechanisms of eutrophication. We also pointed to the importance of aquatic plants in the process of water purification, as well as the possibility of multilateral use. Recently, in the world and in Poland there is a tendency to pay attention to the natural or semi-natural method of water purification (including constructed wetland). On the one hand, the presence of macrophytes in water bodies is a guarantor of good ecological status, on the other hand, the undeniable aesthetic value.
first rewind previous Strona / 8 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.