Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 169

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 9 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  zabytek
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 9 next fast forward last
EN
This paper provides a historical and genetic analysis of organizational efforts of the professional community and the public, which were aimed at preserving the monuments of Ukrainian architecture of the twentieth century, and reconstruction of the process of formation of activities that unfolded during the period between the 1990s and the 2010s. The conditions of its development and the main reasons for the stagnation of the processes are clarified: delay in several reforms related to the general development of the system of architectural and urban planning. The determined driving forces of the process are public authorities interested in the implementation of image projects, the research community, public activists, relevant international organizations. The periodization has been worked out, five stages of formation of the practice have been singled out, which differed from each other in the following essential features: support from the authorities, degree of involvement of the public, research community and international organizations, the scale of extension and performance results. The promising areas of development of monument protection activity in Ukraine concerning the preservation of modern architecture are offered: conducting research, popularization of modern architecture, development of municipal programs, decentralization of processes, implementation of international standards, development of themed educational programs.
PL
Artykuł przedstawia historyczną analizę oraz genezę działań organizacyjnych społeczności zawodowych i społeczeństwa, których celem było zachowanie zabytków ukraińskiej architektury XX wieku oraz rekonstrukcja procesu formacji działań, a które miały miejsce w okresie pomiędzy latami dziewięćdziesiątymi XX wieku i drugą dekadą XXI wieku. Warunki ich rozwoju oraz główne przyczyny stagnacji tych procesów zostały wyjaśnione opóźnieniem wielu reform związanych z ogólnym rozwojem systemu planowania architektonicznego i urbanistycznego. Ustalone siły napędowe procesu to władze publiczne zainteresowane realizacją projektów o charakterze wizerunkowym, środowisko badawcze, aktywiści publiczni oraz odpowiednie organizacje międzynarodowe. Przedstawiono periodyzację obejmującą 5 etapów formowania się praktyki, które różnią się między sobą następującymi cechami: poparciem władz, stopniem zaangażowania społeczeństwa, społeczności badawczej oraz organizacji międzynarodowych, skalą zasięgu i efektywnością. Istnieją obiecujące obszary dla rozwoju działalności konserwatorskiej na Ukrainie odnośnie do ochrony nowoczesnej architektury: prowadzenie badań, popularyzacja nowoczesnej architektury, rozwój programów miejskich, decentralizacja procesów, wprowadzanie międzynarodowych standardów, rozwój tematycznych programów edukacyjnych.
PL
Pho Hien to historyczna dzielnica Hung Yen, nowoczesnego miasta przy ujściu Czerwonej rzeki w Wietnamie. W latach 2011- 2012 polscy architekci opracowali dla tej części program rewitalizacji i plan zagospodarowania. Program rewitalizacji miał na celu poprawę warunków mieszkaniowych oraz stworzenia tutaj centrum rekreacyjno - edukacyjnego bazującego na istniejących w mieście zabytkach i przywróceniu historii portu służącego w XVII-XVIII wieku europejskim i chińskim kupcom.
EN
Pho Hien is a historic district of Hung Yen, a modern city situated in the mouth of the Red River in Vietnam. In the period of 2011 - 2012, a group of Polish architects prepared a revitalisation programme and a master plan for this district. The revitalisation programme was aimed at improving local housing as well as the creation of a cultural and education centre protecting historical monuments and recalling the historical tradition of the seventeenth and eighteenth century commercial harbour serving European and Chinese merchants.
EN
The article aims to present the legal and factual state of restitution of Polish cultural property and point out selected, interesting doubts, problems, and disputable issues related to applying the current law. The analysis is based on legal regulations, the latest literature, and statistics on the effectiveness of restitution of cultural property in Poland in 2011-2017. The thesis was put forward that a coherent system of restitution of cultural property, before the adoption and against the background of application of the Act on Restitution of National Cultural Assets, has not yet been developed in Poland. The regulation can be treated as an essential way to stimulate change and increase the importance of the restitution of cultural assets. Restitution of Polish cultural property in the years 2011-2017 is a complex process, encountering various problems. The adoption of the Act on the Restitution of National Cultural Assets, despite numerous critical voices, may constitute a critical developmental impulse due to numerous difficulties in the effective enforcement of the restitution idea in Poland recently.
PL
Celem artykułu jest przestawienie stanu prawno-faktycznego restytucji polskich dóbr kultury oraz wskazanie na wybrane, interesujące wątpliwości, problemy i kwestie sporne związane ze stosowaniem obowiązującego prawa. Analizę oparto na przepisach prawnych, najnowszym piśmiennictwie i statystykach skuteczności restytucji dóbr kultury w Polsce w latach 2011-2017. Postawiono tezę, że w Polsce nie udało się wypracować spójnego systemu restytucji dóbr kultury, zarówno przed uchwaleniem, jak i na tle stosowania ustawy o restytucji narodowych dóbr kultury. Regulację można traktować, jako istotny sposób pobudzenia zmian oraz zwiększenia rangi problematyki restytucji dóbr kultury. Restytucja polskich dóbr kultury w latach 2011-2017 to proces złożony, napotykający na szereg problemów. Przyjęcie ustawy o restytucji narodowych dóbr kultury, mimo licznych głosów krytycznych, może stanowić ważny impuls rozwojowy ze względu na liczne trudności w skutecznym egzekwowaniu idei restytucyjnej w Polsce w ostatnim okresie.
EN
The aim of the article is to characterize entry in the register of monuments as a statutory form of administrative and legal protection of monuments in Poland and to identify regional disparities (differences) in the practice of implementation of entry in the register of monuments in provinces, as at the end of June 2018. The thesis was put forward that entry in the register of monuments is an important way of protecting cultural assets in Poland after 2003, while the practice of use of the identified administrative and legal form of monument protection may testify to the particularly rich historical stock of some Polish provinces. Entry in the register of monuments is a necessary administrative and legal measure for protection of monuments in a democratic state that takes care of the development of cultural resources. The condition of culture depends largely on protection of monuments. Monuments in Poland are characterized by significant diversity in terms of geographical distribution and costs of their protection.
PL
Celem artykułu jest charakterystyka wpisu do rejestru zabytków jako ustawowej formy administracyjnoprawnej ochrony zabytków w Polsce i identyfikacja dysproporcji (różnic) regionalnych w praktyce realizacji wpisu do rejestru zabytków w województwach, według stanu na koniec czerwca 2018 roku. Postawiono tezę, że wpis do rejestru zabytków to ważny sposób ochrony dóbr kultury w Polsce po 2003 roku, natomiast praktyka korzystania z zidentyfikowanej administracyjnoprawnej formy ochrony zabytków może świadczyć o szczególnie bogatych zasobach zabytkowych niektórych polskich województw. Wpis do rejestru zabytków to niezbędny środek administracyjnoprawnej ochrony zabytków w państwie demokratycznym dbającym o rozwój zasobów kulturowych. Stan kultury zależy w dużej mierze od ochrony zabytków. Zabytki w Polsce cechuje istotne zróżnicowanie pod względem geograficznego rozmieszczenia czy kosztów ich ochrony.
5
Content available remote Nabycie i rejestracja samochodu zabytkowego w polskim systemie prawnym
PL
Artykuł naukowy poświęcony jest tematyce pojazdów zabytkowych w polskim systemie prawnym. W pracy zaakcentowano brak precyzyjnej definicji pojazdu zabytkowego, w którejkolwiek z ustaw. Ponadto zwrócono uwagę także na sposoby nabycia takiego pojazdu, przywileje jego posiadania oraz wiążące się z tym wady. W drugiej części artykułu opisana została sama procedura rejestracji pojazdu zabytkowego. W praktyce jest to proces odmienny, niż w przypadku innych samochodów. W Polsce w głównej mierze jest kojarzony jako kosztowny, czasochłonny i skomplikowany, przez co w wielu przypadkach jest skutecznie zniechęcający dla właścicieli pojazdów kwalifikujących się jako zabytkowe.
EN
The scientific article is about vintage vehicles in the Polish legal system. The article mainly shows the lack of a precise definition of a historic vehicle in any of the legal acts. Moreover it shows how to buy such a vehicle, the advantages and disadvantages of owning it. The second part of the article only describes the procedure for registering a historic vehicle. In practice, this is a different process than for other cars. In Poland, it is recognized as expensive, time-consuming and complicated, which in many cases is effective as a warning to owners of vehicles qualifying as historic.
EN
This paper is focused on the issue of information panels and the illumination of monuments, especially ruins. First, methodological recommendations of ICOMOS Charter for the Interpretation and Presentation of Cultural Heritage Sites are mentioned as it is necessary to follow the recommendations when planning and implementing any interpretive infrastructure. There follows a brief characteristic of the function, intervention, positive and negative of the information panels as important elements of the interpretative infrastructure. Similarly, scenic illumination of monuments is presented. Two case studies of installation of information panels are than described - Jihlava Town Fortification (CZ) and Remains of Slav Hill Fort. The conclusion than offers methodological steps for the choice of solution and realisation of interpretive infrastructure.
PL
W artykule omówiono zagadnienia dotyczące tablic informacyjnych oraz instalacji oświetleniowych obiektów, w szczególności obiektów zabytkowych. Artykuł w pierwszej kolejności wymienia zalecenia metodologiczne zawarte w Karcie Interpretacji i Prezentacji Miejsc Dziedzictwa Kulturowego ICOMOS, których należy przestrzegać na etapie projektowania instalacji oświetleniowych. Przedstawiono krótką charakterystykę funkcji, przykłady, pozytywne i negatywne realizacje tablic informacyjnych i oświetlenia obiektów zabytkowych, stanowiących ważny element omawianej infrastruktury. Opisano dwa studia przypadków - Jihlava Town Fortification (CZ) i Remains of Slav Hill Fortification. W podsumowaniu zawarto wytyczne do projektowania infrastruktury scenicznej obiektów zabytkowych.
PL
W artykule podjęto próbę przeglądu wybranych aktów prawnych w zakresie projektowania i realizacji wewnętrznych instalacji HVAC w budynkach wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych. W ocenie autora obecnie uregulowania nie uwzględniają charakteru obiektów zabytkowych, dlatego zaproponowano kierunki zmian legislacyjnych, co w ocenie autora usprawni proces realizacyjnych a jednocześnie zapewni odpowiednią ochronę obiektów wpisanych do rejestru zabytków nieruchomych.
EN
The article attempts to review selected legal acts in the field of design and implementation of internal HVAC instances in buildings entered in the register of real estate monuments. In the author’s opinion, the regulations currently do not take into account the nature of historic buildings, therefore the directions of legislative changes are proposed, which in the author’s opinion will improve the implementation process and at the same time ensure adequate protection of the objects entered in the register of real estate monuments.
8
Content available Pomnik historii – podróż po mapie pamięci
PL
Podróż po mapie pamięci to opowieść o historii kamiennej rzeźby Matki Boskiej z Dzieciątkiem ufundowanej przez rodzinę lokalnych mieszkańców dla dzielnicy Piasek w latach 60 XIX wieku. Pełne niespodziewanych zmian dzieje rzeźby odzwierciedlają przemiany i przekształcenia budowlane tego historycznego obszaru. Przeniesienie statuy w 2015 do innego rejonu miasta przyniosło bolesną stratę na mapie lokalnej pamięci.
EN
The travel throughout the map of memory presents history of the stone statue of Mary and the Child which was founded by the local family for the Piasek district of Krakow in the 1860’s. The turbulent history of this artefact reflects alterations and development of the historical area. Once it has been transferred to another district of the city in 2015, its lack brings about serious loss at the map of local memory.
EN
This article presents the problem of the maintenance and adaptation of a historic shooting pavilion for new premises of the Museum of Photography in Krakow. The wooden pavilion used to be a part of the military shooting range development in Wola Justowska, established for the Austrian army in the 1880s. The adaptation of the pavilion for new functions has primarily enabled the protection of this historic and derelict building, which was entered into the Register of Historical Monuments in 1993. Conservation works have restored the shooting pavilion to it former splendour; there is also an effective display of preserved architectual elements, although these vary in their technical condition.
PL
W artykule przedstawiono problematykę konserwacji i adaptacji zabytkowego pawilonu strzelniczego na nową siedzibę Muzeum Fotografii w Krakowie. Drewniany pawilon wchodził w skład Założenia Strzelnicy Wojskowej na Woli Justowskiej, powstałego w latach 80. XIX w. dla wojska austriackiego. Przystosowanie pawilonu do nowych funkcji umożliwiło przede wszystkim ochronę popadającego w ruinę zabytku, wpisanego do rejestru w 1993 roku. Obecnie pawilon strzelniczy odzyskał swoją dawną świetność dzięki konserwacji i umiejętnemu wyeksponowaniu zachowanych w różnym stanie technicznym elementów architektonicznych.
EN
The objective of the article is to present criminal law provisions and also the actual effects of fighting crime in the area of protection of cultural property in Poland since the beginning of the 21st century. A thesis has been formulated, according to which the protection of cultural property arising from the criminal law remains the key determinant of forming the cultural security of the Third Polish Republic. The conducted analysis shows that the effective forming of cultural security of the Third Polish Republic depends on ensuring the appropriate protection for the property of special significance for culture. Actions taken in this area of the cultural security fit with the postulate of protecting the cultural heritage. An important aspect of actions undertaken by the state is to formulate and apply the criminal law provisions. On the basis of the presented arguments it can be stated that at the beginning of the 21st century the practice of counteracting and fighting crime against cultural property in the Third Polish Republic depended to a significant extent on the activity of the Police and the Border Guard.
PL
W artykule przyjęto za cel przedstawienie przepisów prawno-karnych, a także faktycznych rezultatów walki z przestępczością w dziedzinie ochrony dóbr kultury w Polsce od początku XXI wieku. Postawiono tezę, zgodnie z którą prawno-karna ochrona dóbr kultury pozostaje kluczowym determinantem kształtowania bezpieczeństwa kulturowego III RP. Przeprowadzona analiza dowiodła, że skuteczne kształtowanie bezpieczeństwa kulturowego III RP zależy od zapewnienia właściwej ochrony dóbr o szczególnym znaczeniu dla kultury. Działania w tej sferze bezpieczeństwa kulturowego wpisują się w postulat ochrony dziedzictwa kulturowego. Ważnym aspektem działań państwa jest formułowanie oraz stosowanie przepisów prawa karnego. Zaprezentowane argumenty pozwalają stwierdzić, że praktyka przeciwdziałania i zwalczania przestępczości wymierzonej w dobra kultury w III RP na początku XXI wieku zależała w dużej mierze od aktywności policji i straży granicznej.
PL
stnieje wiele czynników niszczących konstrukcje budowlane, na które szczególnie narażone są obiekty powstałe wiele lat temu. Istotnym problemem w przypadku takich obiektów jest sposób i koszt wzmocnienia ich poszczególnych elementów. Pojęcie „wzmocnienia” elementów budynku związane jest z konserwacją, czyli procesem, który ma na celu utrzymanie obiektu budowlanego w większej niż do tej pory trwałości. Celem artykułu jest wybór metody wzmocnienia słupów murowanych stanowiących elementy konstrukcyjne obiektów zabytkowych. Autorzy przyjęli cztery kryteria oceny i wykorzystali syntetyczny wskaźnik oceny umożliwiający wybór najkorzystniejszego rozwiązania.
EN
There are many factors leading to the destruction of building structures, the most vulnerable of which being those built many years ago. Costs and methods of reinforcing their individual components are, among others, an important issue. The term "reinforcement" is indirectly related to conservation, that is a process aimed at maintaining the object in a greater than ever durability. The aim of the paper is to choose the method of reinforcing brick pillars constituting structural elements of historical buildings using the multi-criteria analysis method by synthetic measure values. The authors chose four criteria for the evaluation of variants, allowing to unambiguously choose the best option.
12
Content available Potrzeba strukturyzacji wiedzy
PL
Wychodząc od historycznego wydarzenia, jakim było przed stu laty powołanie w Polsce organów instytucjonalnej ochrony zabytków, autorka przytacza analizę sytuacji w dziedzinie ochrony, której dokonała przed dziesięciu laty, z okazji świętowania 90-lecia utworzenia Służb Konserwatorskich. Bazą do tamtej analizy były doświadczenia zdobyte podczas zespołowej pracy w 2004 roku nad pierwszą koncepcją Krajowego Programu Ochrony Zabytków i Opieki nad Zabytkami. Z kolei analiza dokonana przed dziesięciu laty pozwoliła na ocenę sytuacji dzisiejszej. Na przestrzeni tych lat nie udało się niestety rozwiązać wielu istotnych problemów, jednak w pewnych obszarach odnieśliśmy wielkie sukcesy. Najbardziej spektakularnym z nich jest skuteczne upowszechnianie wiedzy o zabytkach i ogromny wzrost zainteresowania nimi w społeczeństwie. Dzięki przeprowadzeniu digitalizacji zbiorów zgromadzona została olbrzymia wiedza o zabytkach. W konkluzji autorka przedstawia koncepcję strukturyzacji i sieciowania tej wiedzy – niezbędnego procesu, który umożliwi znacznie swobodniejsze korzystanie z całego jej zasobu.
EN
Starting from the historical event which was establishing bodies of institutional monument protection in Poland one hundred years ago, the author quotes the analysis of the situation in the field of protection, which she carried out ten years ago when the 90th anniversary of creating the Conservation Services was celebrated. The basis for that analysis was experience gained in the course of teamwork on the first concept of the National Programme for Protection and Preservation of Monuments in 2004. In turn, the analysis conducted ten years ago allowed for assessing the situation today. Unfortunately, throughout those years it was impossible to solve many crucial problems, yet in some areas we have achieved great success. The most spectacular of those is effective popularisation of knowledge about monuments and the immensely increased interest in them among the society. Thanks to the completed process of digitalising collections, vast knowledge about monuments has been accumulated. In conclusion the author presents the concept of structuring and cross-linking that knowledge – a necessary process that will facilitate using the entire base.
EN
The paper presents an analysis of the load-carrying capacity of a historic hydrodynamic water-lubricated radial bearing of an unconventional segment design installed in the Braniewo Hydroelectric Power Plant. The aim of the calculations was to determine whether the bearing operates in the conditions of hydrodynamic or mixed lubrication, as well as to establish the optimal geometry of the axial grooves allowing for the highest load-carrying capacity. Computer simulations were performed using proprietary ARTbear software developed at Machine Design and Vehicles Department of Gdańsk University of Technology. The calculation results led to the creation of the technical documentation of the bearing’s modernization serving to increase its lifespan and reliability.
PL
W artykule przedstawiono analizę nośności zabytkowego hydrodynamicznego łożyska poprzecznego smarowanego wodą o nietypowej konstrukcji segmentowej zainstalowanego w elektrowni wodnej Braniewo. Celem obliczeń było określenie, czy łożysko pracuje w warunkach tarcia płynnego czy mieszanego oraz wyznaczenie optymalnej geometrii szczeliny smarowej umożliwiającej uzyskanie maksymalnej nośności. Symulacje komputerowe wykonano, wykorzystując autorski program komputerowy ARTbear opracowany w Katedrze Konstrukcji Maszyn i Pojazdów Politechniki Gdańskiej. Wykonane obliczenia posłużyły do opracowania dokumentacji modernizacji łożyska zwiększającej jego trwałość i niezawodność.
PL
Dyskusja dotycząca włączenia idei miejsc pamięci we współczesną teorię konserwatorską, a co za tym idzie także w działania praktyczne oraz tworzenie długoterminowych polityk konserwatorskich, jest istotna dla przyszłości ochrony dziedzictwa.
EN
The discussion on the applicability of the idea of places of memory in the contemporary theory of conservation, and by extension, in practice and in establishing long-term conservation policies, is vital for the future of heritage protection. The aim of this article is to present the evolving understanding of memory by the authors of conservation theories and doctrines. The first part is concerned with the results of linguistic analyses which suggest that thinking in terms of signs and places of memory is deeply linked to the emergence of conservation attitudes in the history of European culture. What follows is an overview of the transformations of the cultural status of monuments from the Enlightenment to the present day, focused on the concept of historical monuments (Voltaire, J. J. Winckelmann), on the problem of the intentionality of monuments and relativisation of the criteria used for their assessment (A. Riegl), as well as on the influence of the idea of lieux de mémoire by P. Nora on the contemporary understanding of heritage and the principles of protecting it.
PL
Inwentaryzacja jest podstawową formą przedstawienia i ochrony obiektu zabytkowej ruiny. Pozwala również monitorować stan zachowania oraz postęp degradacji obiektu. Obiekty w ruinie są bardzo specyficzne, ponieważ z reguły nie posiadają elementów typowych dla istniejącego obiektu budowlanego. Oznacza to, że w przypadku ruin, metody wykonywania inwentaryzacji w taki sam sposób, jak w przypadku obiektów tradycyjnych, będą niewystarczające. Elementy obiektów w ruinie często mają skomplikowaną i zróżnicowaną geometrię, utrudniony oraz nie do końca bezpieczny dostęp do wszystkich elementów. W publikacji przedstawiono metody, które mogą być pomocne przy inwentaryzacji tego typu obiektów. W każdej metodzie opisano konieczną aparaturę i przyrządy, sposób wykonywania pomiarów, dokładność, zalety i ograniczenia. W pracy przedstawiono również przykłady zastosowania dla wybranych metod.
EN
The measured building survey is the basic form of presenting and protecting the object of the historic ruin. It also allows us to control the behavior and the progress of the degradation of the object. The ruined objects are very specific because they usually contain not all elements of an traditional building object. This means that the methods and methods of inventory taking, as in the case of traditional objects, may not be sufficient. Elements of objects in ruins often have complicated and diverse geometry, difficult and not completely safe access to all elements. The publication presents methods that can be helpful in the inventory of such objects. Each method describes the necessary instruments, the method of taking measurements, accuracy, advantages and limitations. The paper also presents examples of application for selected methods.
PL
Miasta ulegają ciągłym przeobrażeniom. Nowy kształt urbanistyczny i nowa zabudowa wkraczają do dzielnic historycznych miast. Zachowana zabytkowa architektura przeważnie nie zawiera spektakularnych obiektów. Natomiast jako całość jest cennym świadkiem epoki. W miasteczkach nierzadko ważną rolę odgrywa zabudowa drewniana, chociaż przeważnie zachowana w szczątkowym stanie. Na Podlasiu duże nasycenie zabudową drewnianą było charakterystyczne dla małych miast. Jednym z nich jest Bielsk Podlaski. Na jego przykładzie zostanie omówiony problem zmiany dawnego charakteru miasta, którego ważnym elementem była architektura drewniana.
EN
Cities are constantly changing. The new urban shape and new buildings are entering the districts of historical towns. The preserved historic architecture usually does not contain spectacular objects. However, as a whole, he is a valuable witness of the era. In towns, wooden buildings often play an important role. Often preserved in residual condition. In Podlasie, high saturation with wooden buildings was characteristic of small towns. One of them is Bielsk Podlaski. His example will discuss the problem of changing the old character of the town. Its important element was wooden architecture.
PL
W województwie lubuskim znajduje się duża ilość zabytkowych obiektów fortyfikacyjnych oraz związanych z przemysłem zbrojeniowym. Zbudowane w pierwszej połowie XX w., w konstrukcji betonowej, utraciły swoje pierwotne funkcje i charakter. Niezagospodarowane ulegają powolnemu niszczeniu. Jednym z nich jest tzw. „Fabryka Dynamitu”, zespół ok. 300 budowli rozrzuconych na porośniętym lasem terenie o powierzchni 35 km², niedaleko Nowogrodu Bobrzańskiego, ok. 20 km na południe od Zielonej Góry. Część z nich po II wojnie światowej została wysadzona w powietrze. Jednak wiele z nich do dzisiaj zachowało się w dobrym stanie technicznym. Nie powstały dotychczas poważniejsze, kompleksowe opracowania dotyczące „Fabryki Dynamitu” w Krzystkowicach, zarówno historyczne jak i architektoniczne czy urbanistyczne. Nie ma również pomysłu dotyczącego możliwości i sposobu adaptacji reliktów fabryki dla współczesnych celów. W artykule podjęto próbę opisu tego wielkiego kompleksu fabrycznego. Wskazano również na wyjątkowość tego zespołu budowli nie tylko w skali województwa ale w skali regionu. Powinien powstać kompleksowy program adaptacji, modernizacji i nowego, racjonalnego zagospodarowania reliktów fabryki. Wokół takiego programu można skupić, zarówno krajowe jak i europejskie, jednostki naukowe, pracownie architektoniczno-urbanistyczne, uczelnie, jednostki samorządowe i wiele innych. Fabryka zbrojeniowa Dynamit Aktien Gesellschaft w Krzystkowicach (Christianstadt) czeka na ponowne, tym razem pokojowe wykorzystanie.
EN
In the Lubusz Voivodship there are a large number of historical fortifications and buildings related to the arms industry. These objects, built in the first half of the 20th century as concrete structures, have lost their original function and character. They are disused and their condition is slowly deteriorating. One of them is the so-called „Dynamite Factory”, a group of about 300 buildings scattered over a forest area of 35 km², near Nowogród Bobrzański, about 20 km south of Zielona Góra. Some of them were blown up after World War II. However, many of them have been preserved in good condition to this day. No serious, comprehensive studies regarding the „Dynamite Factory” in Krzystkowice have been conducted so far in terms of history, architecture or urban planning. There are not any ideas about the possibility and method of adapting the factory relics for modern purposes. The article attempts to describe this huge factory complex. It also emphasizes that this building complex is unique not only in the voivodship but also in the whole region. A comprehensive programme for adaption, modernization and new, rational management of the factory relics should be prepared. This kind of programme can involve both national and European, scientific units, architectural and urban studios, universities, local government units and many others. The Dynamit Aktien Gesellschaft arms factory in Krzystkowice (Christianstadt) is waiting for re-use, this time for peaceful purposes.
PL
Zasadnicze znaczenie dla ochrony zabytku lub zabytkowego zespołu urbanistycznego ma decyzja w sprawie wpisania go do rejestru, nadaje mu bowiem oficjalnie prawny status. Wiąże się z tym statusem – z jednej strony – obowiązek opieki nad zabytkiem postawiony właścicielowi, użytkownikowi oraz innym podmiotom nim władającym, z drugiej strony – zwiększona ochrona prawna. Jedynie w odniesieniu do rejestru zabytków możemy mówić o pełnej, mniej lub bardziej doskonałej instytucji prawnej, z której wynikają możliwe do wyegzekwowania prawa i obowiązki, związane ze stanem zabytku. Autor artykułu przedstawił krótkie rozważania na temat aktualnego pojmowania i prawnej defi nicji „zabytku” oraz odniesień do kwestii uwzględniania w tym pojmowaniu cezury czasowej (zabytek dawny – „sensu stricto” i zabytek współczesny – „sensu largo”). Rozważania te były podstawą próby odpowiedzi na pytania: pierwsze – o sens stosowania cezury czasowej w odniesieniu do zabytku w zapisach ustawowych oraz drugie – jakim kryteriom powinien odpowiadać zabytek, w tym przypadku obiekt architektoniczny lub zespół urbanistyczny z drugiej połowy XX wieku. Przede wszystkim powinien stanowić wybitny przykład rodzaju budowli lub zespołu architektonicznego, urbanistycznego i technologicznego albo stanowić świadectwo wielkiego oddziaływania i wpływu w danym okresie historii na rozwój architektury, sztuki lub technologii, na planowanie miast lub kształtowanie krajobrazu, albo stanowić jedyny lub co najmniej rzadko spotykany dowód tradycji kulturowej wciąż istniejącej lub wymarłej, albo też stanowić przykład bezpośredniego i materialnego powiązania ze zdarzeniami i tradycjami, dziełami sztuki i literatury, mającymi wartość wyjątkową. Po szczegółowym omówieniu przykładów konkretnych rozwiązań architektonicznych oraz urbanistycznych, związanych z rewitalizacją w duchu historycznym Rynku Głównego w Oświęcimiu oraz Starego Rynku w Poczdamie i związanych z tym losów obiektów pawilonowych z lat 60. XX w., autor artykułu zwrócił uwagę służbom odpowiedzialnym za ochronę zabytów: z jednej strony – na pilną konieczność stworzenia listy obiektów architektury, zespołów, dzieł techniki z 2. połowy XX wieku przeznaczonych do objęcia ochroną, z drugiej – na fakt, iż decyzja o wpisie do rejestru wywołuje określone konsekwencje prawne, bardzo trudne do późniejszego uchylenia. Dlatego też przed przystąpieniem do procedury wpisu do rejestru zabytków należy dokonać krytycznej analizy obiektu lub zespołu architektonicznego, także pod kątem wypełniania ważnego interesu społecznego i ustalenia odpowiednich form ochrony.
EN
The decision about entering a historic monument or an urban complex into the monument register is of paramount significance for its protection, since it then officially acquires a legal status. That status is associated with – on the one hand – an obligation to preserve the monument imposed on the owner, user or other authorities in charge of it, while on the other – increased legal protection. Only in reference to the monument register we can talk about a complete, more or less perfect legal institution, which results in laws and obligations concerning the state of a monument and possible to enforce. The author of the article presents brief considerations on the issue of current understanding and a legal definition of a “monument” as well as references to the issue of including in it a time dividing line (a historic monument – “sensu stricto” and a contemporary monument – “sensu largo”). Those considerations made a basis for an attempt to answer the following questions: firstly – about the sense of using a dividing line in reference to a monument in statutory regulations, and secondly – which criteria a monument should meet, in this case an architectonic object or an urban complex from the second half of the 20th century. First of all, it should be an outstanding example of a building or an architectonic, urban and technological complex, or bear evidence of a great impact and influence in a given period of time on the development of architecture, art or technology, on town planning or landscape design, or constitute the only or at least a rarely encountered proof of a still existing or extinct cultural tradition, or be an example of direct and material connection to events and traditions, works of art and literature, possessing unique value. After a detailed description of examples of concrete architectonic and urban-planning solutions related to the revitalisation in the historical spirit of the Main Square in Oświęcim and the Old Market in Potsdam, and subsequent fate of the pavilion objects from the 1960s, the author of the article commented to the services responsible for monument protection: on the one hand – on the urgent need to create a list of objects of architecture, complexes, works of technology from the 2nd half of the 20th century intended for protection, on the other – on the fact that the decision about an entry into the register is followed by specific legal consequences, very difficult to be revoked later. Therefore, before commencing the procedure of entering it into the monument register one should conduct a critical analysis of the object or architectonic complex, also from the perspective of acting in the public interest and determining appropriate forms of protection.
EN
This article familiarizes the reader with the results of the architectural and conservation studies conducted in selected rooms at the castle in Łańcut, which were carried out during the renovation and restoration works in 2014- 2016. The results of this work revealed important discoveries that significantly influenced the interpretation of architectural history and design of two of the rooms described below.
PL
Artykuł przybliża wyniki przeprowadzonych badań architektonicznych oraz konserwatorskich wybranych pomieszczeń na Zamku w Łańcucie, które zostały przeprowadzone w trakcie prac remontowo-konserwatorskich w 2014-2016 r. W skutek niniejszych prac, ukazały się istotne odkrycia, które w sposób znaczący wpłynęły na interpretację historii Zamku jak i wystroju architektonicznego dwóch opisanych poniżej pomieszczeń.
PL
Istota działań rewitalizacyjnych polega na podejmowaniu aktywności na obszarach zdegradowanych w sposób kompleksowy, dotyczący zarówno kwestii przestrzennych, społecznych, jak i ekonomicznych. Jest to proces niezwykle złożony i wielowątkowy, wymagający wyczucia i cierpliwości, gdyż efekty są nieraz odłożone w czasie. O sukcesie tych działań można mówić tylko wtedy, gdy wynikają one z kontekstu danej przestrzeni i w niej poszukują potencjału do dalszego rozwoju. Lokalizacja obszarów zdegradowanych w tkance miejskiej zazwyczaj powiązana jest z historycznymi częściami miasta. Złożoność i znaczna skala występujących tam problemów wymaga niejednokrotnie dużych nakładów finansowych oraz skomplikowanych i czasochłonnych procedur. Specyfika tych obszarów wprowadza również wiele ograniczeń i nie daje pełnej swobody działania. Artykuł ten jest próbą przedstawienia przykładowych rozwiązań aktywizujących procesy rewitalizacyjne w tej wymagającej strukturze.
EN
The point of the revitalization process is to undertake activities in degraded areas concerning the issues of spatial, social and economic problems. It is a process extremely complicated requiring tact and patience, because the effects are often postponed. These actions can create success only when their results are based on the potential of space context. Location of degraded areas is very often associated with the historical parts of the city. The complexity and the vast scale of the problems connected with this space very often requires large amounts of money and the complicated and time-consuming procedures. The specificity of these areas also introduces a number of limitations and does not give full freedom of action. This article is an attempt to present examples of solutions activating revitalization processes in this challenging structure.
first rewind previous Strona / 9 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.