Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 114

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  tereny pogórnicze
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
PL
Proces transformacji Górnego Śląska jest związany ze zwiększającą się ilością niezagospodarowanych terenów zwalnianych przez przemysł wydobywczy. Kojarzone są z negatywnym wpływem na środowisko i krajobraz, stanowiąc istotne obciążenie dla jednostek administracyjnych, na terenie których są zlokalizowane. Jednocześnie tereny te charakteryzują się wieloma walorami, których odpowiednie wykorzystanie może przyczynić się do rozwoju nowoczesnych gałęzi przemysłu i usług. Nowo budowana e-usługa publiczna OPI-TPP 2.0 ma na celu udostępnienie danych i informacji o terenach pogórniczych oraz aktywizację inwestorów w ocenie ich przydatności do lokalizacji nowych inwestycji.
EN
The transformation process of Upper Silesia is related to the increasing amount of brownfields released by the mining industry. They are associated with a negative impact on the environment and landscape, which is a significant burden for the administrative units in which they are located. At the same time, these areas are characterised by many advantages, the appropriate use of which may contribute to the development of innovative sectors of industry and services. The newly built public e-service OPI-TPP 2.0 is aimed at providing access to data and information on post-mining areas and activating investors in assessing their suitability for the location of new investments.
PL
Tereny dawnej płytkiej eksploatacji górniczej na obszarze Górnego Śląska są szczególnie zagrożone deformacjami nieciągłymi. Staje się to szczególnie istotne na obszarach już zabudowanych oraz takich, gdzie planuje się ich zabudowę. Jednym z obszarów dawnej intensywnej płytkiej eksploatacji węgla są tereny w obrębie miasta Chorzów. Zostały one zabudowane w XIX i XX wieku, często w rejonach położonych nad płytko zalegającymi chodnikami lub innymi wyrobiskami podziemnymi. Stateczność takich wyrobisk oraz nadległych skał stropowych zabezpieczała w przeszłości ich obudowa. Niestety pod wpływem różnych procesów z czasem następuje utrata jej własności nośnych, czego przejawem są lokalne zawały stropu, a następnie deformacje dochodzące do powierzchni terenu. Stateczność takiego podłoża, a także możliwość zabezpieczenia konstrukcji obiektu budowlanego, jest zależna od jego aktualnych cech strukturalnych. Jedną z metod pozwalających na szczegółowe rozpoznanie struktury podłoża na terenach występowania płytko położonych wyrobisk górniczych jest metoda georadarowa. W artykule przedstawiono możliwości i analizę wyników badań wykonanych tą metodą na terenie pogórniczym, gdzie planowana jest budowa nowego obiektu, który to teren w przeszłości był już objęty pracami uzdatniającymi.
EN
The areas of Upper Silesia are threatened by possible deformations caused by old shallow mining. This becomes particularly important in areas already built-up and those that are planned. to be built-up. Chorzów City is one where shallow mining exploitation was very intensive. In the past, the stability of such galleries and a rock mass were protected by housing of these galleries. Under the influence of weathering processes, the housing lose its properties what is the reason of local roof falls occurrence and deformations of the surface. The stability of such a substrate as well as the possibility of securing the structure of a building object depends on its current structural features. The GPR method is one of the methods that allows detailed identification of the structure of the ground with shallow mining pits. The article presents an analysis of the results of research using this method for post-mining area on which the construction of a new facility is planned and which in the past was already covered by treatment works.
EN
The German hard coal mining industry closed its last active mine at the end of the year 2018. The Research Institute for Post-Mining (FZN) at TH Georg Agricola University (THGA) in Bochum/Germany, has developed an integrated approach to meet the challenges of the post-mining era. Therefore, post-mining covers four research areas: Perpetual tasks and mine water management; Geomonitoring in post-mining; Material science for the preservation of industrial heritage; Reactivation and transition. The institute is trying to fulfill central requirements of the UN to deal responsibly and sustainably with the resources of our planet. It plans to be a part of a national and international network in the interest of all social groups and the environment.
PL
Niemiecki przemysł węgla kamiennego zamknął ostatnią czynną kopalnię pod koniec 2018 roku. Instytut Badawczy ds. terenów pogórniczych (FZN) Uniwersytetu TH Georg Agricola (THGA) w Bochum/Niemcy opracował zintegrowane podejście, aby sprostać wyzwaniom epoki pogórniczej. Dlatego zagadnienia związane z terenami pogórniczymi obejmują cztery obszary badawcze: ciągła i nieustanna gospodarka wodami kopalnianymi; Geomonitoring na terenach pogórniczych; Nauka o materiałach dla zachowania dziedzictwa przemysłowego; Reaktywacja i przejście. Instytut stara się spełnić główne wymagania ONZ dotyczące odpowiedzialnego i zrównoważonego obchodzenia się z zasobami naszej planety. Planuje być częścią krajowej i międzynarodowej sieci w interesie wszystkich grup społecznych i środowiska.
PL
W artykule przedstawiono zagadnienia likwidacji przez rząd federalny RFN oraz rządy Brandenburgii, Saksonii, Saksonii-Anhalt i Turyngii środowiskowych skutków wykorzystania węgla brunatnego w byłym NRD, w tym rekultywacji wyrobisk, rozbiórki zakładów przemysłowych oraz przywracania właściwych stosunków wodnych i remediacji zanieczyszczonych miejsc. Szczególną uwagę zwrócono na finansowanie podejmowanych działań i odpowiednią dla ich realizacji strukturę organizacyjną, w podsumowaniu prezentując dotychczasowe efekty podjętych działań.
EN
The use of lignite in Germany was particularly intensive in the GDR, where it had a significant adverse environmental impact. The landscape of approx. 120,000 ha was destroyed; hydrographic conditions were changed significantly and lots of waste was deposited in post-mining excavations. After German reunification, however, the lignite mines were unable to keep up with the requirements of a market economy. Hence, the agreements based on the Unification Treaty also covered the tasks related to the lignite post-mining land reclamation in lignite coalfields located in Lusatia and Central Germany. Their scope included: reclamation of 224 post-mining excavations, securing of approx. 1,200 km of slopes and demolition of 110 industrial plants, as well as restoration of proper hydrographic conditions and environmental remediation of more than 1,230 contaminated sites. Those tasks were initially financed by the Trust Agency. Already in 1992, the federal government and the governments of Brandenburg, Saxony, Saxony-Anhalt and Thuringia concluded an agreement on the joint financing of the lignite post-mining land reclamation. The coordination of public- and private-sector institutions involved in that task required the development of a three-tier organisational structure. The first tier includes management of the reclamation process by the Steering and Budget Committee for the Reclamation of Lignite Mining. The second tier is provided by Lusatian and Central German Mining Administration Company (LMBV), which is responsible for reclamation under the mining law. The third tier involves implementation of reclamation activities by private companies. As a result of those activities, there has been a clearly visible change in the landscape in central Germany and Lusatia. Almost all demolition work was done there. The displacement of the earth masses and their densification has reached a high level of advancement. The only work remaining to be done are the tasks which are demanding in terms of geotechnical engineering. Over 75% of activities related to land reclamation have already been completed. Remediation of contaminated land and restoration of the water balance is yet to be performed.
PL
Uruchamianie nowych inwestycji, jakimi są przedsięwzięcia górnictwa skalnego, zazwyczaj powoduje obawy i sprzeciwy społeczności lokalnej. Do tego dochodzi negatywny głos organizacji proekologicznych. Jest to związane z tym, że działalność górnicza wpływa na środowisko. Jednak przemysł górniczy zdaje sobie z tego sprawę i wdraża metody minimalizacji powstałych szkód. Jak mierzyć zatem zyski i straty? Zaproponowana w pracy metodologia oceny efektywności waloryzacji trenów górnictwa skalnego ma być podstawą argumentacji w praktyce administracyjnej i planistycznej, dotyczącej zarządzania zasobami środowiska, a także przy łagodzeniu konfliktów społecznych oraz do wzrostu efektywności zarządzania projektami górniczymi.
PL
W artykule przedstawiono rozwój działań naprawczych w zakresie działalności wydobywczej: od sozologii, poprzez rekultywację, aż do rewitalizacji. Pokazano jak na przestrzeni 100 lat Wydział Górnictwa i Geoinżynierii, którego podstawowym zakresem działalności naukowo-badawczej i kształcenia było górnictwo, wzbogaca zakres o dyscypliny naukowe niezbędne dla uczynienia eksploatacji kopalin bardziej „przyjaznej” dla środowiska i społeczeństwa. Zwrócono uwagę na dominację pojęcia „rewitalizacja” zawierającego w swoim zakresie rekultywację, ale rozumianego jako ożywienie społeczno-gospodarcze terenów zdegradowanych. Z takiego rozumienia rewitalizacji wynika nie tylko potrzeba pracy w interdyscyplinarnym zespole fachowców, ale także zaangażowania różnych interesariuszy na etapie realizacji. W artykule przedstawiono zagadnienia, którymi zajmuje się WGiG w zakresie rewitalizacji, a także wybrane prace badawcze i projektowe z ostatnich 10 lat. Podkreślono ciągłe dążenie do rozwijania warsztatu badawczego poprzez szeroką współpracę z otoczeniem społeczno-gospodarczym oraz instytucjami krajowymi i międzynarodowymi.
EN
The article presents the development of restoration actions in the mining industry: from sozology, through reclamation to revitalization. It has been shown how over the last 100 years the Faculty of Mining and Geoengineering, whose basic scope of scientific and research activity and education was mining, enriches this scope with scientific disciplines necessary to make the exploitation of minerals more “friendly” for environment and society. Attention was paid to the dominance of the concept of “revitalization” containing within its scope reclamation, but understood as the socio-economic recovery of degraded areas. This understanding of revitalization not only implies the need to work in an interdisciplinary team of professionals, but also to involve various stakeholders at the implementation stage. The article presents issues that Faculty of Mining and Geoengineering deals with in the field of revitalization, as well as selected research and design works from the last 10 years. The constant desire to develop the research workshop through broad cooperation with the socio-economic environment as well as national and international institutions was emphasized
PL
Górnośląski System Informacji o Zagrożeniach Zapadliskowych (zapadliska@gig.eu) jest platformą internetową udostępniającą użytkownikom dane o geograficznym położeniu rejonów dokonanej i zakończonej płytkiej eksploatacji górniczej węgla kamiennego, rud cynku i ołowiu oraz obiektów górniczych (szybów, sztolni) zbudowanych w przeszłości dla udostępnienia złóż tych surowców w obszarze Górnego Śląska. Dane te można wykorzystywać do analiz, badań oraz projektowania działań zmierzających do neutralizacji zagrożeń dla użytkowania terenów zlikwidowanych kopalń węgla kamiennego. Jednym z takich zagrożeń jest utlenianie i spalanie się węgla kamiennego pozostawionego w złożach i związane z nim zmiany warunków geotermicznych w obszarach zlikwidowanych kopalń. Konsekwencją procesów egzotermicznych zachodzących w węglu jest wydzielanie się gazów do atmosfery i deformacje powierzchni. W artykule przedstawiono analizę takiego zagrożenia na terenach północnej części miasta Katowice (dzielnice Wełnowiec-Józefowiec, Dąb, Koszutka i Bogucice), w oparciu o informację geologiczną, górniczą oraz 11 udokumentowanych przypadków wystąpienia zjawisk egzotermicznych na tym obszarze. Wszystkie przypadki wystąpiły w latach 1977 - 2018 na terenach dokonanej płytkiej eksploatacji węgla kamiennego. Ich efektem było wydzielanie się toksycznych gazów do atmosfery, a w czterech przypadkach deformacje podłoża obiektów budowlanych.
EN
Upper Silesian Information System about Sinkhole Hazards (zapadliska@gig.eu) is an Internet platform providing users with data on the geographical location of the completed shallow coal and zinc/lead ore mining likewise about location of mining facilities (shafts, tunnels) built in the past to provide access to these deposits in the area of Upper Silesia. These data can be used for analysis, research and design of activities for the purposes of eliminating threats to the use of post-mining areas. One of such threats is the spontaneous oxidation and combustion of coal left in deposits and changes in geothermic conditions in the abandoned mines. The consequence of exothermic processes occurring in coal is the release of gases into the atmosphere and surface deformations. The paper presents such hazard analysis for the northern part of the city of Katowice (Wełnowiec-Józefowiec, Dąb, Koszutka and Bogucice quarters) based on geological and mining information as well as 11 cases of exothermic processes occurrence in this area. All these phenomena occurred in the years 1977 - 2018 in the areas of shallow coal exploitation. Their effect was the release of toxic gases into the atmosphere and in four cases the occurrence of deformation of the structures’ subsoil.
PL
W artykule przedstawiono informacje o Archiwum Dokumentacji Mierniczo-Geologicznej w Wyższym Urzędzie Górniczym. Zaprezentowano historię powstania, formalno-prawne podstawy jego funkcjonowania, organizację i zadania oraz dotychczasowe osiągnięcia. W części końcowej omówiono metodykę oceny zagrożeń ze strony wyrobisk górniczych, mających połączenie z powierzchnią usytuowanych na terenach zlikwidowanych podziemnych zakładów górniczych. Wyniki przeprowadzonych do tej pory inwentaryzacji są znaczącym wsparciem w procesie udzielania informacji o terenie pogórniczym realizowanym przez archiwum.
EN
The closure of mines results from the restructuring of the mining sector started in the 1990s. This is associated with the need to protect and archive mine survey and geological documentation, which includes complete information on mining activities. To preserve the knowledge included in mine survey and geological documentation for future users of post-mining areas, the President of the State Mining Authority established an Archive of Mine Survey and Geological Documentation 25 years ago. Its aim is to collect, protect, and archive documents from mines to be closed, as well as to prepare them to be made available. So far, the Archive has acquired a total of 584 fonds (133 of which from underground mines, and 451 from open-pit and borehole mines). As at the end of 2018, the Archive collected 24,316 archival units (single documents or collections of them), including cartographic documents. Some of them, especially those necessary to prepare information on geological and mining conditions in a post-mining area, were converted into electronic form. As at the end of 2018, a total of 12,722 applications for the provision of such information were processed. In 2018, the State Mining Authority – with financial support from the National Fund for Environmental Protection and Water Management – also became to make an inventory of previous excavations connected to the surface, which is part of the "Reduction of inconvenience caused by extraction" priority programme. As at the end of 2018, a total of 2,790 excavations of this type in Śląskie and Dolnośląskie Provinces were inventoried. Inventory results are stored at the Archive, while data on inventory results are used to prepare information on post-mining areas and made available to persons concerned.
EN
Open pit mining of rock minerals and the affected areas requiring further development are a serious challenge for shaping the positive image of the mining industry among the public. The direction and method of post-mining land reclamation are important for this image, which should take into account various factors describing the mining area, including social preferences. The article presents an example solution – fuzzy system (FSDR) – which supports the selection of the direction of reclamation of post-mining areas created after the termination of operations of open pit gravel and sand natural aggregate mines. The article presents selected factors determining the selection of the direction and possible reclamation variants as input and output data of the fuzzy system. The rules base of the developed system, as well as the mechanisms of inference and defuzzification, were also characterized. The application of the developed system is presented on selected examples.
PL
Eksploatacja surowców skalnych metodą odkrywkową oraz pozostające po niej tereny wymagające dalszego zagospodarowania stanowią poważne wyzwanie dla kształtowania pozytywnego wizerunku branży górniczej w odbiorze społecznym. Dla tego wizerunku istotnym jest przede wszystkim kierunek i sposób rekultywacji terenu poeksploatacyjnego, który powinien brać pod uwagę różne czynniki charakteryzujące teren pogórniczy, w tym preferencje społeczne. W artykule zaprezentowano przykład opracowanego rozwiązania – systemu rozmytego (FSDR) – który wspomaga wybór kierunku rekultywacji terenów pogórniczych powstałych po zakończeniu działalności kopalń odkrywkowych kruszyw naturalnych żwirowo – piaszczystych. W artykule przedstawiono wybrane czynniki determinujące wybór kierunku i możliwe warianty rekultywacji jako dane wejściowe i wyjściowe systemu rozmytego. Scharakteryzowano również bazę reguł opracowanego systemu oraz mechanizm wnioskowania i defuzyfikacji. Przedstawiono zastosowanie opracowanego systemu na wybranych przykładach.
PL
Na obszarze Górnego Śląska, m.in. w rejonie rzek Bierawka i Szotkówka, występuje wiele miejsc poddanych wpływom działalności górniczej, w tym osiadaniom. Obecnie rekultywacja obniżeń terenu (niecek osiadań) polega przede wszystkim na ich odwadnianiu lub zasypywaniu skałą płonną. Innym proponowanym sposobem naprawy tego typu szkód może być rekreacyjne i przyrodnicze zagospodarowanie niecek osiadań, powiązane z ich wykorzystaniem do celów przeciwpowodziowych.
EN
In the 1960s, an intensive development of the mining industry affected the subject reception basins, i.e. Bierawki and Szotkówki (USCB, Poland). The effects of mining activities are visible in these areas, as best exemplified by marshes and water-retention areas that are formed in river valleys. Technical methods of eliminating mining damage of this type have been used so far, including backfilling of settlement niches with gangue, dredging and regulating watercourses, building entrenchments, pumping water from depressions. The article indicates that river valleys can be one of many elements of a postindustrial landscape, one that is suitable for reclamation to create enclaves or natural value and recreational areas for the residents of neighboring estates or agglomerations. Adequate measures implemented in areas where the subsoil has settled in result of coal mining in watercourse valleys can be used to reduce flooding phenomena in the rivers concerned. In this situation, negatively perceived areas can become retention grounds that increase flood control for areas situated below.
PL
Tereny pogórnicze, powstałe w wyniku odkrywkowej eksploatacji surowców mineralnych, budzą coraz większe zainteresowanie jako przestrzeń, która wprawdzie została mocno przekształcona, ale obok pewnej przyrodniczej degradacji wykazuje również specyficzne, nowe korzystne właściwości. Wraz z odkrywaniem tych walorów i przemianami społecznymi zmienia się również nastawienie do obszarów zdegradowanych i ich ponownego zagospodarowania. Wyraża się to w coraz bardziej kreatywnym podejściu do tego zagadnienia, widocznym w liczbie kierunków rekultywacji, proponowanych przez literaturę przedmiotu i akty prawne. Wyrobiska powstałe w wyniku wydobycia surowców skalnych stanowią niekiedy bardzo sprzyjające środowisko dla rozwoju wielu gatunków roślin i zwierząt, nierzadko chronionych. Odsłonięcia przekrojów geologicznych w ścianach tych wyrobisk dają możliwość tworzenia stanowisk z cennymi poznawczo i edukacyjnie strukturami geologicznymi. Niemniej cenne, a niejednokrotnie przewyższające wartości przyrodnicze, są zasoby kulturowe związane z dawnym wykorzystaniem surowców naturalnych. Do przykładów takiej działalności zalicza się, chyba nie zawsze doceniane przez badaczy krajobrazu i przeszłości, wydobycie i wykorzystanie wapieni, głównie jako materiału kamiennego i do produkcji wapna. Z diagnozowanie (niejednokrotnie wręcz wykrycie) walorów kulturowych reliktów tej działalności wymaga prowadzenia badań wykorzystujących wiadomości i metody z różnych dyscyplin naukowych i technicznych, a ich wyniki mają potencjał wzbogacający wiedzę w wielu dziedzinach, niejednokrotnie odległych od stricte górniczego fachu. Niniejszy artykuł ma na celu pokazanie bogactwa poznawczego i utylitarnego obiektów pozostałych po zakończeniu eksploatacji górniczej oraz przydatności ich badań o interdyscyplinarnym charakterze, na przykładach związanych z przemysłem wapienniczym.
EN
Post-mining areas are becoming increasingly popular as a space that has been heavily transformed, but in addition to some natural degradation it also exhibits specific new beneficial properties. With the discovery of these values and social changes, the attitude towards degraded areas and their redevelopment has also changed. This is expressed in an increasingly creative approach to this issue, which is evident in the number of rehabilitation directions proposed by the literature and the legal acts. Quarries created by the extraction of mineral resources are sometimes a very favorable environment for the development of many species of plants and animals, often protected. Exposures of geological sections in the walls of these excavations give the opportunity to create posts with valuable cognitive and educational geological structures. Nevertheless valuable, and sometimes exceeding natural values, are the cultural resources associated with the former use of natural resources. Examples of such activities are, perhaps not always appreciated by landscape and past researchers, the extraction and use of limestone, mainly as a stone material and for the production of lime. Diagnosing (and often detecting) the cultural values of relics of this activity requires research using the knowledge and methods of various scientific and technical disciplines, and their results have the potential to enrich knowledge in many areas, often far from strictly the mining industry. This article aims to show the cognitive and utilitarian wealth of the remaining mining facilities and the relevance of their interdisciplinary research, on examples from the lime industry.
PL
Artykuł obejmuje podsumowanie stanu wiedzy w zakresie badania deformacji resztkowych po zakończeniu eksploatacji górniczej, a także zatopieniu kopalń, w górnictwie światowym i w Polsce. Analizowano wyniki geodezyjnych pomiarów przemieszczeń pionowych dodatnich (wypiętrzeń) i ujemnych (obniżeń). Zwrócono uwagę na dwa aspekty tych pomiarów: ich dokładność (w sensie wiarygodności), jak i interpretację. Szczególnie istotny jest problem interpretacji, w wyniku którego należy ocenić zagrożenie terenu pogórniczego dla istniejącej i planowanej zabudowy. Stwierdzanie, że deformacje po zakończeniu eksploatacji występują przez wiele dziesiątków lat na podstawie wykonywanych badań interferometrycznych może być prawdziwe, jednak nie jest pełne bez komentarza.
EN
The article presents current knowledge about subsidence residuals after mining exploitation and mine sinking at world and in Poland. The analysis includes interpretation of positive (uplifts) and negative (subsidence) vertical displacements based on geodetic surveys. Two aspects were taken to consideration: the accuracy (credibility meaning) and interpretation of measurements. The case of interpretation is significant in terms of risk assessment for post-mining areas for existing and designed land development. The statement that subsidence occurs during dozens of years after mining extraction on the basis of interferometry can be true but it’s not complete without explanation.
EN
Nuisance for the people living in areas covered by the direct or indirect impact of the mining industry is an important social problem. The development of the mining industry depends on high environmental requirements, in particular, it is closely related to the fulfillment of obligations of safety for human health and life. Through consultation with the local society and targeted actions degraded land can become attractive. In contrast, the lack of reclamation leads to the intensification of negative phenomena: erosion, surface mass movements, changes in the ecosystem, eutrophication of water tanks. Maintaining balance in the natural environment is the basic criterion for the proper functioning of industrial facilities. Mining activity is a threat to the environment, including human health and life. Use of the environment by mining is subject to adjustment to the legislation and carrying out mining activities in line with environmental requirements. Mining activities and nature protection can operate in a sustainable manner. Appropriate selection of methods for mineral exploitation allows you to minimize the impact on the environment components. The positive impact of opencast mining is reflected in the creation of new habitats of plants and animals in post-mining areas, in the creation of new recreation places, in diversifying the landscape thanks to the construction of water reservoirs. Lakes formed after use of natural aggregates overgrown vegetation reed, acting convenient place to settle of the water birds.
PL
Uciążliwość dla ludności zamieszkującej tereny objęte bezpośrednim lub pośrednim oddziaływaniem przemysłu górniczego jest ważnym problemem społecznym. Rozwój górnictwa zależy od spełnienia wysokich wymagań środowiskowych, w szczególności występuje w ścisłym związku ze spełnieniem zobowiązań zachowania bezpieczeństwa dla zdrowia i życia ludzi. Dzięki konsultacjom z lokalnym społeczeństwem i ukierunkowanym działaniom zdegradowany teren może stać się atrakcyjny. Natomiast brak rekultywacji prowadzi do nasilenia zjawisk negatywnych: erozji, powierzchniowych ruchów masowych, zmian w ekosystemie, eutrofizacji zbiorników wodnych. Utrzymanie równowagi w środowisku przyrodniczym jest podstawowym kryterium właściwego funkcjonowania obiektów przemysłowych. Działalność górnicza stanowi zagrożenie dla środowiska naturalnego, w tym dla zdrowia i życia człowieka. Korzystanie ze środowiska przez górnictwo jest uwarunkowane dostosowaniem do przepisów prawnych oraz prowadzeniem działalności wydobywczej zgodnie z wymaganiami środowiskowymi. Działalność górnicza i ochrona przyrody mogą funkcjonować w sposób zrównoważony. Rezultaty badań pozwalają na odpowiedni dobór metod eksploatacji kopalin, pozwalających na zminimalizowanie wpływu na komponenty środowiska. Pozytywne oddziaływanie górnictwa odkrywkowego odzwierciedla się w powstawaniu nowych siedlisk roślin i zwierząt na terenach poeksploatacyjnych, tworzeniu nowych miejsc wypoczynku, urozmaicaniu krajobrazu dzięki budowie zbiorników wodnych. Akweny powstałe po eksploatacji kruszywa naturalnego zarastają roślinnością szuwarową, stanowiąc dogodne miejsca osiedlania się ptactwa wodnego. Dzięki konsultacjom z lokalnym społeczeństwem i ukierunkowanym działaniom zdegradowany teren może stać się atrakcyjny. Natomiast brak rekultywacji prowadzi do nasilenia zjawisk negatywnych: erozji, powierzchniowych ruchów masowych, zmian w ekosystemie, eutrofizacji zbiorników wodnych.
PL
W pracy na podstawie wymiarów, jakości i żywotności drzew oraz właściwości gleb oceniono, że realizowana rekultywacja leśna na terenach pogórniczych kopalni Osiek przebiega na ogół prawidłowo. Zbiorowiska drzewiaste z sukcesji wykorzystywane w proces rekultywacji charakteryzowały się dużym bogactwem gatunkowym oraz dobrą żywotnością. Skażenie siarką gleby wystąpiło tylko w nielicznych punktach. Pewien niepokój wzbudza natomiast niska przeżywalność 3-letnich upraw wprowadzonych na badany teren.
EN
The studies on the assessment of forest reclamation on post-mining areas of the Osiek Sulpfur Mine were carried out on 24 experimental plots (10 × 10 m), sixteen of which were located in the area where the full cycle of reclamation treatments was conducted, whereas eight of them were the lands where the existing secondary biocenoses were used. The ongoing forest reclamation on the post-mining lands of the "Osiek" Sulphur Mine was assessed as generally appropriate. The trees that entered the area under the evaluation through succession displayed lower quality, though considerably higher viability when compared with those introduced in the scope of reclamation treatments. While the initial soils in the areas subjected to the full cycle of reclamation treatments were characterised by more favourable granulation, higher pH value and higher carbonate con-tent in relation to the soils where the biocenoses formed through succession were left.
PL
Celem niniejszego artykułu jest zwrócenie uwagi na problem terenów zdegradowanych działalnością górniczą w gminie Gliwice. Artykuł ten jest studium przypadku dla trzech terenów pogórniczych, na których w różnym stopniu podjęto działania zmierzające do ich rewitalizacji lub całkowicie zaniechano tych działań. W artykule przedstawiono porównanie wybranych terenów i obiektywną ocenę autorów, która pozwoliła na wyznaczenie kierunków ich przyszłego zagospodarowania.
EN
The aim of this article is to draw attention to the problem areas degraded by mining activities in the municipality of Gliwice. This article is a case study for three post-mining areas, which in varying degrees, actions were taken for the revitalization of these areas or they were completely abandoned. The article presents a comparison of selected areas and objective evaluation of the authors, which helped to determine the directions of their future development.
PL
Użytkowanie ziemi zawsze pozostawia po sobie trwały ślad. Jakakolwiek techniczna ingerencja w środowisko naturalne prowadzi do bardziej lub mniej zamierzonych skutków. Pozostawia po sobie pozytywne, jak i negatywne zmiany otoczenia.
PL
Kiedy odpady – dostępne i tanie – nie mogą być stosowane do prac związanych z rekultywacją i zagospodarowaniem wyrobisk po eksploatacji kruszyw i surowców do ich produkcji? Przyjrzyjmy się przepisom regulującym te kwestie.
PL
Nasilająca się antropopresja na środowisko powoduje zmniejszanie jego zasobów i obniżanie walorów życia mieszkańców. W niektórych regionach Polski sprawcą jest odkrywkowa, wielowiekowa działalność przemysłu wydobywczego kopalin skalnych. Pozostawia ona ślady w krajobrazie w postaci wyrobisk, czasowo pozbawionych funkcji użytkowej. Tymczasem są to obszary o znacznym potencjale walorów biotycznych i antropogenicznych. Należy je tylko umiejętnie wykorzystać w procesach rekultywacji i adaptacji. Zabiegi te powinny być zgodne z potrzebami społecznymi, realne ekonomicznie i harmonijnie wpisane w krajobraz. W artykule zaprezentowano przykłady pozytywnie przeprowadzonej rekultywacji i adaptacji terenów po eksploatacji kopalin skalnych.
EN
The growing human impact on the environment causes the decrease in natural resources and reduction in the quality of life of the population. In some regions of Poland the reason for this situation is centuries-old opencast operation of rock minerals mining sector. It leaves traces in the landscape in the form of pits, temporarily deprived of their utility function. However, these areas have significant potential biotic and anthropogenic values which just have to be skillfully utilized in the processes of reclamation and adaptation. These activities should be consistent with the needs of the society, economically viable and harmoniously adjusted to the landscape. The article presents the examples of positively carried out reclamation and adaptation of post-mining sites after the extraction of rock minerals.
PL
Proces rekultywacji terenu dosięga wielu obszarów poprzemysłowych. Jednakże powierzchnia terenu pokopalnianego, wymaga wielu działań oraz funduszy celem zniwelowania wszelkich pozostałości po dawnej infrastrukturze znajdującej się na danym terenie. Obszar Górnego Śląska, obejmujący zarówno tereny po stronie polskiej jak i czeskiej, zalicza się do głównego rejonu, gdzie następuje proces podziemnej eksploatacji węgla kamiennego. W wyniku prowadzonych prac wydobywczych, tereny kopalni oraz leżące w pobliżu zaczynają ulegać przekształceniom. Tym samym zmienia się krajobraz okolicy oraz występują różnego rodzaju zniszczenia terenów, budynków mieszkalnych oraz dróg. Poczynania związane z przywróceniem wartości użytkowej terenom zdegradowanym powinny być konsekwentnie przeprowadzane, patrząc przede wszystkim z perspektywy mieszkańców z pobliskich miejscowości. Rekultywacja obszaru pogórniczego oraz jego odpowiednie zagospodarowanie, w przyszłości może przynosić ogromne korzyści dla miasta i jej mieszkańców.
EN
The process of land reclamation reaches many industrial wasteland. However, the surface of post-mining land requires a lot of activities and budgets to level any remaining of the old infrastructure located in this area. The Upper Silesia region, covering both areas on the Polish and Czech side, is known to be principal region, where the underground coal mining process is running. As a result of mining activities, land-mine and area lying near to the mine begin to transform. Therefore landscape area is changing and there are various kinds of destruction of land, residential buildings and roads. The actions related to the restoration of the utility value of degraded areas should consistently carried out, looking primarily from the inhabitants of surrounding area point of view. The excavated area of reclamation and its proper management, in the future can bring huge benefits for the city and its inhabitants.
PL
W artykule przedstawiono dobre praktyki rekultywacyjne w kontekście skuteczności gospodarowania. Zwrócono szczególną uwagę na pojęcie dobrych praktyk, ukazując je jako działanie, w odróżnieniu od samych zasad postępowania, reguł czy idei, które integralnie łączą się ze złożonym procesem rekultywacyjnym. Omówiono czynności, które zostały podjęte na terenie obecnej Novej Karoliny w Ostrawie. Z artykułu wyłania się historyczny obraz dawnych terenów eksploatacyjnych, które obecnie służą mieszkańcom dla różnych celów oraz znacząco podnoszą atrakcyjność regionu, na którym się znajdują.
EN
The article presents good practices reclamation in the context of the effectiveness of management. Special attention is paid to the concept of good practice, showing them as action, as opposed to the same rules of conduct, rules or ideas that are integrally linked with the complex process of reclamation. Discussed actions that were taken in what is now Nova Karolina in Ostrava. From the article emerges historical image of ancient sites supplies that currently serve residents for different purposes and significantly increase the attractiveness of the region where they are located.
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.