Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 446

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 23 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  sieć wodociągowa
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 23 next fast forward last
PL
Na podstawie danych zawartych w opracowaniu GUS „Ochrona środowiska 2019” omówiono charakterystykę wód w Polsce. Zarządzanie zasobami wodnymi jest realizowane z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy, regiony wodne i zlewnie. Jednostkami organizacyjnymi odpowiedzialnymi za gospodarowanie wodami w regionie wodnym są Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW). Przedstawiono dane i bilanse zasobów wód powierzchniowych oraz zasoby eksploatacyjne wód podziemnych. Największy udział w poborze wody (69%) przypadał na cele produkcyjne, a na potrzeby eksploatacji sieci wodociągowej wynosił 21,5%. Produkcja wody przez zakłady wodociągowe w 2018 r. oparta była głównie o zasoby wód podziemnych (73%, tj. 1552,2 hm3), które są zdecydowanie lepszej jakości. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności było zróżnicowane w poszczególnych województwach i miastach. Omawiając gospodarowanie wodą w sieci wodociągowej przedstawiono długość sieci wodociągowej rozdzielczej (307 690,4 km), liczbę przyłączy do budynków mieszkalnych (5 682,4 tys.) oraz zużycie wody dostarczanej przez sieć wodociągową w gospodarstwach domowych w Polsce w przeliczeniu na jednego mieszkańca (33,3 m3/rok). Wartości te zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat.
EN
The data derived from the work by the Statistics Poland entitled “Environment 2019” provided a basis for discussing the characteristics of water resources in Poland. Water resources management takes into account the division of the country into river basin districts, water regions and drainage basins. Regional Water Management Boards (Polish: Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW)) are the organizational units responsible for water management in the water region. Data and balance of surface water resources (by RZGW) were presented, as well as exploitable underground water resources. The largest share in water intake (69%) was for production purposes, whereas 21.5% was for the operation of the water supply system. In 2018 water production by municipal waterworks was mainly based on groundwater resources (73%, i.e. 1552.2 hm3), which are of far better quality. Water consumption for the needs of the national economy and population varied in individual voivodships and cities. The discussion on water management in the water supply network included the length of water supply distribution network (307690.4 km), the number of connections to residential buildings (5682.4 thousand units) and the consumption of water supplied by the water supply network in households in Poland per one inhabitant (33.3 m3/year). These values have been changing over the course of recent years.
PL
Pandemia COVID-19 spowodowała, że obiekty użyteczności publicznej zostały zamknięte. Sieć wodociągowa, dotąd regularnie używana, stała się bezużyteczna. Sytuacja taka staje się groźna, gdy chodzi o wzrost ryzyka bakteriologicznego, przy wychodzeniu z fazy „lockdown” do normalnego funkcjonowania i użytkowania budynków.
PL
Nie każdy zdaje sobie sprawę, jak wiele działań techniczno-technologicznych należy wykonać, aby uzyskać końcowy efekt produktu, który płynie do naszych klientów. Utrzymanie stabilnych parametrów wody jest przedsięwzięciem, za którym stoją specjaliści, ludzie z doświadczeniem, podejmujący świadome decyzje na każdym etapie jej produkcji.
PL
Baza Danych o Odpadach stanowi zmorę dla wielu przedsiębiorców. Niestety, problemy z odnalezieniem się w realiach BDO mają również spółki wodociągowo-kanalizacyjne. Czy ostatnie wyjaśnienia Ministerstwa Klimatu zdołają rozwiać wątpliwości branży?
PL
Problemy eksploatacji sieci z wodą do picia o dużej twardości są znane w wielu krajowych przedsiębiorstwach ujmujących wodę podziemną. W tych sieciach wodociągowych obserwowane są zjawiska wzrostu wtórnego zanieczyszczenia wody i strat jej ciśnienia. Sytuacja ta powoduje również zużycie wody do częstego płukania takich sieci. Celem badań było wykazanie efektów działania fosforanowych inhibitorów korozji, wprowadzanych do sieci wodociągowej. Badania prowadzono w latach 2017-2019 w czterech punktach sieci wodociągowej. Analiza uzyskanych wyników badań oraz obserwacje przebiegu płukania sieci pozwalają stwierdzić, że proces oczyszczania przebiega poprawnie. Dzięki tym działaniom woda jest oszczędzana oraz obniżają się koszty związane z wymianą skorodowanych rur lub ich renowacją. Zmniejsza się także zużycie energii elektrycznej potrzebnej do utrzymania wymaganego ciśnienia wody w sieci, co również wpływa na obniżenie jej awaryjności. Dla odbiorcy wody zauważalnym efektem tych działań jest usunięcie zabarwienia (rdzawo brunatne wody wywołane obecnością żelaza i manganu) oraz osadów powstających na bateriach czerpalnych. Prowadzony proces dozowania preparatu fosforanowych inhibitorów korozji zapobiega powstawaniu biofilmu na ściankach rur sieci jak i instalacji wodociągowych, które są środowiskiem rozwoju mikroorganizmów.
EN
In these networks, the phenomena of pressure loss pollution are observed, hence the need for high water consumption for frequent flushing. The purpose of the research was to indicate the effects of phosphate corrosion inhibitors introduced into the water supply system, supporting the purification process and improving quality as well as preventing secondary water pollution. The research was carried out in 2017-2019 at four points of the water supply network. Analysis of the obtained test results and observations of the rinsing process show that the purification process is carried out correctly. We save water and reduce the costs associated with replacing corroded pipes or their renovation. The consumption of electricity needed to maintain the required water pressure in the network is also reduced, which also reduces its failure rate. For the recipient of water, a noticeable effect of these activities is the removal of its secondary colouring (rust-brown waters due to the presence of iron and manganese) and sediments arising from faucets. The process of dosing of phosphate corrosion inhibitors prevents the formation of biofilm on the walls of the network pipe as well as water supply installations, which are the environment for the development of microorganisms.
PL
Przewymiarowane sieci wodociągowe, poprzez występujące w nich niskie prędkości przepływu wody, szczególnie narażone są na pogorszenie jakości wody przeznaczonej do spożycia. W pracy przedstawiono budowę i kalibrację modelu hydraulicznego wybranej rzeczywistej sieci wodociągowej i modelu jakości wody. Wykorzystując badania symulacyjne, dokonano analizy warunków pracy panujących w tej sieci oraz przedstawiono ich wpływ na jakość wody w kontekście zmian stężenia chloru wolnego.
EN
Oversized water supply networks, due to their low water flow velocities, are particularly exposed to the deterioration of quality of water intended for consumption. The paper presents the construction and calibration of a hydraulic model of a selected real water supply network and of a water quality model. By using simulations the network working conditions were analyzed and their influence on water quality concerning free chlorine concentration changes was presented.
PL
W czasie pandemii COVID-19 większość obiektów użyteczności publicznej została zamknięta. Sieć wodociągowa tych budynków nagle przestała być regularnie użytkowana. Sytuacja zrozumiała ze względów epidemiologicznych, stała się groźna ze względu na wzrost ryzyka bakteriologicznego podczas wychodzenia z fazy „lock down” do normalnego funkcjonowania i użytkowania. Artykuł stanowi przegląd wiedzy dotyczącej występowania pałeczek z rodzaju Legionella w systemach wody ciepłej oraz wskazuje na istotne problemy wzrostu niebezpieczeństwa spowodowanego rozwojem tych chorobotwórczych bakterii w przypadku zastoin w sieci wodociągowej.
EN
Most public utilities were closed during the pandemic COVID-19. The water supply network of these buildings, used regularly, suddenly stopped functioning. This situation, understandable for epidemiological reasons, became dangerous due to the increased bacteriological risk during opening from the „lock down” phase to normal functioning. The article is a review of the knowledge on the occurrence of Legionella rods in hot water systems and indicates the significant problems of increasing the risk caused by the multiplication of these pathogenic bacteria during water stagnation in supply networks.
EN
The elements of critical infrastructure have to meet demanding dependability, safety and security requirements. The article deals with the prognosis of water mains reliability while using sparse irregular filed data. The data are sparse because the only thing we know is the number of mains failures during a given month. Since it is possible to transform the data into a typical reliability measure (rate of failure occurrence – ROCOF), we can examine the course of this measure development in time. In order to model and predict the ROCOF development, we suggest novel single and multiple error state space models. The results can be used for i) optimizing mains operation and maintenance, ii) estimating life cycle cost, and iii) planning crisis management.
PL
Elementy infrastruktury krytycznej muszą spełniać wysokie wymagania w zakresie niezawodności, bezpieczeństwa i ochrony. Artykuł dotyczy prognozowania niezawodności sieci wodociągowej przy wykorzystaniu nieregularnie rejestrowanych rzadkich danych. Wykorzystane w pracy dane są rzadkie, ponieważ dostarczają jedynie informacji na temat liczby uszkodzeń wodociągu w danym miesiącu. Przekształcenie tych danych w typową miarę niezawodności (wskaźnik występowania uszkodzeń – ROCOF), pozwala zbadać przebieg rozwoju tej miary w czasie. Rozwój ROCOF można modelować i przewidywać za pomocą zaproponowanych w pracy innowacyjnych modeli przestrzeni stanów uwzględniających pojedynczy błąd lub wiele błędów. Uzyskane wyniki można wykorzystać do i) optymalizacji pracy i eksploatacji sieci wodociągowej, ii) szacowania kosztów cyklu życia, oraz iii) planowania zarządzania kryzysowego.
PL
W artykule przedstawiono przyczyny i rodzaje awarii opisywane w literaturze. Zaprezentowano jednostkowe wskaźniki intensywności uszkodzeń do oceny stopnia awaryjności systemów dystrybucji wody. Przywołano wartości graniczne wskaźnika intensywności uszkodzeń do oceny stopnia awaryjności badanego systemu oraz wartość średnią dla Polski. Zdefiniowano obszar badawczy obejmujący województwo pomorskie, warmińsko-mazurskie i zachodniopomorskie. Obszar badawczy dobrano z uwagi na charakterystykę historycznych podstaw powstania i rozwoju systemów dystrybucji wody na obszarze badawczym oraz zbliżone warunki topograficzne i klimatyczne w porównaniu do reszty kraju. Przeprowadzono analizę wartości wskaźnika intensywności uszkodzeń sieci wodociągowych w powiatach obszaru badawczego oraz dokonano analizy uzyskanych wartości w poszczególnych województwach. Do porównania uzyskanych wyników w stosunku do wartości średniej dla Polski, zdecydowano się użyć wartości środkowej wyników z uwagi na liczne wartości ekstremalne zawyżające uzyskane wartości średnie wskaźnika intensywności uszkodzeń na obszarze badawczym.
EN
The article presents the causes and types of failure described in the literature. Unit indicators of damage intensity for assessing the degree of failure of water distribution systems are presented. The article refers to the limit values of the damage intensity index for assessing the failure rate of the examined system and the average value for Poland. A research area was defined covering the Pomeranian, Warmian-Masurian and West Pomeranian Voivodships. The research area was selected due to the characteristics of the historical foundations for the establishment and development of water distribution systems in the research area, and similar topographic and climatic conditions compared to the rest of the country. An analysis was made of the value of the indicator of intensity of water supply network damage in poviats of the research area and an analysis of values obtained in individual voivodships was carried out. To compare the results obtained in relation to the average value for Poland, it was decided to use the median value of the results due to the numerous extreme values exceeding the obtained average values of the damage intensity index in the research area.
EN
In 2017, the analysed enterprise ZPWiK (Zabrzańskie Enterprise of Water Supply Network and Sewage System) operated the water supply network of 486.3 km length, constructed mainly (in 76.3%) from PE-DH ( polyethylene of high density). The age of as much as 85% of the network is up to 20 years old. The most of failures in water supply network is caused by a corrosion of steel pipelines and the conducted constructional work. It is followed from the studies that the failure frequency is systematically decreasing: from 2.33 failures/km in 2012, to 1.76 failures /km in 2017. The majority of the occurring failures are removed during up to 8 hours but we may observe that since 2015, the number of more difficult failures, being removed during longer period than 13 hours, has been successively increased. In spite of a high failure frequency, the level of losses is relatively low and is decreased from 11.36% in 2012 to 8.75% in 2017, what in comparison to the data of IGWP (Economic Chamber “Polish Water Supply Network”) is a very good result. The obtained good effects are connected with the renewal of the network materials, purchase and utilization of new equipment for finding out and recovery of the failures and constantly developed and analysed monitoring of work as well as the pressure reduction in the water supply network.
PL
Analizowane przedsiębiorstwo ZPWiK eksploatowało w 2017 sieć wodociągową o długości 486,3 km wykonaną głownie bo w 76,3% z PEHD i aż 85% stanowią sieci o wieku do 20 lat. Większość awarii w sieci wodociągowej spowodowana jest korozją przewodów rur stalowych i pracami budowlanymi. Z badań wynika że awaryjność ulega systematycznemu obniżeniu z 2,33 w 2012 do 1,76 w 2017 awarii/km rok. Większość awarii jest usuwana w czasie do 8 godzin, ale można zaobserwować że od 2015 roku sukcesywnie rośnie liczba trudniejszych awarii usuwanych w czasie dłuższym niż 13 godzin. Mino dużej awaryjności poziom strat jest stosunkowo niski i ulega obniżeniu z 11,36% w 2012 do 8,75% w 2017, co w porównaniu z danymi IGWP jest wynikiem bardzo dobrym. Uzyskiwane dobre efekty mają związek z odnową materiałów sieci, z zakupem i wykorzystaniem nowego sprzętu do lokalizowania i usuwania awarii oraz ciągłym rozbudowywanym i analizowanym monitoringiem pracy jak również redukcji ciśnienia w sieci wodociągowej.
PL
Modele symulacyjne (Epanet, Piccolo, Mike Net, WaterCad) są powszechnymi narzędziami analitycznymi, które umożliwiają badania różnych scenariuszy eksploatacyjnych systemów zaopatrzenia w wodę. Są one wykorzystywane między innymi do szacowania wartości parametrów hydraulicznych pracy sieci wodociągowej w zmiennych stanach zapotrzebowania na wodę. Modele hydrauliczne są również używane do modelowania zmian jakości wody, których zakres w dużej mierze zależy od warunków hydraulicznych pracy systemu wodociągowego. W artykule przedstawiono wyniki symulacji zaniku chloru według trzech scenariuszy pracy systemu zaopatrzenia w wodę, obejmujących minimalne, średnie i maksymalne zapotrzebowanie na wodę w 2017 r. Wyniki symulacji wykorzystano do zbudowania statystycznego modelu zmian zawartości chloru wolnego w wodzie wodociągowej, biorąc pod uwagę odległość od punktu wprowadzenia chloru, prędkość przepływu wody i szybkość zaniku chloru w strumieniu transportowanej wody. Zbudowany model wykazał, że warunki hydrauliczne pracy systemu wodociągowego miały duży wpływ na jakość transportowanej wody, podczas gdy wpływ współczynnika zaniku chloru był zdecydowanie mniejszy. Stwierdzono, że korzystne warunki hydrauliczne, z uwagi na jakość wody wodociągowej, wystąpiły przy przepływie wody w sieci z prędkością powyżej 0,5 m/s.
EN
Simulation models (Epanet, Piccolo, Mike Net, WaterCad) are common analytical tools employed to evaluate various operational scenarios of water supply systems. Their use includes estimating hydraulic conditions for variable water demand in water pipe networks. Hydraulic models are also used to design changes in water quality, the scope of which largely depends on hydraulic conditions of water supplies. The paper presents the simulation results of free residual chlorine decay according to three operational scenarios for the water supply system, including minimum, medium, and maximum water demand from year 2017. The results were used to build a statistical model of free residual chlorine concentration changes in water, considering the distance from the disinfectant dosing point, water flow velocity, and bulk chlorine decay rate. According to the constructed model, hydraulic conditions had a major impact on quality of the supplied water, while the free residual chlorine decay factor proved less significant. Favorable conditions with respect to tap water quality were noted for the water flow velocity above 0.5 m/s.
PL
Sto lat temu Tczew należał do niewielu miast z uporządkowaną infrastrukturą wodnościekową. W roku 1910 miasto zajmowało powierzchnię 95 ha i liczyło zaledwie 16 894 mieszkańców, sieć wodociągowa miała długość 18,7 km, kanalizacja sanitarna 24,7 km, a kanalizacja wód opadowych 3,9 km. W tym czasie eksploatowano już kilka podziemnych ujęć wody i oczyszczano ścieki sanitarne.
EN
Based on operational data concerning the dates of failure of the water supply network, a mean time to failure was performed. The calculations were performed for the main network, distribution network and water supply connections. The hypothesis about exponential working time between failures was verified using the Pearson test (χ2). The presented analyses provide an attitude of further analyses related to modelling the work of renovation and repair teams, associated with the selection of their appropriate number, and also to ensure the required level of safety and reliability of water supply to the consumers.
PL
W oparciu o dane eksploatacyjne dotyczące dat powstawania awarii sieci wodociągowej przeprowadzono analizę czasu pracy między uszkodzeniami. Obliczenia wykonano dla sieci magistralnej, rozdzielczej oraz przyłączy wodociągowych. Zweryfikowano postawioną hipotezę o wykładniczym czasie pracy między uszkodzeniami, wykorzystując test Pearsona (χ2). Przedstawione analizy dają postawę dalszych analiz związanych z modelowaniem pracy brygad remontowo-naprawczych związany z doborem odpowiedniej ich liczby zapewniając przy tym wymagany poziom bezpieczeństwa i niezawodności dostawy wody do konsumentów.
17
Content available remote Bayesian inference in the analysis of the failure risk of the water supply network
EN
One of the basic subsystems of the collective water supply system is the water distribution subsystem which has a direct impact on the reliability and safety of water supply to consumers. Failures of water pipes may cause water losses (leaks), interruptions in the water supply to consumers and can be the cause of secondary water pollution in the water supply network. It was proposed to use Bayesian inference to locate failures on the water supply network and to determine a posteriori probability of water network failure. It was found that the conditional probability of distribution water supply network failure is definitely higher than the conditional probability of home connections failure. The research results should be used by the water supply company during the development of an operational strategy for the renovation and modernization of the water supply network.
PL
Jednym z podstawowych podsystemów systemu zbiorowego zaopatrzenia w wodę jest podsystem dystrybucji wody, który ma bezpośredni wpływ na niezawodność i bezpieczeństwo dostawy wody do odbiorców. Awarie przewodów wodociągowych mogą powodować zarówno straty wody (wycieki), przerwy w jej dostawie do konsumentów oraz mogą być przyczyną wtórnego zanieczyszczenia wody w sieci wodociągowej. W pracy zaproponowano wykorzystanie wnioskowania bayesowskiego do lokalizacji awarii na sieci wodociągowej oraz do wyznaczenia prawdopodobieństwa „a posteriori” uszkodzenia danego rodzaju sieci. Stwierdzono, że prawdopodobieństwo warunkowe uszkodzenia przewodów rozdzielczych jest zdecydowanie wyższe niż prawdopodobieństwo warunkowe uszkodzenia podłączeń domowych. Wyniki badań powinny zostać wykorzystane przez przedsiębiorstwo wodociągowe podczas opracowywania strategii eksploatacyjnej dotyczącej renowacji oraz modernizacji sieci wodociągowej.
18
Content available remote Co się stało w tunelu pod Wisłą w Warszawie?
PL
W Warszawie doszło do awarii rurociągów ściekowych znajdujących się w tunelu pod dnem Wisły. Są one elementami układu przesyłowego największej w Europie oczyszczalni - OŚ Czajka. Obecnie nieczystości z lewobrzeżnej części stolicy transportowane są tymczasowym rurociągiem, trwają też ustalenia dotyczące ostatecznych przyczyn awarii.
PL
W artykule określono wpływ stosowania silnych utleniaczy w technologii uzdatniania wody na powstawanie ubocznych produktów dezynfekcji. Przedmiotem badań były wody pobierane z czterech zakładów uzdatniania wody Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji w Krakowie oraz z wybranych punktów sieci wodociągowej. Analizie poddano wybrane wskaźniki jakości wody (chlor wolny, sumę chloranów(III) i chloranów(V) oraz sumę trihalometanów) po procesie uzdatniania w latach 2011–2017. Z przeprowadzonych badań wynika, że stężenie chloru wolnego w sieci wodociągowej malało w miarę wzrostu odległości od zakładu uzdatniania. Zależność tę stwierdzono w 19 z 28 punktów poboru wody. Analizując średnioroczne stężenia chloru wolnego w wodzie wodociągowej, zauważono, że najwyższe wartości w badanych punktach występowały w 2011 r. W pozostałych latach obserwowano spadek tego wskaźnika. Z przeprowadzonej analizy wynika, że produkty uboczne dezynfekcji wody nie przekraczały dopuszczalnych norm.
EN
This paper specifies the effect of using strong oxidants in water treatment technologies on the formation of disinfection by-products. The study was developed by collecting water samples from four water treatment plants of the Municipal Water and Sewerage Company (MPWiK) in Krakow and at selected sampling points within the water supply networks. The analysis was comprised of selected indicators of water quality after the treatment process during the years of 2011–2017. From the carried-out investigation, it was concluded that the concentration of free chlorine in the water supply network concurrently decreased with increases in the distance from the treatment plant. This dependence was found in 19 out of 28 water supply points. While analyzing the annual average concentrations of free chlorine in the municipal water, it was noted that the highest values at the study points occurred in 2011. During the other years, decreases in this indicator were observed. This follows from the analysis that the water disinfection by-products did not exceed permissible limits.
PL
Aktualnie aplikacje GIS oraz współtworzące je bazy danych w coraz szerszy sposób są sukcesywnie wdrażane oraz wykorzystywane w przedsiębiorstwach wodociągowych nie tylko do ochrony zdrowia i życia konsumentów wody, lecz przede wszystkim w zarządzaniu infrastrukturą sieciową przedsiębiorstwa. Głównymi aspektami mającymi na celu uniknięcie potencjalnych negatywnych skutków w postaci braku dostawy wody, wynikających z funkcjonowania systemu wodociągowego, jest przede wszystkim rozległa znajomość struktury analizowanej sieci, jej poszczególnych obiektów, znajomość aktualnych parametrów pracy sieci, wiedza o stanie technicznym oraz wiedza o zdarzeniach niepożądanych w postaci awarii sieci wodociągowej skutkujące ograniczeniem dostaw wody do konsumenta. Pomocne w tym działaniu mogą być aplikacje GIS współpracujące z innymi systemami komputerowymi np. SCADA, systemem monitoringu czy coraz szerzej stosowanym modelem hydraulicznym sieci. Również istotną funkcją GIS, z punktu widzenia zarówno producenta wody jak i konsumenta, jest możliwość ewidencjonowania awarii sieci wodociągowych. Prowadzenie systematycznej ewidencji awarii przewodów wodociągowych, stanowi cenne źródło wiedzy i informacji dla operatora możliwe do wykorzystania w procesie planowania prac remontowo-naprawczych.
EN
Currently, GIS applications and co-creating data bases are increasingly being successively implemented and used in water supply companies, not only to protect the health and life of water consumers, but also in managing the network infrastructure of the company. The main aspects aimed to avoiding a potential, negative consequents such as lack of water supply, resulting from the operation of the water supply network, are definitely large knowledge about the structure of analyzed network, its par- ticular facilities, knowledge of actual network operation parameters, knowledge about technical conditions of the system and about the undesirable events (failures of water pipes) which may be a result as a restriction of water supply to water consum- er. It is difficult to imagine the operation of a water supply company without proper IT tools. GIS applications can cooperate with other computer systems, eg SCADA, a monitoring system or an increasingly used hydraulic model of the water network. Also an important function of GIS, from the point of view of both the water producer and the consumer, is the ability to record failures of water supply networks. Systematic failure record process, is a valuable source of knowledge and information for the water network operator in planning of renovation process. The main purpose of the article is to present the possibility of expanding the functionality of GIS with the failure record, presenting the advantages resulting from it, practical aspects directly affecting increase safety of water supply to its consumers in a selected water supply company.
first rewind previous Strona / 23 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.