Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Obraz sektora górnictwa węgla kamiennego po ośmiu miesiącach 2024 roku

Barszczowska Beata, Skibski Mirosław

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

157--165

PL

W ciągu ośmiu miesięcy 2024 r. w siedmiu spółkach wydobyto łącznie 28 624,1 tys. ton węgla kamiennego, udział węgla energetyczny stanowił 74,5%. Zwały węgla energetycznego wyniosły 5346,2 tys. ton i były wyższe o 1860,8 tys. ton od poziomu sierpnia 2023 r., który i tak był wysoki. Kluczową wielkością charakteryzującą efektywność gospodarowania sektora jest wynik na sprzedaży węgla. Strata na sprzedaży za osiem miesięcy 2024 r. wyniosła 4 072,1 mln zł. W lutym 2022 r. wprowadzono dopłaty do redukcji zdolności produkcyjnych. Objęto nim poszczególne jednostki produkcyjne należących do spółek: Polska Grupa Górnicza SA, Południowy Koncern Węglowy SA (poprzednio Tauron Wydobycie) oraz Węglokoks Kraj SA. W 2022 r. przekazano spółkom środki w wysokości 1605,3 mln zł. W roku 2023 spółki nie wykorzystały. środków na dopłaty. W ciągu ośmiu miesięcy 2024 roku spółki objęte wsparciem otrzymały 1838,7 mln zł.

EN

During the eight months of 2024, a total of 28,624.1 thousand tons of hard coal were mined in seven companies, the share of steam coal accounted for 74.5%. Piles of thermal coal amounted to 5,346.2 thousand tons and were higher by 1,860.8 thousand tons from the August 2023 level, which was already high. The key figure characterizing the efficiency of the sector’s management is the result on coal sales. The loss on sales for the eight months of 2024 amounted to PLN 4,072.1 million. In February 2022, subsidies for capacity reductions were introduced. It covered individual production units belonging to the following companies: Polska Grupa Górnicza SA, Południowy Koncern Węglowy SA (formerly Tauron Wydobycie) and Węglokoks Kraj SA. In 2022, funds in the amount of PLN 1,605.3 million were transferred to the Company. In 2023, the companies did not take advantage of it. funds for subsidies. During the eight months of 2024, the supported companies received PLN 1,838.7 million.

2

Analiza transformacji sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce w kontekście dekarbonizacji i neutralności klimatycznej

Pepłowska Monika

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

133--144

PL

Transformacja sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce jest kluczowym zagadnieniem w kontekście dekarbonizacji gospodarki oraz dążenia do neutralności klimatycznej. W rozdziale analizowane są wyzwania i możliwości związane z modernizacją tego sektora, który odgrywa istotną rolę w polskim miksie energetycznym, ale jednocześnie przyczynia się do znacznych emisji gazów cieplarnianych. W pierwszej części omówiono historyczny kontekst oraz obecny stan górnictwa węgla kamiennego w Polsce, wskazując na jego znaczenie dla bezpieczeństwa energetycznego kraju. Następnie zidentyfikowane zostały kluczowe wyzwania związane z dekarbonizacją, takie jak konieczność wdrażania innowacyjnych technologii oraz dostosowywania się do rosnących wymagań regulacyjnych. W kolejnej części przedstawiono strategie transformacji, które mogą przyczynić się do efektywnej modernizacji sektora, w tym automatyzację procesów wydobywczych oraz zaangażowanie lokalnych społeczności. Ostatnia część koncentruje się na roli polityki publicznej w procesie transformacji, podkreślając znaczenie wsparcia rządowego dla innowacji oraz programów szkoleniowych dla pracowników. Wnioski płynące z analizy wskazują, że przyszłość sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce zależy od zdolności do adaptacji do zmieniających się warunków rynkowych oraz regulacyjnych, a także od umiejętności wykorzystania dostępnych zasobów w sposób zrównoważony.

EN

The transformation of the hard coal mining sector in Poland is a key issue in the context of decarbonization of the economy and striving for climate neutrality. The chapter analyzes the challenges and opportunities related to the modernization of this sector, which plays an important role in the Polish energy mix, but at the same time contributes to significant greenhouse gas emissions. The first part discusses the historical context and the current state of hard coal mining in Poland, indicating its importance for the country’s energy security. Then, the key challenges related to decarbonization are identified, such as the need to implement innovative technologies and adapt to increasing regulatory requirements. The next part of the chapter presents transformation strategies that can contribute to the effective modernization of the sector, including the automation of mining processes and the involvement of local communities. The last part of the chapter focuses on the role of public policy in the transformation process, emphasizing the importance of government support for innovation and training programs for employees. The conclusions drawn from the analysis indicate that the future of the hard coal mining sector in Poland depends on the ability to adapt to changing market and regulatory conditions, as well as on the ability to use available resources in a sustainable manner.

3

Monitorowanie zagrożenia zapadliskowego na terenach pogórniczych Górnośląskiego Zagłębia Węglowego

Siwek Sławomir

Przegląd Górniczy

|

2025

|

T. 82, nr 1-2

76--83

PL

Zagrożenie zapasliskowe w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym (GZW) jest głównie wynikiem eksploatacji węgla kamiennego i rud metali. Eksploatacja ta zmieniła naturalną strukturę przypowierzchniowych warstw geologicznych i pozostawiła w nich pustki oraz podziemne budowle z pustkami. Pustki te mogą powodować powstawanie deformacji nieciągłych powierzchni przyjmujących formę zapadlisk. Ich wymiary przestrzenne zależne są od lokalnych warunków geologicznych, hydrogeologicznych oraz geometrii i przeznaczenia. pozostawionych w górotworze po zakończeniu eksploatacji wyrobisk górniczych i pustek. Intensywność zagrożenia zapadliskowego znacznie wzrasta na terenach zatapianych kopalń podziemnych w okresie w którym poziom wód zbliża się do powierzchni terenów płytkiej eksploatacji kopalin. Zależność ta uwidaczniła się na terenie kopalni Siersza w Trzebini. Całkowita likwidacja pogórniczego zagrożenia zapadliskowego w obszarze GZW, ze względu na różne uwarunkowania jest zadaniem niemożliwym do zrealizowania. Zagrożenie to można jednak minimalizować przez monitorowanie terenów pogórniczych z zastosowaniem różnych technik pomiarowych, analitycznych i informatycznych i na tej podstawie podejmować działania prewencyjne (realizacja projektów geotechnicznych i hydrogeologicznych). W artykule przedstawiono koncepcje prowadzenia monitoringu przez GIG-PIB w ramach realizacji zadania wynikającego z nadania statusu Państawowego Instytutu Badawczego (Rozporządzenie ... 2023) pt. Monitorowanie Zagrożeń Geodynamicznych i Hydrogeologicznych na Terenach Górniczych i Pogórniczych w Górnośląskim Zagłębiu Węglowym oraz Zagrożeń Radiacyjnych. Jednym z elementów tych prac jest monitorowanie zapadlisk i prowadzenie bazy terenów o potencjalnym zagrożeniu zapadliskowym, która obejmuje również wyrobiska górnicze mające połączenia z powierzchnią (szyby, upadowe, sztolnie).

EN

The threat of sinkholes in the Upper Silesian Coal Basin (USCB) is mainly the result of the exploitation of hard coal and metal ores. This exploitation has altered the natural structure of the near-surface geological layers, leaving voids and underground structures with voids. These voids can cause discontinuous surface deformations in the form of sinkholes. Their spatial dimensions depend on local geological and hydrogeological conditions, the geometry and purpose of the mining excavations and voids left in the rock mass after the exploitation has ended. The intensity of the sinkhole hazard significantly increases in areas of flooded underground mines during periods when the water level approaches the surface of shallow mining areas. This dependency was observed in the Siersza mine area in Trzebinia. Complete elimination of the post-mining sinkhole hazard in the USCB area is impossible due to various conditions. However, this hazard can be minimized by monitoring post-mining areas using various measurement, analytical, and IT techniques, and based on this, taking preventive actions (implementation of geotechnical and hydrogeological projects). The article presents the concept of monitoring by GIG-PIB as part of the task resulting from the granting of the status of a national research institute (Regulation ...2023) titled Monitoring Geodynamic and Hydrogeological Hazards in Mining and Post-Mining Areas in the Upper Silesian Coal Basin and Radiation Hazards. One of the elements of these works is monitoring sinkholes and maintaining a database of areas with potential sinkhole hazard, which also includes mining excavations connected to the surface (shafts, adits).

4

Sektor górnictwa węgla kamiennego po 8 miesiącach 2023 roku

Skibski Mirosław, Barszczowska Beata

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2024

|

nr 112

83--91

PL

: Katowicki Oddział Agencji Rozwoju Przemysłu SA od dwudziestu lat prowadzi monitoring sektora górnictwa węgla kamiennego. Prowadzony jest on na podstawie art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o funkcjonowaniu górnictwa węgla kamiennego w oparciu o zawierane rokrocznie umowy z ministrem właściwym ds. gospodarki złożami kopalin. Równolegle Oddział prowadzi badania statystyczne górnictwa węgla kamiennego i brunatnego, których wynik prezentowany jest na portalu polskirynekwegla.pl. W pracy zaprezentowano podstawowe wielkości charakteryzujące sektor górnictwa węgla kamiennego w latach 2011–2022 oraz za 8 miesięcy 2023 roku. W szczególności przedstawiono wydobycie węgla kamiennego, jego sprzedaż, zgromadzone zapasy, ceny zbytu węgla, strukturę zatrudnienia, podstawowe wielkości ekonomiczno-finansowe branży węgla kamiennego oraz bilans handlowy węgla kamiennego uwzględniający import tego surowca.

EN

The Katowice Branch of the Polish Industrial Development Agency (Agencja Rozwoju Przemysłu SA) has been monitoring the coal mining sector for twenty years. It is conducted on the basis of Article 25 of the Act of 7 September 2007 on the functioning of the hard coal mining sector, based on agreements concluded annually with the Polish minister responsible for management of mineral deposits. In parallel, the Branch conducts statistical research into hard coal and lignite mining, the results of which are presented on the polskirynekwegla.pl portal. The paper presents basic figures characterising the hard coal mining sector for the years 2011–2022 and for 8 months of 2023. In particular, it presents hard coal output, its sales by market, accumulated stocks, coal sales prices, the employment situation, the basic economic and financial figures of the hard coal industry and the hard coal trade balance including imports of this raw material.

5

Pomoc publiczna dla sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce w świetle regulacji prawnych

Porzerzyńska-Antonik Monika

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2024

|

nr 112

103--112

PL

W rozdziale przedstawiono historyczne uwarunkowania, które legły u postaw dopuszczalności pomocy państwa dla sektora górnictwa węglowego w Europie, jak również regulacje prawne w tym zakresie aktualnie obowiązujące. Omówiono zasady udzielania wsparcia ze środków publicznych oraz obszary, w których pomoc ta jest dozwolona. Ponadto dokonano przeglądu instrumentów i wielkości pomocy, z jakiej skorzystały przedsiębiorstwa sektora górnictwa węgla kamiennego w Polsce w okresie 2004–2022, a także osiągniętych efektów. Wskazano również na zagrożenia wynikające ze zbliżającego się wygaśnięcia regulacji sektorowych dla polskiego górnictwa węglowego. Obecnie obowiązująca Decyzja Rady 2010/787/UE z dnia 10 grudnia 2010 r. w sprawie pomocy ułatwiającej zamykanie niekonkurencyjnych kopalń pozwala na udzielanie pomocy publicznej sektorowi węglowemu jedynie do końca 2027 r. Począwszy od 2019 r. pomoc ta może być udzielana wyłącznie na pokrycie kosztów niezwiązanych z bieżącą produkcją węgla, czyli tzw. kosztów nadzwyczajnych, wynikających z zamykania nierentownych jednostek produkcyjnych. Nie ma zatem możliwości wspierania ze środków publicznych działań inwestycyjnych w sektorze, pozwalających na zapewnienie dostępu do zasobów węgla i wzmocnienie bezpieczeństwa energetycznego. Tymczasem Polska jest największym i niemal jedynym producentem węgla kamiennego w Unii Europejskiej, który swoje bezpieczeństwo energetyczne opiera na rodzimych źródłach wytwórczych i surowcach energetycznych. Jednak z uwagi na wysokie koszty produkcji i silną konkurencję węgla importowanego, nie jest w stanie w długim horyzoncie czasowym zapewnić trwałej rentowności sektora, bez pomocy państwa, zwłaszcza w obliczu wyznań wynikających z polityki energetyczno-klimatycznej Unii Europejskiej. Niezbędne jest zatem utrzymanie możliwości wsparcia procesów mających na celu stopniową redukcję zdolności produkcji węgla w Polsce i realizację wcześniej podjętych zobowiązań.

EN

The chapter presents the historical conditions that governed the admissibility of state aid for the coal mining sector in Europe, as well as the legal regulations in this field currently in force. The rules for granting public support and the areas where it is allowed are discussed. In addition, a review was made of the instruments and the amount of aid received by companies in the hard coal mining sector in Poland in the period 2004–2022 as well as the results achieved. It also pointed out the risks arising from the impending expiry of sectoral regulations for the Polish coal mining industry. The current Council Decision 2010/787/EU allows public aid to be granted to the coal sector only until the end of 2027. From 2019, such aid may only be granted to cover costs not related to current coal production, i. e. the so-called extraordinary costs resulting from the closure of unprofitable production units. It is therefore not possible for public funds to support investment in the sector to secure access to coal resources and strengthen energy security. Meanwhile, Poland is the largest and almost the only producer of hard coal in the European Union, which bases its energy security on indigenous production sources and energy raw materials. However, due to high production costs and strong competition from imported coal, it is unable to ensure the long-term viability of the sector without state aid, especially in view of the commitments stemming from the European Union’s energy and climate policy. It is therefore necessary to maintain the possibility of supporting processes aimed at the gradual reduction of coal production capacity in Poland and the implementation of previously undertaken commitments.

6

Prognoza granicznych cen biomasy stałej stanowiącej substytutu węgla kamiennego - lata 2025-2028

Kozioł Michał

Systemy Wspomagania w Inżynierii Produkcji

|

2024

|

Vol. 13, iss. 2

68--78

PL

Rynek paliw podlega często znacznym fluktuacjom. Dodatkowo w Unii Europejskiej gwałtownie jest wprowadzana polityka ekologiczna. Powoduje to kolejne duże zmiany na rynku energetycznym. Równocześnie polityka Unii Europejskiej wymusza dokonywanie inwestycji służących transformacji energetycznej przedsiębiorstw. Jedną z możliwości transformacji energetycznej jest substytucja węgla kamiennego przez biomasę. Substytucja taka powinna podlegać ocenie opłacalności ekonomicznej. W warunkach wysokiej niepewności, analiza opłacalności projektów inwestycyjnych jest bardzo trudna. Jednym z elementów pomocnych w przeprowadzeniu takiej analizy są maksymalne racjonalne ceny energii zawartej w biomasie. W artykule przedstawiono najważniejsze czynniki kształtujące, obecnie i w horyzoncie najbliższych lat, ceny biomasy. Jak wykazano, ze względu na dużą ilość czynników, nie jest możliwym stworzenie wiarygodnego modelu uwzględniającego ich wpływ na ceny biomasy. W artykule zaproponowano uproszczony algorytm, oparty o światowe ceny węgla kamiennego i cenę europejskich uprawnień do emisji CO2. Zaproponowany algorytm pozwala wyznaczyć maksymalną racjonalną cenę jednostki energii zawartej w biomasie. W artykule zamieszczono założenia przeprowadzonych obliczeń oraz wyniki dla lat 2025-2028.

EN

The fuel market is often subject to significant fluctuations. Additionally, ecological policy is being rapidly introduced in the European Union. This causes further major changes in the energy market. At the same time, the European Union's policy forces investments aimed at the energy transformation of enterprises. One of the possibilities of energy transformation is the substitution of hard coal by biomass. Such substitution should be subject to an economic viability assessment. In conditions of high uncertainty, analysing the profitability of investment projects is very difficult. One of the elements helpful in conducting such an analysis are the maximum rational prices for energy contained in biomass. The article presents the most important factors shaping biomass prices, currently and in the coming years. As shown, due to the large number of factors, it is not possible to create a reliable model that takes into account their impact on biomass prices. The article proposes a simplified algorithm based on global hard coal prices and the price of European CO2 emission allowances. The proposed algorithm allows you to determine the maximum rational price for a unit of energy contained in biomass. The article contains the assumptions of the calculations and the results for the years 2025-2028.

7

The effect of coal mine closures on worker migration in Poland: an input-output analysis

Pepłowska Monika

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2024

|

T. 40, z. 4

147--159

EN

Closing coal mines in Poland is an important part of the energy transition aimed at reducing greenhouse gas emissions and meeting climate commitments. These decisions are particularly important in mining regions such as Silesia, where the mining industry is the main pillar of the economy. Given the gradual closure of mines and the reduction of employment in the mining sector, there is a need to an alyse the migration of workers and their potential adaptation to the labour market. This paper aims to examine the impact of mine closures on the employment structure of the national economy using the input-output method. The analysis includes a decomposition of input-output tables (TPMD), in which branches such as thermal coal, coking coal, and lignite were distinguished. This has made it possible to precisely track economic flows between subsectors of the economy and identify which sectors are most vulnerable to the negative effects of reduced coal mining in Poland. The analysis also shows how a change in coal mining may affect related sectors such as energy, transport, and steel, increasing the need for structural adjustments. In particular, the article focuses on possible scenarios for the migration of workers from the closing mines and their re-deployment. Various coal reduction (WR) variants are considered, including WR25%, WR50%, WR75%, and WR100%, reflecting scenarios of declining domestic production. The paper also considers the possible substitution of domestic coal with imported raw materials (WS). The article concludes by identifying the most important conclusions.

PL

Proces zamykania kopalń węgla kamiennego w Polsce stanowi istotny element transformacji energetycznej, której celem jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i realizacja zobowiązań klimatycznych. Decyzje te są szczególnie ważne w regionach górniczych, takich jak Śląsk, gdzie przemysł wydobywczy stanowi główny filar gospodarki. W obliczu stopniowego wygaszania kopalń i redukcji zatrudnienia w sektorze górniczym pojawia się konieczność analizy migracji pracowników oraz ich potencjalnej adaptacji na rynku pracy. Celem artykułu jest zbadanie wpływu zamykania kopalń na strukturę zatrudnienia w krajowej gospodarce przy wykorzystaniu metody przepływów międzygałęziowych. Przeprowadzona analiza obejmuje dekompozycję tablic przepływów międzygałęziowych (TPMD), w której wyróżniono gałęzie takie jak węgiel kamienny energetyczny, koksowy oraz brunatny. Umożliwiło to precyzyjne śledzenie przepływów ekonomicznych między podsektorami gospodarki i określenie, które sektory są najbardziej narażone na negatywne skutki zmniejszenia wydobycia węgla w Polsce. Analiza pokazuje także, jak zmiana wydobycia węgla może wpłynąć na powiązane sektory, takie jak energetyka, transport i przemysł stalowy, zwiększając potrzebę dostosowań strukturalnych. W szczególności artykuł koncentruje się na możliwych scenariuszach migracji pracowników z zamykanych kopalń oraz ich przebranżowienia. Rozważane są różne warianty redukcji wydobycia węgla (WR), w tym WR25%, WR50%, WR75% oraz WR100%, odzwierciedlające scenariusze spadku krajowej produkcji. W artykule uwzględniono również możliwą substytucję krajowego węgla surowcami importowanymi (WS). Artykuł zakończony jest wskazaniem najważniejszych wniosków.

8

Hard coal supplies and selected environmental regulations: A Case Study of the Polish Power Sector

Malec Marcin

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2024

|

T. 40, z. 1

125--150

EN

The volatility of raw material prices and the rising prices of CO2 emission allowances when using fossil fuels to produce electricity and heat are still relevant problems for owners of generating units. The decision-making tools are used in the fuel purchase process. However, these tools should also consider environmental issues. The article’s main objective is a quantitative analysis of the potential for reducing costs associated with supplying and using hard coal in public power plants as a result of considering the costs of environmental protection and CO2 emission allowances in the process of planning this fuel supply. A mathematical model was developed to optimize the supply of hard coal for the power industry. The tool and elaborated research scenarios made it possible to calculate and analyze the impact of considering the costs of emissions of harmful substances into the environment and CO2 emission allowances on the planning of coal supplies and the reduction of costs related to acquiring and using coal by public power plants. The calculation results were presented on the example of the Polish power sector. The model’s results confirm that the appropriate selection of coals, taking into account the quality parameters determining the amount of emissions of harmful substances, reduces the amount of these emissions and the total costs of acquiring and using coal in electricity production. However, depending on the considered scenario, the scale of this impact varies. The results of the optimization of coal supplies to power plants and their proper interpretation may constitute an important contribution to making management decisions in energy companies.

PL

Problem zmienności cen surowców, wzrastających cen uprawnień do emisji CO2 oraz zaostrzanych limitów emisji przy wykorzystywaniu paliw kopalnych do produkcji energii elektrycznej i ciepła jest wciąż aktualny dla właścicieli jednostek wytwórczych. Budowane narzędzia wspomagające proces podejmowania decyzji przy doborze surowców do procesu spalania powinny jednak uwzględniać również kwestie środowiskowe. Głównym celem artykułu jest ilościowa analiza potencjału redukcji kosztów związanych z pozyskaniem i wykorzystaniem węgla kamiennego w elektrowniach zawodowych, w rezultacie uwzględnienia w procesie planowania dostaw tego paliwa, kosztów ochrony środowiska oraz uprawnień do emisji CO2. Opracowano model matematyczny do optymalizacji pozyskiwania węgla kamiennego przez energetykę zawodową. Zbudowane narzędzie oraz opracowane scenariusze badawcze umożliwiły przeprowadzenie obliczeń i wykonanie analizy wpływu uwzględnienia kosztów ochrony środowiska oraz uprawnień do emisji CO2 w procesie planowania dostaw węgla, na redukcję kosztów związanych z pozyskaniem i zużyciem węgla w elektrowniach zawodowych. Wyniki modelu potwierdzają, że odpowiedni dobór węgli wpływa na redukcję całkowitych kosztów pozyskania i wykorzystania węgla w procesie produkcji energii elektrycznej. Wyniki optymalizacji dostaw węgla do jednostek wytwórczych i ich właściwa interpretacja mogą stanowić istotny wkład w podejmowaniu decyzji zarządczych w przedsiębiorstwach energetycznych.

9

Elektroenergetyka w Polsce 2024… z wyników, wyzwań i zagrożeń

Gabryś Herbert Leopold

Energetyka

|

2024

|

nr 12

495--503

PL

Przedstawiono próbę podsumowania stanu elektroenergetyki w Polsce w końcówce roku 2024. Generacja energii elektrycznej z węgla (kamiennego i brunatnego) stanowiła istotny element nie tylko w zaspokojeniu potrzeb pracy dla KSE w podstawie, ale coraz bardziej w możliwościach regulacyjnych. Pracę w podstawie ubezpieczają bloki węglowe. Stanowią one najtańszą rezerwę KSE na czas transformacji. Stanowią także istotny potencjał regulacyjny na czas, gdy nie ma dostatecznej generacji ze źródeł pogodozależnych.

EN

Presented is an attempt to summarize the state of the Polish power industry in the end of the year 2024. Generation of the electric energy from hard coal and lignite constituted an essential factor not only in meeting the basic needs of the PPS but also increasingly in regulatory possibilities. Basic needs are secured by coal-fired units and this is the cheapest capacity reserve of the PPS during the transition period. They form also a crucial regulatory potential for the times when there is no sufficient generation from weather-dependent sources.

10

Hard coal as a necessary energy resource in Poland

Strzałkowski Piotr, Maruszczyk Marek

Archives of Mining Sciences

|

2024

|

Vol. 69, no. 1

67--76

EN

The geopolitical situation in Europe has changed dramatically due to the war waged by the Russian Federation in Ukraine. This makes it necessary to become independent from supplies of mineral resources, especially energy from Russia. According to the authors, ensuring Poland’s energy security will require a longer use of coal as the primary energy resource than initially expected. The expected increase in energy demand may cause a negative energy balance in the country. Renewable energy sources dependent on weather conditions cannot with certainty ensure energy security. On the other hand, nuclear requires large financial outlays and a longer time for reactors’ construction. In addition, it has other disadvantages (the problem of waste, environmental impact in the event of a malfunction and the need to import uranium). In these circumstances, coal may be a raw material that meets the economic needs and ensures the energy security of the country.

11

Cenozoic tectonic evolution of the main lignite-rich grabens in Poland. Part 2. Tectonics versus autocompaction and compaction

Widera Marek

Acta Geologica Polonica

|

2024

|

Vol. 74, no. 2

art. no. e7

EN

This paper is a continuation of the previous one (Widera, 2024. Acta Geologica Polonica, 74 (1), e2). A new, alternative interpretation of the tectonic development of two lignite-rich deposits in the Lubstów and Kleszczów grabens in central Poland is presented. The maximum thickness of lignite mined from both deposits is >86 and>250 m, respectively. These grabens were selected for detailed tectonic analysis because syn-depositional or post-depositional tectonic uplift is undeniably evident. The current study focuses on the distinction between tectonic subsidence/uplift and autocompactional subsidence, and on the timing of their occurrence. Such a research approach allows for the presentation of new conceptual models of Cenozoic tectonic evolution during the formation of the third, very thick, Ścinawa lignite seam (ŚLS-3) and the second Lusatian lignite seam (LLS-2). As a result, it is shown here that the magnitude of both the downward and upward tectonic movements are significantly smaller than previously thought. This new interpretation is also confirmed by the low rank of lignite coalification and the net calorific value of the ŚLS-3 and LLS-2.

12

Analiza cen węgla kamiennego energetycznego

Rybarz Mateusz

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2023

|

nr 111

43--51

PL

Rynek węgla energetycznego na świecie jest obecnie w bardzo ciekawym okresie. Pandemia COVID-19, wojna w Ukrainie oraz postępujący zwrot w kierunku zielonej energetyki w Europie skutkują dużymi zmianami na tym rynku. Ceny węgla energetycznego na świecie aktualnie notują swoje rekordy, co odbija się na cenach energii elektrycznej. Celem opracowania jest identyfikacja głównych czynników wpływających na ceny węgla kamiennego energetycznego na rynkach światowych i rynku krajowym oraz oszacowanie ryzyka występującego na rynku globalnym oraz krajowym. Poprzez obszerny przegląd literatury krajowej oraz zagranicznej udało się autorowi wskazać na najważniejsze determinanty cen na rynku takie jak związek cen węgla kamiennego z zapotrzebowaniem na energię elektryczną, cenami gazu ziemnego czy też zmianami i decyzjami politycznymi. Ponadto udało się wykazać większą stabilność cen na polskim rynku węgla kamiennego niż na rynku światowym.

EN

The global hard coal market is currently in a very interesting time. The COVID-19 pandemic, the war in Ukraine and the progressive shift towards green energy in Europe are resulting in major changes in this market. Global hard coal prices are currently at their record highs, which is reflected in electricity prices. The purpose of the study is to identify the main factors influencing hard coal prices in global and local markets, and to estimate the risks in the global and local markets. Through an extensive review of domestic and international literature, the author managed to identify the most important determinants of prices in the market such as the relationship of hard coal prices to electricity demand, natural gas prices or political changes and decisions. In addition, he managed to demonstrate greater price stability in the Polish hard coal market than in the world market.

13

Problematyka koncesjonowania wydobycia kopalin energetycznych w Polsce

Harat Andrzej, Jaguś Andrzej

Polish Journal of Materials and Environmental Engineering

|

2023

|

Vol. 5 (25)

1--13

EN

The extraction of minerals, including fossil fuels, is a licensed activity. In the case of strategic fossil fuels owned by the state, such as hard coal, lignite, crude oil, natural gas, a license is issued by the minister responsible for the environment. The minister also signs a mining lease agreement, that is the right to use a mining area, with the entity to which they grant the licence. In the case of resources that are not covered by mining lease, but are subject to land property ownership, such as rock or peat, the licensing authority is the staroste or voivodship governor (depending on the area of the deposit or the volume of the mineral to be extracted). The licensing procedure requires the preparation and completion of extensive documentation presenting the interested entity and the activity it is going to undertake. In the case of licences granted by the minister or governor, the submitted documentation is required to contain a de-posit development plan. The licensing procedure consists in examining the license application along with the attached documentation by the competent authority, as well as conducting ar-rangements with the interested institutions and supervisory authorities. Commencement of the licensing procedure for the extraction of coal or peat is not limited in time, whereas the granting of licences for the exploration, identification and extraction of hydrocarbon deposits begins only in the form of a time-limited tender. After the licence has been granted, the area covered by its provisions is entered in the register of mining areas. Licences are granted for a specified period of time. An important element to be included in their contents is indication of the requirements for conducting a business in a way that minimizes the negative impact on the environment.

14

Wpływ obiektu górniczego na środowisko na przykładzie Kopalni Węgla Kamiennego LW Bogdanka (Polska)

Piech Monika, Sobczyk Wiktoria

Inżynieria Mineralna

|

2023

|

no. 1

155--159

PL

Podstawowym kryterium właściwego funkcjonowania obiektów przemysłowych jest utrzymanie równowagi w środowisku przyrodniczym. Działalność górnicza zawsze oddziałuje negatywnie na elementy środowiska: na litosferę, hydrosferę, atmosferę i biosferę. Zdarza się, że obszary górnicze sąsiadują z terenami chronionymi i przyrodniczo cennymi. Wydobycie węgla kamiennego wywołuje długotrwałe i często nieodwracalne zmiany w przyrodzie. Dlatego tak ważne jest prowadzenie konsekwentnej rekultywacji terenów zdegradowanych. Podejmując działalność górniczą, przedsiębiorstwa zobowiązane są do zidentyfikowania i opisania przewidywanych wpływów na środowisko przyrodnicze. Ocena oddziaływania na środowisko powinna zawierać dane na temat wpływu na glebę, powietrze, wodę, krajobraz i na człowieka. W artykule przeprowadzono ocenę wpływu oddziaływania eksploatacji złóż węgla kamiennego na środowisko przyrodnicze z wykorzystaniem wielokryterialnej metody AHP i macierzy Leopolda. Stwierdzono znaczące oddziaływanie analizowanych wpływów w przypadku zajęcia powierzchni, składowania odpadów i działań rekultywacyjnych. Natomiast nie odnotowano negatywnego wpływu kopalni węgla kamiennego na obszary chronione, co jest następstwem długofalowych działań proekologicznych zakładu.

EN

The basic criterion for the proper functioning of industrial facilities is to maintain balance in the natural environment. Mining activity always has a negative impact on the elements of the environment: the lithosphere, hydrosphere, atmosphere and biosphere. It happens that mining areas are adjacent to protected and environmentally valuable areas. Hard coal mining causes long-term and often irreversible changes in nature. That is why it is so important to conduct consistent reclamation of degraded areas. When undertaking mining activities, companies are required to identify and describe the anticipated impacts on the natural environment. The environmental impact assessment should include data on the impact on soil, air, water, landscape and humans. The article eyvaluates the impact of hard coal mining on the natural environment using the multi-criteria AHP method and the Leopold matrix. A significant impact of the analyzed impacts was found in the case of occupation, landfill and reclamation activities. On the other hand, no negative impact of the hard coal mine on protected areas was recorded, which is a consequence of the plant's long-term pro-ecological activities.

15

Rare earth elements, uranium, and thorium in ashes from biomass and hard coal combustion/co-combustion

Adamczyk Joanna, Smołka-Danielowska Danuta, Krzątała Arkadiusz, Krzykawski Tomasz

Gospodarka Surowcami Mineralnymi

|

2023

|

T. 39, z. 2

87--108

EN

This study presents the results of concentrations of rare earth elements and yttrium (REY), uranium (U), and thorium (Th) in ashes from combustion/co-combustion of biomass (20%, 40%, and 60% share) from the agri-food industry (pomace from apples, walnut shells, and sunflower husks) and hard coal. The study primarily focuses on ashes from the co-combustion of biomass and hard coal, in terms of their potential use for the recovery of rare earth elements (REE), and the identification of the sources of these elements in the ashes. Research methods such as ICP-MS (inductively coupled plasma mass spectrometry), XRD (X-ray diffraction), and SEM-EDS (scanning electron microscopy with quantitative X-ray microanalysis) were used. The total average content of REY in ash from biomass combustion is 3.55-120.5 mg/kg, and in ash from co-combustion, it is from 187.3 to 73.5 mg/kg. The concentration of critical REE in biomass combustion ash is in the range 1.0-38.7 mg/kg, and in co-combustion ash it is 23.3-60.7 mg/kg. In hard-coal ash, the average concentration of REY and critical REY was determined at the level of 175 and 45.3 mg/kg, respectively. In all samples of the tested ashes, a higher concentration of Th (0.2-14.8 mg/kg) was found in comparison to U (0.1-6 mg/kg). In ashes from biomass and hard-coal combustion/co-combustion, the range of the prospective coefficient (Coutl) is 0.66-0.82 and 0.8-0.85, respectively, which may suggest a potential source for REE recovery. On the basis of SEM-EDS studies, yttrium was found in particles of ashes from biomass combustion, which is mainly bound to carbonates. The carriers of REY, U, and Th in ashes from biomass and hard-coal co-combustion are phosphates (monazite and xenotime), and probably the vitreous aluminosilicate substance.

PL

W pracy przedstawiono wyniki stężeń pierwiastków ziem rzadkich i itru (REY), uranu (U), oraz toru (Th) w popiołach ze spalania/współspalania biomasy (udział 20, 40 i 60%) z przemysłu rolno-spożywczego (wytłoki z jabłek, łupiny orzecha włoskiego i łuski słonecznik), i węgla kamiennego. W pracy zwrócono uwagę przede wszystkim na popioły ze współspalania biomasy i węgla kamiennego, pod kątem ich potencjalnego wykorzystania do odzysku pierwiastków ziem rzadkich (REE), oraz identyfikacji źródeł tych pierwiastków w popiołach. Zastosowano metody badawcze takie jak ICP-MS (spektrometria mas ze wzbudzeniem w plazmie indukcyjnie sprzężonej), XRD (dyfrakcja rentgenowska) i SEM-EDS (skaningowa mikroskopia elektronowa z ilościową mikroanalizą rentgenowską). Całkowita średnia zawartość REY w popiołach ze spalania biomasy wynosi 3,55-120,5 mg/kg, a w popiołach ze współspalania od 73,5 do 187,3 mg/kg. Średnie stężenie krytycznych REE w popiołach ze spalania biomasy mieści się w zakresie 1,0-38,7 mg/kg, a w popiołach ze współspalania 23,3-60,7 mg/kg. W popiele z węgla kamiennego średnie stężenie REY i krytycznych REY oznaczono odpowiednio na poziomie 175 i 45.3 mg/kg. W próbkach badanych popiołów oznaczono wyższe stężenie Th (0,2-14,8 mg/kg), w porównaniu do U (0,1-6 mg/kg). W popiołach ze spalania/współspalania biomasy i węgla kamiennego zakres wartości współczynnika perspektywicznego (Coutl) wynosi odpowiednio 0,66-0,82 i 0,8-0,85, co może sugerować potecjalne źródło do odzysku REE. Analiza cząstek popiołów ze spalania biomasy wykazała itr, który związany jest głównie z węglanami. Nośnikami REY, U i Th w popiołach ze współspalania biomasy i węgla kamiennego są fosforany: monacyt i ksenotym, oraz prawdopodobnie szklista substancja glinokrzemianowa.

16

Rozkład źródeł energii pierwotnej na świecie

Sikorski Wojciech

Energetyka Cieplna i Zawodowa

|

2023

|

Nr 4

18--21

PL

Nierównomierne rozmieszczenie światowych zasobów surowców energetycznych jest powszechnie akceptowanym faktem. Często największe pod względem powierzchni państwa mają dostęp do wielu złóż, co umożliwia im czerpanie z tego licznych korzyści. Niemniej czasami i mniejsze kraje mogą wpływać na sytuację rynkową danego surowca i to w znaczącym stopniu.

17

Dip-angle-effect-based deformation and failure law of steeply dipping stope roofs with large mining heights

Xie Panshi, Huang Baofa, Wu Yongping, Luo Shenghu, Wang Tong, Yan Zhuangzhuang, Chen Jianjie

Archives of Mining Sciences

|

2023

|

Vol. 68, no. 3

507--524

EN

The deformation and failure law of stope roofs is more complicated than horizontal coal seams affected by the angle of the coal seam during the mining process of steeply dipping coal seams. This study focused on and analysed the working face of a 2130 coal mine with steep dipping and large mining height. Through the use of numerical calculation, theoretical analysis, physical similar material simulation experiments, and field monitoring, the distribution characteristics of roof stress, as well as the threedimensional caving migration and filling law, in large mining height working faces under the dip angle effect was investigated. The influence mechanism of the dip angle change on the roof stability of large mining heights was investigated. The results revealed that the roof stress was asymmetrically distributed along the inclination under the action of the dip angle, which resulted in roof deformation asymmetry. With the increase in the dip angle, the rolling and sliding characteristics of roof-broken rock blocks were more obvious. The length of the gangue support area increased, the unbalanced constraint effect of the filling gangue on the roof along the dip and strike was enhanced, and the height of the caving zone decreased. The stability of the roof in the lower inclined area of the working face was enhanced, the failure range of the roof migrated upward, and the damage degree of the roof in the middle and upper areas increased. Furthermore, cross-layer, large-scale, and asymmetric spatial ladder rock structures formed easily. The broken main roof formed an anti-dip pile structure, and sliding and deformation instability occurred, which resulted in impact pressure. This phenomenon resulted in the dumping and sliding of the support. The ‘support-surrounding rock’ system was prone to dynamic instability and caused disasters in the surrounding rock. The field measurement results verified the report and provided critical theoretical support for field engineering in practice.

18

Removal of Direct Orange 26 azo dye from water using natural carbonaceous materials

Kuśmierek Krzysztof, Dąbek Lidia, Świątkowski Andrzej

Archives of Environmental Protection

|

2023

|

Vol. 49, no. 1

47--56

EN

The aim of the study was to assess the possibility of using natural carbonaceous materials such as peat, lignite, and hard coal as low-cost sorbents for the removal of Direct Orange 26 azo dye from an aqueous solution. The adsorption kinetics and the influence of experimental conditions were investigated. The following materials were used in the research: azo dye Direct Orange 26, Spill-Sorb “Fison” peat (Alberta, Canada), lignite (Bełchatów, Poland), and hard coal (“Zofiówka” mine, Poland). The morphology and porous structure of the absorbents were tested. Dye sorption was carried out under static conditions, with different doses of sorbents, pH of the solution, and ionic strength. It was observed that the adsorption of Direct Orange 26 dye on all three adsorbents was strongly dependent on the pH of the solution, while the ionic strength of the solution did not affect the adsorption efficiency. The adsorption kinetics were consistent with the pseudo-second-order reaction model. The stage which determines the rate of adsorption is the diffusion of the dye in the near-surface layer. The process of equilibrium adsorption of Direct Orange 26 dye on all tested adsorbents is best described by the Langmuir isotherm. The maximum adsorption capacity for peat, brown coal and hard coal was 17.7, 15.1 and 13.8 mg/g, respectively. The results indicate that peat, lignite, and hard coal can be considered as alternative adsorbents for removing azo dyes from aqueous solutions.

PL

Celem pracy była ocena możliwości wykorzystania naturalnych materiałów węglowych takich jak torf, węgiel brunatny i węgiel kamienny jako niskokosztowych sorbentów do w usuwaniu barwnika azowego Direct Orange 26 z roztworu wodnego. Zbadano kinetykę adsorpcji oraz wpływ dawki sorbentu, pH roztworu oraz siły jonowej na skuteczność sorpcji. W badaniach wykorzystano barwnik azowy Direct Orange 26, torf Spill-Sorb „Fison” (Alberta, Kanada), węgiel brunatny (Bełchatów,Polska) oraz węgiel kamienny („Zofiówka”, Polska). Wykonano badania morfologii oraz struktury porowatej absorbentów. Sorpcję barwnika prowadzono w warunkach statycznych, przy różnych dawkach sorbentów, pH roztworu i sile jonowej. Zaobserwowano, że adsorpcja barwnika Direct Orange 26 na wszystkich trzech adsorbentach była silnie zależna od pH roztworu, natomiast siła jonowa roztworu nie wpływała na efektywność adsorpcji. Kinetyka adsorpcji była zgodna z modelem reakcji pseudo-drugiego rzędu. Etapem decydującym o szybkości adsorpcji jest dyfuzja barwnika w warstwie przypowierzchniowej. Proces adsorpcji równowagowej barwnika Direct Orange 26 na wszystkich badanych adsorbentach najlepiej opisuje izoterma Langmuira. Maksymalne zdolności adsorpcyjne dla torfu, węgla brunatnego i węgla kamiennego wynosiły odpowiednio 17,7, 15,1 i 13,8 mg/g. Wyniki wskazują, że torf, węgiel brunatny i węgiel kamienny mogą być rozważane jako alternatywne adsorbenty do usuwania barwników azowych z roztworów wodnych.

19

Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku – perspektywy oraz wyzwania

Mazanek Łukasz, Świat Mikołaj

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2022

|

nr 110

51--63

PL

Polityka energetyczna państwa stanowi kierunek rozwoju sektora energetyczno-paliwowego, a także wpływa na kwestię jakości powietrza, rozwoju elektromobilności, działań z zakresu efektywności energetycznej procesów przemysłowych i budynków, jak również – w sposób pośredni – stanowi podstawę do przewidywań rozwoju gospodarczego danego obszaru. W lutym 2021 r. przyjęta została Polityka Energetyczna Polski do 2040 r. zakładająca między innymi stopniowe odejście od źródeł węglowych, rozwój energetyki wiatrowej na morzu, a także budowę elektrowni jądrowych w celu pokrycia krajowego zapotrzebowania na moc i energię. W międzyczasie przedstawione zostały projekcje w ramach Sprawozdania z wyników monitorowania bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, a także Plan Rozwoju Systemu Przesyłowego do 2030 roku. Jednocześnie rynkiem energetycznym zachwiała najpierw pandemia koronawirusa COVID-19, a następnie proces odbudowy gospodarek światowych po niej. W rezultacie nieco wyraźniej zarysowały się wyzwania oraz perspektywy dla sektora energetycznego Polski, które zostały opisane w niniejszym artykule.

EN

The state’s energy policy is the direction of the development of the energy and fuel sector, and also affects the issue of air quality, the development of electromobility, activities in the field of energy efficiency of industrial processes and buildings, and indirectly forms the basis for forecasting the economic development of a given area. In February 2021, the Polish Energy Policy until 2040 was adopted, assuming, among others, a gradual departure from coal sources, the development of offshore wind energy, as well as the construction of nuclear power plants to cover the domestic demand for power and energy. In the meantime, the projections were presented as part of the Report on the results of monitoring the security of electricity supply, as well as the Transmission System Development Plan until 2030. At the same time, the energy market was first shaken by the COVID-19 coronavirus pandemic, and then the process of rebuilding global economies after it. As a result, the challenges and prospects for the Polish energy sector, described in this article, have outlined a little more clearly.

20

Słono zapłacimy za zgodę na palenie „byle czym”

Kowalczyk Artur

Przegląd Komunalny

|

2022

|

nr 10

16--18

PL

Choć nie ma takiego obowiązku, to jednak przez najbliższe dwa lata można palić gorszym paliwem w piecach, kotłowniach czy ciepłowniach - chyba tak należy podsumować wprowadzoną przez Sejm możliwość rezygnacji ze stosowania norm jakości węgla kamiennego i generalnie paliw stałych.