Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 11

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  mały zbiornik wodny
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
EN
The structure of phytoplankton assemblages in three small water bodies was compared and abiotic factors were described. It indicated considerable differences in the species abundance and biomass of the phytoplankton as well as the chemical composition of water between artificial pond (No. 2) and others. A total of 455 phytoplankton taxa were recorded. All ponds were characterized by greatest species richness of Chlorophyta. The highest biomass was noted in August-September 2015, and it was true for each pond. The CCA models showed dependences between the variables under study and phytoplankton groups. They indicated which environmental variables had the greatest influence on the biomass of phytoplankton in the waterbodies under analysis. The biomass of most of the taxonomic group in the phytoplankton (except Miozoa) depended on the presence of nitrogen not only in form of nitrates but also in the form of mineral nitrogen. The research findings suggest the trend of future studies on the phytoplankton in these ponds. The analysis of its variability should also include the influence of light and the influence of consumers on the food chain in the ecosystem.
EN
The aim of this study was to assess the degree of silting and pollution of bottom sediments in a small water reservoir Lubianka situated in Starachowice, Świętokrzyskie Province, with selected heavy metals (Pb, Cr, Cd, Cu, Ni, Zn, Fe, Mn, Hg). Catchment basin of the reservoir is forested in 92%. Other parts are covered by estates of detached houses, barren lands and green areas. Bathymetric measurements and analyses of trace elements in bottom sediments were made in 2012. After 28 years of exploitation, reservoir’s basin accumulated 43 thousand cubic metres of sediments i.e. 4.7% of its initial volume. Mean annual silting rate was 0.17%. Due to the content of copper and chromium, bottom sediments were classified to the II category (sediments of average pollution) according to geochemical standards. Concentrations of Pb, Cd and Hg in all analysed samples were below geochemical background. In a sample collected at the inlet to the reservoir, the TEL index for chromium was exceeded by 25.6%. In other samples the threshold values of the TEL and PEL indices were not exceeded.
PL
Celem pracy była ocena stopnia zamulenia oraz zanieczyszczenia osadów dennych małego zbiornika wodnego Lubianka wybranymi metalami ciężkimi (Pb, Cr, Cd, Cu, Ni, Zn, Fe, Mn, Hg). Zbiornik jest położony w miejscowości Starachowice w woj. świętokrzyskim,. Zlewnia zbiornika w przeszło 92% pokryta jest lasami. Pozostałą część stanowią osiedla domków jednorodzinnych, nieużytki rolne i tereny zielone. Pomiary batymetryczne oraz badania zawartości pierwiastków śladowych w osadach dennych wykonano w 2012 r. Na podstawie ich analizy stwierdzono, że po 28 latach eksploatacji w czaszy zbiornika odłożyło się 43 tys. m3 osadów. Stanowi to 4,7% jego pierwotnej pojemności. Roczny stopień zamulenia obiektu wynosi średnio 0,17%. Ze względu na zawartość miedzi i chromu osady denne zbiornika zaklasyfikowano do II kategorii według standardów geochemicznych (osady miernie zanieczyszczone). Zawartość ołowiu, kadmu i rtęci we wszystkich analizowanych próbkach była mniejsza od tła geochemicznego. W próbie osadów pobranej u wlotu dopływu do zbiornika stwierdzono przekroczenie wartości wskaźnika TEL dla chromu, które wyniosło 25,6% wartości progowej. W pozostałych próbach nie stwierdzono przekroczeń wartości progowych wskaźników TEL i PEL.
EN
The paper presents measurements of the amount, spatial distribution, grain size structure, density and the content of organic matter in sediments of Suchedniów reservoir. After 33 years of exploitation, the primary volume of the reservoir decreased by 78 thousand m3. Catchment area covered in 45% by forests is 83 km2. Mean annual water flow is estimated at 0.63 m3·s–1. Primary volume of the reservoir was 303 thousand m3 and its surface area – 21.4 ha. The greatest width of the reservoir is 490 m, distance from the river inlet to the dam is 655 m and the length along assumed water course is 740 m. Mean and maximum depths are 1.42 and 4 m, respectively. The analyses of vertical and horizontal distribution of sediments revealed that in the deepest parts of the water body, where depth exceed 2.6 m, only 16% of sediment volume were deposited. In the inlet part of a relative volume of 0.2, 32% of sediment volume were deposited and in the outlet part – 16%. The reservoir accumulates material of a grain size <1.0 mm whose density varies between 2586 and 2758 kg·m–3. Percent of organic parts in sediments ranged from 0.24 to 18.97%. The existing methods of description of sediment distribution in retention reservoirs do not allow for accurate predicting of this distribution. They do not account for many factors affecting the distribution of sediments in reservoirs and for the time of exploitation. None of the dimensionless curves of the Annandale’s nomograph [ANNANDALE 1984] describes the distribution of sediments in Suchedniów Reservoir. The curve closest to the actual distribution curve corresponds to the value dP/dx = 1.2 while for Suchedniów Reservoir dP/dx is 0.0014 (P – wetted perimeter of the reservoir’s cross section, x – distance from the dam). Sediments in vertical profiles have laminar structure and bottom material in layers largely differs in grain size and colour which is an evidence of different conditions of sedimentation in different hydrological periods and exploitation conditions. In general, grain size of sediment particles tends to decrease along the water flow direction.
PL
W pracy przedstawiono przebieg pomiarów ilości osadów, ich przestrzenny rozkład i skład granulometryczny, ciężar właściwy i zawartość części organicznych w osadach w zbiorniku wodnym Suchedniów. Po 33 latach jego eksploatacji zmniejszenie pojemności pierwotnej zbiornika wyniosło ok. 78 tys. m3. Pole zlewni wynosi 83 km2, a lasy zajmują 45% powierzchni. Średni roczny przepływ wody ocenia się na 0,63 m3·s–1. Pierwotna pojemność zbiornika wynosiła 303 tys. m3, a powierzchnia lustra wody – 21,4 ha. Największa szerokość zalewu wynosi 435 m, długość w linii prostej od zapory do wlotu rzeki do zbiornika 655 m, zaś wzdłuż domniemanego nurtu – 740 m. Średnia głębokość akwenu to 1,42 m, a maksymalna – 4 m. Na podstawie analizy pionowego i poziomego rozmieszczenia osadów stwierdzono, że w najgłębszych partiach akwenu, gdzie głębokość przekraczała 2,6 m, odłożyło się tylko 16% objętości osadów. W części wlotowej akwenu, o objętości względnej 0,2, zdeponowane zostało 32%, a w części wylotowej – 16% objętości namułów. W zbiorniku jest akumulowany materiał o średnicy ziaren <1,0 mm, którego gęstość właściwa zawierała się w przedziale od 2586 do 2758 kg·m–3. Udział części organicznych w namułach wahał się od 0,24 do 18,97%. Istniejące metody opisu rozkładu osadów w zbiornikach retencyjnych nie dają możliwości trafnego prognozowania tego rozkładu. Nie uwzględniają wielu czynników kształtujących rozkład osadów w czaszy zbiornika i czasu eksploatacji. Żadna z krzywych bezwymiarowych nomogramu Annandala [ANNANDALE 1984] nie opisuje rozkładu osadów w zbiorniku Suchedniów. Krzywa nomogramu najbliższa w stosunku do rzeczywistej krzywej rozkładu odpowiada wartości dP/dx = 1,2 (P – obwód zwilżony przekroju poprzecznego zbiornika, x – odległość od zapory), a dla zbiornika Suchedniów dP/dx = 0,0014. Osady mają w profilu pionowym budowę warstwową, a materiał denny w warstwach charakteryzuje się znacznym zróżnicowaniem uziarnienia i barwy, co świadczy o odmiennych warunkach jego sedymentacji w różnych okresach hydrologicznych i warunkach eksploatacji. Ogólnie widoczne jest zmniejszanie się średnicy ziaren osadu zgodnie z kierunkiem przepływu.
PL
Praca dotyczy określenia rozmieszczenia osadów dennych w małym zbiorniku wodnym Zesławice. Zbiornik ten zlokalizowany jest na rzece Dłubni w okolicach Krakowa i charakteryzuje się wysoką intensywnością zamulania. Obliczony średni roczny stopień zamulenia przed odmuleniem wynosił 3,0%, a po odmuleniu 2,0%. W celu prognozy rozmieszczenia osadów w zbiorniku wodnym wykorzystano metodę Rahmaniana i Banihashemiego polegającą na założeniu, że rozmieszczenie odkładów rumowiska w zbiorniku wodnym określa się po tzw. długim okresie eksploatacji. Do określenia długiego okresu eksploatacji posłużono się charakterystyką zamulania, tj. stopniem zamulenia, i wykazano, że gdy stopień zamulenia osiągnie co najmniej 50%, rozmieszczenie osadów w zbiorniku można opisać za pomocą krzywej odłożonego osadu, określoną jako funkcja względnego kształtu dna (Relative Depth Shape Function - RDSF). Na podstawie wstępnej oceny stwierdzono, że metoda określenia rozmieszczenia osadów w zbiorniku wodnym za pomocą RDSF umożliwia uzyskanie wyników zbliżonych do określonych na podstawie pomiarów. Określenie możliwości zastosowania metody wymaga jej weryfikacji w oparciu o wyniki pomiarów zamulania dla różnej wielkości zbiorników.
EN
The attempt of the application of the new method of forecasting the sediment distribution in the water reservoir was introduced in this work. The researches of silting and the sediment distribution were conducted in the small water reservoir at Zesławice near Cracow. Reservoir came into operation in 1966. After sixteen years of exploitation it was silted in 50%. The side reservoir, which took over the functions of the main reservoir during the period of its desilting, was built in 1989. After desilting of the main reservoir the side reservoir was supplied with water from the common water knot on river Dłubnia. A change in water flow conditions in main reservoir at Zesławice, as a consequence of redirecting part of water flow and sediment to the side reservoir Zesławice alters the conditions of transport and sedimentation, and may affect the distribution of sediments in the reservoir. The quantity of sediment deposited in parts nearer dam of the reservoir being got smaller in this effect. Decrease of the water flow intensity and water flow velocity resulted in intensive layering of sediment in the inlet part of main reservoir. The examined small water reservoir at Zesławice is characterized by high silting rate. The calculated average annual silting ratio equals: 3.0% - before desilting, 2.0% - after desilting. Having the results of long-term silting measurements of the small reservoirs at Zesławice, an attempt was made to apply the method presented by Rahmanian and Banihashemi for prediction of sediment distribution in small reservoirs. Rahmanian and Banihashemi stated that distribution of sediment deposition in water reservoir is defined for a long duration operation. Silting characteristics - i.e. silting ratios were used in order to determine the long duration operation, and it was demonstrated that when the silting ratio has reached at least 50%, the sediment deposition in the reservoir may be described by empirical reservoir Relative Depth Shape Function (RDSF). According to this method for a long duration operation, relative volume divided by relative level gives relative cumulative sediment volume concept for each point on relative curve of volume-depth, where Relative Depth Shape Function (RDSF) is related to cumulative sediment deposition in different heights from reservoir bed. It was affirmed on the basis of the preliminary appraisal that the method of the qualification of the sediment distribution in the water reservoir using the Relative Depth Shape Function (RDSF) made possible the obtainment of approximate results to determined on the basis measurements. The qualification of the possibility of the use of this method requires execution of next verification on basis of the results of the measurements of silting of not only small, but average and large water reservoirs.
PL
Prognozowanie czasu zamulania małych zbiorników, gdy nie dysponujemy wynikami pomiarów dopływu rumowiska rzecznego, napotyka na liczne trudności. Prognozę można uściślić po pewnym okresie eksploatacji, dokonując pomiaru objętości osadów zgromadzonych w zbiorniku. Sposób postępowania został opisany w pracy na przykładzie zbiornika wodnego Suchedniów. W pracy przedstawiono również wyniki pomiarów zamulenia zbiornika wodnego w Suchedniowie po 32 latach eksploatacji. Objętość materiału zdeponowanego w zbiorniku oszacowano na 78 tys. m³. Sporządzono prognozę zamulania na podstawie intensywności transportu rumowiska dopływającego do zbiornika, obliczonej metodami Brańskiego i Wilhelma oraz bezpośredniego pomiaru zamulenia obiektu. Najlepszą zgodność prognozy, opartej na pomiarze bezpośrednim, uzyskano z prognozą, w której intensywność transportu unosin określono metodą Brańskiego. Efektywny czas eksploatacji zbiornika określono na 175 lat.
EN
Predicting siltation time of a small water reservoir without measurements of the input of riverine settling matter faces some difficulties. The forecast can be made more precise by measuring the accumulated sediment in the reservoir after a certain period of its exploitation. The procedure was described in this paper using Suchedniów Reservoir as an example. The results of measurements of siltation in Suchedniów Reservoir after 32 years of its operation were described in this paper. The volume of material deposited in the reservoir was estimated at 78 thousand m³. Obtained results were compared with predicted volumes calculated with different models. The best agreement was obtained when the intensity of suspended load transport was determined with the Brański's method. The effective life of the reservoir was set at 175 years.
EN
Artificial small water reservoirs existing over peatbogs of Łeczyńsko-Włodawskie Lakeland have high ecological value. Planktonic rotifer communities of the reservoirs are characterized by high species diversity, presence of rare species as well as high abundance of periphytic and benthic-periphytic forms. Low nutrients concentrations of studied reservoirs confirmed low total rotifers density, presence of indicatory species and high ratio of algaevorous to detritivorous species. The analysis of domination structure of planktonic rotifers showed very low stability of their community and high vulnerability for changes of habitat conditions.
PL
Jednym z ciekawszych i mniej poznanych ekosystemów wodnych są różnego typu torfianki: węglanowe, humusowe i eutroficzne. Analiza wrotków planktonowych w siedmiu takich zbiornikach Pojezierza Łęczyńsko- Włodawskiego wykazała: dużą różnorodność gatunkową, obecność gatunków rzadkich, znaczny udział form peryfitonowych i bentosowo-peryfitonowych oraz duże różnice faunistyczne między wrotkami różnych torfianek. Mała liczebność wrotków, gatunki wskaźnikowe, znaczny udział gatunków roślinożernych w stosunku do detrytusożernych wskazują na małą żyzności większości torfianek. Mimo tych cech analiza struktury dominacji wykazała brak zrównoważenia zgrupowań wrotków i możliwość ich małej stabilności w przypadku jakichkolwiek zmian środowiskowych.
EN
The paper presents a small water reservoir Psurów located on the Prosna River (right tributary of the Warta River) in the Opolskie Voivodeship (southern Poland). Results of water quality analyses of the Prosna River flowing into the reservoir and the outflowing water, as well as water stored in the reservoir have been discussed. Water flows of the Prosna River above and below the Psurów reservoir were analyzed. The analyses were carried out from November 2006 to October 2008. The following water quality indicators were measured: PO43-, NO3-, NO2-, NH4+, BOD5, DO, water temperature, pH, electrolytic conductivity, TSS and chlorophyll a, for which basic descriptive statistics was calculated. The research showed that the small water reservoir Psurów contributed to the reduction of the following loads: phosphates (by about 21%), nitrates (by 26%), nitrites (by 9%), ammonia (by 5%) and total suspended solids (by 17%). It was found out that there was a statistically significant relationship (p < 0.05) between the volume of water flowing out of the reservoir and the inflowing water (Pearson’s correlation coefficient: r = 0.93). Based on the Vollenweider’s criterion the Psurów reservoir was classified to polytrophic reservoirs.
PL
Praca dotyczy małego zbiornika wodnego Psurów zlokalizowanego na rzece Prośnie (prawostronny dopływ rzeki Warty) w województwie opolskim (południowa Polska). W pracy przedstawiono wyniki badań jakości wody rzeki Prosny dopływającej i odpływającej ze zbiornika oraz wody retencjonowanej w zbiorniku. Wykonano także analizę przepływów rzeki Prosny powyżej i poniżej zbiornika Psurów. Badania wykonano w okresie od listopada 2006 do października 2008 r. Pomiarami objęto następujące wskaźniki jakości wody: PO43-, NO3-, NO2-, NH4+, BZT5, tlen rozpuszczony, temperaturę wody, odczyn wody, przewodność elektrolityczną, zawiesinę ogólną i chlorofil a, dla których obliczono podstawowe statystyki opisowe. Wyniki badań wykazały, że mały zbiornik wodny Psurów redukował ładunki fosforanów (średnio o 21%), azotanów (o 26%), azotynów (o 9%), amoniaku (o 5%) i zawiesiny ogólnej (o 17%). Stwierdzono, że między objętością wody odpływającej ze zbiornika Psurów a objętością wody dopływającej do zbiornika istnieje wysoka zależność (r = 0,93), istotna statystycznie na poziomie p < 0,05. Na podstawie kryterium Vollenweidera zbiornik Psurów zakwalifikowano do zbiorników politroficznych.
EN
In result of a lew years' investigations of silting of small water reservoirs located in South Poland, intensity of the silling process as well as the granulometric and chemical composition of bottom sediments were evaluated. The content of heavy metals i.e. copper, lead and cadmium was determined in samples collected in various parts of five small water reservoirs. The content of heavy metals was appraised according to the regulation of the Minister of Environment, according to the criteria of Polish Geological Institute, of Inspection for Environmental Protection, of Institute of Soil Science and Plant Cultivation, and according to the Müller's method. The obtained results of determination of the examined heavy metals concentrations were compared with the values of reservoir and river sediment concentrations determined by other authors in fiurope. Appraisal of silt quality, respectively to the adopted criteria, showed only an insignificant degree of pollution. Concentrations of microelements do not exceed the toxic concentrations for soils and environment but may have a harmful inlluence on living organisms. Recording of changes of heavy metal pollution during many years' operation of small water reservoirs, considering changes occurring in the basins, requires continuation of investigations. It will enable to record changes of pollution during a longer period of operation of reservoirs, also against the background of changes occurring in river basins.
PL
W wyniku kilkuletnich badań zamulania małych zbiorników wodnych południowej Polski oceniono intensywność przebiegu procesu zamulania oraz określono skład granulometryczny i chemiczny osadów dennych. Zbadano zawartość metali ciężkich miedzi, ołowiu, cynku i kadmu w próbach osadów pobranych w różnych częściach pięciu małych zbiorników wodnych. Zawartość metali ciężkich została oceniona według zaleceń: Rozporządzenia Ministra Środowiska, kryteriów Państwowego Instytutu Geologicznego, Instytutu Uprawy i Nawożenia Gleb oraz według metody Müllera. Otrzymane wyniki oznaczeń stężeń badanych metali ciężkich porównano z wartościami stężeń osadów zbiornikowych i rzecznych określonych przez innych autorów w Europie. Ocena jakości namułów, w odniesieniu do przyjętych kryteriów, wykazała nieznaczny stopień ich zanieczyszczenia. Stężenia mikroelementów nie przekraczają wartości toksycznych dla środowiska glebowego, ale mogą szkodliwie oddziaływać na organizmy żywe. Ocena zmian zanieczyszczenia metalami ciężkimi w czasie wieloletniej eksploatacji małych zbiorników, z. uwzględnieniem zmian zachodzących w zlewniach, wymaga kontynuacji badań. Kontynuacja badań pozwoli na rejestrację zmian zanieczyszczenia w czasie wieloletniej eksploatacji zbiorników, również na tle zmian zachodzących w zlewniach rzek.
PL
Podjęto próbę określenia tempa zamulania małych zbiorników wodnych w zależności od wielkości uwzględniającej ich pojemność i powierzchnię zlewni. W wyniku badań zamulania dziewięciu małych zbiorników wodnych w dorzeczu górnej Wisły określono średni roczny stopień zamulenia Sz każdego ze zbiorników oraz wyznaczono tzw. współczynniki zlewniowe V/A, będące ilorazem pojemności zbiornika V i powierzchni jego zlewni A. Opracowaną zależność w postaci: Sz = 1355(V/A) -0,96 przyjęto za podstawę oceny średniego rocznego zamulenia małego zbiornika wodnego. Następnie określono stopień zamulenia każdego z 65 zbiorników wodnych proponowanych do budowy w "Programie małej retencji..." (2004) dla wybranych dekad stuletniego okresu eksploatacji tych zbiorników. Stanowił on podstawę wstępnej prognozy zamulania i oceny dyspozycyjnych zasobów wodnych. Otrzymane wyniki obliczeń potwierdzają właściwą lokalizację zbiorników, zapewniającą zachowanie zasobów wody w warunkach nieznacznego zmniejszenia pojemności zbiorników. Stwierdzono, że po stu latach eksploatacji ponad 44% zbiorników będzie charakteryzować się niskim stopniem zamulenia, a zmniejszenie ich pojemności nie przekroczy 5%. Jedynie 10% projektowanych zbiorników po stu latach eksploatacji straci 50% swojej pojemności.
EN
Within the "Programme of Rational Management of Water Resources in Małopolska Province" ("Program małej retencji..." 2004) 65 reservoirs and 4 polders were identified. The majority of these reservoirs were situated in sections closing catchment basins of an area from several to more than ten square kilometers. The programme focussed on proper location of water reservoirs within the catchment basin. An attempt was undertaken to determine the rate of silting in small water reservoirs in relation to their capacity and the size of their watershed. Mean annual silting rate Sz was determined for nine small water reservoirs in the Upper Vistula catchment basin and the so-called watershed coefficients (the ratio of reservoir's volume V to watershed area A) were calculated. Established relationship: Sz = 1355(V/A)-0.96 was used to evaluate mean annual silting in a small water reservoir. The relationship was then used to calculate the degree of silting of 65 water reservoirs anticipated within the "Program małej retencji..." (2004). Calculations were made for selected decades of the centennial exploitation period of these water bodies. Results formed a basis for preliminary silting forecasts and for evaluation of disposable water resources. Obtained results confirmed appropriate location of reservoirs that guaranteed maintenance of water resources at a slight reduction of reservoirs' volume. It was found that after 100 years of exploitation more than 44% of reservoirs would show low degree of silting. Only 10% of projected reservoirs would loose 50% of their volume after a hundred years of exploitation. Proposed formula enables to predict the useful lifetime of a reservoir based on the size of its watershed area and to appraise the location of designed water reservoir.
10
Content available remote Określenie stopnia zamulenia zbiorników wodnych w Zesławicach
EN
With regard to a high silting rate of small water reservoirs, these reservoirs are characterized by a short life time. During an operation period of 10 to 20 years their capacity is often reduced by 50 or more percent. In consequence it intensity of the silting process these reservoirs require frequent desilting. Intensity of this process may by, however, restricted or reduced by proper location of designed small reservoir. In the case of existing water reservoirs a change of operation or water flow conditions through the reservoir may contribute to decrease of silting rate. In consequence of desiltation works of the reservoir at Zesławice an side assistant reservoir supplied with the water of the river Dłubnia from a common water feeding point was built. After renovation of the main water reservoir the assistant side reservoir was included into operation. On the basis of measurement results of silting a decrease of silting of the main reservoir was stated. By directing a part of water to the assistant reservoir the water conditions changed and this caused reduction of load quantity entering the main reservoir. The elaborated regression relations of the change of the silting degree during operation of these reservoirs permitted to prove reduction of silting intensity. Basing upon these relations the change of silting degree of the main and assistant reservoir was determined in particular years of operation. According to Hartung’s (1959) criterion silting of a reservoir in 80% causes its exclusion from operation. It was proved that before desilting the 80% silting degree would take place after 20 years of operation.
PL
Przedstawiono wyniki pomiarów wybranych wskaźników zanieczyszczenia kilku małych zbiorników wodnych znajdujących się w miejscowościach położonych na Równinie Wrocławskiej. Badania zbiorników przeprowadzono w latach 2000-2003. Przedstawiono również wnioski, w których scharakteryzowano stan i przyczyny zanieczyszczenia badanych obiektów.
EN
The article presents the results of chosen pollution indicators measurement in several small reservoirs in localities situated on the Wrocławska Plain. The measurements were carried out in the years 2000-2003. The article also presents the conclusions, characterising the state and causes of the pollution in the examined reservoirs.
first rewind previous Strona / 1 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.