Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 100

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 5 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  Górny Śląsk
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 5 next fast forward last
PL
Ochronę pomników drewnianej architektury sakralnej uznano za jedno z najpoważniejszych wyzwań, przed jakimi stanęli konserwatorzy zabytków Prowincji Śląskiej, działający od schyłku XIX w. Wypracowana przez nich strategia postępowania doczekała się weryfikacji po Wielkiej Wojnie na podzielonym polsko-niemiecką granicą Górnym Śląsku, gdy drewniany kościół wykorzystywano jako dowód na polski lub niemiecki charakter kultury regionu. Metody ochrony zabytków stosowane przez polskich i niemieckich konserwatorów były nieco inne. W Prowincji Górnośląskiej dopuszczano daleko idące przekształcenia przestrzeni i bryły obiektów, by zachować ich funkcję i lokalny pejzaż. Podobnie jak przed I wojną światową dokonywano też translokacji. W województwie śląskim, gdzie prawna i finansowa sytuacja służb konserwatorskich była korzystniejsza, egzekwowano obowiązek opieki nad zabytkami, wspierając parafie dotacjami. Planowano też organizację skansenu w Katowicach, przenosząc do miejskiego parku drewniany kościół z Syryni. Inny obiekt trafił z Knurowa do Chorzowa. W ten sposób dwa największe miasta polskiej części regionu doczekały się obiektów, które miały stanowić świadectwo jego odwiecznej polskości.
EN
Among challenges faced by conservators of the Silesian Province, who operated since the late nineteenth century, protection of monuments of wooden religious architecture was recognized as one of the most important. The strategy, they had elaborated, was verified after the Great War in Upper Silesia divided by the German-Polish border, as the wooden church was used as evidence for Polish or Germanic character of the region’s culture. The methods of monument protection implemented by Polish and German conservators were to some extent different. In the Upper Silesian Province far-reaching transformations of the space and shape of objects were allowed to preserve their original function and a local landscape. As before the First World War, monuments were also translocated. In the Silesian Voivodship, where the legal and financial situation of conservation services was more favorable, parishes were obliged to take care of churches and supported in their efforts with subsidies. There was also a plan to arrange an open-air museum in Katowice, where a wooden church from Syrynia was moved to the city park. Another monument was transferred from Knurów to Chorzów. In this way, the two largest cities of the Polish part of the region obtained objects that were to testify to its eternal Polishness.
PL
Niniejszy artykuł jest rozszerzoną wersją referatu wygłoszonego na VIII Seminarium Historycznym pt. „Energetyka wczoraj i dziś". Spotkanie odbyło się w dniu 29 stycznia br. w siedzibie Przedsiębiorstwa Usług Naukowo-Technicznych „Pro Novum" Sp. zo.o.w Katowicach. W artykule omówiono kilka wybranych zagadnień dotyczących historii elektroenergetyki polskiej na ziemiach Górnego Śląska. Przypomniano dzieje firmy Ślązel, która powstała w 1938 r. oraz kolejne etapy powojennej reorganizacji energetyki. Wiele uwagi poświęcono Południowemu Okręgowi Energetycznemu, jego strukturze i potencjałowi technicznemu.
EN
The article is an extended version of the lecture presented at the 8th Historical Seminary entitled "Power industry yesterday and today''. The meeting took place on 29th January at the headquarters of Przedsiębiorstwo Usług Naukowo-Technicznych "Pro Novum" Sp. z o.o. in Katowice. The article discusses several selected issues related to the history of Polish power engineering in the territories of Upper Silesia. Recalled is the history of "Ślązel" enterprise which was founded in 1938 as well as the succeeding stages of the post-war power industry reorganization. Much attention is paid to the South Power Industry Region, its structure and technical potential.
PL
Przedmiotem artykułu jest podsumowanie eksploatacji górniczej pod śródmieściem Bytomia, jej zakresu, deformacji, a także ich skutków spowodowanych eksploatacją wielokrotną – wielopokładową i prowadzoną w długim okresie czasu. Była to największa eksploatacja w Polsce, a może na świecie, pod terenem zabudowanym – pod dużym miastem. Największa w sensie wydobytego węgla kamiennego i czasu jej prowadzenia. Wykazano, że narastanie deformacji, spowodowanej eksploatacją wielokrotną i w długim okresie czasu, było możliwe pod zwartą zabudową miejską, choć musiały jej towarzyszyć uszkodzenia, a także wyburzanie budynków. W szczególności porównano określone obliczeniowo na podstawie odkształceń poziomych kategorie terenu górniczego, uwzględniając ich narastanie w czasie (deformacje czasowo-ekstremalne) oraz ich redukcję, uwzględniając relaksację odkształceń poziomych.
EN
The subject of the article is a summary of the range and deformation of mining exploitation under the Bytom downtown, and the effects of multiple, multi - seam exploitation which was carried out over a long period of time. It was the largest exploitation under the big city in Poland, under built - up area and probably in the world. It was the largest because there was the largest extraction and it lasted the longest. It was proved that the deformation increase caused by the multiple and long - lasting exploitation was possible under compact urban buildings, although damage and demolition of buildings occurred. In particular computationally defined categories of mining areas were compared based on horizontal strains, taking into account their increase in time and their reduction, calculating the so - called relaxed horizontal strains.
PL
Jakość spożywanej wody decyduje w dużym stopniu o naszym zdrowiu, samopoczuciu i komforcie życia. Liczba substancji oznaczanych w niej systematycznie rośnie, co jest związane przede wszystkim z nową wiedzą na temat ich szkodliwości oraz zmianami legislacyjnymi. Badania jakości wód przeznaczonych do spożycia przez ludzi prowadzą wyspecjalizowane laboratoria zgodnie z wymaganiami opisanymi w odpowiednich rozporządzeniach. Niestety, konsumenci czasami są niezadowoleni z jakości spożywanej wody. Przede wszystkim ze względu na jej smak, barwę czy zapach. Ponadto zaznaczają, że jej skład badany w stacji uzdatniania może być inny niż w kranie. W pracy opisano wyniki rocznych badań zawartości głównych nieorganicznych anionów i kationów w wodach z kranu pobieranych w 29 miejscach na terenie Górnego Śląska oraz dla porównania w jednej studni głębinowej.
EN
The quality of consumed water largely determines our health, well-being and comfort of life. The amount of substances determined in it is systematically growing. Which is primarily associated with new knowledge about their harmfulness and legislative changes. Research into the quality of water intended for human consumption is carried out by specialized laboratories in accordance with the requirements described in the relevant ordinances. Unfortunately, consumers are sometimes dissatisfied with the quality of water they consume, primarily because of its taste colour or smell. In additton, they indicate that its composition tested of a water treatment plant may be different than of a tap. The paper describes the results of the annual research on the content of the main inorganic anions and cations in top water collected at 29 locations in Upper Silesia and, for comparison, from one deep well.
5
Content available remote Działania dywersyjne Grupy Wawelberg w III Powstaniu Śląskim
PL
W artykule przedstawiono historię Grupy Wawelberg przeznaczonej do prowadzenia działań specjalnych podczas III powstania śląskiego. Omówiono miejsce dywersji w planie powstania, strukturę Grupy i szkolenie jej członków. Skoncentrowano się na działaniach Grupy, w szczególności akcji „Mosty”, a także innych akcjach dywersyjnych i ich znaczeniu dla przebiegu powstania.
EN
The article presents a history of the Wawelberg Group, a polish special-forces unit existing during the Third Silesian Uprising. The article describes a role of special operations in uprisings’ military plan, organization of the Wawelberg Group and training of the group members. The main part of the article describes special operations, in particular Operation „Bridges” and its significance for the course of the uprising.
EN
Current territory of Poland was an exploration area for paleontologists from other European countries throughout the almost entire nineteenth century. A considerable part of findings were stored in institutions located beyond current borders of Poland. We have examined, documented and identified above 350 fossils housed in the Natural History Museum in Vienna (Naturhistorisches Museum Wien). The collection includes paleobotanical and paleozoological specimens from the Little Poland and the Upper Silesia. Some of these specimens are a unique material from the localities which are no longer available.
EN
The ambient concentrations and elemental composition of particles with aerodynamic diameters between 30 and 108 nm (quasi-ultrafine particles, q-UFP) were studied. The data came from 6 sites in Katowice and Zabrze, big cities in Upper Silesia, where particulate matter was sampled at urban background site and crossroads in Katowice and Zabrze, at highway in Katowice, and at urban road in Zabrze. The ambient concentrations of q-UFP and of 24 q-UFP-bound elements at these six sampling sites have been discussed in the paper. The q-UFP mass concentrations in Upper Silesia did not appear high, they were not higher than in other areas. The percentages of the total mass of the examined elements in the q-UFP mass suggest that in Upper Silesia, within a typical residential area, q-UFP consist mainly of primary matter. At the sites under strong influence of road traffic emissions, where the contributions of the examined elements to the q-UFP mass were small, most probably, carbonaceous matter and elemental carbon build the core q-UFP mass. The majority of the elements in q-UFP are anthropogenic. Clear effects of local PM sources can be seen on the ambient concentrations of q-UFP-bound Al, Si, S, Cl, K, Sc, Ti, V, Cd, Cr, Mn, Co, and Sb.
PL
Pierwsze koncepcje budowy szybkiej kolei na obszarze obecnej Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii pojawiły się jeszcze w latach 70. XX wieku. Zaprojektowana w kolejnej dekadzie Kolej Ruchu Regionalnego miała zastąpić mieszkańcom metro. Konsekwencją przemian społeczno-gospodarczych po 1989 roku był regres kolei, wiele linii zamknięto, a na pozostałych znacznie spadły przewozy pasażerskie. Próbą nowego spojrzenia na kolej była niedopracowana, zrealizowana jedynie częściowo, koncepcja szybkiej kolei na trasie Tychy–Katowice–Sosnowiec. Do pomysłów wzmocnienia roli kolei w systemie transportowym powrócono wraz z utworzeniem na mocy ustawy Górnośląsko- -Zagłębiowskiej Metropolii i dostępnością dodatkowych środków na transport publiczny. Celem artykułu jest ocena możliwości technicznych oraz szacunek potencjalnych kosztów realizacji projektu kolei metropolitalnej. Szczególną uwagę zwrócono na: uwarunkowania tworzenia kolejowego rozkładu jazdy, ograniczenia infrastrukturalne oraz możliwości zwiększenia przepustowości linii objętych projektem oraz na warunki integracji z komunikacją miejską.
EN
First concepts of the fast railway connection construction in the area of the current Upper Silesian-Zagłębie Metropolis appeared in the 1970s. Designed in the next decade Regional Railway was supposed to replace metro to local residents. A consequence of socio-economic changes after 1989 was railways regression, many lines were closed, and on the remaining ones passenger transport volumes significantly decreased. The attempt to look at railways at a different perspective by creating a fast connection & nbsp; Tychy–Katowice–Sosnowiec was underdeveloped and implemented only partially. The idea to strengthen the role of railway in the transport system & nbsp;have then returned together with creating an Upper-Silesian Metropolis and due to the availability of additional funds for public transport. The purpose of this article is to assess technical capabilities and estimate the potential costs of a metropolitan railway project. Particular attention was given to: timetable planning conditions, & nbsp; infrastructural limitations and the possibility of increasing lines capacity as well as integration with city transport.
PL
Początek XX wieku był świadkiem wielu wydarzeń na arenie politycznej, gospodarczej i naukowej. Do grona najważniejszych wydarzeń odrodzonej Rzeczypospolitej można zaliczyć powstania śląskie. Zwycięstwo militarne i polityczne powstań śląskich umożliwiło przyłączenie istotnej części Górnego Śląska do Polski. Z punktu widzenia gospodarczego fakt ten miał kapitalne znaczenie dla polskiej gospodarki. Na niwie naukowej bardzo istotnym wydarzeniem było utworzenie w 1919 roku Akademii Górniczej w Krakowie. W niniejszym artykule podjęto próbę oceny wzajemnej zależności pomiędzy przemysłem górnośląskim a nowo powstałą Akademią Górniczą.
EN
In the beginning of the 20th century many events in the political, economic and scientific arena took place. The Silesian uprisings can be included among the most important events of the reborn Polish Republic. The military and political victory of the Silesian uprisings enabled annexation of a significant part of Upper Silesia to Poland. From the economic point of view, this fact was of great importance to the Polish economy. In the scientific area, the creation of the Mining Academy in Krakow in 1919 was a very important event. This paper the author attempts to assess the interdependence between the Upper Silesian industry and the newly established Mining Academy.
10
PL
Przedstawiono uwarunkowania geopolityczne i społeczne, które determinowały przyłączenie Górnego Śląska do Polski po zakończeniu pierwszej wojny światowej. Górny Śląsk był wysoko rozwiniętym obszarem przemysłowym z wieloma kopalniami węgla kamiennego, rud cynku, ołowiu, srebra i żelaza. Stąd Niemcy, które przegrały wojnę zabiegały różnymi drogami o utrzymanie Górnego Śląska w swoich granicach. Ludność polska, która na tym terenie stanowiła wyraźną większość, była przez wiele lat poddawana germanizacji. Powstanie niepodległego Państwa Polskiego stało się dla niej wielką szansą na powrót do Macierzy. Powyższe czynniki były przyczyną trzech powstań śląskich w latach 1919, 1920 i 1921. Podkreślono znaczący udział górnośląskich górników w tych powstaniach. Wielu z nich straciło życie i było rannych. Ich walka i determinacja przyniosły w 1922 roku powrót Górnego Śląska do Polski.
EN
This paper presents the geopolitical and social conditions that determined the annexation of Upper Silesia to Poland after the end of the First World War. Upper Silesia was a highly developed industrial region with many coal, zinc, lead, silver and iron ore mines. Thus, the Germans, who lost the war, fought in every way possible, to maintain Upper Silesia within their borders. The Polish population in this area, constituting a clear majority, has been subject to Germanization for many years. The creation of an independent state of Poland became a great chance for them to return to the Motherland. The above factors were the cause of three silesian uprisings in the year 1919, 1920 and 1921. The authors pointed the significant participation of Upper Silesian miners in these uprisings. Many miners lost their lives or became seriously injured. Their struggle and determination resulted in the annexation of Upper Silesia to Poland in 1922.
PL
W badaniach percepcji krajobrazu coraz częściej analizuje się stopień świadomości ludzi wobec zmian następujących w krajobrazie. Stanowi to wyraz zainteresowania mieszkańców stanem krajobrazu w jakim przebywają. W ostatnich latach w pracach nad dokumentami planistycznymi i strategicznymi, jako jeden z etapów, wykonuje się badania dotyczące określania postaw i świadomości krajobrazowej mieszkańców. Są one diagnozowane za pomocą badań społecznych, w szczególności ankiet i wywiadów bezpośrednich. W niniejszych badaniach, jako narzędzie wykorzystano formularz ankiety. Badaniem ankietowym objęto mieszkańców 11 gmin w obszarze dwóch regionów: Górnego Śląska i Zagłębia Dąbrowskiego (n=300). Celem badań była identyfikacja świadomości krajobrazowej na podstawie analizy postaw mieszkańców wobec przekształceń krajobrazu. Wyniki badań wykazują zainteresowanie mieszkańców stanem krajobrazu, co jednak nie przekłada się na udział społeczeństwa w działaniach na rzecz jego ochrony i kształtowania.
EN
In studies of landscape perception, the degree of awareness of changes in the landscape among people is increasingly being analyzed. It is an expression of residents’ interest in the state of their everyday landscape. In recent years, as one of the stages of spatial and strategic planning, research to determine the attitudes and landscape awareness among residents is carried out. They are identified using social research techniques, in particular surveys and face-to-face interviews. In this study, the questionnaire method was used. The survey covered the inhabitants of 11 gminas in the area of two regions: Upper Silesia and the Dąbrowa Basin (n = 300). The aim of the research was to identify landscape awareness on the basis of the analysis of residents’ attitudes towards landscape transformations. The results of the research show that residents are interested in the quality of the landscape. However, this does not translate into public participation in efforts to protect and shape the landscape.
PL
Ze względu na właściwości fizykochemiczne metale i metaloidy należą do najczęściej oznaczanych pierwiastków w różnego rodzaju próbkach, w tym w wodach powierzchniowych. W artykule przedstawiono wyniki badań zawartości wybranych pierwiastków (Pb, Cu, Cr, Cd, Ni, Ag, As, Se, Al, Fe, Mn, B, Ba, Sb, Sr, Zn, Wo i V) w wodach powierzchniowych w pięciu punktach pomiarowych na terenie Górnego Śląska, które stanowią dopływy do ujęć wody przeznaczonej do spożycia przez mieszkańców Aglomeracji Górnośląskiej. Badania prowadzone w 2017/2018 r. pozwoliły określić zmienność czasową oznaczanych metali/metaloidów i ocenić potencjalne ryzyko zdrowotne związane z ich obecnością w wodzie przeznaczonej do spożycia produkowanej przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów SA w Katowicach. Nie stwierdzono istotnej zmienności czasowej oraz przestrzennej oznaczanych metali i metaloidów w badanych wodach, świadczy to o ich stabilności. Ma to istotne znaczenie w kontekście bezpieczeństwa wody spożywanej przez mieszkańców Aglomeracji Górnośląskiej.
EN
Due to their physicochemical properties, metals and metalloids are among the most frequently determined elements in various samples, including surface waters. The paper presents the results of testing the content of selected elements (Pb, Cu, Cr, Cd, Ni, Ag, As, Se, Al, Fe, Mn, B, Ba, Sb, Sr, Zn, Wo and V) in surface waters in five sampling points in Upper Silesia, which are tributaries to water intakes intended for consumption by the inhabitants of the Silesian Agglomeration. The research conducted in 2017/2018 allowed to determine the time variability of the metals/metalloids to be determined and to assess the potential health risk associated with their presence in water intended for consumption produced by the Upper Silesian Water Supply Company in Katowice. There was no significant temporal and spatial variability of the determined metals and metalloids in the tested waters, which indicates their stability. This is important in the context of the safety of water consumed by the inhabitants of the Silesian Agglomeration.
EN
In the Polish literature of the subject granted to the residential architecture the most common is the theme of constructed environment, the problem of new trends both in form and design, most often in the context of the sustainable development. More and more frequent are the works on analyzing and describing the sociological perspective of dwelling. Basing on the long-term international and domestic publications and scientific research the spread and often interdisciplinary, complex works and articles concerning the social phenomena in architecture and its surrounding have recently appeared. Despite the huge in amount and the valuable literature as well as the scientific research being led in the last few years the lack of works presenting the complex condition of the residential stock shaped through centuries, in context of usability and needs of the residents, based on the possibilities and real modernisation activities is significant. The time range of the work covers the period from 1848-2013. The broad framework allows the recognition of the vast majority of the existing residential stock and gives the larger spectrum of evaluation in the spotted transformations. Industry initiated the process of the development of the number of contemporary cities. The work tries to gain the answer for: ● what changes were done to the researched residential stock ● in which period the changes were the most intensive ● in which period the changes were the greatest in the area (both historically and in context of the usability) Author is also interested in the problem of similarity of the changes to the notes and descriptions of other authors concerning the values of durability and time (so the equipment, the interior divisions, installations, facades and constructions). The present article is used for a projection of these changes on the base of distinctive features of these arrangements and the attempt formulated of characteristic archetype in individual temporary sequences determined in examinations
EN
Air conditions in post-mining areas are threatened by thermal activity of old spoil tips of coal mines. Reclamation operations cause only time-limited suppression of the oxidation process of carbon particles in the spoil heap. There are different reasons for that process. One of them is the incorrectly recognized geometry of the combustion spots in the spoil tip mass and the ways in which they are powered by oxygen from the atmosphere. The 1D inversion of vertical resistivity sounding data (VES) allows visualizing the down-going thermal effects and concluding about transport of atmospheric air (oxygen) and combustion gases in the whole mass. The resistivity distribution within waste can effectively support interpretation of geochemical and geothermic observations made on the spoil tip. The article describes the results of resistivity measurements made on an old spoil tip with waste from coal production in a heavy urbanized area of Chorzów City. Currently, the area of the former spoil heap is used for recreation and sports purposes (a park).
EN
The major goal of the project “The evolution of terrestrial environments of the Upper Silesian Keuper as biotopes of vertebrates”, granted for Grzegorz Racki by the Ministry of Science and Higher Education (2009-2013), was an exhaustive, integrated study of the bone-enriched middle Keuper interval in terms of stratigraphy, sedimentology, mineralogy and geochemistry. The new website “Bone-bearing Keuper of the Upper Silesia, southern Poland” (http://www.ing.pan.pl/Keuper/Bone-bearing_Keuper-1.htm)presents in English the results of this project. The significant achievements are only a starting point to a comprehensive presentation of the complex Keuper themes, jointly with an extensive repository of regional literature (above 420 full-texted publications since 1790). In addition, the main results of the grant, as well as diversity of their implications for future studies are summarized herein, with emphasis on controversial geochronological aspects in vertebrate paleontology (how many bone-rich levels?), and in a broad historical context.
PL
Tematem artykułu jest stan zasobów architektury mieszkaniowej okresu 1848- 2013 wybranych miast Górnego Śląska w ujęciu przeprowadzonych zmian architektoniczno- budowlanych. Zmiany architektoniczno-budowlane przeprowadzone w badanych zasobach mieszkaniowych są istotnym miernikiem oceny tychże zasobów przez ich użytkowników. Zmiany ujęto w trzy aspekty: techniczny, funkcjonalny i estetyczny. Głównym celem badań jest prezentacja szczegółowej oceny i kompleksowego obrazu stanu zasobów mieszkaniowych wybranych miast Górnego Śląska, opartych o próby statystyczne, liczne analizy rozwiązań przestrzennych w ujęciu ewolucyjnym rozwoju form górnośląskiej architektury mieszkaniowej. Dla większej czytelności i precyzji uzyskanych informacji, przeprowadzana ocena związana jest z bezpośrednią prywatną przestrzenią mieszkania i w ograniczonym stopniu jedynie porusza modernizacje i przekształcenia przestrzeni sąsiedzkiej lub tzw. strefy przydomowej. Zakres czasowy obejmuje lata 1848-2013. Datą otwierającą jest rok 1848. Zakres terytorialny obejmuje współcześnie zdefiniowany obszar siedmiu górnośląskich miast: Gliwic, Zabrza, Bytomia, Raciborza, Rudy Śląskiej, Katowic i Tychów. Praca podejmuje próbę uzyskania odpowiedzi na pytanie: jakim zmianom ulegała substancja badanych zasobów mieszkaniowych? W jakich okresach użytkowania zmiany te były najintensywniejsze lub największe (zarówno w historycznym ujęciu jak i w ujęciu fazy użytkowej.
EN
The subject of the work is the state of residential architecture resources of the period 1848- 2013 selected cities of Upper Silesia, changes carried out in the architecture and construction. Changes to the architecture and construction carried out in the test is an important evaluation measure of housing resources these resources by their users. The changes are contained in three aspects: technical, functional and aesthetic. The main objective of the work is the presentation of a detailed assessment and comprehensive picture of the state of the housing stock of selected cities in Upper Silesia, based on statistical tests, numerous spatial solutions in terms of the evolutionary development of forms of residential architecture in Upper Silesia. For increased readability and precision of the information received, the assessment is linked to a direct private space and to a limited extent only moves and upgrades to transform neighbourhood space or socalled backyard area. Time covers the period 1848-2013.Opening date is the year 1848. The territorial scope of area-defined today includes seven Silesian cities: Gliwice, Zabrze, Bytom, Racibórz, Ruda Śląska, Katowice and Tychy. The work attempts to answer the question: what were the changes in the substance of the housing stock? In which periods were these changes most intense or largest (both in historical terms and in terms of the use)?
PL
Niniejszy esej jest poświęcony kolejnym egzemplifi kacjom barbarzyństwa, które przyniosła II wojna światowa i jej pokłosie, czyniąc nieodwracalne skutki nie tylko w polskim, ale i europejskim dziedzictwie architektonicznym. Przedmiotem rozważań jest osobliwie, nieistniejący niestety pałac w Świerklańcu (Neudeck) oraz pałac L. Kronenberga w Warszawie. Obydwa nie egzystujące obecnie zabytki kostiumu francuskiego w architekturze historyzmu i eklektyzmu drugiej połowy XIX wieku łączą nie tylko analogie i powinowactwa stylowe, ale również fascynująca historia z burzliwych dziejów Europy Środkowej i jej kultury.
EN
This essay is devoted to subsequent exemplifi cations of barbarism that was brought by World War II and its aftermath, wreaking irrevocable damage in not merely Polish but also European architectonic heritage. The subject of discussion is, surprisingly, the no longer existing palace in Świerklaniec (Neudeck) and the palace of L. Kronenberg in Warsaw. Both non-existent monuments of the French costume in the architecture of historicism and eclecticism of the second half of the 19th century are linked not only by stylistic analogies and relationships, but also the fascinating history of the turbulent times in Central Europe and its culture.
PL
Niniejszy artykuł przedstawia powstanie i rozwój przestrzenny Ligoty, która jest jedną z dzisiejszych dzielnic Katowic. Jako osada Ligota powstała jeszcze w okresie średniowiecza. Jej dynamiczny rozwój rozpoczął się jednak dopiero w wieku XVIII, kiedy ewoluowała ona od osady rolniczej, poprzez rzemieślniczą do przemysłowej. Nowy rozdział w dziejach dzielnicy przyniosło włączenie jej w 1924 roku do Katowic, co z kolei przyniosło jej rozwój terytorialny, wzrost liczby mieszkańców, ale także pozwoliło na zachowanie własnego, odrębnego krajobrazu kulturowego.
EN
This article presents the origins and spatial development of Ligota, which nowadays is a district of the city of Katowice. As a settlement Ligota was established as early as the medieval period. Its dynamic development, however, began as late as the 18th century, when it evolved from an agricultural settlement, through craftsmen’s to an industrial one. A new chapter in the history of the district commenced when it was incorporated into Katowice in 1924, which in turn enhanced its territorial development, population growth, but also allowed for preserving its own, separate cultural landscape.
PL
Górny Śląsk jest regionem w Europie na pograniczu kultur i religii, który w ciągu tysiącletniej historii wchodził w skład kilku państw. Współczesne jego oblicze jest niezwykle zróżnicowane i specyficzne. Praca ukazuje zmiany w przynależności państwowej regionu, ogólnie wskazuje jak przebiegały przemiany jego krajobrazu oraz przedstawia postulowane na najbliższe lata kierunki zmian, mające za zadanie poprawę szeroko pojętego wizerunku Górnego Śląska. Terenem badań jest polska część Górnego Śląska, znajdująca się w obrębie dwóch województw: śląskiego i opolskiego. Zastosowane metody to przegląd uwarunkowań historycznych i przyrodniczych terenu. Finalnie wskazane zostaną dwie metody działań rewitalizacyjnych, które powinny wzajemnie się uzupełniać. Mogą one zostać z powodzeniem wdrażane na terenie obszaru badań.
EN
Upper Silesia is a region in Europe, on the border between cultures and religions, which over a thousand years; of its history belonged to several countries. Today its face is extremely diverse and distinctive. The work shows changes of belonging to the state, generally indicates transformations of its landscape. It also presents postulated for the following years of transformation trends to improve the image of the Upper Silesia. The area of research is the Polish part of Upper Silesia located within Silesia and Opole provinces. Two methods: the revision of historical and environmental determinants of the area were used in the survey. Finally, two methods of revitalizing actions which should supplement each other will be indicated. They can be successfully implemented in the research area.
20
Content available remote Przedwojenne miniaturowe ogrody zoologiczne Górnego Śląska
PL
Ogród zoologiczny stanowi zespół dydaktyczny włączony w system zieleni miejskiej. Posiada on wartość poznawczą, rozrywkową, wypoczynkową oraz naukową. Publiczne zespoły tego typu, bezpośrednio wywodzące się z tradycji barokowych menażerii, powstawały już od połowy XVIII wieku. Największy ich rozwój nastąpił dopiero od 2. poł. XIX wieku i w XX wieku. Problematyka artykułu dotyczy miniaturowych ogrodów zoologicznych powstałych na Górnym Śląsku przed II wojną światową. Przedstawiony zostanie ich zasób, stan zachowania oraz charakterystyka na wybranych przykładach.
EN
Zoo is a didactic assembly included in the system of urban greenery. It has an educational, entertainment, and scientific values. This kind of gardens, directly derived from the tradition of baroque menagerie, were created from the mid-18th century. Their greatest development occurred since the 2nd half of 19th century and the 20th century. The article is regarding issues of the miniature zoo in Upper Silesia created before World War II. They will be presented their resource, state of preservation and the characteristics of selected examples.
first rewind previous Strona / 5 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.