Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 110

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  surface waters
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
PL
Wody dołowe odprowadzane z podziemnych zakładów górniczych na powierzchnię oraz zrzucane do wód powierzchniowych charakteryzują się znacznym stopniem zasolenia, wynoszącym nawet do 120 g/L. Wraz ze wzrostem zasolenia obserwuje się wzrost stężenia naturalnych nuklidów promieniotwórczych, głównie izotopów radu ²²⁶Ra i ²²⁸Ra. Przedstawiono wyniki okresowych pomiarów stężenia radu w wodach kopalnianych oraz w wodach powierzchniowych rzeki Odry, do której zrzucane są wody dołowe.
EN
In 2010-2019, the concn. of ²²⁶Ra and ²²⁸Ra isotopes was detd. in groundwater discharged from mining plants and in the surface waters of the Odra River behind the groundwater discharge zone. The concns. of the natural radionuclides ²²⁶Ra and ²²⁸Ra in underground mine waters were 0.06-170 and 0.08-92 Bq/L, resp. and in the surface waters of the Odra river, 10-60 and 30-70 mBq/L, resp.
EN
The surface water quality significantly affects the purity level of groundwater drawn for the municipal purposes. The pollution presence in surface waters is fundamentally the effect of the anthropogenic activity in a particular area while the type and volume of pollution depend closely on the intensity of any such activity. The paper presents the results of types of selected quality indicators of surface waters, i.e. pH, electrical conductivity and heavy metal concentration: Fe, Mn, Zn, Cu, Cd, Ni, Pb and Cr in the surface waters collected from the city of Czestochowa and neighbouring municipalities – the locations of water intakes and deep wells operated by the Water Supply and Sewerage Joint Stock Company of the Czestochowa District in order to provide the citizens with potable water. The findings of analyses of water collected every month in the period from January to September 2020 in 9 points were the basis for an observation of a time and space variability of the values of the quality parameters studied, which is evident of a diversified impact of the surroundings on water environment in consecutive research months. The potential water pollution sources were also indicated.
PL
Na podstawie danych zawartych w opracowaniu GUS „Ochrona środowiska 2019” omówiono charakterystykę wód w Polsce. Zarządzanie zasobami wodnymi jest realizowane z uwzględnieniem podziału państwa na obszary dorzeczy, regiony wodne i zlewnie. Jednostkami organizacyjnymi odpowiedzialnymi za gospodarowanie wodami w regionie wodnym są Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW). Przedstawiono dane i bilanse zasobów wód powierzchniowych oraz zasoby eksploatacyjne wód podziemnych. Największy udział w poborze wody (69%) przypadał na cele produkcyjne, a na potrzeby eksploatacji sieci wodociągowej wynosił 21,5%. Produkcja wody przez zakłady wodociągowe w 2018 r. oparta była głównie o zasoby wód podziemnych (73%, tj. 1552,2 hm3), które są zdecydowanie lepszej jakości. Zużycie wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności było zróżnicowane w poszczególnych województwach i miastach. Omawiając gospodarowanie wodą w sieci wodociągowej przedstawiono długość sieci wodociągowej rozdzielczej (307 690,4 km), liczbę przyłączy do budynków mieszkalnych (5 682,4 tys.) oraz zużycie wody dostarczanej przez sieć wodociągową w gospodarstwach domowych w Polsce w przeliczeniu na jednego mieszkańca (33,3 m3/rok). Wartości te zmieniały się na przestrzeni ostatnich lat.
EN
The data derived from the work by the Statistics Poland entitled “Environment 2019” provided a basis for discussing the characteristics of water resources in Poland. Water resources management takes into account the division of the country into river basin districts, water regions and drainage basins. Regional Water Management Boards (Polish: Regionalne Zarządy Gospodarki Wodnej (RZGW)) are the organizational units responsible for water management in the water region. Data and balance of surface water resources (by RZGW) were presented, as well as exploitable underground water resources. The largest share in water intake (69%) was for production purposes, whereas 21.5% was for the operation of the water supply system. In 2018 water production by municipal waterworks was mainly based on groundwater resources (73%, i.e. 1552.2 hm3), which are of far better quality. Water consumption for the needs of the national economy and population varied in individual voivodships and cities. The discussion on water management in the water supply network included the length of water supply distribution network (307690.4 km), the number of connections to residential buildings (5682.4 thousand units) and the consumption of water supplied by the water supply network in households in Poland per one inhabitant (33.3 m3/year). These values have been changing over the course of recent years.
PL
Wiosna 2020 r. była w Polsce kolejną już z rzędu wiosną z bardzo małymi opadami deszczu. Również zima 2019/2020 nie należała do zbyt mroźnych, a w tym okresie zupełnie nie dało się także „zauważyć” śniegu. To wszystko spowodowało, że jak mantra wrócił na tapetę temat „stepowienia Wielkopolski”. Naukowcy po raz kolejny się uaktywnili, politycy „z ogromną troską nad problemem się pochylili”, decydenci i gospodarze terenu „zabrali głos”, ale – ponieważ spadło znowu trochę deszczu – nad tym problemem znowu zapadła cisza.
PL
W artykule omówiono elementy sieci wodnej Polski na podstawie danych nowego rocznika „Ochrona środowiska 2019” wydanego przez Główny Urząd Statystyczny. Około 88% powierzchni Polski leży w dorzeczu dwóch największych polskich rzek: Wisły i Odry. Ważną rolę w gromadzeniu wód powierzchniowych odgrywają jeziora, wśród których większość zlokalizowanych w Polsce to zbiorniki polodowcowe. Elementem sieci wodnej są również kanały łączące istniejące naturalne drogi wodne oraz sztuczne zbiorniki wodne pełniące głównie funkcje retencyjne i przeciwpowodziowe. Główny Inspektorat Ochrony Środowiska prowadzi badania monitoringowe wód powierzchniowych w oparciu o wyznaczone jednolite części wód powierzchniowych (jcwp), które stanowią podstawową jednostkę gospodarowania wodami. Stan jednolitych części wód rzek i jezior ocenia się jako dobry lub zły, analizując wyniki klasyfikacji ich stanu ekologicznego lub potencjału ekologicznego.
EN
The article discusses the elements of the water network in Poland on the basis of data from a new yearbook “Environment 2019” published by Statistics Poland. About 88% of Poland’s territory lies in the basin of the two largest Polish rivers: the Vistula and the Oder. An important role in the accumulation of surface waters is played by lakes, most of which are post-glacial reservoirs located in Poland. The water network also includes canals connecting the existing natural waterways and artificial water reservoirs that mainly perform retention and flood protection functions. The Chief Inspectorate of Environmental Protection conducts surface water monitoring studies based on designated surface water bodies, which are the basic unit of water management. The status of river and lake water bodies is assessed as good or bad by analyzing the results of classifying their ecological status or ecological potential.
PL
Zgodnie z obowiązującymi w Polsce przepisami zawartymi m.in. w Ustawie „Prawo wodne” oraz ustawach towarzyszących, mamy dokładnie opisane definicje ścieków oraz warunki, jakie należy spełnić przy odprowadzaniu ścieków do wód lub do ziemi. W związku z ukazaniem się nowego rocznika „Ochrona środowiska 2019” wydanego przez Główny Urząd Statystyczny, istnieje możliwość przedstawienia danych liczbowych o ilości produkowanych i odprowadzanych ścieków przemysłowych i komunalnych zarówno w całej Polsce, jak i z podziałem na województwa, miasta i wsie. Proces odprowadzania ścieków do wód powierzchniowych i do ziemi był w Polsce bardzo zróżnicowany. Największą liczbę ścieków produkowały województwa mazowieckie i świętokrzyskie, a najmniej lubuskie i podlaskie. Wartości te były ściśle powiązane ze zużyciem wody na potrzeby gospodarki narodowej i ludności. Na terenie Polski mieliśmy 160671,4 km sieci kanalizacyjnej, do której odprowadzano 1330,3 hm3 ścieków. W 2018 roku mieliśmy w Polsce 3257 oczyszczalni ścieków komunalnych, a 94,6% ludności miast i 42,9% ludności wsi korzystała z oczyszczalni ścieków. Problemem towarzyszącym oczyszczaniu ścieków przemysłowych i komunalnych są powstające podczas procesów oczyszczania osady ściekowe, które z uwagi na swoje właściwości wymagają odpowiedniego zagospodarowania. Były one głównie przetwarzane termicznie i stosowane w rolnictwie, a także składowane, stosowane do rekultywacji terenów i uprawy roślin przeznaczonych do produkcji kompostu.
EN
Polish regulations included, among others, in the Water Law and accompanying acts, provide precise definitions of sewage as well as conditions that must be met when sewage is discharged into waters or into the ground. Due to the release of a new yearbook ”Environment 2019” published by Statistics Poland, it is now possible to present figures on the amount of produced and discharged industrial and municipal sewage not only in Poland in general, but also in particular voivodships, cities and villages. In Poland, the process of discharging sewage into surface waters and into the ground was very diverse. The largest amount of wastewater was produced in Mazowieckie and Świętokrzyskie, and the smallest one: in Lubuskie and Podlaskie. These values were closely related to water consumption for the needs of the national economy and population. There was 160,671.4 km of sewage network in Poland, to which 1,330.3 hm3 of sewage was discharged. In 2018, Poland had 3257 municipal sewage purification plants and 94.6% of the urban population and 42.9% of the rural population benefited from the sewage purification plant. A problem that accompanies the purification process is sewage sludge which is generated as a by-product during sewage treatment of industrial or municipal wastewater and which requires appropriate management and disposal due to its properties. The sludge was mainly thermally processed and used in agriculture, as well as stored, used for land reclamation and cultivation of plants intended for the production of compost.
8
Content available Pharmaceuticals in water and wastewater - overview
EN
The paper presents concentrations of pharmaceuticals in surface water and sewage. Special attention was paid to the content of estrogens in municipal sewage and the method of their disposal. Concentrations of various pharmaceuticals in raw and treated wastewater were compared and the pharmaceuticals in different countries and waters were presented in tables. The most frequently identified drugs in sewage are sex hormones (etradiol, ester, ethinylestradiol, 17 β-estradiol) and the antiepileptic drug Carbamazepine. These drugs are difficult to remove from water and therefore appropriate treatment processes are used, such as: adsorption on active carbon, UV irradiation, etc. Contamination of water with pharmaceuticals has a negative impact on the development of aquatic organisms and can lead to serious human health problems.
PL
W pracy przedstawiono stężenia farmaceutyków w wodach powierzchniowych oraz ściekach. Szczególną uwagę skupiono na zawartości estrogenów w ściekach komunalnych oraz na sposobie ich usuwania. Porównano stężenia różnych farmaceutyków w ściekach surowych oraz ściekach oczyszczonych, a także zostały przedstawione tabelarycznie farmaceutyki występujące w różnych państwach oraz wodach. Najczęściej identyfikowanymi lekami w ściekach są: hormony płciowe (etradiol, estron, etinyloestradiol, 17 β-estradiol) oraz lek przeciwpadaczkowy – Karbamazepina. Leki te są ciężko usuwalne z wód, dlatego też stosuje się odpowiednie procesy ich oczyszczania, takie jak: adsorpcje na węglu aktywnym, naświetlanie promieniami UV itp. Zanieczyszczenia wód farmaceutykami wpływa negatywnie na rozwój organizmów wodnych, a także może prowadzić do poważnych problemów zdrowia ludzkiego.
PL
Na terenie województwo śląskiego znajduje się wiele zbiorników wodnych, które pełnią różne funkcje, a jakość zawartych w nich wód ma wpływ m.in. na zdrowie ich użytkowników. Ponadto znajdują się tam ujęcia wód powierzchniowych oraz studnie głębinowe, które są wykorzystywane przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów w Katowicach na potrzeby mieszkańców województwa śląskiego. W pracy przedstawiono wyniki rocznych badań pH i przewodnictwa oraz zawartości nieorganicznych jonów (F-, Cl-, NO2-, NO3-, PO4 3-, SO4 2-, Na+, K+, NH4+, Ca2+ i Mg2+), a także metali (Cr, Zn, Co, Mn, Cu, Ni, Pb, As, Bo, Sb, Sr, V) w trzech zbiornikach wód powierzchniowych oraz wodach podziemnych z czterech studni głębinowych zlokalizowanych na terenie Górnego Śląska. Określono ich skład jonowy oraz zawartość metali, a także zmienność sezonową. Zakres tych badań jest znacznie szerszy niż analizy zazwyczaj wykonywane dla tych rodzajów wód.
EN
In the Silesian Voivodeship, there are many water reservoirs, which perform various functions, and the quality of their waters influences, among others, the health of their users. In addition, surface water intakes and deep wells which are used by Upper Silesian Waterworks Plant in Katowice for the needs of the inhabitants of the Sileslon Voivodeship are located there. The paper presents the results of the annual tests of pH, conductivity and the content of inorganic ions (F-, CI-, NO2-, NO3-, PO4 3-, SO4 2-, Na+, K+, NH4+, Ca2+ i Mg2+), and metals (Cr, Zn, Co, Mn, Cu, Ni, Pb, As, Bo, Sb, Sr, V) in three surface water reservoirs and groundwaters from four deep wells located in Upper Silesia. Their ionic composition and metal content as well as seasonal variability were determined. The scope of these tests is much wider than the usual analyses for these types of water.
PL
Szerokie zastosowanie plastyfikatorów, w tym 4-n-nonylofenolu, 4-tert-oktylofenolu, bisfenolu A i ftalanów, w procesach produkcji tworzyw sztucznych powoduje, że są one obecne niemal we wszystkich elementach środowiska. Do środowiska wodnego dostają się głównie ze ściekami oraz są wydzielane i wymywane z plastikowych odpadów zaśmiecających ekosystemy wodne. Substancje te są o tyle niebezpieczne, że należą do grupy związków endokrynnie czynnych (EDC, ang. endocrine disrupting compounds), substancji zaburzających funkcjonowanie układu hormonalnego. Plastyfikatory mogą być nietrwale związane z matrycą polimerową, przez co mogą być ługowane z opakowań plastikowych do żywności i napojów, wywołując przy tym szkodliwe skutki dla ludzi i środowiska. Ze względu na zdolność EDC do bioakumulacji i biomagnifikacji organizmy na najwyższych poziomach troficznych są narażone na ich negatywny wpływ. U zwierząt mogą prowadzić do feminizacji lub hermafrodytyzmu, natomiast u ludzi mogą powodować raka narządów płciowych: jąder, prostaty i piersi.
EN
Due to a wide use of plasticizers, including 4-n-nonylphenol, 4-tert-octylphenol, bisphenol A and phthalates, in the production of plastics, they are present in almost all elements of the environment. They get to the aquatic environment mainly with sewage and are separated and eluted from plastic waste littering water ecosystems. These substances are dangerous because they belong to the group of endocrine disrupting compounds (EDC), substances that disrupt the functioning of the endocrine system. Plasticizers can be impermanently bonded with the polymer matrix and therefore they can be leached from plastic packages into foods and drinks and cause harmful effects to humans and the environment. Due to the ability of EDCs to bioaccumulate and biomagnify, organisms at the highest trophic levels are exposed to their negative impact. In animals, they can lead to feminization or hermaphroditism, and in humans they can cause genital cancers: testicular, prostate and breast cancers.
EN
The paper is aimed at location identification of operating opencast mines against a background of main groundwater basins (MGB) and in relation to surface waters. The scope of analysis covered the Silesian Voivodeship, as the area in which many operating and closed opencast mines are situated. On the other hand this is a voivodeship, where great amounts of mining waste are generated, potentially placeable in mine workings. The analysis comprised the mines, where raw materials are mined, classified in the Balance of Mineral Deposits Resources in Poland as of 31 December 2017 to the following groups: crushed and block stone, sands and gravels, filling sands, quartz sands for cellular concrete and sand-lime brick production, sands with heavy metals, and moulding sands. The work resulted in a developed map of mined aforementioned opencast mines arrangement in the Silesian Voivodeship, taking into account their location in relation to groundwater basins boundaries and in relation to surface watercourses. Two distances of mined opencast workings from surface watercourses were taken, 500 m and 1000 m. Such a recognition provides an approximate picture of possibilities for various waste types placing in the process of technical reclamation after the end of mining. The use of various waste types for technical reclamation is a complex issue, both in the field of regulations applicable to the ground and water environment, in the field of mine location determination, and in the field of the quality of the waste material determination. The applied legal regulations, frequently changing over time, indicate the right process of decision making and handling of individual waste types. It is most important, that raw materials and waste intended to fill the mines would not create a hazard for the environment, including the environment of surface waters and ground waters.
PL
Celem pracy jest rozpoznanie lokalizacji czynnych wyrobisk odkrywkowych na tle granic głównych zbiorników wód podziemnych (GZWP) oraz w pobliżu cieków wodnych. Obszarem badań zostało wybrane województwo śląskie jako obszar, na którym znajduje się wiele czynnych oraz nieczynnych wyrobisk, a także bardzo duża ilość potencjalnych możliwych do ulokowania w wyrobiskach odpadów górniczych. Analizie poddano wyrobiska, w których eksploatowane są surowce zaklasyfikowane w Bilansie zasobów złóż kopalin w Polsce wg stanu na 31 XII 2017r., do grup: kamienie łamane i bloczne, piaski i żwiry, piaski podsadzkowe, piaski kwarcowe do produkcji betonów komórkowych i cegły wapienno-piaskowej, piaski z metalami ciężkimi oraz piaski formierskie. Efektem pracy jest opracowana mapa rozmieszczenia eksploatowanych w/w wyrobisk w województwie śląskim z uwzględnieniem ich lokalizacji w stosunku do granic zbiorników wód podziemnych oraz w stosunku do cieków powierzchniowych. Przyjęto dwie odległości eksploatowanych wyrobisk odkrywkowych od cieków powierzchniowych, które odpowiednio wynoszą 500 m. oraz 1000 m. Takie rozpoznanie daje przybliżony obraz możliwości lokowania rożnych rodzajów odpadów w procesie rekultywacji technicznej po zakończeniu eksploatacji. Zastosowanie rożnego rodzaju odpadów w celu rekultywacji technicznej jest zagadnieniem złożonym zarówno w sferze przepisów odnoszących się do jakości środowiska gruntowo-wodnego, jak i w zakresie określenia lokalizacji. Surowce oraz odpady przeznaczone do wypełniania wyrobisk nie powinny stanowić zagrożenia dla środowiska. Zakłady górnicze posiadające poeksploatacyjne wyrobiska odkrywkowe, które w przyszłości będą przeznaczone do rekultywacji, mogą stanowić poważną grupę odbiorców kruszyw lub odpadów produkowanych nie tylko w sektorze górnictwa węgla kamiennego. Głównymi kryteriami decydującymi o możliwości rekultywacji wyrobisk odpadami są opłacalność i założenia środowiskowe.
EN
Increasing anthropopressure affects natural ecosystems and may express itself in regional or spot contamination of water and soil environment. The quality of ground and surface waters depends to a large extent on drainage area management, where biogenic substances (i.e. nitrogen, phosphorus and potassium) are transported with surface run-offs to the environment. The article discusses results of studies on the drainage area of Lake Czolnowskie (Zachodniopomorskie Province). Studies covered physical and chemical assessment of soil conditions and water quality; additionally, fish was caught using two independent methods - gillnets and power generator (pursuant to CEN EN 14011 2003 and PN-EN 14011 2006). Results obtained confirm regular run-off of biogenic materials from the surface of farmed drainage area to Lake Czolnowskie. During the period of studies, the reservoir was exposed to i.e. reduction of water oxygen (3.56 mg/dm3) and permanently elevated level of general phosphorus (0.15-0.27 mg/dm3) and ammonium acid (0.16-0.27 mg/dm3), which degraded the quality of life for ichthyofauna inhabiting the lake.
PL
Fotoliza, czyli bezodczynnikowa mineralizacja, umożliwia skuteczne usunięcie interferencji od matrycy organicznej, a w konsekwencji pozwala na skuteczne oznaczenie nie tylko całkowitych stężeń, ale i poszczególnych zawartości form nieorganicznych As i Tl.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań nad kosztami budowy i eksploatacji stacji uzdatniania wód powierzchniowych. Analizie ekonomicznej poddano stacje podzielone na trzy grupy w zależności od kategorii jakości pobieranych wód (A1, A2 i A3). Dla każdej z kategorii wód określono zależności pomiędzy jednostkowymi kosztami, a ich przepustowością. Wielkości te zostały ustalone na podstawie informacji uzyskanych z przedsiębiorstw wodociągowych-kanalizacyjnych. Zależności te zostały przedstawione w formie analitycznej i graficznej. Analiza kosztów pokazała, że jednostkowe nakłady inwestycyjne i koszty eksploatacji maleją wraz ze wzrostem przepustowości stacji.
EN
The article presents results of research on the costs of construction and operations of surface water treatment plants. Economic analysis were carried out in plants divided into three groups, depending on categories of drawn water quality (A1, A2 and A3). For each of these water categories the relationship between construction and operations unit costs was determined. Their level was determined on the basis of data from water supply and sewerage utilities. These relationships are presented in the analytical and graphic form. Cost analysis shows that unit capital and operating costs decline with increasing of plant capacity.
PL
W ciągu ostatnich kilkudziesięciu lat jakość wód powierzchniowych uległa znacznej poprawie dzięki wprowadzeniu nowoczesnych technologii oczyszczania ścieków i zaostrzeniu wymagań co do jej jakości. Jednak dzięki najnowszej technologii analitycznej możliwe jest również przeprowadzenie testów laboratoryjnych stwierdzających obecność substancji, które choć występują w niewielkich ilościach, mogą stanowić znaczne zagrożenie dla ludzi i środowiska.
EN
Purpose: The aim of the article is to provide information on the transformation and interaction of metal nanoparticles in the aquatic environment. Introduction: Nanotechnology is one of the leading fields of science, combining knowledge in the fields of physics, chemistry, biology, medicine, computer science and engineering. Nanoparticles of heavy metals, due to their structure and size, exhibit new important biological, chemical and physical properties, which are impossible to achieve at the level of macro- and microscopic structures. Nanoparticles of metal and metal oxides (NPMOs) are promising substances with a wide spectrum of applications in many areas. The increasing number of products based on (NPMOs) leads to the emission of an increasing amount of these substances in various forms to the environment. The presence of NPMOs in industrial and municipal sewage affects their further migration to surface waters and soils, which in turn also leads to their introduction into the food chain. Therefore, understanding the properties and behaviour of these substances in aqueous solutions is becoming a priority in the field of safety, environmental protection and human health. Methodology: The article was prepared on the basis of a review of the literature on the subject. Conclusions: Nanoparticles of metals and metal oxides are widely used in various areas of human life, which means that they constitute an increasingly important group of compounds released to the environment, including to surface waters. Nanoparticles of metal and metal oxides play an important role in the aquatic environment, affecting numerous biophysicochemical processes. However, it should be noted that many of the processes that NPMOs undergo are determined by the size of the grains and surfaces of nanoparticles, and the metals that form the basis of these nanosubstances. Processes such as agglomeration, sedimentation, sorption on the surface of organisms, oxidation and catalysis are conditioned by numerous parameters such as the presence of other substances, the acidification/alkalization of the aquatic environment, and the presence of plant and animal organisms. In order to assess the actual or potential threat to the environment or human exposure, it is necessary to explore the mechanisms and kinetics of processes occurring in the aquatic environment with respect to nanoparticles of metals and metal oxides. Knowledge of NPMOs processes in the aquatic environment is necessary to create or enhance environmental migration models.
PL
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie informacji na temat przemian i interakcji nanocząstek metali zachodzących w środowisku wodnym. Wprowadzenie: Nanotechnologia to jedna z wiodących dziedzin nauki, łącząca wiedzę z obszaru fizyki, chemii, biologii, medycyny, informatyki i inżynierii. Nanocząstki metali ciężkich, ze względu na budowę i rozmiary, wykazują nowe istotne właściwości biologiczne, chemiczne oraz fizyczne, niemożliwe do osiągnięcia na poziomie makro- i mikroskopowych struktur. Nanocząstki metali i tlenków metali są atrakcyjnymi substancjami o szerokim spektrum zastosowań w wielu dziedzinach. Wzrost produkcji wyrobów z wykorzystaniem nanocząstek metali i tlenków metali (NPMOs) sprawia, że coraz większa liczba tych substancji przedostaje się do środowiska. Obecność NPMOs w ściekach przemysłowych i miejskich wpływa na ich dalszą migrację do wód powierzchniowych oraz gleb, co w konsekwencji skutkuje także wprowadzeniem ich do łańcucha pokarmowego. Dlatego też poznanie właściwości i zachowania tych substancji w roztworach wodnych staje się priorytetem w dziedzinie bezpieczeństwa, ochrony środowiska i człowieka. Metodologia: Artykuł został opracowany na podstawie przeglądu literatury z zakresu poruszanej tematyki. Wnioski: Nanocząstki metali i tlenków metali są powszechnie stosowane w różnych dziedzinach życia człowieka, co powoduje, że stanowią coraz bardziej istotną grupę związków emitowanych do środowiska, w tym do wód powierzchniowych. Nanocząstki metali i tlenków metali odgrywają istotną rolę w środowisku wodnym, determinując liczne procesy biofizykochemiczne. Należy jednak zaznaczyć, że wiele procesów, którym ulegają NPMOs, uwarunkowana jest wielkością ziaren i powierzchni nanocząstek oraz metalami, stanowiących bazę tych nanosubstancji. Procesy takie jak aglomeracja, sedymentacja, sorpcja na powierzchni organizmów, utlenianie czy kataliza, uwarunkowane są licznymi parametrami, m. in. obecnością innych substancji, zakwaszeniem/alkalizacją środowiska wodnego, obecnością organizmów roślinnych i zwierzęcych. Konieczne jest poznanie mechanizmów oraz kinetyki procesów zachodzących w środowisku wodnym w odniesieniu do nanocząstek metali i tlenków metali w celu oszacowania rzeczywistego lub potencjalnego zagrożenia dla środowiska lub narażenia ludzi. Wiedza w zakresie procesów, jakim ulegają NPMOs w środowisku wodnym, jest niezbędna w celu stworzenie lub dopracowania już funkcjonujących modeli migracji zanieczyszczeń w środowisku.
EN
Purpose: The aim of this paper is to provide information on the risks posed by metal nanoparticles released into surface waters. Introduction: Currently, the use of nanoparticles of metal and metal oxides (NPMOs) is extremely popular in various industries, and in medicine and households. Nanoparticles and nanocompounds have become significant contributors to technological progress due to their physicochemical properties such as the melting point, electrical and thermal conductivity, catalytic activity, light absorption and scattering, as well as biocompatible and bactericidal properties. These functions cause their increased performance compared to their macro counterparts. However, it should be noted that the properties of nanocomponents can create new risks to the environment and consumers. Based on existing literature, a conclusion can be drawn that metal nanoparticles are a potential threat to plant and animal organisms, and humans. It is, therefore, necessary to intensify efforts to understand the mobility, reactivity and durability of nanocomponents in various environmental components, especially in the aquatic environment, and their toxicity to organisms. Methodology: This paper is a literature review. Conclusions: The increasing use of nanosubstances, in both commercial and industrial products, has caused an increasing concentration and diversity of these substances in aquatic ecosystems. Based on the analysis of literature reports, it can be concluded that the size of nanoparticles, their structure and arrangement, as well as surface properties, are subject to constant changes in the environment as a result of their interactions with other components, and of the balances shaped by a variety of geochemical and biological factors. Numerous studies conducted in recent years in the field of nanoecotoxicology have demonstrated the existence of a risk to aquatic organisms, which could lead to their impaired development and even death. Unfortunately, the lack of a standard technique for assessing the toxicity of nanoparticles in various biological systems, such as the reproductive, respiratory, nervous and gastrointestinal systems, and the developmental stages of aquatic organisms, makes it impossible to conduct such studies in a standardised fashion. Reports of the toxicity of metal and metal oxide nanoparticles in relation to various forms of living organisms warrant in-depth investigations into how these particles function in aqueous solutions and interact with standard substances.
PL
Cel: Celem artykułu jest przedstawienie informacji na temat zagrożeń, jakie stanowią nanocząstki metali wprowadzane do wód powierzchniowych. Wprowadzenie: Obecnie wykorzystanie nanocząstek metali i tlenków metali (NPMOs) cieszy się ogromną popularnością w różnych gałęziach przemysłu, medycynie i gospodarstwach domowych. Nanocząstki i nanozwiązki zyskały na znaczeniu w postępie technologicznym ze względu na swoje właściwości fizykochemiczne takie jak temperatura topnienia, przewodność elektryczna i cieplna, aktywność katalityczna, absorpcja i rozpraszanie światła oraz swoje biokompatybilne i bakteriobójcze własności. Cechy te powodują ich zwiększoną wydajność w stosunku do ich odpowiedników w skali makro. Należy jednak pamiętać, że właściwości, jakie posiadają nanozwiązki, mogą generować nowe ryzyko dla środowiska naturalnego oraz konsumentów. Analizując dotychczasową literaturę należy stwierdzić, że nanocząstki metali stanowią potencjalne zagrożenia dla organizmów roślinnych i zwierzęcych, w tym także człowieka. Konieczna jest zatem intensyfikacja prac, które pozwolą na zrozumienie mobilności, reaktywności i trwałości nanozwiązków w różnych komponentach środowiska, zwłaszcza w środowisku wodnym, oraz toksyczności w stosunku do organizmów. Metodologia: Artykuł został opracowany na podstawie przeglądu literatury z zakresu poruszanej tematyki. Wnioski: Rosnące wykorzystanie nanosubstancji, zarówno w produktach komercyjnych, jak i przemysłowych, determinuje coraz większe stężenie i różnorodność tych substancji w ekosystemach wodnych. Na podstawie analizy doniesień literaturowych należy stwierdzić, że wielkość nanocząstek, ich budowa i układ oraz właściwości powierzchni podlegają ciągłym zmianom w środowisku w wyniku interakcji z innymi składnikami i równowag kształtowanych przez różnorodne czynniki bio- i geochemiczne. Liczne badania przeprowadzone w ciągu ostatnich lat w dziedzinie nanoekotoksykologii wskazują na zagrożenie w stosunku do organizmów wodnych prowadzące do upośledzenia w rozwoju a nawet śmierci organizmów. Niestety, brak standardowej techniki oceny toksyczności nanocząstek w różnych układach biologicznych, takich jak układ rozrodczy, oddechowy, nerwowy, żołądkowo-jelitowy i stadia rozwojowe organizmów wodnych, powoduje brak możliwości standardowego prowadzenia takich badań. Doniesienia o toksyczności NPMOs w odniesieniu do różnych form organizmów żywych powodują, że niezbędna jest wiedza w zakresie ich funkcjonowania w roztworach wodnych oraz interakcji z podstawowymi substancjami.
EN
The aim of the study was to assess the content of soluble forms of fertilizer nutrients (N, P, K) in the cultivated soil layer up to 20 cm deep from agricultural land in the river valley, and the concentration of these nutrients in the surface waters of the Raszynka River. In the years 2016–2017, the surface water samples from the Raszynka Rriver (17 points) and soil (19 points) were collected from agricultural areas near the Raszynka River. The surface water samples were collected once a month during the March–October 2016–2017. The contents of nitrogen (Ntot, NO3-N and NH4-N), phosphorus (Ptot, PO4-P), total organic carbon (TOC and K and Ca) in soils and in waters were determined in the sample solutions. It was shown that river water was of low quality due to the high concentration of nitrogen and phosphorus and electrical conductivity (EC). The most polluted were the waters of the lower section of the river located in the vicinity of arable land and agricultural built-up areas. The soluble forms of nutrients content in the cultivated soil layer was varied depending on the kind of nutrient, way of agricultural land use, and the term of soil sampling. The content of dissolved P forms in the soil was the highest in autumn on arable lands after harvesting of vegetables (GO-W: 10.24 mg Ptot∙kg–1 in D.M.) and this component may migrate with surface runoff and increase the risk of surface water eutrophication.
PL
Celem pracy była ocena zawartości rozpuszczalnych form składników nawozowych (N, P, K) w uprawnej warstwie gleby do 20 cm głębokości na gruntach rolniczych w dolinie rzecznej oraz stężenia tych składników w wodach powierzchniowych rzeki Raszynki. W latach 2016–2017 do badań pobierano próbki wód powierzchniowych z rzeki (17 punktów) i gleby (19 punktów) z terenów rolniczych sąsiadujących z rzeką Raszynką. Próbki wód powierzchniowych pobierano raz w miesiącu w okresie III–X 2016–2017. W roztworach wodnym i po ekstrakcji gleby oznaczono zawartość związków azotu (Nog, N-NO3 i N-NH4), fosforu (Pog, P-PO4), ogólnego węgla organicznego – OWO (ang. total organic carbon – TOC) oraz K i Ca. Wykazano, że wody rzeki były niskiej jakości ze względu na znaczne stężenie azotu i fosforu oraz wartości przewodności elektrycznej właściwej (EC). Najbardziej zanieczyszczone były wody dolnego odcinka rzeki położone w sąsiedztwie gruntów ornych oraz rolniczych terenów zabudowanych. Zawartość rozpuszczalnych form składników w uprawnej warstwie gleby była zróżnicowana w zależności od rodzaju składnika mineralnego, sposobu użytkowania gruntów rolnych oraz terminu pobrania próbek gleby. Zawartość rozpuszczonych form P w glebie była największa jesienią na gruntach ornych po zbiorze warzyw (GO-W: 10.24 mg Pog∙kg–1 s.m.), a składnik ten może migrować ze spływem powierzchniowym i zwiększać ryzyko eutrofizacji wód powierzchniowych.
EN
The objective of the work was to utilise multidimensional statistical methods to assess the physio-chemical status of waters of the River Liwiec catchment. The water quality assessment and comparison in terms of fifteen parameters were based on the monitoring data collected at eight measurement points in 2017. The principal component analysis demonstrated that the water quality in the River Liwiec catchment was principally conditioned by water temperature, pH, soluble oxygen content, nitrite nitrogen content and organic carbon content. The cluster analysis conducted based on principal components yielded three clusters of measurement points. The first cluster included the following measurement points: Liwiec-Kamieńczyk, Liwiec Wólka Proszewska, Liwiec Borzychy and Liwiec Krześlin. The waters at these points contained the least organic carbon and ammonium nitrogen. The second cluster consisted of the Muchawka Żytnia and Muchawka Rakowiec tributaries characterised by the highest amount of phosphorus, Kiejdhal nitrogen, ammonium nitrogen, nitrite nitrogen and organic carbon. The third cluster was made up of the Kostrzyń Proszew and Kostrzyń Łączka tributaries, both having the lowest values of nearly all the examined parameters.
EN
This paper presents the results of physical and chemical tests of surface water samples taken from the areas of the Ostrzeszów Commune, which is part of the Ostrzeszów County, located in the southern part of the Wielkopolska Province. The Ostrzeszów commune is included in the urban-rural areas. The physicochemical analysis of surface waters covered samples taken from seventeen measurement and control points from places as accessible as possible. The water quality was assessed in accordance with the applicable regulations of the Minister of the Environment. Surface waters were characterized by typical variability for agricultural areas, i.e. slightly alkaline, pH in the range of 7.5-8.45; specific conductivity in the range of 246-512 μS/cm; turbidity in the range of 1.7-10.5 NTU; total hardness in the range of 1.6-3.2 mmol∙dm-3 Ca2+, Mg2+; alkalinity in the range of 66-142 mg∙dm-3 CaCO3 ; chloride content in the range of 19-47 mg/dm3 Cl-; content of biogenic compounds, ie: nitrites in the range of 0.02-0.36 mg∙dm-3 N-NO2 - ; nitrates in the range of 0.05 - 4,9 mg∙dm-3 N-NO3 - ; ammonium ion in the range of 0.04-0.94 mg∙dm-3 N-NH4 + ; the content of orthophosphate in the range of 0.11-1,56 mg∙dm-3 P-PO4 3-. The content of metals, i.e. manganese Mn, Fe iron, was characterized by high variability depending on the location of the sampling site (Mn manganese in the range of 0.006-0.22 mg∙dm-3, Fe iron in the range of 0.02-0.28 mg∙dm-3, potassium K in the range of 10-13 mg∙dm-3). In all analyzed samples, the presence of copper Cu, nickel Ni and zinc Zn was not detected. The quality of surface waters of the Ostrzeszów commune, in addition to natural hydrological factors, is affected by areas covered by agricultural activity and the evident lack of developed sewerage system in the analyzed sampling regions. The research carried out at the turn of the year showed that the use of artificial and natural fertilizers in cultivated areas contributed to the increase in the content of biogenic and mineral substances in surface.
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.