Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 21

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  sands
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
EN
Purpose: The paper presents an experimental and numerical study to evaluate the bearing capacity of unskirted, singly and doubly skirted irregular pentagonal footings on different sands (S1, S2, S3) at a relative density of 30 %. The skirt depth of the footing was varied from 0.0B to 1.5B (B is the width of the square footing). Design/methodology/approach: The experimental and numerical study of the singly and doubly skirted irregular pentagonal footing resting on sands was modelled in a test tank and Plaxis 3D software respectively. Findings: The results of this study reveal that the bearing capacity was higher for the skirted irregular pentagonal footings on sand S3 followed by sand S2 and S1. The lowest percentage improvement for the singly skirted footing on sand S3 was 18.51% at a Ds/B = 0.25 whereas the highest improvement was 90.81% at a Ds/B = 1.50 for the singly skirted footing on sand S2. The highest percentage improvement for the doubly skirted footing on sand S2 was 95.13% at a Ds/B = 1.5 whereas the lowest improvement was 23.70% at a Ds/B = 0.25 the doubly skirted footing on sand S3. The results further revealed that the numerically obtained bearing capacity was marginally higher in comparison to the one obtained experimentally for the footings on all sands. Further, the experimental results validated the results obtained numerically with an average deviation of 8%. The percentage improvement in the bearing capacity was higher for the irregular pentagonal footing resting on sand S2 in comparison to sand S3 and S1. The settlement response of the irregular pentagonal footings is unchanged by increasing the number of elements beyond 7700. Both the experimental and numerical studies revealed a linear elastic behaviour at Ds = 0.5B, while the experimentally obtained pressure-settlement ratio plot shows a clear failure at Ds= 1B and 1.5B. Research limitations/implications: The results presented in this paper were based on the experimental and numerical study conducted on small scale model footings. However, for the actual footings, further study is recommended using full-scale field size footings to generalize the results. Originality/value: No experimental and numerical studies on singly and doubly skirted irregular pentagonal footings were conducted so far. Hence, an attempt was made in this article to predict the bearing capacity of these footings experimentally and using Plaxis 3D respectively.
PL
Strefa środkowa złóż żwirów i piasków obejmuje środkową i południową część Niżu Polskiego, do której zaliczono 6 województw. Spośród trzech stref jest największa powierzchniowo (44,3% powierzchni kraju) i ludnościowo (43,7% ludności), jednak udokumentowane zasoby żwirów i piasków w tej strefie są najmniejsze i wynoszą 26,7% krajowych zasobów bilansowych i 27,5% zasobów przemysłowych. Udział wydobycia tej strefy w wydobyciu krajowym w 2018 r. wyniósł 28,4%.
3
Content available remote The vegetation of sands in the Chernihiv city (Ukraine)
EN
The vegetation of the Chernihiv city sands (natural and technogenic origin) has rather high syntaxonomic diversity (17 associations and 5 initial communities) and the ruderal phytocoenoses prevail. Natural phytocenoses are represented to a small extent (Cyperetum flavescentis Koch 1926, Dichostylidi–Helochloetum alopecuroidis (Timar 1950) Pietsch 1973, Artemisia scoparia–Dianthus borbasii community, Kochietum arenariae Fijalk 1978). Synanthropic psammophytes species communities that are more resistant to anthropogenic influence, are formed under urban conditions. The ecological range of vegetation of sandy alluvia varies from xerophytic phytocoenoses in mineral-poor sand (Kochietum arenariae) to the communities, which indicate waterlogged areas with increased mineralization of water and saline bottom sediments (Typhetum laxmannii Nedulcu 1968). It is possible to observe the adventization and apophization of sand vegetation, one of the indicators of which is the rupture of coenotic connections between the species of the community. These phenomena indicate that the process of synanthropization of the vegetation cover of the city keeps intensifying, and first of all, occurs in places of newly formed technogenic ecotopes.
EN
The Brown Coal Research Institute started the solving of the research project based on the optimisation of the shape and material of ground and mining machines in 2018. This research is necessary for increasing of efficiency of mining process in conditions of the Most Basin. The very important part of the research was the geological characteristic of the Most Basin main mining localities. Evaluation of the geological situation of the Bílina, Vršany and Libouš mines (mining of the overburden rocks in the ČSA mine finished) is the first stage of the solving of the project described in this article. The occurrence of sandy strata and the parameters of hard rocks are the most important parameters. The most important used laboratory analyses were the content of crystalline quartz, content of siderite, content of calcite and compressive strength. The location of the overburden cuts with similar mining conditions in different mining localities, very important for need of future research, is described in the end of this article.
EN
Natural aggregates are the basic group of extracted minerals. In Poland, their share in the extraction of solid minerals over 30 years (1989–2018) increased from about 24% to 54%. Current aggregate production is about 300 million Mg and in 2019 it will probably exceed the record volume of 2011 – over 330 million Mg. In the extraction and production of aggregates in Poland, there is a decisive preponderance of gravel and sand aggregates – their share in the total production of natural aggregates amounts to 70–75%. The remaining part consists of crushed-stone aggregates produced from compact and moderately compact rocks of magma origin (basalts, granites, gabbro and diabases, melaphyres, porphyry, syenites, etc.), sedimentary rocks (dolomites, limestones, sandstones, etc.), and metamorphic rocks (amphibolites, migamatites, gneisses, serpentinites, etc.). A gradual deterioration in the quality of the raw material base of gravel and sands as well as a simultaneous increase in the demand of the construction industry for the best quality thick aggregate fractions (5/8mm, 8/11, etc.) has a significant impact on the rise in the amount of hard to sell and unsalable (waste) fractions of aggregates produced in Poland. This applies especially to gravel and sand aggregates in whose deposit the share of fine fractions (below 2 mm) is systematically increasing, while the demand for them in the construction sector is limited and they are often treated as useless (waste) material. Since it is practically unknown what is the production and consumption of these aggregates, an attempt was made to assess the amount of extracted and produced sand and gravel fractions of natural aggregates in Poland. The deficit of natural aggregates in many countries and regions as well as the limited aggregate resources in Poland and increasing difficulties in obtaining licenses for their extraction indicate the need for selective storage of sand aggregate assortments instead of “melting” them in post-mining excavation pits. The presented research results should contribute to the development of more accurate market forecasts regarding the demand for and production of natural aggregates in Poland and in individual regions, especially when it comes to gravel and sand aggregates, including also fine fractions.
PL
Kruszywa naturalne są podstawową grupą wydobywanych kopalin. W Polsce ich udział w wydobyciu kopalin stałych w ciągu 30 lat (1989–2018) zwiększył się z ok. 24 do 54%. Obecne wydobycie kruszyw wynosi około 300 mln Mg i w 2019 r prawdopodobnie przekroczy rekordową wielkość z roku 2011 – ponad 330 mln Mg. W wydobyciu i produkcji kruszyw w Polsce zdecydowana przewagę mają kruszywa żwirowo- piaskowe, ich udział w produkcji kruszyw naturalnych ogółem stanowi 70–75%. Pozostałą część stanowią kruszywa łamane produkowane ze skał zwięzłych i średnio zwięzłych pochodzenia magmowego (bazalty, granity, gabra-diabazy, melafiry, porfiry, sjenity i in.), osadowego (dolomity, wapienie, piaskowce i in.) i metamorficznego (amfibolity, migmatyty, gnejsy, serpentynity i in.). Stopniowe pogarszanie się jakości bazy surowcowej żwirów i piasków i równocześnie wzrost zapotrzebowania budownictwa na najlepsze jakościowo grube frakcje kruszyw (5/8mm, 8/11, itd.), ma duży wpływ na wzrost frakcji trudno zbywalnych i niezbywalnych (odpadowych) produkowanych kruszyw. Dotyczy to szczególnie kruszyw żwirowo – piaskowych w zasobach których systematycznie wzrasta udział frakcji drobnych (poniżej 2 mm), na które jest ograniczone zapotrzebowanie budownictwa i często traktowane są jako materiał nieużyteczny (odpadowy). Ponieważ praktycznie nie wiadomo jaka jest produkcja i zużycie tych kruszyw podjęto próbę oceny w skali kraju i poszczególnych regionów (województw, stref regionalnych) ilości wydobywanych i produkowanych frakcji piaskowych i żwirowych kruszyw naturalnych w Polsce. Deficyt kruszyw naturalnych w wielu krajach i regionach oraz ograniczone zasoby kruszyw w Polsce i coraz większe trudności z uzyskaniem koncesji na ich wydobycie wskazują na potrzebę selektywnego składowania piaskowych asortymentów kruszyw zamiast ich „topienia” w wyrobiskach poeksploatacyjnych. Wyniki badań powinny przyczynić się do opracowania w następnych latach dokładniejszych prognoz rynkowych zapotrzebowania i produkcji w Polsce i w poszczególnych regionach kruszyw naturalnych w tym szczególnie kruszyw żwirowo – piaskowych z uwzględnieniem również frakcji drobnych.
PL
Piaski stanowią jeden z najpowszechniej występujących surowców mineralnych o różnorodnym zastosowaniu, a równocześnie są składnikiem gruntów. Pod względem petrograficznym jest to luźna skała osadowa złożona z ziaren mineralnych lub okruchów skał generalnie (zwyczajowo) mieszczących się w interwale o wymiarach od 0,01 do 2,0 mm [1], o frakcjach drobniejszych od żwirów, a „grubszych” od pyłów.
EN
Sand is one of the most commonly occurring mineral resource of various applications, and at the same time it is a component of soils. In terms of petrography sand is a granular sedimentary rock composed of mineral grains or rock particles generally (commonly) within the size range of 0.01 mm to 2.0 mm [1], of fractions finer than gravel and coarser than silt.
7
Content available Deep compaction control of sandy soils
EN
Vibroflotation, vibratory compaction, micro-blasting or heavy tamping are typical improvement methods for the cohesionless deposits of high thickness. The complex mechanism of deep soil compaction is related to void ratio decrease with grain rear-rangements, lateral stress increase, prestressing effect of certain number of load cycles, water pressure dissipation, aging and other effects. Calibration chamber based interpretation of CPTU/DMT can be used to take into account vertical and horizontal stress and void ratio effects. Some examples of interpretation of soundings in pre-treated and compacted sands are given. Some acceptance criteria for compaction control are discussed. The improvement factors are analysed including the normalised approach based on the soil behaviour type index.
PL
W pracy tej przedstawiono aktualny stan badań, tworzenia i wykorzystania złóż antropogenicznych w dwóch istniejących wielkopolskich kopalniach węgla brunatnego, tj. PAK KWB Konin S.A. i PAK KWB Adamów S.A. Oczywiście w złożach antropogenicznych składowano tzw. kopaliny towarzyszące, które wydobyto przy okazji eksploatacji węgla brunatnego będącego kopaliną główną. Badaniom poddano tylko te złoża antropogeniczne, w których zgromadzono kopaliny w ilości wyrażonej w tysiącach metrów sześciennych. W kopalni Konin są to następujące złoża antropogeniczne: Honoratka, Kleczew i Bilczew. W złożu Honoratka odłożono neogeńskie iły i piaski, a w złożu Kleczew wyłącznie neogeńskie iły. Kopaliny z obu wymienionych złóż służą do produkcji ceramiki budowlanej w cegielni ,,Honoratka-Wienerberger”. Z kolei w złożu Bilczew odłożono czwartorzędowe piaski, które obecnie nie są wykorzystywane. W przypadku kopalni Adamów można mówić o dwóch małych złożach antropogenicznych, tj. Janiszew i Władysławów. W złożu Janiszew znajdują się iły neogeńskie, które do 2007 roku wykorzystywała cegielnia w Wieleninie. Natomiast w złożu Władysławów odłożono czwartorzędowe piaski i żwiry. W czasie prowadzenia badań terenowych, we wrześniu 2012 roku, złoże to było eksploatowane. Łącznie w złożach antropogenicznych w kopalni Konin znajduje się ponad 3,36 mln m3 iłów i 0,64 mln m3 piasków neogeńskich, a także 0,7 mln m3 piasków czwartorzędowych. Natomiast w kopalni Adamów, w sąsiedztwie odkrywek, zgromadzono ponad 18 tys. m3 iłów neogeńskich i mniej niż 12 tys. m3 czwartorzędowych piasków i żwirów. Dlatego ze względu na duże zasoby kopalin towarzyszących zaleca się tworzenie złóż antropogenicznych przez kopalnie węgla brunatnego. Niemniej jednak powinien zostać uregulowany ich status prawny oraz stworzone odpowiednie zachęty finansowe.
EN
This paper presents the current state of the formation and use of anthropogenic mineral deposits in both of the existing Wielkopolska lignite mines PAK Konin Lignite Mine JSC and PAK Adamów Lignite Mine JSC. The so-called accompanying mineral commodities, being exploited by way of lignite extraction, have been stored in anthropogenic mineral deposits. This study involved only the anthropogenic deposits, which collected accompanying minerals in amounts expressed in thousands of cubic meters. In the Konin lignite mine, anthropogenic mineral deposits are as follows: Honoratka, Kleczew, and Bilczew. Both Neogene clays and sands accumulated in the Honoratka deposit, while in the Kleczew deposit only Neogene clays can be found. Minerals from both of these deposits are used for the production of building ceramics in the brickyard “Honoratka-Wienerberger”. Currently, in the deposit Bilczew the Quaternary sands are not used. The Adamów lignite mine features two small anthropogenic deposits Janiszew and Władysławów. In the Janiszew deposit, Neogene clays have been identified which, until 2007, were used by the brickyard in Wielenin. However, in the Władysławów deposit the Quaternary sands and gravels are present. During the field research for this study (in September 2012), the Władysławów deposit was undergoing exploitation. In total, more than 3.36 million cubic meters of Neogene clays and 0.64 million cubic meters of Neogene sands were indicated. In addition, 0.7 million cubic meters of Quaternary sands were present in anthropogenic deposits in the Konin lignite mine. In contrast, the Adamów lignite mine has only collected some 18,000 cubic meters of Neogene clays and less than 12,000 cubic meters of Quaternary sands and gravels. Due to the large reserves of accompanying minerals, this study has concluded that it is recommendable to build anthropogenic mineral deposits by the lignite mines. Nevertheless, the mineral deposits legal status should be regulated and appropriate financial incentives established.
EN
The problem of dilation is discussed in the context of classical Cam-Clay model, which was developed on the basis of a specific assumption regarding the plastic work. This assumption leads to a special form of the dilation function, from which a shape of yield function is derived. The above mentioned assumption is compared with the results of the triaxial tests, performed on the model “Skarpa” sand. It is shown that the Cam-Clay approach is not realistic, as it is based on the assumption which is not consistent with experimental data. Some general considerations and discussion of this problem are also presented.
EN
The aim of the study was to analyze the loss of filtration stability of fine desert sands due to the air flow caused by temperature difference. The loss of stability induces the effect of so called “quick sands”. Therefore, the calculations of air filtration through the loose sand medium in dry desert climate are presented. FlexPDE v.6. software was used for numerical calculation based on FEM.
11
Content available remote Moduł ścinania gruntu sypkiego przy małych naprężeniach
PL
Przeanalizowano problem modułu ścinania piasku przy małych naprężeniach, jak te występujące w badaniach warstwy gruntu na stole sejsmicznym. Wstępne obliczenia osiadań takiej warstwy, dla wartości modułu ścinania przyjętej z badań gruntu przy znacznie wyższych naprężeniach, doprowadziły do wyniku znacznie niższego niż pomierzone osiadania. W związku z tym zapytano, jaki powinien być moduł ścinania, aby uzyskać zgodność przewidywań teoretycznych z doświadczeniem? Okazało się, że ten moduł powinien być przynajmniej o rząd wielkości mniejszy od wartości przyjętej do wstępnych obliczeń. Problemu, jakim jest model ścinania piasku przy małych naprężeniach, nie rozstrzygnęły również przedstawione w pracy, wstępne wyniki badań prędkości propagacji fali sejsmicznej w próbce gruntu, umieszczonej w aparacie trójosiowym.
EN
The problem of shear modulus of sand at small stress level corresponding to that occurring in the shaking table tests of sandy layer is analysed. Calculated settlements of such layer for shear modulus determined at significantly higher stresses appeared to be much lower than measured ones in the experiments. Estimated shear modulus based on back analysis was at least one order lower than that assumed in primary calculations. Even additional experiments determining shear modulus from the measurement of seismic wave velocity by bender elements did not solve this problem.
EN
In the study the morphology of Noteć-Warta Parolina (streamway) in the vicinity of Osiek upon Noteć and lithology of floodplain nearby the archaeological site in Żuławka Mała are presented. The genesis of identified forms i also show. The attempt of the age determination of the flooded dune in floodplain biogenic deposits is given
13
Content available remote Transport kruszyw jako intensyfikacja przewozów towarowych na Dolnym Śląsku
PL
Dolny Śląsk jest rezerwuarem wydobywczym surowców skalnych dla całego kraju. Wzrost zapotrzebowania na kruszywa spowodował pogłębienie się negatywnych zjawisk towarzyszących przewozowi kopalin samochodami ciężarowymi. W artykule scharakteryzowano kopalnie o największej wielkości wydobycia surowców skalnych w skali regionu. Przedstawiono praktykowane sposoby transportu urobku z pogłębieniem charakterystyk wywozów koleją. Wskazano na duży potencjał i możliwości większego wykorzystania sieci kolejowej w przewozach kruszyw, przy jednoczesnym odciążeniu systemu dróg samochodowych ruchem ciężkich pojazdów z surowcami skalnymi. Podano przykłady kilku nieczynnych linii kolejowych, które po rewitalizacji i wznowieniu przewozów mogłyby pełnić istotną rolę w transporcie kruszyw.
EN
The Lower Silesia is a place where mining of rocky materials, important for the country, is concentrated. The growing demand of aggregates has caused enforcement of negative events associated with road transport of aggregates. The mines of the highest volume of rocky materials production have been characterised. The ways of rocky materials transportation, in particular by railway transport, have been presented. The large potential and the possibilities of more extensive railway transport use for rocky materials conveyance and giving, by the way, the possibility to deload road transport system from trucks with rocky materials have been discussed. Some examples of closed railway lines that after reconstruction could be used to transport rocky material have been given.
14
Content available Osiadania stóp fundamentowych na piaskach
PL
W pracy przedstawiono zagadnienie osiadań stóp fundamentowych na piaskach. Wartości osiadań oszacowano stosując wzory otrzymane z teorii sprężystości, przyjmując wartości modułu sprężystości z normy PN-81/B-03020 i otrzymane teoretycznie. Dla piasków kwarcowych moduł sprężystości zależy od wskaźnika porowatości (stopnia zagęszczenia) i poziomu naprężeń. Norma PN-81/B-03020 nie uwzględnia zależności modułu sprężystości od poziomu naprężeń (wielkości stopy). Otrzymane osiadania stóp odpowiadające wartościom teoretycznym modułu sprężystości są znacząco niższe od wartości odpowiadających wartościom normowym modułów dla dużych stóp fundamentowych posadowionych na średnich i grubych piaskach w stanie luźnym oraz średnio zagęszczonym. Stosując inżynierskie sposoby obliczeń osiadań stóp bardziej realne wartości otrzymamy określając moduły sprężystości piasków teoretycznie niż stosując wartości normowe.
EN
This paper aim to present the problem of pad footing settlement on sands. Using the empirical procedure, the settlement of pad footing is a function of Young's modulus. In this paper two values of Young's modulus are used, one value is taken from PN-81/B-03020 and the other one is obtained from theoretical equation. The value of Young's modulus obtained from the theoretical equation is a function of void ratio (e) and the level of stress (size of foundation). The value of Young's modulus shown in PN-81/B-03020 is a function of density index (ID), but is independent of stress level. This paper shows that settlement of pad footing on sand is much less if theoretical value of Young's modulus is used in calculation, especially for a big pad footing on loose or medium compacted coarse and medium sands. So, if theoretical value of Young's modulus is used, the calculated value of pad footing settlement is more realistic.
PL
W niniejszym artykule opisano wyniki badań zawartości metali ciężkich w próbkach gleb z głębokości 0,3 m i 2,0 m, z terenów leśnych Międzyrzecza Warty i Noteci. Na uwagę zasługuje fakt, że badania wykonano na 142 próbkach pobranych z 72 miejsc na odcinku 34 km. Badany obszar jest niezabudowany oraz niezagospodarowany rolniczo i przemysłowo, o niewielkim wpływie oddziaływania antropogenicznego. Wyniki badań mogą wskazywać tło geochemiczne zawartości metali ciężkich w glebach, terenów leśnych uważanych za niezanieczyszczone.
EN
This paper reports results of investigation of heavy metals concentrations in soil samples collected from forest soils at the depths of 0.3 and 2.0 m, in the interfluvial terrain between the rivers Warta and Noteć The 142 samples were collected from evenly distributed sites along a 20 km forest section unspoiled by human activity. The results may be useful as geochemical background of heavy metal concentration in the natural forests unpolluted soils.
EN
A series of cone penetration tests with standard cone and mini-cone were performed in the calibration chamber at Gdańsk University of Technology. Medium size, double wall chamber permits full control of stress and strain acting on the soil mass. The calibration chamber houses cylindrical soil sample 53 cm in diameter and 100 cm high. Lateral and vertical stresses, as well as strain conditions can be applied independently. The results of pushed-in model piles of small diameter, dilatometer tests, standard cone and mini CPT probe were analysed to determine size and boundary effects in penetration testing for calibration chamber and model sand. Free field values of cone resistance, independent of size and boundary effects, are proposed for Lubiatowo sand.
PL
W artykule przedstawiono wstępne badania i koncepcje rozwiązań, których podstawową istotą jest recykling renaturalizacyjny wód powierzchniowych. W większości zakładów komunalnych produkujących wodę dla zaopatrzenia miast i wsi pobiera się z zasobów powierzchniowych, następnie poddaje się uzdatnianiu w procesach biochemicznych. Przedstawiona koncepcja renaturalizacji wód powierzchniowych oparta jest na wykorzystaniu filtracji przez utwory geologiczne pozyskiwane z kopalń odkrywkowych. Surowce naturalne takie jak: kreda jeziorna, piaski węglowe w niewielkim stopniu lub w ogóle nie były stosowane do renaturalizacji wód, mimo ich znacznych zasobów występujących w kopalniach odkrywkowych.
EN
The article presents initial research and concepts of solutions whose primary issue is renaturalizing recycling of surface water. In most municipal producing water of cities and villages the water is taken from surface resources, and then biochemically treated. The present concept of surface water renaturalization is based on the application of filtering through geological formations from opencast mines. Natural resources such as: lacustrine chalk or sublignite sands were not used for water renaturalization entirely or to a slight extent although their considerable resources can be found in opencast mines.
PL
Przedstawiono wyniki badań w skali wielkolaboratoryjnej i przemysłowej, klasyfikacji w hydrocyklonie, produktów kwaśnoneutralnego ługowania spieków blendowych. Określono optymalne parametry klasyfikacji, uzyskując wysokie wskaźniki rozdziału i oczekiwaną granulację i skład chemiczny produktów klasyfikacji.
EN
The authors present investigation-results of great-laboratory and industrial scale. The optimal classification parameters were defined, at high indexes of distribution, expected granulation and chemical composition of the classification products.
EN
Detailed geologic studies in the Muszaki region enabled testing of lithologic analysis of sandy series for stratigraphic and palaeogeographic correlation. Significant variation in grain size, content of heavy minerals and roundness of quartz grains was found for sands of the plateau, erosive outliers and erosive terraces of the Middle Polish Glaciations (Saalian), as well as for outwash terraces of the Vistulian Glaciation.
PL
W trakcie prac geologiczno-zdjęciowych dla opracowania arkusza Muszaki Szczegółowej mapy geologicznej Polski w skali 1:50 000, rozpoznano ostańce erozyjne wyodrębnione z Wysoczyzny Nidzickiej z okresu zlodowaceń środkowopolskich. Pomiędzy ostańcami a wysoczyzną oraz wokół ostańców wyróżniono 6 poziomów tarasów sandrowych z deglacjacji ostatniego zlodowacenia. Tarasy I-III i VI są tarasami akumulacyjnymi, natomiast tarasy IV i V stanowią cokoły erozyjne, przykryte jedynie cienką i nieciągłą pokrywą sandrową. Zarówno ostańce erozyjne, jak i tarasy sandrowe są zbudowane z jednakowych makroskopowo piasków ze żwirami, o miąższości do ok. 80 m w ostańcach i do ponad 30 m na tarasach. Osady te zostały rozpoznane w profilach 7 wierceń badawczych (2 na ostańcach, 4 na tarasach i 1 na wysoczyźnie), gdzie zostały opróbowane, a próbki poddano badaniom laboratoryjnym. Dodatkowo wykonano kilkadziesiąt sond mechanicznych do głębokości 10-25 m, z których pobrano próbki piasków co 1 m. Duża różnorodność genetyczna i stratygraficzna osadów piaszczystych w bezpośrednio ze sobą sąsiadujących bardzo dobrze czytelnych formach przy szczegółowym rozpoznaniu stratygraficznym dawała wyjątkową szansę przetestowania przydatności badań litologicznych osadów piaszczystych dla wnioskowania stratygraficznego i paleogeograficznego. Dla 655 próbek z rozpoznanych serii piaszczystych zostały wykonane analizy uziarnienia, składu minerałów ciężkich, stopnia obtoczenia ziarn kwarcu oraz zawartości węglanu wapnia, Na podstawie badań litologicznych przeprowadzono analizę porównawczą serii piaszczystych w celu odróżnienia osadów budujących sąsiadujące ze sobą różne genetycznie i stratygraficznie formy. Celem tych badań było danie odpowiedzi na pytanie czy przy ogromnym zróżnicowaniu piaszczystych osadów plejstoceńskich jest możliwe uchwycenie przekonywających różnic lub podobieństwa. Badania te dały wyniki pozytywne. Porównanie zespołu cech litologicznym w ujęciu ilościowym pozwoliło z jednej strony stwierdzić podobieństwo serii piaszczystych budujących wysoczyznę, ostańce erozyjne z niej wyodrębnione oraz cokoły erozyjne im towarzyszące. Z drugiej strony stwierdzono pokrewieństwo serii piasków sandrowych budujących poszczególne tarasy akumulacyjne. W szczególności analizy składu minerałów ciężkich i stopnia obtoczenia ziarn kwarcu pozwoliły odróżnić osady wodnolodowcowe, o krótszym transporcie i bliższym związku z lądolodem, budujące ostańce i cokoły erozyjne, od osadów sandrowych, które podlegały droższemu transportowi. Odmienność ta jest czytelna mimo zróżnicowania facjalnego w obrębie osadów budujących ostańce i cokoły erozyjne, mimo zróżnicowania osadów budujących poszczególne tarasy sandrowe, jak również zróżnicowania w obrębie tych samych tarasów, co pozwoliło na wyróżnienie kilku stref przepływu wód sandrowych. Wyniki badań dostarczyły dodatkowych argumentów, które potwierdziły dokonane wcześniej ustalenia stratygraficzne i paleogeograficzne (W. Morawski, w druku a). Masyw Jastrzębiej Góry, dotychczas uważany za morene czołową z okresu ostatniego zlodowacenia (A. Mańkowska, W. Słowański, 1978), został zinterpretowany jako ostaniec erozyjny, podobnie jak ostaniec Złotych Gór. Ostańce te to prawdopodobnie moreny czołowe powstałe w stadiale mławy zlodowacenia warty. Tarasy IV i V wokół ostańców, uważane dotychczas za tarasy akumulacyjne z recesji ostatniego zlodowacenia (op. cit.), są cokołami erozyjnymi wyciętymi w osadach ostańców, jedynie z cienką pokrywą sandrową. Przedstawione wyniki badań mogą posłużyć do porównań ułatwiających interpretację paleogeograficzną i stratygraficzną piaszczystych poziomów międzymorenowych badanych w profilach wiertniczych.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.