Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 28

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  pine
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
EN
The aim of the study was to determine the variability of annual ring width, share of latewood, density and compression strength along the grain of “Tabórz” Scots pine wood (Pinus sylvestris L.). The wood samples for examination were obtained from three trunks of 260-year-old Scots pines felled in the Sosny Taborskie Nature Reserve. In total, 106 samples were obtained, with cross-sectional dimensions of 20 × 20 mm and a length of 30 mm along the grain. The mean values for all tested wood samples were as follows: annual ring width 1.28 mm, share of latewood 28.9%, wood density 0.487 g·cm-3, and compression strength 47.3 MPa. The least variability within trees was found for wood density and compressive strength along the grain. Very high positive correlation was found between wood density and compressive strength, and high positive correlations were found between share of latewood and wood density and between share of latewood and compressive strength. To the authors’ knowledge, the results presented here are the first empirical data published concerning the features of wood macrostructure, density and compression strength along the grain of the Tabórz Scots pine, the trunks of which are considered a valuable timber in Europe.
EN
In the paper, results of the kraft pulping of blends of birch or pine with hemp stalks or a hemp-woody core composed of 80% wood and 20% hemp fibrous raw materials are presented. The unbleached kraft pulps produced were then subjected to oxygen delignification and bleaching in order to obtain bleached kraft pulps. The research performed made it possible to compare the final yield and viscosity of the bleached kraft pulps from raw material blends with those of kraft pulps from birch and pine. The effect of replacing 1/5 of birch or pine with hemp fibrous raw materials on the content of individual fractions of fibres in the bleached pulps, the relative content of fines in them, the average length and width of fibres, its coarseness and the fibres’ deformation indices was also determined. From the study it follows that better effects of replacing a part of wood in the process of production of bleached kraft pulps are achieved with hemp stalks. Blends of wood with this fibrous raw material give a higher final yield of pulps, lower content of fines and higher average fibre length than using blends of wood and a hemp woody-core.
PL
W pracy określono wydajność mas celulozowych w procesie roztwarzania metodą siarczanową mieszanek drewna brzozowego i sosnowego z łodygami konopnymi i drewnikiem konopnym. Uzyskane masy celulozowe niebielone poddano następnie procesom delignifikacji tlenowej i bielenia w celu uzyskania mas w pełni wybielonych. Badania umożliwiły porównanie wydajności końcowej, a także lepkości uzyskanych bielonych mas celulozowych z tymi wskaźnikami bielonych mas brzozowej i sosnowej. Określono również wpływ zastąpienia 1/5 drewna surowcami konopnymi na skład frakcyjny bielonych mas celulozowych, względną zawartość w nich frakcji drobnej, a także długość i szerokość włókien oraz wskaźnik ciężaru jednostki długości włókna. Badania wykazały lepsze efekty zastąpienia drewna łodygami konopnymi. Przerób mieszanek drewna z tym surowcem konopnym umożliwił bowiem uzyskanie wyższej wydajności bielonych mas celulozowych, niższej zawartości w nich frakcji drobnej i wyższej średniej długości włókien w porównaniu z tymi wskaźnikami bielonych mas celulozowych z mieszanek drewna brzozy i sosny z drewnikiem konopnym.
PL
Celem pracy było zbadanie całkowitej zawartości cynku przy użyciu atomowej spektrometrii absorpcyjnej i jonów ołowiu przy użyciu anodowej woltamperometrii stripingowej w igłach sosny. Próbki pobrano z trzech różnych obszarów województwa małopolskiego: Krakowa, Ptaszkowej i Olkusza. W niniejszej pracy sprawdzono jak przemysł i zanieczyszczenia danego obszaru wpływają na akumulację metali ciężkich w szpilkach sosny zwyczajnej. Zawartość cynku we wszystkich próbkach była powyżej wartości minimalnej 20 ppm i jednocześnie nie przekroczyła ona wartości krytycznej 300 ppm. W przypadku ołowiu uzyskane wartości nie przekroczyły 30 ppm. Zarówno dla cynku, jak i ołowiu, najwyższe stężenie osiągnięto w próbkach pochodzących z obszaru Olkusza, a najniższe z obszaru Ptaszkowej. Zgodnie z przewidywaniami zawartość tych pierwiastków wzrastała wraz z poziomem uprzemysłowienia obszaru, z którego próbka została pobrana.
EN
The purpose of this paper was to determine concentrations of zinc by the use of atomic absorption spectrometry and lead ions by anodic stripping voltammetry in Scots pine's needles. The samples were collected from three different areas placed in Lesser Poland: Kraków, Ptaszkowa and Olkusz. The influence of industry and pollution of the area on the accumulation of heavy metals in Scots pine's needles was tested in this paper. Concentration of zinc was above the minimum value of 20 ppm and below the critical value of 300 ppm in all the samples. Concentration of lead was below 30 ppm. For both, zinc and lead, the highest concentration was determined in the samples collected from Olkusz and the lowest was from Ptaszkowa. As expected, the concentration of both elements increased with the increase of the industrialization level of the area from which the sample was collected.
PL
Wśród roślin iglastych sosny wyróżniają się wysoką odpornością na upał, suszę oraz zanieczyszczenie powietrza i jeśli tylko nie są narażone na działanie aerozolu solnego, dobrze rosną także na terenach miejskich.
EN
This study reports the variation of tree-ring widths and annual variation of concentration of metals (Na, Mg, Fe, Ni, Cu, Zn, Pb) in pine growing nearby chemical factories. The conifers (Pinus silvestris L.) investigated in this study covered the time span from 1920s to 2010 AD. Tree-ring widths were measured, dated and rechecked using the COFECHA. Radial trace-element profiles were determined by Laser Ablation Inductively Coupled Plasma Mass Spectrometry. The combined usage of tree ring width and chemical composition of wood provides historic records of anthropogenic impact on the environment and allows identifying the behavior adaptation of trees to the pollution. Data of pine tree cores collected from the sites nearby chemical factories show increasing levels of pollution linked to the increasing of industrial activities in Poland and subsequent dust fallout around the site. This study evidences that tree rings can be used as archives of past environmental contamination.
EN
The main aims of these studies were dendrochronological and mass spectrometric analysis of the impact of climate on tree rings width and stable isotopes composition in pine (Pinus sylvestris L.). The conifers were growing in the vicinity of chemical and nitrogen factories in Kędzierzyn-Koźle (Poland) in the period of time from 1920s to 2012 AD. The combined usage of tree ring width and isotopic composition data provides historic records of the environment changes. These data allows identifying the behavior adaptation of pine growing under pollution stress to climate changes. The incremental rhythm of the studied pine populations was not identical, probably due to their different sensitivities to some climatic factors. This study evidences that the isotopic records in tree-rings α-cellulose may be sensitive bio-indicators of the way that the components of air and water may be changed by the trees in response to the climate changes and anthropogenic effects. The water use efficiency may be strongly correlated with variability of the surface temperature that may be due to increase of CO2 emission.
7
Content available Struktura drewna konstrukcyjnego
PL
Drewno to priorytetowy surowiec dla przemysłu celulozowego i energetycznego. Źródłem surowcowym są lasy. Powierzchnia lasów w Polsce, z roku na rok, nieustannie wzrasta. Wzrost lesistości od roku 1945 wynosi 8,4%. Przyrost ten jest wynikiem zalesiania gruntów użytkowanych przez rolnictwo i nieużytków [1]. W monografii przedstawiono budowę mikroskopową i makroskopową drewna sosny zwyczajnej Pinus sylvestris L., pochodzącej z czterech wybranych krain przyrodniczoleśnych Polski: Kraina A - Mazowiecko – Podlaska Kraina Przyrodniczo – Leśna (Nadleśnictwo Garwolin), Kraina B - Małopolska Kraina Przyrodniczo – Leśna (Nadleśnictwo Przedbórz), Kraina C - Śląska Kraina Przyrodniczo – Leśna (Nadleśnictwo Kędzierzyn Koźle), Kraina D - Karpacka Kraina Przyrodniczo – Leśna (Nadleśnictwo Piwniczna). Ukazano strukturę mikroskopową jodły pospolitej Abies alba Mill, modrzewia europejskiego Larix decidua Mill. pochodzącego z zabytkowego obiektu wybudowanego w 1860 r., sosny zwyczajnej Pinus sylvestris L. poddanej 5 - letnim wpływom atmosferycznym oraz degradacji biologicznej. Określono przyrosty roczne, biel i twardziel, pęcherze i wycieki żywiczne oraz promienie łykodrzewne. Zaprezentowano właściwości rozpoznawcze wybranych rodzajów drewna iglastego, w szczególności zabarwienie twardzieli, szerokość przyrostów rocznych, udział bielu i twardzieli, obecność przewodów żywicznych, przejście z drewna wczesnego do późnego czy strukturę sęka. Dodatkowo scharakteryzowano takie gatunki drzew, jak sosna zwyczajna Pinus sylvestris L., świerk pospolity Picea abies Karst., modrzew europejski Larix decidua Mill., jodła pospolita Abies alba Mill., daglezja zielona Pseudotsuga menziesii Franco [1-2].
EN
Wood is a basic raw material for paper and pulp industry, and also in power generation. Wood supplies are provided by forests. In Poland, the area of forests continues to increase annually. Since 1945, forest cover has grown by 8.4%. The increment results from afforestation of the land with former agricultural use, and of uncultivated land [1]. In the monograph, the micro- and macroscopic structure of wood from pine Pinus sylvestris L. was presented. The wood originated from four selected nature-forest areas of Poland, namely Area A - Mazowiecko – Podlaska Nature-Forest Area (Garwolin Forest Inspectorate), Area B - Małopolska Nature-Forest Area (Przedbórz Forest Inspectorate), Area C - Śląska Nature-Forest Area (Kędzierzyn Koźle Forest Inspectorate), Area D - Karpacka Nature-Forest Area (Piwniczna Forest Inspectorate). Wood microscopic structure analysis was performed for the following conifer species: silver fir Abies alba Mill, European larch Larix decidua Mill., the wood of which was obtained from a historical structure built in 1860, and pine Pinus sylvestris L., the wood of which was exposed to atmospheric conditions and biological degradation for a 5 – year period. The following features were specified: annual rings, sapwood and heartwood, resin pockets and leaks, and also medullary rays. The distinctive properties of selected coniferous wood species were presented, including heartwood colour, the width of annual rings, sapwood and heartwood content, the occurrence of resin ducts, transition from earlywood to latewood, and also knot structure. Additionally, the characteristics of the wood of the following species were provided: pine Pinus sylvestris L., spruce Picea abies Karst., European larch Larix decidua Mill., silver fir Abies alba Mill., Douglas fir Pseudotsuga menziesii Franco [1-2].
EN
Pinewood (Pinus sylvestris L.) was thermally modified at temperatures of 160ºC and 200ºC for 2, 6 and 10 hour periods, respectively. The severe conditions of the heat treatment resulted in decreased mechanical properties (compressive strength and modulus of elasticity) and a decrease in the degree of cellulose polymerization. A comparison of selected mechanical properties and the degree of cellulose polymerization indicated that there was a relationship between them and the temperature and duration of the heat treatment.
EN
This paper presents the results of measurements of wood macrostructure parameters and wood density in dominant trees of Scots pine, Norway spruce, and European larch, originating from an even-aged stand, therefore growing on identical sites and in identical climatic conditions. The influence of the cambial age of annual rings and the cross-section area on the measured features was determined in this study. The measurements of macrostructural parameters were taken using an image analyser. Basic density was determined on samples containing three annual rings. In the analysed species the widths of annual rings demonstrated significant differences in the first 50 years of tree growth. The smallest widths of annual rings throughout the whole period of tree growth were observed in the case of spruce wood. The latewood share, analysed within 25-year increment zones, demonstrated statistically significant differentiation between tested species in all selected zones of the cross-section. For each of the tested species the lowest shares were observed for juvenile wood. The lowest density values were observed, therefore, in this zone. In the mature wood of larch and pine an approximate 20% increase in the density was observed and furthermore, all the way to the circumference, density showed slight fluctuations. In the case of spruce wood, the values of density within the analysed zone increased towards the circumference. Accordingly, larch wood and pine wood were characterised by greater uniformity of properties, compared to spruce wood. This observation has important practical implications, because density is a determinant of many properties that influence the technical quality of wood.
EN
Selected physical properties of Scots pine seeds harvested from five plantations in north-eastern Poland were determined. Seed color was determined in a sensory analysis, and seeds were classified into one of four color groups: black, brown, gray or other. The results of measurements were used to calculate indicators of seed weight and seeds’ frictional and geometric properties. Physical attributes and indicators were compared by one-way analysis of variance, correlation analysis and linear regression analysis. The average values of physical properties and indicators characterizing seeds from different color groups were determined at: critical transport velocity - from 7.0 to 7.1 m • s-1, thickness - from 1.48 to 1.50 mm, width - from 2.51 to 2.54 mm, length - from 4.32 to 4.46 mm, angle of sliding friction - from 29.1 to 29.8o, weight - from 6.4 to 6.7 mg, coefficient of sliding friction - from 0.56 to 0.58, arithmetic mean diameter - from 2.77 to 2.82 mm, geometric mean diameter - from 2.52 to 2.55 mm, aspect ratio - from 56.91 to 58.64%, sphericity index - from 57.44 to 58.69%, specific weight - from 2.51 to 2.60 g • m-1, volume - from 7.90 to 8.24 mm3 and density - from 0.80 to 0.82 g • cm-3. Selected color groups differed only in length, aspect ratio and sphericity index. Seed weight was most highly correlated with the remaining attributes, and the highest value of the correlation coefficient and the equation with the highest value of the coefficient of determination were reported for the correlation between seed weight and thickness.
11
Content available remote Eco-Flame Retardants : kinetics and mechanism of combustion
EN
The present study is focused on development of environmentally friendly intumes-cent/char forming coatings for wood and polymeric materials. For this purpose we have developed the method of oxidation of raw materials: polysaccharides, seeds and lignin by oxygen in the presence of a catalyst. The main products of oxidation of such substrates are the salts of polyoxyand polyphenoxy acids. The efficiency of fireproofing action of novel surface protecting intumescent coating for wood and polymeric materials based on modified renewable raw materials was studied. Flammability tests of wood and polymer samples treated by oxidized raw materials confirm their high-performance in fire protection.
PL
W leśnictwie komposty stanowią szczególny rodzaj nawozów, które wykorzystuje się w nawożeniu gleb, głównie lekkich. Ich zadanie polega przede wszystkim na poprawie właściwości tych gleb. Jednym z odpadów wykorzystywanych w produkcji kompostów jest kora, głównie sosnowa, która charakteryzuje się między innym małą zawartością azotu. Z tego względu konieczny jest dodatek tego składnika, niezależnie od źródła pochodzenia. Może to być azot mineralny, np. mocznik czy saletra amonowa, jak i organiczny (pomiot kurzy, obornik, itp.). Mając na uwadze realia ekonomiczne, często źródłem azotu są rośliny lub ich mieszanki. W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące kompostowania kory sosnowej (4 m3) z dodatkiem zielonej masy roślin (seradela, gryka, peluszka i wyka). Masa dodanej mieszanki wynosiła 2,0 i 3,5 Mgźpryzma-1). Jednym z obiektów była sama kora oraz kora z dodatkiem mocznika. Stwierdzono istotne różnice w wartościach badanych parametrów, przy czym wpływ każdego z czynników był zróżnicowany na wielkość i dynamikę tych zmian. Zawartość suchej masy determinowana była głównie czynnikiem czasu (F=849,9xx), materia organiczna - składem pryzm (F=713,20xx), podobnie jak i zawartość azotu ogólnego (F0.01=146,61). Stwierdzono, że straty azotu ogólnego były największe w kompostach z masą roślinną, głównie w końcowym okresie kompostowania.
EN
In forestry, composts constitute a special kind of fertilizers which are used, primarily, for the fertilization of light soils. Their role consists, first of all, in the improvement of properties of these soils. One of the by-products used for compost production is bark, especially, pine bark which is characterized, among others, by low nitrogen content. For that reason, irrespective of its origin, nitrogen supplementation is necessary. It can be added in the form of mineral, for example urea or ammonium nitrate or organic nitrogen (chicken faeces, farmyard manure, etc.). Bearing in mind economic realities, frequently, plants and their mixtures are often used as sources of nitrogen. This study presents results of investigations regarding composting of pine bark (4 m3) supplemented with plant green material (serradella, buckwheat, field pea and vetch). The mass of the added mixture plant material amounted to 2.0 and 3.5 Mgźheap-1, respectively. One of the experimental treatments was bark alone or bark supplemented with urea. Significant differences were found in values of the examined parameters and the impact of each factor on the level and dynamics of these changes varied. The dry matter content was determined, primarily, by time (F0.01=849.9) and as the content of organic matter (F0.01=713.20) as well as the content of crude nitrogen (F0.01=146.61) by composition of the heap. It was found that losses of total nitrogen (mainly during the final stages of composting) were the greatest in composts supplemented with plant material.
PL
Późną jesienia i zimą najładniej wyglądają drzewa iglaste. Ich mlode okazy zdobią mieszkania oraz pomieszczenia licznych instytucji użyteczności publicznej podczas Świąt Bożego Narodzenia.
EN
The studies aiming at construction of long incremental patterns for two coniferous tree species, Pinus sylvestris and Abies alba, from the Małopolska region were initiated at the Dendrochronological Laboratory of the Faculty of Geology, Geophysics and Environmental Protection, AGH University of Science and Technology in Kraków in the mid-1990s. These studies, successfully finished, resulted in two regional chronologies: 916-year pattern for the pine (1091-2006 AD), and 896-year fir chronology, covering the period 1109-2004 AD. Both these chronologies, exhibiting high similarity to the regional chronologies from the adjacent areas, are being used for dating wood from archaeological sites, architectural objects or mining excavations. Except for the primary goal, i.e. absolute dating of wood samples, they were also used as the proxy data in the prediction of the temperatures December-March (fir) and February—March (pine) for the last 900 years. In this way, the distinguished periods of cooling and warming fit in the general pattern of the long-term climate changes: the Mediaeval Warm Period, the Little Ice Age, and the Recent Global Warming. Some of the cool phases are convergent with the Wolf, Sporer, and Maunder Minima of the solar activity (sunspot populations). Short-term, but drastic changes of the climatic factors are marked in the chronologies newly constructed as the positive or negative signature years. The response function analysis demonstrated the positive dependence of the annual increments of the pine on the temperatures of two winter months (February—March) and the fir on the temperatures of the entire winter peńod, from December till March.
PL
W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczących dendrochronologii i denroklimatologii sosny zwyczajnej (Pinus sylvestris L.) i jodły pospolitej (Abies alba Mill.) z obszaru Małopolski. Wynikiem tych badań było zestawienie dwóch 900-letnich regionalnych standardów obejmujących następujące okresy czasu: 1109-2004 AD dla jodły i 1091-2006 AD dla sosny. Analizą objęto około 3000 prób drewna, które pochodziło z wykopalisk archeologicznych, obiektów architektonicznych, wyrobisk górniczych kopalni soli w Wieliczce i Bochni, a także z drzew rosnących. W trakcie prac nad konstrukcją standardów uzyskano datowania bezwzględne licznych obiektów. Datowania te wskazywały lub potwierdzały czas ich budowy, przebudowy czy napraw. Wśród tych obiektów były liczne zabytkowe kościoły z województwa małopolskiego i świętokrzyskiego. Dzięki przeprowadzonym badaniom uzyskano daty wznoszenia konstrukcji dachowych kościołów w Czerwonym Chotlu (1449 AD), Zborówku (1458 AD), Chrobrzu (1547 AD), Krzcięcicach (1538 AD), Strzelcach Wielkich (1784 AD), Grabiach (1736 AD), czy kościele kolegiackim w Wiślicy (1355 AD). Datowania dendrochronologiczne pozwoliły też określić daty przeprowadzania remontów konstrukcji dachowych w kościołach w Szańcu (1657 AD), Kossowie (1776 AD), Małogoszczy (1658 AD), Dobrowodzie (1762 AD), Nowym Korczynie (1776 AD), Jędrzejowie (1827 AD), Górce Kościelnickiej (1689 AD) i Wiślicy (1443 AD). Poza datowaniami obiektów architektonicznych zestawione standardy umożliwiły datowanie bezwzględne artefaktów pochodzących z wykopalisk archeologicznych, np. zabudowań drewnianych na Rynku w Krakowie, po zachodniej stronie Sukiennic. Pozostałości podwalin dawnych budynków o konstrukcjach szkieletowych czy fragmenty ruchomych stoisk, straganów, elementy studni i rur wodociągowych pochodzą z końca XIII i połowy XIV w. Jednymi z najstarszych badanych elementów drewnianych pochodzących z wykopalisk archeologicznych okazała się studnia zlokalizowana niedaleko Krakowa w Zakrzowcu, która została wykonana w latach 30-40. XIII w. Inne obiekty drewniane wydatowane dendrochronologicznie, a pochodzące z wykopalisk archeologicznych prowadzonych na Rynku w Bytomiu, Starym Mieście w Rybniku, czy na Starym Mieście w Wodzisławiu Śląskim są młodsze. Dzięki przeprowadzonym badaniom określono czas ich wznoszenia, przebudowy, a także rozbudowy. Stare kramy na Rynku w Bytomiu, a także nawierzchnia Rynku zostały wybudowane w końcu XIII w. Młodsze są konstrukcje budynków mieszkalnych na Rynku w Rybniku pochodzące z połowy XVI w. (1555 AD). W Wodzisławiu Śląskim zabudowa Starego Miasta i fragmenty drogi reprezentują szeroki przedział czasu: od 1658 r. aż do początków XIX w. (1816 AD). Wiele datowań dendrochronologicznych uzyskano dla drewna występującego w kopalniach soli w Bochni i Wieliczce. Te zabytkowe kopalnie powstałe w XIII w. na starych poziomach eksploatowanych w średniowieczu zawierają drewno z tamtych czasów, które zachowane jest w wyrobiskach górniczych jako elementy obudowy, bądź jako urządzenia i sprzęt górniczy. Przeprowadzone analizy dendrochronologiczne drewna z obu kopalń pozwalają nie tylko określić czas ścinania drzew, których drewno użyto do budowy obudów czy urządzeń, ale także określić czas ich przebudów czy napraw. Najstarsze drewno w obudowach górniczych stwierdzono w komorze Dusząca (1387, 1390, 1405, 1422 AD) i szybie Goryszowski (1485— 1495 AD) w kopalni soli w Wieliczce. Komora Dusząca jest przykładem wyrobiska, gdzie mamy drewno pochodzące z różnego czasu, świadczące o naprawach obudowy około 1422 roku, 1480, 1630, 1692, 1817 i 1905 r. W wielu przypadkach datowanie dendrochronologiczne drewna występującego w wyrobiskach jest zgodne z czasem ich powstawania, jak na przykład komory Stanetti w kopalni soli w Bochni (1824-1858 AD) czy podsadzka w koszu Rabsztyn (1721, 1728, 1738 i 1740 AD). Datowanie dendrochronologiczne uzyskały również zabytkowe narzędzia i urządzenia górnicze, np. kierat Ważyński w kopalni w Bochni (1673, 1702 AD). Przedstawione przykłady datowania materiału badawczego różnego pochodzenia świadczą o szerokich możliwościach zastosowania nowo utworzonych standardów w datowaniach różnych obiektów: począwszy od obiektów architektonicznych, poprzez wyrobiska górnicze, aż po artefakty występujące w wykopaliskach archeologicznych. Utworzone chronologie regionalne dla Małopolski wykazują wysoką zbieżność z chronologiami regionalnymi z obszarów sąsiednich. Małopolski standard jodłowy najwyższe podobieństwo wykazał z chronologią austriacką (t = 20.079) i niemiecką zestawioną dla Saksonii i Turyngii (t = 19.928), nieco niższe natomiast ze wzorcem przyrostowym z południa Niemiec (t = 18.568) i Czech (t = 17.348). Niższe wartości podobieństwa uzyskała Małopolska chronologia sosnowa, t około 12, ze standardem kujawsko-pomorskim i środkowoniemieckim, t= 10.789. Z pozostałymi porównywanymi standardami chronologia małopolska uzyskała niższe wartości t w granicach 6: standardy północnopolski, warmińsko-mazurski, suwalski, gotlandzki. Chronologie małopolskie są nie tylko precyzyjnym narzędziem datującym, ale także naturalnym archiwum klimatycznym mającym zastosowanie w rekonstrukcji klimatu w przeszłości. Ekstremalne zdarzenia pogodowe, takie jak: mroźne, długotrwałe zimy, gorące i suche lata, późne przymrozki czy powodzie identyfikowane są jako lata wskaźnikowe. W czasie ostatnich 900 lat w chronologii jodłowej wyróżniono 120 lat wskaźnikowych pozytywnych i negatywnych, z przewagą lat negatywnych. Najwięcej lat wskaźnikowych wystąpiło w XIII w. (21). Znacznie mniej zidentyfikowano lat wskaźnikowych w chronologii sosnowej, tylko 57; aż 12 z nich wystąpiło w XVI w. W relacjach przyrost roczny — klimat funkcja odpowiedzi wykazała zdecydowany wpływ temperatury miesięcy zimowych, w przypadku jodły całego okresu zimowego: od grudnia do marca, natomiast u sosny najważniejszą rolę odgrywa koniec okresu zimy (luty, marzec). Opady u obu gatunków miały mniejsze znaczenie W ostatnich dziesięcioleciach w przyrostach rocznych jodeł i sosen obserwuje się redukcje szerokości ich przyrostów. Są one wywołane w głównej mierze wpływami zanieczyszczeń przemysłowych powietrza. Zanieczyszczenia te powodują zmiany w zależnościach przyrost roczny — klimat. U sosny wpływ na szerokość słojów obok temperatury lutego i marca ma również temperatura grudnia. Natomiast u jodły obok temperatur miesięcy zimowych (XII—III) dodatkowo pojawia się wpływ temperatury lipca i sierpnia. W przypadku opadów w okresie wzmożonego oddziaływania zanieczyszczeń przemysłowych nie obserwuje się ich znaczącego wpływu i nie odgrywają one większej roli. Zależność przyrostu rocznego od średnich miesięcznych temperatur 4 miesięcy zimowych (XII, I, II, III) u jodły i dwóch (II, III) u sosny została wykorzystana do rekonstrukcji tych temperatur w ostatnich 9001atach w Małopolsce. Obie nowo zestawione chronologie małopolskie zostały wykorzystane jako predyktor. Na ich podstawie wyznaczono okresy występowania niskich temperatur w całym okresie zimy (chronologia jodłowa) i pod koniec okresu zimowego (chronologia sosnowa). Niskie temperatury w całym okresie zimowym wystąpiły w latach: 1200-1320, 1350-1450, 1490-1530, 1560-1595, 1630-1780, 1820-1920, natomiast chłodne okresy końca zim (II—III) zidentyfikowano w latach: 1140-1190, 1220-1320, 1365-1405, 1570-1780, 1830-1920 i 1959-1990. Niektóre z wymienionych okresów chłodnych korelują się z okresami mniejszej aktywności Słońca. Minimum Wolfa zaznaczające się na przełomie XIII i XIV w. (1280-1350) powiązać można z zaznaczającym się epizodem chłodnych miesięcy zimowych XII—III u jodły i II—III u sosny w 1280-1320 w długotrwałym, ponad stuletnim okresie ochłodzenia 1200-1320. Chłodny okres zaznaczający się na przełomie XV i XVI w. (1490-1530) skorelować można z minimum Sporera (1460-1550), a 150-letni okres chłodnych zim w XVII i XVIII w. (1630-1780) z minimum Maundera (1645-1715). Przeprowadzone rekonstrukcje temperatur zimowych w Małopolsce i wyznaczone na ich podstawie fazy cieplejszych i chłodniejszych zim znajdują odzwierciedlenie w schemacie długookresowych zmian klimatycznych: Średniowiecznym Okresie Ciepła, Małej Epoce Lodowej i Współczesnym Okresie Ocieplenia. Okresy występowania wyższych temperatur (XII- III) w 1130-1200 w przypadku jodły i (II—III) w 1100-1140 w przypadku sosny można powiązać z końcową fazą Średniowiecznego Okresu Ciepła. Natomiast długotrwały okres występowania niekorzystnych temperatur zim rozpoczynający się około 1560/1570 r. interpretować można jako początek Małej Epoki Lodowej, której zakończenie na obszarze Małopolski przypada na lata 20. XX w. Ostatni z wyróżnionych długookresowych zmian klimatu, Współczesny Okres Ocieplenia; zaznacza się w przeprowadzonych rekonstrukcjach w trzeciej dekadzie ubiegłego wieku. Wyniki analiz dendrochronologicznych drewna sosnowego i jodłowego z Małopolski i opracowanie 900-letnich standardów regionalnych w znaczący sposób uzupełnia zestaw polskich standardów dendrochronologicznych. Zestawione chronologie dla Małopolski są drugimi w Polsce, tak długimi wzorcami przyrostowymi dla drewna tych gatunków (po chronologii północnopolskiej dla sosny autorstwa A. Zielskiego i południowopolskiej chronologii jodłowej opracowanej przez autorkę).
18
Content available remote Pollutant concentrations from a heat station supplied with pine wood logs
EN
A study of CO, CxHy, NO, NO2 and dust concentrations generated by two pine log-fired heating boilers (15 and 25 kW), of different design, situated in a heat station was performed. A newly designed mixing and pumping device was used in order to decrease the CO concentration. Time dependences of pollutant concentrations as well as the impact of temperature in the combustion chamber and oxygen concentration on pollutant concentrations were presented. Pollutant emission indicators have been estimated.
PL
Badano stężenie CO, CxHy, NO, NO2 i pyłu ze spalania polan drewna sosnowego w dwóch kotłach grzewczych różnej konstrukcji o mocy 15 i 25 kW. Zastosowano nowe urządzenie mieszająco-pompowe do ograniczenia stężenia CO. Przedstawiono zależności stężeń zanieczyszczeń od czasu i wpływ temperatury w komorze spalania i stężenia tlenu na stężenia zanieczyszczeń. Oszacowano wskaźniki emisji zanieczyszczeń.
PL
Sadzenie nowych odmian i gatunków sosen na terenach zieleni miejskiej przyczyniło się do masowego występowania borecznika rudego w miejskich parkach i zieleńcach. Szkody wyrządzane przez tego owada polegają przede wszystkim na stratach w przyroście drzew.
PL
Celem badań było określenie rozmiaru i poznanie cech charakterystycznych naruszeń pokrywy glebowej powstałych w trakcie wykonywania zrywki drewna za pomocą ciągników rolniczych. Zakres prac ograniczono do niżowych, trzebieżowych drzewostanów sosnowych. Zrywka drewna w trzebieżach wczesnych spowodowała zniszczenia pokrywy glebowej na 2,57% powierzchni zrębowej, a w późnych na 3,63% zrębu. Dominującą formą uszkodzeń były ubicia, których udział w trzebieżach wczesnych wyniósł 84%, zaś w późnych 67%. Z przeprowadzonych analiz wynika, że o zaobserwowanych w badaniach różnicach w poziomie szkód w wierzchniej warstwie gleby pomiędzy trzebieżami wczesnymi i późnymi zadecydowała liczba powstałych naruszeń gleby, a nie powierzchnia pojedynczych uszkodzeń.
EN
The purpose of the research was to determine size and to get to know characteristic features of soil cover damage occurring during wood skidding with farm tractors. The scope of works was limited to lowland, thinning pine-stands. Wood skidding in first thinnings resulted in soil cover destruction at 2.57% of total felling area, and in secondary thinnings at 3.63% of total felling area. Compressions were prevailing form of damage. Their share in first thinnings reached 84%, and in secondary thinnings - 67%. Completed analyses indicate that differences in topsoil damage level between first and secondary thinnings, observed during the experiment, are determined by total number of soil damages, and not individual damage area.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.