Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 33

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  historia techniki
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
PL
Ochrona dziedzictwa przemysłowego jest ważnym społecznym zadaniem. Proces zachowania zabytków techniki wymaga wiedzy i doświadczenia z różnych dziedzin obejmujących specyfikę chronionego zabytku. W artykule przedstawiono kryteria stosowane przy ocenie wartości zabytku techniki. Na podstawie badań usystematyzowano modele postępowania przy ochronie i ponownym użytkowaniu historycznych obiektów przemysłowych. Omówiono zasady obowiązujące przy podejmowaniu decyzji o przystosowaniu zabytków techniki do nowych funkcji. Zaprezentowane rozwiązania zilustrowano przykładami projektów ochrony i użytkowania dużych zabytkowych obiektów przemysłowych zrealizowanymi przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska.
EN
The protection and preservation of industrial heritage is an important social task. The process of preserving technical monuments requires knowledge and experience in various fields covering the specificity of the protected monument.This article presents the criteria used to assess the value of a technical monument. Based on the research, approaches to the protection and re-use of historic industrial facilities were systematized. The way of proceeding when making decisions on adapting technical monuments to new functions was discussed. The solutions discussed are illustrated by examples of projects for the protection and use of large historic industrial facilities implemented by the Foundation for the Protection of Industrial Heritage of Silesia.
2
Content available Instytut Radiotechniczny 1928–1934
PL
90 lat temu założona została pierwsza polska jednostka badawcza w dziedzinie radiotechniki – Instytut Radiotechniczny w Warszawie. Artykuł przedstawia historię powstania tej pionierskiej instytucji. Omówiona została sytuacja polskiej radiotechniki po 1918 r., inicjatorzy i proces organizacji Instytutu Radiotechnicznego oraz jego struktura i działalność w latach 1929–1934.
EN
The article introduces a 90-year history of the first Polish research institution dealing with radio engineering – the Radio Engineering Institute in Warsaw. In detail, the paper discusses situation of Polish radio engineering after year 1918, the initiators and organisation process, Institute’s structure and its activities in 1929–1934 period.
3
Content available Elektrycy w historii Politechniki Białostockiej
PL
Artykuł przedstawia w znacznym skrócie historię powstania i rozwoju Wydziału Elektrycznego Politechniki Białostockiej. Celem pracy jest też przedstawienie tradycji wyższego szkolnictwa technicznego w Białymstoku, sięgających XVIII wieku, o których powinniśmy pamiętać i do których możemy z dumą się odwoływać.
EN
This article presents a brief overview of the history of the Faculty of Electrical Engineering Bialystok University of Technology. The purpose of this work is to present the tradition of higher technical education in Bialystok, dating back to the 18th century, about which we should remember and of which we can be proud.
PL
Pierwszy polski podręcznik podstaw konstrukcji maszyn dla inżynierów Karola Stadtmüllera zawiera również treści, włączane tradycyjnie do obszaru teorii mechanizmów. Praca przedstawia przegląd tych zagadnień i sposób ich ujęcia przez autora. Jest kolejną pozycją z cyklu poświęconego historii polskiej szkoły teorii maszyn i mechanizmów.
EN
The handbook by Karol Stadtmüller is the first Polish machine design handbook for engineers. It also contains issues which belong traditionally to the mechanism theory area. The paper presents a review of these issues and the way they were treated by the author. It is a successive publication from the series dedicated to the history of the Polish school of the mechanism and machine theory.
PL
Artykuł przedstawia najważniejsze wydarzenia związane z powstaniem i zastosowaniem oświetlenia elektrycznego. Opracowanie opisuje zarówno wybrane aspekty techniczne jak również ich rolę w rozwoju technicznym, ekonomicznym i społecznym na przełomie XIX i XX wieku. Elektryczne światło było wtedy symbolem nowoczesności oraz głównym promotorem rozwoju elektroenergetyki. Często było tak, że przez pierwsze lata elektrownie pracowały wyłącznie na potrzeby oświetlenia. Żarówki były też zwykle pierwszymi urządzeniami elektrycznymi, które trafiały do domów.
EN
This article presents the most important events associated with the emergence of electrical lighting. The paper describes selected technical aspects and their role in technical, economic and social development at the turn of 19th and 20th century. Electric light was then a symbol of modernity and main driving force behind the development of electric power industry. In the first years power plants often worked only for lighting purposes. Bulbs were usualy the first electrical appliances witch were in houses.
6
Content available Początki elektryki w Białymstoku
PL
Artykuł przedstawia w znacznym skrócie wydarzenia z początków elektryki w Białymstoku. Celem pracy jest przedstawienie: mieszkańców, tła i tradycji historycznej, społecznej i technicznej miasta. Wyjątkowo burzliwa historia terenów, na których leży obecnie Białystok decydowała o tym, w jaki sposób dokonywała się budowa infrastruktury i jej rozwój. Opracowanie omawia również krótko sylwetki osób szczególnie zasłużonych dla elektryki w Białymstoku. Szczególnie ciekawe jest tło społeczno-gospodarcze, w jakim dokonywał się rozwój elektryki w dwudziestoleciu międzywojennym. W Białymstoku prowadził on nawet do strajków elektrycznych i sporów sądowych magistratu z elektrownią. Była to sprawa, która w początku lat trzydziestych XX w. szczególnie mocno rozpalała emocje białostoczan. Praca przedstawia wydarzenia szczególnie istotne w rozwoju elektryki w Białymstoku w jej początkach, to jest w pierwszych 60-ciu latach. Były to lata w których infrastruktura musiała być dwukrotnie budowana na nowo na skutek zniszczeń, które zostały dokonane w czasie I i II Wojny Światowej.
EN
This article presents a brief overview of the events from the beginnings of electrical engineering in the Bialystok. The purpose of this work is to present: the inhabitants, the background and the historical, social and technical tradition of the city. Turbulent history of the area in which Bialystok now lies, influenced how the infrastructure was built and developed. The study also briefly discusses people of outstanding meant for of electrics in Bialystok. Particularly interesting is the socio-economic background of the development of electrics in the interwar period. In Bialystok it even led to electric strikes and court litigation between the municipality and the power station. This was a case which in the early 1930's, especially particularly called upon emotions in Bialystok. The work presents events particularly important in the first half of development of electrification in Bialystok, creation of electricity and telephone networks, that is the first 60 years. These were the years when the infrastructure had to be rebuilt twice due to the damage that had been done during the First and Second World War.
7
Content available remote Tematyka transportu i komunikacji w międzywojennej prasie technicznej Lublina
EN
During interwar period, the subject of communication and transport, as well as its infrastructure, together with housing and general economic development of the country, was the main priority field of activity of engineers and technicians. Those were the issues of interest for the whole country that was being rebuilt after the war and partition period, but were of utmost importance for the Lubelskie region - one of the least developed regions of the former Kingdom of Poland. “Technik Lubelski” monthly, published for three years in Lublin, an organ of the Association of Technicians of the Lublin Province is for today’s reader an invaluable source of knowledge about social attitudes, professional activity, initiatives, projects, technical analyses and discussions of contemporary engineers connected with the Lubelskie region. The article contains a review of articles and texts covering the above subject matter. In the introduction we present a short description of this magazine and its history. Next, we list and discuss those texts which presented and comparatively analysed different transport systems. The following comes the subject of regional communication investments, and then the problems of transport and communication typical for the cities of the region. Because of increased pace of development of new technologies in road surface construction, this scope of work of the authors is highlighted and extensively elaborated. We also stress the connection of activities and prospecting for infrastructural solutions with the beginnings of development of automotive industry and motor transport.
8
Content available remote Program zabudowy hydrotechnicznej lewego dorzecza Odry w I połowie XX wieku
EN
The article attempts to present the reasons, course and effects of hydrotechnical works on the left basin of the Oder river. Research made to date in this field has been limited mainly to the Oder river itself, with no consideration for its tributaries that have a profound influence on the shaping of hydrological regime of the river. On the basis of archive materials and source literature, we analyse conditions of realization of the regulation programme, reconstruct the network of hydrotechnical facilities that were built, and indicate environmental and economic repercussions of reshaping the tributaries of the left basin of the Oder river.
9
Content available remote Imaging nuclear future in socialist Poland: plans and dreams
EN
In the 1950s Poland expected the arrival of an “atomic age”, even though it had relatively rich coal reserves and finding alternative sources of energy was not as urgent as for other countries at that time. Even so, in Poland of the 1950s nuclear energy production was presented as a necessity, since it was believed that energy consumption would rise exponentially in the future. Moreover, unlike coal, nuclear energy was supposed to be environmentally friendly and safe. It is therefore not surprising that the idea of constructing a nuclear power plant in Poland in the 1950s was seen as a natural part of the country’s development, while other plans for using nuclear energy, such as construction of a nuclear-powered ship, were discussed as well. Those Polish plans and dreams were expressed mainly in contemporary texts, such as articles in newspapers and journals, popular science books, and official documents. The characteristic feature of majority of those texts were excessive expectations regarding the potential of nuclear energy, unfounded faith in its safety and environmental friendliness, and, last but not least, the conviction that without nuclear energy Poland would be “left behind”. The nuclear discourse was in the 1950s largely monolithic and based on the state’s official policy, which was unequivocally in favour of nuclear energy. This uniform character of the nuclear discourse was largely due to the fact that scientists, journalists, and politicians formed a unified front. Consequently, regardless of who (member of which of those groups) wrote about nuclear energy, one could always find certain ever-present patterns in those opinions, mainly a common goal (development of nuclear energy production), evaluation (nuclear energy is necessary and right), and ideological context (the development of nuclear energy goes hand in hand with the transition of a socialist society to communism). Nuclear optimism was thus in Poland of the 1950s closely linked to a relatively monolithic discourse, which led to the creation of a “nuclear propaganda”.
EN
The paper describes the history of the road bridge over the Vistula river in Wyszogród between the years 1916 and 1999. Originally built in 1916 the bridge was destroyed two times during the Second World War, then reconstructed and adopted several times before and after the war, as well as rehabilitated after collapses caused by ice drifts and fire. There were seven types of the analysed temporary bridge, including two floating ones and five superstructures supported on wooden piers, which are mentioned in the paper. Keeping the bridge in operation was costly and hence opinions that it was maintained generally for social and military reasons. An ex post cost-benefit analysis was carried out for the reconstruction of the temporary bridge after the collapse in 1993 and it showed that keeping in place the temporary bridge was a cost-efficient option even when compared to the new construction in 1999.
PL
W artykule opisano historię drogowego mostu przez Wisłę w Wyszogrodzie, obejmującą lata 1916-1999. Zbudowany w 1916 roku most ten był dwukrotnie niszczony podczas drugiej wojny światowej, a następnie odbudowywany, przebudowywany przed i po wojnie oraz wielokrotnie remontowany po katastrofach spowodowanych przez pochody lodu i pożar. Jego konstrukcja o charakterze tymczasowym miała 7 odmian: 2 pływające i 5 zbudowanych na drewnianych filarach, które zestawiono w artykule. Utrzymanie mostu było kosztowne, wobec czego wyrażano poglądy, że jest wykonywane dla spełnienia potrzeb społecznych i militarnych. Przeprowadzona post factum analiza efektywności ekonomicznej odbudowy mostu po katastrofie budowlanej w 1993 roku wykazała, że utrzymanie istniejącego mostu było efektywne, nawet w porównaniu z budową nowego mostu w 1999 roku.
12
Content available Historia techniki świetlnej w Polsce
PL
Artykuł przedstawia najważniejsze wydarzenia w rozwoju techniki świetlnej. W dalszej części opracowanie omawia historię ośrodków naukowych, najbardziej zasłużone postacie oraz stan obecny techniki świetlnej w Polsce.
EN
The article presents the most important events in the development of lighting technology. In the next part discusses the development history of research centers, the most deserved characters and the current state lighting technology in Poland.
13
Content available Historia rozwoju telekomunikacji optycznej
PL
Artykuł przedstawia najważniejsze wydarzenia w rozwoju telekomunikacji optycznej od czasów antycznych, kiedy wykorzystywano heliografy do czasów współczesnych, kiedy królują światłowody. Znaczącym wynalazkiem, który również został omówiony były linie telegrafu optycznego, które królowały w telekomunikacji przez 150 lat w wieku osiemnastym i dziewiętnastym.
EN
The article presents the most important events in the development of optical communications since ancient times, when used heliografy to modern times, when dominated by fiber optics. A significant invention, which was also discussed were the optical telegraph lines, which reigned in telecommunications for 150 years in the eighteenth and nineteenth century.
EN
Development of digital technology has resulted in significant transformations of designer workshops. Computer applications replaced the previously existing tools and methods for drawing up of projects. Professional, sophisticated drawing instruments and tools for manual plotting, as well as basic drawing aids, have gradually fallen into oblivion and become relicts of a bygone era - the objects of collectors' interest. Gdansk University of Technology prides itself on the possession of a great collection of old geometric tools, which serves not only to protect and promote the memory of past inventions that were used to support and improve the design processes, but also to inspire and develop creative imagination. The article describes the pantograph, considered to be the ancestor of today's photocopier, as it allows one to draw the copies and, at the same time, to enlarge or to reduce any figure. The author presents its genesis and the scope of application in the past. The construction of this tool and its geometrical transformations, which form the base of its action, are also explained.
PL
Rozwój technologii cyfrowej spowodował znaczące zmiany w warsztacie współczesnego projektanta. Aplikacje komputerowe zastąpiły wcześniejsze odręczne i mechaniczne metody sporządzania projektów. Dawne profesjonalne przyrządy kreślarskie, narzędzia do kreślenia czy też podstawowe pomoce rysunkowe stopniowo odchodzą w zapomnienie i stają się reliktami minionej epoki - obiektami zainteresowania kolekcjonerów. Politechnika Gdańska szczyci się posiadaniem wspaniałej kolekcji starych narzędzi geometrycznych. Służy ona nie tylko ochronie pamięci o przeszłych wynalazkach, które wspomagały proces projektowania I wykreślenia projektu, ale także inspiruje i pobudza wyobraźnię. W artykule opisano pantograf, który jest uważany za przodka dzisiejszej kserokopiarki. Instrument ten służy do rysowania wiernych kopii, powiększania lub pomniejszania rysunku. Autorka przedstawia jego genezę, zakres jego zastosowania w przeszłości, wyjaśnia budowę i relacje geometryczne wykorzystane w jego działaniu. Na podstawie konkretnego przykładu praca przedstawia praktyczne zastosowanie przekształceń geometrycznych w wynalazkach dawnych narzędzi kreślarskich.
15
Content available Innovation of MMS with Inspiration from the past
EN
This survey is a critical overview of main aspects and topics of today’s research and innovation, with specific focus on MMS, while looking at past developments and achievements through few significant examples. Thus, we can discover that most of the today’s ideas and concepts have already been explored and exploited in the past. Nevertheless, today we have the great challenge of technology that permits advanced technical results that were not possible in the past within the practical innovation that today more and more is expected from research results.
PL
Artykuł przedstawia efekty badań autora nad niezwykle okazałą, ponad stuletnią instalacją elektryczną, która zachowała się w zabytkowym obiekcie infrastruktury wodociągowej w niemal 100% oryginalnej formie (nie licząc częściowej dewastacji). Jest to rzadki przykład tego rodzaju zabytku, ponieważ obiekty tego typu i w tym wieku zwykle podlegały modernizacji na przestrzeni lat albo, po wyłączeniu z eksploatacji zostały całkowicie okradzione. Instalacja w zbiorniku Stary Sobieski przetrwała głownie ze względu na utrudniony dostęp. Materiał zgromadzony przez autora ma być podstawą projektu remontu i uczynnienia opisywanej instalacji w ramach projektu Gdański Szlak Wodociągowy, realizowanego przez GIWK Sp. z o.o. Artykuł ilustruje specyfikę zagadnienia i zawiera wnioski, które należy uwzględnić przy planowaniu prac.
EN
The article presents the author's own research on the impressive, over a hundred years old electrical lighting system, which is preserved in a historic building of municipal water tank, one of the largest in Gdansk, built in 1911 using the pioneering - at the time - technology of reinforced concrete. The installation is preserved in almost 100% of the original form (when not taking partial devastation into account). It is a rare example of this kind of monument, because the objects of this type and age were usually modernized over the years or have been completely robbed after putting out of service. Installation in the water tank Stary Sobieski has survived mainly due to the difficult access. The material collected by the author is to be the groudwork of the project of renovation and activation of the described system as a part of the Gdansk Trail of Waterworks project with is implemented by GIWK Sp. Z o.o. Article illustrates the specific problems and includes proposals that should be considered when planning the work.
17
Content available remote System doładowania dynamicznego Wibu. Dzieje wynalazku i jego twórców
EN
During the inter-war period, several original solutions in engine technology were developed. One of them was Wibu dynamic-charge system invented by two young engineers, Adam Wiciński and Jakub Bujak. They succeeded in practically solving the well-known concept of using the inertia of gas column in suction tube to increase pressure of fuel mixture in high -pressure cylinder. They obtained an increase in efficiency up to 30 percent of the engine’s power. During the years 1933-1935, both engineers were working to improve their system and were trying to find possibilities to implement it, i.a. in railcars produced in Poland. Also foreign industry was interested in the invention, i.a. in the United Kingdom and Switzerland. In the end, Wibu system was not implemented and the mere concept of dynamic charge was abandoned for more cost-efficient turbocharging, i.e. forced induction. The history of this invention and its creators has been unknown up to now, partly because of this technological change into forced induction, and partly because of the early death of both inventors. Whereas Wiciński died by suicide in 1936, Bujak vanished without a trace in 1945. The article is based mainly on source materials (authentic period technical articles, patent literature, letters of Jakub Bujak), it presents the history of Wibu concept’s development and outlines the inventors’ profiles.
PL
W artykule przedstawiono, w skrótowej formie, etapy rozwoju maszyn. Szczególną uwagę poświecono wybranym maszynom, jakimi są obrabiarki skrawające do metali. Na zakończenie artykułu zamieszczono kalendarium wydarzeń związanych z najważniejszymi odkryciami z dziedziny budowy maszyn.
EN
The article is presented in summary form stages of development machines. Particular attention was devoted to the selected machines such as machine tools for metal cutting. At the end of the article contains a calendar of events related to the most important discoveries in the field of mechanical engineering.
PL
Zanieczyszczenie środowiska pierwiastkami metalicznymi związane jest z historyczną aktywnością człowieka, szczególnie tą o charakterze produkcyjnym, ale ma także genezę w handlu, przetwórstwie i wykorzystywaniu w codziennym życiu przedmiotów metalowych. W czasie badań archeologicznych, prowadzonych w latach 2005-2010 w obrębie Rynku Głównego w Krakowie, pozyskano liczne zabytki metalowe, świadczące o obecności surowców metali, głównie miedzi i ołowiu. Równocześnie zarejestrowano szereg zjawisk, potwierdzających obecność w gruncie obszarów o ponadnormatywnej koncentracji pierwiastków metalicznych. Najwyższe kumulacje miedzi i ołowiu obecne są w warstwach gruntu w rejonach związanych z funkcjonowaniem w średniowieczu urzędu Wielkiej Wagi. Zastosowano zarówno metody makro- i mikroskopowych obserwacji artefaktów, badania ich składu chemicznego metodami spektroskopii fluorescencji rentgenowskiej (XRF) i fluorescencyjnej analizy rentgenowskiej w mikroobszarach (SEM EDS), jak i oznaczanie zawartości metali wyekstrahowanych z próbek gruntów za pomocą absorpcyjnej spektroskopii atomowej (AAS). Efekty przeprowadzonych badań z zakresu metaloznawstwa i geochemii przyniosły potwierdzenie faktu historycznej obróbki metali na Rynku Głównym w Krakowie, która stanowi główną przyczynę tak znacznego skażenia wielu komponentów środowiska ówczesnego miasta.
EN
Metallic elements contamination of the environment is associated with historical human activities, particularly with production, but it also comes from trade, processing, and the everyday use of metal products. A large number of historical metal items collected in the Krakow Market Square area during archeological investigation carried out in 2005-2010 signify the presence of crude metals, mainly copper and lead. At the same time a number of phenomena were recorded that confirm the presence of areas with the metallic elements above-standard concentration in the soil. The highest accumulations of copper and lead appeared in soil layers in the area where Wielka Waga (Great Scales building) was located in the Middle Ages. Both macro- and microscopy methods were employed for observation of artifacts and for their chemical analysis using X-ray fluorescence (XRF) methods and Scanning Electron Microscopy with X-ray microanalysis (SEM EDS) methods; the content of metals extracted from soil samples was determined by atomic absorption spectroscopy (AAS). The results of geochemical and metal science investigations confirm the fact of historical metal processing being the main reason for such a significant pollution level of many environmental components in the town at that time.
PL
W artykule przedstawiono ewolucję systemów świetlnych, jakie montowano na statkach latarniowych. Statki latarniowe były to jednostki, które od drugiej połowy XVIII w. do połowy XX w. były wykorzystywane do oznakowania niebezpiecznych miejsc znajdujących się na trasach żeglugowych. Zmiany, jakim podlegały systemy świetlne latarniowców, spowodowane były ogólnym rozwojem cywilizacyjnym i postępem technicznym. Dzięki badaniom archiwalnym, które wykonano w archiwach polskich i niemieckich, udało się dotrzeć do wielu interesujących materiałów źródłowych, co pozwoliło na dokonanie niniejszego opracowania.
EN
The article presents the evolution of luminous systems installed on light vessels. Light vessels were afloat units, which from the second half of the eighteenth century to the mid- -twentieth century were used as clearing marks of dangerous places on sailing routes. Changes in the luminous systems of light vessels were caused by general development of civilization and technological progress. Owing to archival research, performed in German and Polish archives, it was possible to reach several interesting source materials, which resulted in making this publication.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.