Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 90

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 5 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  Tatry
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 5 next fast forward last
PL
Pierwsze wzmianki o Zakopanem pochodzą z początku XVII w. Od końca lat 30. XIX w. lecznictwo klimatyczne przyczyniło się do rozwoju Zakopanego jako miejscowości letniskowej i uzdrowiskowej. Przyspieszenie rozwoju nastąpiło w końcu XIX w. dzięki popularyzacji walorów klimatycznych miejscowości. W 1886 r. miejscowość uzyskała status stacji klimatycznej. W tym czasie w Zakopanem rozpowszechniała się architektura w tzw. stylu szwajcarskim, a Stanisław Witkiewicz zapoczątkował batalię o „styl góralski” w miejscowej architekturze. Kolejny „skok cywilizacyjny” nastąpił na początku XX w., po doprowadzeniu kolei do samego Zakopanego. W centrum wsi zaczęły pojawiać się budynki murowane.
EN
The first documented mentions of Zakopane come from the early 17th century. From the late 1830s, climatic medicine contributed to the development of Zakopane as a summer and spa town. Acceleration of development occurred at the end of the 19th century as a result of the popularisation of the town’s climatic values. In 1886, the town obtained the status of climate station. At that time, the Swiss style of architecture was becoming widespread for summer buildings and Stanisław Witkiewicz back to the beginning of the battle for the ‘highlander style’ in local architecture. Another ‘civilisational leap’ occurred at the beginning of the 20th century, after the railway was brought to Zakopane itself. In the centre of the village, brick buildings began to appear.
PL
W artykule dokonano analizy zróżnicowania gęstości oraz twardości warstw pokrywy śnieżnej w profilu w zależności od przebiegu metamorfozy śniegu. Porównano także ich przebieg sezonowy względem ogłaszanego przez Tatrzańskie Ochotnicze Pogotowie Ratunkowe (TOPR) stopnia zagrożenia lawinowego. Celem analizy jest dokładniejsze poznanie oraz weryfikacja już znanych mechanizmów metamorfozy śniegu, w szczególności w odniesieniu do stabilności pokrywy śnieżnej. Gęstość i twardość są właściwościami fizycznymi pokrywy śnieżnej określanymi w ramach szczegółowych badań pokrywy śnieżnej. Badania te wykonywane są raz w tygodniu na Stacji Badań Niwalnych IMGW-PIB na Hali Gąsienicowej. Bazowy zbiór danych do przeprowadzenia analizy stanowiło 141 szczegółowych badań pokrywy śnieżnej wykonanych w latach 2007/2008 – 2016/2017 wraz z dobowymi danymi meteorologicznymi z tego okresu. Porównanie przebiegu sezonowego dokonano na przykładzie trzech sezonów: 2011/2012, 2012/2013 oraz 2016/2017. Zaproponowana przez Kłapową (1980) granica metamorfozy topnieniowej o wartości 400 kg/m3 przypada na pierwszy kwartyl zbioru gęstości dla topniejącego śniegu (gat. 6), co potwierdza prawidłowość jej określenia. Rozstęp gęstości oraz rozstęp twardości dobrze odzwierciedlają zmienność zagrożenia lawinowego przez większą część sezonu. Ze względu na specyfikę parametru twardości, większe zróżnicowanie wykazuje rozstęp gęstości i to ten parametr w sposób bardziej dokładny potrafi oddać zmiany stabilności pokrywy śnieżnej. Niemniej jednak, w sytuacji małej grubości pokrywy śnieżnej oraz w początkowej fazie akumulacji pokrywy śnieżnej jego stosowalność jest bardzo ograniczona - wówczas pomocną informację o stanie pokrywy śnieżnej niesie ze sobą rozstęp twardości, który uwzględnia także cienkie warstwy pokrywy śnieżnej. Rozstęp twardości może być zatem traktowany jako wielkość uzupełniająca dla rozstępu gęstości. Przedstawione w artykule zależności wyznaczone dla Hali Gąsienicowej mogą być pomocne do lokalnej oceny stabilności pokrywy śnieżnej w terenie lawinowym na obszarze całych Tatr oraz w wyższych partiach Karpat.
EN
In this paper the variability of density and hardness of a snow layer has been analysed in relations to metamorphism stage. Furthermore, a comparison between their variability and the level of avalanche danger announced by Tatra Volunteer Rescue Service has been made. The purpose of the analysis is to get to know better about the rules of snow metamorphosis as well as to verify the already known ones, particularly regarding the stability of a snowpack. Snow density and hardness are physical properties of snow layer specified during detailed snowpack investigations. The investigations are conducted weekly at the Nival Research Station of Institute of Meteorology and Water Management at Hala Gąsienicowa (Tatra Mts). The original data base comprises 141 detailed snowpack investigations conducted in winter seasons 2007/2008 – 2016/2017 as well as meteorological data from that time. The comparison of a seasonal variability was exemplified by presenting three seasons – 2011/2012, 2012/2013 and 2016/2017. A limit of wet snow metamorphism assumed by Kłapowa (1980) to be 400 kg/ m3 falls close to the first quartile of density dataset for melting snow (form 6) what in fact confirms her assumption. Density and hardness range reflect well the variability of avalanche danger during most of a season. Due to a specific nature of hardness parameter, it is density range that shows bigger variability and therefore is able to reflect changes in a snowpack stability more accurately. Nevertheless, in case of poor snow depth as well as at the beginning of snow accumulation its application is limited. In such cases hardness range carries a helpful piece of information about the state of a snow cover as it takes into account also thin layers in a snowpack. Hardness range could be therefore considered a complementary parameter to density range. The relations presented in an article, which has been observed for Hala Gąsienicowa, could be useful for a local evaluation of snowpack stability in an avalanche area in Tatra Mts as well as in higher parts of Carpathian Mts.
3
Content available remote The first Polish cableway Kuźnice - Kasprowy Wierch
EN
The article presents the process of establishing the first Kuźnice-Kasprowy Wierch cableway in Poland until its persecution in March 1936. It was then the first cableway in Poland and the largest of its kind in the world. It was also then the first investment of this type in Poland and the sixties in the world. Despite the passage of 80 years, the cable car still carries passengers.
PL
Artykuł przedstawia proces powstania pierwszej kolei linowej w Polsce Kuźnice-Kasprowy Wierch aż do jej otwarcia w marcu 1936 r . Była to wtedy pierwsza kolej linowa w Polsce i największa tego typu na świecie. Była to również wtedy pierwsza inwestycja tego typu w Polsce i sześćdziesiąta na świecie. Mimo upływu 80 lat wspomniana kolejka linowa wciąż przewozi pasażerów.
EN
Presented study gives an insight into general proportions of the actual geomorphology, subglacial morphology and thickness of the drift (quaternary sediments) particularly well-pronounced glacial morphology in the Tatras and, on the other hand, the general scarcity of the data in this field. Objectives of the geophysical survey in this study were imaging of the morphology of bedrock surface under the drift (glacial and postglacial) sediments and determination of thickness of the drift and its composition. Two methods were applied: Ground Penetrating Radar (GPR) and seismic refraction profiling. GPR was used to examine drift sediments due to its high resolution and low depth of penetration. Seismic method with lower resolution but higher penetration depth gave an image of boundary between bedrock and drift. In addition, the results of seismic tomography allowed the velocity field imaging which shows changes inside the postglacial deposits. The results of the two methods used in this research suggest that points of depression exist in the subglacial morphology with a depth of about c.a. 40 below the present-day terrain surface and c.a. 25 m below surrounding subglacial surface. This trough has also been estimated to be about 150 m wide. Its considerable depth and steep slopes show that its origin can be related to erosion of subglacial water during the decay of the last (Würm) glaciation of the Sucha Woda and Panszczyca valleys.
PL
W 2018 r. mija 55. rocznica odkrycia i udokumentowania wód termalnych (geotermalnych) na Podhalu (na Antałówce w Zakopanem) w otworze Zakopane IG-I. Projekt robót wiertniczych otworu został opracowany przez prof. S. Sokołowskiego przy współpracy mgr. A. Sławińskiego. Analizując uzyskane rezultaty, profesor wyróżnił pod utworami fliszu podhalańskiego w rejonie Zakopanego dwa piętra wód podziemnych: piętro górne wód słabozmineralizowanych z zawartością siarkowodoru oraz piętro dolne wód zmineralizowanych, siarczanowo-ziemnoalkalicznych. Wody termalne z otworu Zakopane IG-1 stosowane były w otwartym basenie kąpielowym wybudowanym w drugiej połowie lat 60. ubiegłego wieku i czynnym do lat 70. XX wieku. W roku 2006 otwarto nowoczesny Aqua Park zasilany wodami termalnym z otworu Zakopane IG-1, jak również z otworu Zakopane 2 wykonanego w 1975 roku. Profesor, przeżywszy 90 lat, zmarł w dniu 3.04.1990 r. w Warszawie i zgodnie z jego wolą został pochowany w rodzinnym grobowcu na Cmentarzu Zasłużonych na Pęksowym Brzyzku w Zakopanem. Pozostanie w pamięci wielu pokoleń geologów jako człowiek prawy, wybitny uczony o wszechstronnych zainteresowaniach naukowych, rozległej wiedzy i ogromnym doświadczeniu badawczym.
EN
In 2018 takes place the 55th anniversary of the discovery of geothermal water in the Podhale region (Antałówka Hill, Zakopane) in the Zakopane IG-I borehole will be celebrated in 2018. The project of drilling the borehole was elaborated by Professor S. Sokołowski in cooperation with A. Sławiński M.Sc. Professor Sokołowski distinguished two groundwater horizons under the Podhale Flysch in the area of Zakopane. The upper one of low-mineralized groundwater with the content of hydrogen sulphide and the lower one of mineralized and sulphated earth-alkaline water. Based on thermal water from the Zakopane IG-1 well in the second half of the 1960s, an open swimming pool was built, and was still operating in the 1970s. In 2006, a modern Aqua Park was opened, powered by thermal water from the Zakopane IG-1 well, as well as from the Zakopane 2 well which was drilled in 1975. The Professor died in Warsaw, on October 3, 1990 at the age of 90. According to His will, he was buried in the family tomb, at the Pęksowy Brzyzek Cemetery in Zakopane. He will be remembered by many generations of geologists as a discoverer of the Podhale thermal (geothermal) waters, a righteous man, an outstanding scholar with comprehensive scientific interests, extensive knowledge and vast research experience.
PL
Celem badań było rozpoznanie procesów kształtujących skład chemiczny wód potoków odwadniających krystaliczną i osadową część zlewni Potoku Bystra w Tatrach w czasie wezbrania roztopowo-opadowego w kwietniu 2016 r. Badania były prowadzone w dwóch przekrojach wodowskazowych reprezentujących obszary zbudowane ze skał krystalicznych (Goryczkowy Potok), oraz ze skał osadowych, charakteryzujących się rozbudowanymi systemami krasowymi (Potok Bystra). Głównym procesem kształtującym zmiany składu chemicznego wody w obu zlewniach w czasie analizowanego wezbrania był proces rozcieńczania wód podziemnych wodami roztopowymi i opadowymi. Przejawiało się to spadkiem stężenia większości jonów w potokach wraz ze wzrostem stanów wody. W Potoku Bystra, odwadniającym obszar osadowy zmiany składu chemicznego były dodatkowo modyfikowane dopływem wód z systemów krasowych a w Goryczkowym Potoku – wymywaniem jonów z gleby przez wody spływu śródpokrywowego.
EN
The purpose of the study was to identify processes shaping water chemistry in streams draining the crystalline and sedimentary portions of the Bystra Stream catchment in the Tatras during rain-on-snow event in April 2016. Data were gathered at two water gauging sites representative of areas formed of crystalline rock (i.e. Goryczkowy Stream) and areas formed of sedimentary rock characterized by extensive karst systems (Bystra Stream). The main process responsible for changes in water chemistry in both catchments over the study period was dilution of groundwater with snowmelt and precipitation water. This was manifested via a decrease in the concentration of most ions in the studied streams at high water stages. The water chemistry of Bystra Stream draining sedimentary rocks was affected in part also by the influx of water from karst systems. In the Goryczkowy Potok Stream the changes were modified by flushing of ions from the soil by throughflow.
EN
The purpose of this contribution is to present the geotourist path in the Chochołowska Valley for the disabled with limited mobility, as well as for the elderly. The Chochołowska Valley is the most westward valley in the Polish Tatra Mountains (Western Tatras). It is the longest and largest valley in the Polish Tatra Mountains, with an area of 35 km2 and 10 km in length. The highest peak located in the Chochołowska Valley is the Starorobociański Wierch at 2176 m a.s.l. The altitude at the end of the valley around Siwa Polana, is about 900 m a.s.l. (from 910 m a.s.l. to 920 m a.s.l.). At the Polana Huciska, where the geotoursit path ends, the altitude is about 1000 m a.s.l. The length of the path is 3.5 km, and the altitude difference over this distance is 100 meters. The Chochołowska Valley is developed in sedimentary rocks (limestones, marls, dolomites), belonging to two nappes: Choč Nappe (e.g. Siwiańskie Turnie outcrop) and Križna Nappe (e.g. Niżna Brama Chochołowska Rock Gate). The valley administratively belongs to the Witów village. A green tourist trail was marked through the valley. It start from the Siwa Polana to the mountain hut named after John Paul II on Polana Chochołowska. An asphalt road is from Siwa Polana to the Polana Huciska. The Chochołowska Valley is one of the most beautiful Tatra valleys with numerous rock outcrops and is considered to have a high geotouristic potential. The proposed geotourist path includes selected outcrops, which can be easily accessed by people with limited mobility, including people in wheelchairs. This path runs along a wide asphalt road, and any additional equipment (e.g. a freewheel for wheelchairs) is not required. A large car parking lot is available at the beginning of the proposed path (Siwa Polana), as well as sanitary and catering facilities.
PL
W niniejszym artykule została opisana propozycja trasy geoturystycznej w Dolinie Chochołowskiej dla osób niepełnosprawnych z ograniczonym stopniem poruszania się oraz dla osób starszych. Dolina Chochołowska jest najbardziej na zachód wysuniętą doliną walną w Tatrach Polskich (Tatry Zachodnie). Jest to najdłuższa i największa dolina w Tatrach Polskich. Jej powierzchnia wynosi 35 km2, a długość 10 km. Najwyższym szczytem położonym nad Doliną Chochołowską jest Starorobociański Wierch (2176 m n.p.m.). Wysokość bezwzględna u wylotu doliny, w rejonie Siwej Polany, wynosi około 900 m n.p.m. (od 910 m n.p.m. do 920 m n.p.m.), a na Polanie Huciska około 1000 m n. p. m. Długość naszej ścieżki geoturystycznej wynosi 3,5 km, a różnica wysokości na tej odległości wynosi 100 metrów. Dolina Chochołowska jest wypreparowana w skałach osadowych (wapienie, margle, dolomity) dwóch płaszczowin: choczańskiej (Siwiań- skie Turnie) i kriżniańskiej (Niżna Brama Chochołowska). Dolina ta administracyjnie należy do wsi Witów. Dnem doliny został popro- wadzony zielony szlak turystyczny do górskiego schroniska im. Jana Pawła II na Polanie Chochołowskiej. Do połowy doliny, do Polany Huciska, została doprowadzona droga asfaltowa. Dolina Chochołowska jest jedną z piękniejszych dolin tatrzańskich o wysokim potencjale geoturystycznym w związku ze znajdującymi się tu licznymi odsłonięciami skalnymi. W niniejszym artykule prezentujemy wybrane odsłonięcia łatwo dostępne, do których mogą dostać się bezproblemowo (płaska i szeroka nawierzchnia drogi) osoby z ograniczonym stopniem poruszania się, w tym również na wózkach inwalidzkich. Proponowana ścieżka geoturystyczna przebiega opisywaną drogą asfaltową, co nie wymaga konieczności używania dodatkowych sprzętów (np. freewheel w przypadku wózków). Na początku proponowanej trasy (Siwa Polana) jest duży parking dla samochodów i niezbędna infrastruktura sanitarno-gastronomiczna.
EN
The Lower Jurassic to Aalenian carbonate-clastic Dudziniec Formation exposed in the autochthonous unit of the Tatra Mountains (Kościeliska Valley) hosts neptunian dykes filled with various deposits. The development of the fissures took place in multiple stages, with the same fractures opening several times, as is indicated by their architecture, occurrence of internal breccias and arrangement of the infilling sediments. Various types of internal deposits were derived in a different manner and from different sources. Fine carbonate sediments, represented by variously coloured pelitic limestones, calcilutites and fine calcarenites, most probably come from uplifted and corroded carbonate massifs (possibly from the allochthonous units of the High-Tatric succession). Products of weathering, both in dissolved form and as small particles, were washed into the sedimentary basin of the autochthonous unit, and redeposited within the dykes. The sandy varieties of the infillings, represented by red, ferruginous calcareous sandstones, come directly from the host rocks or from loose sediments present on the sea bottom at the time of fracturing. The most probable age of the infilling sediments is Sinemurian to Pliensbachian. The occurrence of dykes of this age is yet another feature confirming that the sedimentary development of the Lower Jurassic sandy-carbonate facies in the autochthonous unit was strongly influenced by synsedimentary tectonic activity, such as block-faulting.
PL
Zakopianka to nie jest jedna droga. Jest to raczej ich ciąg - i to o bardzo rożnych standardach. Na wielu odcinkach jest to trasa bardzo niebezpieczna.
EN
Kazimierz Guzik (1911-1970), Polish geologist, graduated from the Jagiellonian University in Cracow, employee of the National Geological Institute and professor at the University of Warsaw. He was the organizer of one of the first soil mechanics laboratories in Poland, an expert in engineering geology and cartography, a pioneer in ground and aerial photogeology. He was a researcher of the tectonics of the Tatra Mts. and the Carpathians, and the co-author of the first detailed geological map of the Polish Tatras.
EN
The results of geophysical studies conducted with selected electrical and electromagnetic methods in the Kondratowa Valley in the Tatra Mountains (the Carpathian Mountains, Poland) are presented in the article. The surveys were performed with the following methods: electrical resistivity tomography (ERT), georadar (GPR) and conductivity meter (CM). The objective of the noninvasive geophysical measurements was to determine the thickness of the Quaternary postglacial sediments that fill the bottom of the valley and to designate the accumulation of boulders deposited on Quaternary sediments. The results of ERT surveys conducted along the axis of the valley allowed to determine the changeability of the thickness of the postglacial sediments and allowed to designate a few areas of occurrence of boulders. The ERT, GPR and CM surveys conducted across the valley allowed to designate with high accuracy the thickness of the accumulation of boulders sliding down the valley bottom from the couloirs surrounding the valley.
12
Content available remote Profesor Stefan Żychoń
PL
Tekst w zarysie przedstawia sylwetkę Profesora Stefana Żychonia – zakopiańczyka, znakomitego narciarza i architekta - współzałożyciela i profesora Wydziału Architektury Politechniki Krakowskiej Praca jest wprowadzeniem do opublikowanej po ponad półwieczu naukowej pracy Profesora, którą poświęcił zagadnieniom początków i rozwojowi przemysłu u podnóża Tatr.
EN
The text is a general outline of the character of Professor Stefan Żychoń - a native of Zakopane, an excellent skier and architect - the co-founder and a professor of the Faculty of Architecture of the Cracow University of Technology. This work is an introduction to a scientific work by the Professor, published after more than half a century from the time of its writing, which he devoted to the matter of the beginnings and the development of industry at the foot of the Tatra Mountains.
13
Content available remote Historyczny rozwój Kuźnic
PL
Praca jest napisaną w 1956 roku rozprawą doktorską Stefana Żychonia. Publikacja po ponad półwieczu od jej napisania - ma w pierwszym rzędzie spełnić cel poznawczy - ściślej, uzupełnić wiedzę na temat początków przemysłu u podnóży Tatr.
EN
This work is a doctoral thesis written in 1956 by Stefan Żychoń. The publication - after over half a century from the moment it was written - is, first and foremost, meant to serve as a source of knowledge, to increase our understanding of the beginnings of industry at the foot of the Tatra Mountains.
PL
Celem badań było poznanie zróżnicowania cech teksturalnych oraz cech chemicznych osadów odprowadzonych ze zlewni tatrzańskich objętych wiatrowałem w 2013 roku. Zróżnicowanie to powiązane zostało z energią rzeźby zlewni oraz skutkami wiatrowału. W zlewniach dominowały osady złożone podczas małej dynamiki transportu, jednak dwie zlewnie charakteryzowały się pewnym udziałem (do 10%) osadów deponowanych w środowisku o większej energii. Jednak zróżnicowanie to związane jest z energią rzeźby badanych zlewni, natomiast wpływ wiatrowałów nie zaznaczył się jeszcze wyraźnie w cechach teksturalnych osadów.
EN
The aim of the research was to recognize the diversity of the textural and chemical characteristics of the sediments removed from the catchments of the Tatra Mts., which were affected by the windthrow event in 2013. The diversity was related to the morphometry of the catchments and the effects of the windthrow event. In catchments sediments deposited during low transport dynamics dominated, two of the catchments were characterized by some percentage (up to 10%) of the sediments deposited in the high-energy environment. However, this diversity is connected to the morphometry of the studied catchments and up to this time impact of the windthrows is not clearly reflected in the textural characteristics of the sediments.
15
EN
Though the stratigraphical and palaeogeographical framework of the Quaternary in Poland is still to be completed, several crucial points have been confirmed recently. The preglacial series, accepted for years as belonging to the Lower Pleistocene, is undoubtedly of Early Pliocene age, with a huge hiatus above almost until the uppermost Lower Pleistocene. The earliest glaciation in Poland (Nidanian) occurred at about 900 ka BP when the ice sheet reached the mid-southern part of the country. The following Podlasian Interglacial embraced the Brunhes/Matuyama boundary in the middle, in a similar fashion to the corresponding Cromerian Complex in Western Europe. The late Early and early Middle Pleistocene interglacials in Poland comprised 2-3 optima each, whereas every one of the younger interglacials was characterised by a single optimum only. The Late Vistulian ice sheet was most extensive in the western part of Poland (Leszno Phase) whereas the younger Poznań Phase was more extensive in the central and eastern part of the country. This was due to the varied distance from the glaciation center in Scandinavia, making the ice sheet margin reach a terminal position in different times. Palaeoclimatological research in the Tatra Mountains has provided new evidence for the atmospheric circulation over Europe. During cold phases of the Pleistocene in Poland a continental climate extended further westwards, quite the opposite that occurring during warmer intervals.
EN
Benthic foraminifera, tintinnids and calcareous dinocysts provide new important biostratigraphic data on the age of the Raptawicka Turnia Limestone Formation and Wysoka Turnia Limestone Formation of the NiedŸwiedŸ crag geological section in the Polish Western Tatra Mts. Foraminiferal assemblages of shallow- water limestones from the NiedŸwiedŸ section contain some stratigraphically significant species, including Haghimashella arcuata (Haeusler), Protomarssonella kummi (Zedler), Uvigerinammina uvigeriniformis (Seibold & Seibold) and Textulariopsis jurassica (Guembel). Sporadic planktonic microfossils, such as the tintinnid Tintinnopsella carpathica (Murgeanu & Filipescu), calcareous dinocysts (Cadosina minuta Borza, Colomisphaera lucida Borza, C. tenuis (Nagy), C. varia Øechanek and Parastomiosphaera malmica (Borza), have also been identified. On the basis of these microfossil assemblages the lower and middle parts of the NiedŸwiedŸ section was dated as the Lower Tithonian–Barremian. Limestones of the Raptawicka Turnia Limestone Formation section represent peloidal, peloidal-oolitic and peloidal-oolitic-bioclastic facies. Limestones from the Wysoka Turnia Limestone Formation of the NiedŸwiedŸ section was dated as the Upper Barremian–Lower Aptian, based on a specific composition of foraminifera assemblages, that suggest an eroded carbonate platform as a source of Urgonian-type carbonate material. The boundary between the formations occurs within a poorly dated interval (Valanginian–Barremian).
PL
Lawiny śnieżne pomimo swojej siły pozostawiają niejednorodny zapis w środowisku. Z tego powodu rekonstrukcja momentu wystąpienia i wielkości lawiny jest zadaniem trudnym. Jednym z pośrednich dowodów ich aktywności są miejsca, gdzie lawiny docierają do lasu pozostawiając swój ślad w skali makro (obniżanie górnej granicy lasu) i mikro (uszkodzenia pojedynczych drzew). Odpowiednio zaadaptowane metody dendrochronologiczne pozwalają datować zdarzenia lawinowe. W wyniku połączenia analiz dendrochronologicznych z innymi metodami badawczymi uzyskujemy wielowymiarowy obraz aktywności lawin w przeszłości. Zastosowanie podstawowych technik dendrochronologicznych do datowania zdarzeń lawinowych zostało omówione na przykładzie wyników badań w Białym Żlebie w Tatrach Wysokich. Opracowana dla tego miejsca rekonstrukcja aktywności lawin obejmuje ponad 100 lat i wskazuje na pięć dużych zdarzeń lawinowych w okresie od 1912 do 2009 roku. Włączenie do analiz technik GIS umożliwiło rozszerzenie rekonstrukcji o elementy przestrzenne, informujące o zasięgu przeszłych zdarzeń.
EN
Despite their strength, snow avalanches leave a very diverse record in the environment. For this reason, the reconstruction of the occurrence, time and magnitude of avalanches is a really demanding task. It can only be performed in places where avalanches reach forests, leaving their marks in the macroscale (lowering the upper timberline) and microscale (damaging individual trees). Appropriately adapted dendrochronological methods allow dating the avalanche events. Combining the dendrochronological analyses with other techniques enables to obtain a multi-dimensional image of avalanche events. The application of the basic dendrogeomorphological techniques is discussed on the example of the results of the research from the Biały Żleb chute located in the High Tatras. The obtained reconstruction of avalanche activity covers more than 100 years and points to five major avalanche events in the period from 1912 to 2009. The employment of GIS techniques allowed to extend the reconstruction by a spatial element indicating the range of the past events.
18
Content available Kolej zębata Śtrba - Śtrbske Pleso
PL
Znajdująca się w słowackich Tatrach kolej zębata Śtrba -Śtrbske Pleso łączy dwie stacje: pierwszą, położoną przy linii magistralnej Bratysława - Żylina - Koszyce, i drugą przy Jeziorze Szczyrbskim, będącą jednocześnie stacją końcową TEŹ (sł. Tatranske Elektricke Źeleznicej). Na trasie kolei zębatej Śtrba -Śtrbske Pleso znajduje się jedna stacja pośrednia - Tatransky Lieskovec.
EN
The Sub-Tatric units was newly mapped for the implementation of the Detailed Geological Map of the Tatra Mountains at the scale of 1 : 10 000 (SmgT). Lithostratigraphic andtectonic field observations between the Bystra Valley and the Strążyska Valley allowed a newinterpretation of the geological structure of the area. The system of sheets has appeared to beeven more complicated than that advocated by Guzik and Kotański (1963). New sheets have been recognized: Grześkówki sheets (Lower and Upper sheets), which were distinguished from the former Grześkówki sheet (sensu Guzik & Kotański, 1963), and the Kazalnica sheet and Żywczańskie sheet, which were distinguished from the Samkowa Czuba sheet. Both Grześkówki sheets and Kazalnica sheet are composed of Carnian and Norian clastics or marly dolomites, Rhaetian limestones and Hettangian clayey-silty shales. The Lower Grzeoekówki and Kazalnica sheets lie in the inverted position and Żywczańskie sheet is composed of an isolated package of Lower Jurassic spotted marls and limestones lying in the normal position contrary to the inverted beds of the Samkowa Czuba sheet. The Spadowiec sheet has a wider spatial extent than it was postulated earlier. The Jastrzębia Turnia sheet probably does not exist in area between the valleys of Białego and Bystra.
EN
The Mała Cave in Mułowa has been explored to a depth of 555 m at the beginning of the 21th century. It makes a good opportunity to review the knowledge on the geological structure of the Ciemniak Massif. The geological research was performed in two main conduits of the cave. The Mała Cave in Mułowa developed in Lower and Middle Triassic carbonates belonging to the dziary Unit (CzerwoneWierchy Nappe – part of the High-Tatric Allochthon), as well as in marly shales of the Zabijak Formation and limestones of the Wysoka Turnia Limestone Formation belonging to the High-Tatric Autochthon. The cave is the second outcrop of the lower limb of the main syncline of the dziary Unit. It follows that the dziary Unit in the Ciemniak area is represented by a recumbent, open syncline with completely preserved both limbs. This syncline is open northtoward . The fold axes are subhorizontal and the axis surface is inclined ~37o N. From a depth of 300 m (below the entrance), the cave was formed at the contact of Cretaceous rocks belonging to the autochthonous cover and Triassic rocks of the dziary Unit.
first rewind previous Strona / 5 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.