Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Wyzwania dla sektora górnictwa węgla kamiennego wynikające z transformacji energetycznej

Kielerz Anna, Porzerzyńska-Antonik Monika

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

145--155

PL

Węgiel w polskiej energetyce od lat pełni strategiczną rolę. Obecnie kluczowy jest wpływ tego surowca na utrzymanie bezpieczeństwa energetycznego państwa, szczególnie w świetle coraz większej produkcji energii ze źródeł niestabilnych. Niezbędne wydaje się podjęcie decyzji dotyczącej roli węgla w krajowej strukturze wytwarzania energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej, w kontekście polityki klimatycznej UE oraz aktualnej sytuacji politycznej w Europie. Obecnie w Polsce funkcjonują dwa dokumenty, które można uznać za strategiczne dla sektora wytwarzania energii elektrycznej tj. Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021–2030 oraz Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku. Ponadto sektor węglowy funkcjonuje w warunkach zaostrzających się regulacji w zakresie uzyskania neutralności klimatycznej na poziomie Unii Europejskiej. W świetle zapisów w dokumentach strategicznych w kolejnych latach będzie zmniejszał się udział węgla w polskim miksie energetycznym na rzecz odnawialnych źródeł energii oraz atomu. Wprowadzenie niestabilnych źródeł do systemu energetycznego wiąże się z koniecznością określenia fundamentu źródeł energii oraz zapewnienia stabilności jej dostaw wobec zmian miksu energii i struktury jej wytwarzania.

EN

Coal has played a strategic role in Polish energy for years. Now the impact of this raw material on maintaining the country’s energy security is crucial, especially in light of the increasing production of energy from unstable sources. It seems necessary to decide on the role of coal in the national electricity generation structure in the medium and long term, in the context of EU climate policy and the current political situation in Europe. Currently, Poland has two documents that can be considered strategic for the electricity generation sector, i.e. The National Energy and Climate Plan 2021–2030 and Poland’s Energy Policy until 2040. In addition, the coal sector operates in the context of tightening regulations to achieve climate neutrality at the level of the European Union. According to the strategic documents, the share of coal in the Poland’s energy mix will be reduced in the coming years in favour of renewables and nuclear. The introduction of unstable sources into the energy system involves the need to define the foundation of energy sources and ensure the stability of its supply in the face of changes in the energy mix and the structure of its production.

2

Rola węgla i gazu w transformacji energetycznej Niemiec

Szczerbowski Radosław

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

167--174

PL

Ponad połowa energii elektrycznej wytworzonej w Niemczech w 2023 r. pochodziła z odnawialnych źródeł energii. Energia wiatrowa, z której w ubiegłym roku zostało wytworzone 31% energii elektrycznej zastąpiła węgiel jako najważniejsze źródło energii. Węgiel pozostał drugim najważniejszym źródłem wytwarzania energii elektrycznej, ale jego udział w energetyce spadł z prawie 33% w 2022 r. do ponad 25% w 2023 r. Z tego 16,8% to węgiel brunatny, a 8,6% węgiel kamienny, który w całości jest importowany. W pierwszej połowie 2024 r. Udział energii elektrycznej pochodzącej z odnawialnych źródeł energii osiągnął rekordowe 61,5% całkowitej produkcji energii elektrycznej. Paliwo gazowe odpowiada za ponad 11% udziału w miksie elektroenergetycznym. Niemcy mają ambitny plan wycofania się z energetyki węglowej do 2038 r., chociaż coraz częściej mówi się o tym aby proces ten znacznie przyspieszyć i zamknąć ostatnią elektrownię węglową już w 2030 r. Jednak ze względu na kryzys energetyczny będący następstwem wojny na Ukrainie proces ten może ulec znacznym zmianom. W 2024 r. Niemcy ogłosiły również duży program budowy elektrowni gazowych, dzięki któremu ma powstać 10 GW nowych mocy. Docelowo mają one w przyszłości pracować z wykorzystaniem zielonego wodoru. Bloki gazowe mają bilansować niemiecki system elektroenergetyczny, w którym szybko rosną moce zainstalowane w OZE, a z którego wyeliminowano już pracujące w podstawie elektrownie jądrowe.

EN

More than half of the electricity generated in Germany in 2023 came from renewable energy sources. Wind energy, from which 31% of electricity was generated last year, replaced coal as the most important energy source. Coal remained the second most important source of electricity generation, but its share of power generation fell from nearly 33% in 2022 to more than 25% in 2023. Of this, 16.8% is lignite and 8.6% is hard coal, all of which is imported. In the first half of 2024, the share of electricity from renewable energy sources reached a record 61.5% of total electricity generation. Gas fuel accounts for more than 14% of the share in the electricity mix. Germany has an ambitious plan to phase out coal power by 2038, although there is increasing talk of speeding up the process considerably and closing the last coal-fired power plant as early as 2030. However, due to the energy crisis in the aftermath of the war in Ukraine, this process may change significantly. In 2024, Germany also announced a major program to build gas-fired power plants, which is expected to create 10 GW of new capacity. Ultimately, these are to run on green hydrogen in the future. The gas units are to balance Germany’s electricity system, which is rapidly growing in RES capacity, and from which the nuclear power plants already in operation at the base have been eliminated.

3

Węgiel i gaz w transformacji energetycznej Polski i Niemiec

Szczerbowski Radosław

Wiadomości Elektrotechniczne

|

2025

|

R. 93, nr 1

30--36

PL

Ponad połowa energii elektrycznej wytworzonej w Niemczech w 2023 r. pochodziła z odnawialnych źródeł energii. Energia wiatrowa, z której w ubiegłym roku zostało wytworzone 31% energii elektrycznej zastąpiła węgiel jako najważniejsze źródło energii. Węgiel pozostał drugim najważniejszym źródłem wytwarzania energii elektrycznej, ale jego udział w energetyce spadł z prawie 33% w 2022 r. do ponad 25% w 2023 r. Z tego 16,8% to węgiel brunatny, a 8,6% węgiel kamienny, który w całości jest importowany. W Polsce w 2023 r. niewiele ponad 23% wyprodukowanej energii elektrycznej pochodziło ze źródeł odnawialnych. Za prawie 68% wyprodukowanej energii elektrycznej odpowiadały elektrownie opalane węglem kamiennym i brunatnym. Zwiększa się udział gazu w produkcji energii elektrycznej i w 2023 r. wyniósł on ponad 8,3%. Niemcy mają ambitny plan wycofania się z energetyki węglowej do 2038 r., chociaż coraz częściej mówi się o tym, aby proces ten znacznie przyspieszyć i zamknąć ostatnią elektrownię węglową już w 2030 r. Jednak ze względu na kryzys energetyczny, będący następstwem wojny na Ukrainie, proces ten może ulec znacznym zmianom. W 2024 r. Niemcy ogłosiły również duży program budowy elektrowni gazowych, dzięki któremu ma powstać 10 GW nowych mocy. Docelowo mają one w przyszłości pracować z wykorzystaniem zielonego wodoru. Bloki gazowe mają bilansować niemiecki system elektroenergetyczny, w którym szybko rosną moce zainstalowane w OZE, a z którego wyeliminowano już pracujące w podstawie elektrownie jądrowe. Polska zakłada odejście od węgla, ale nadal nie wskazano konkretnej daty wyłączenia ostatnich bloków węglowych. W przeciwieństwie do Niemiec zakłada się wybudowanie od 6 do 9 GW nowych mocy wytwórczych w elektrowniach jądrowych. Planuje się również rozbudowę bloków gazowych, ważną kwestią w tym temacie pozostaje planowany import gazu ziemnego. W artykule przedstawiono analizę stanu obecnego oraz plany transformacji energetycznej obu krajów.

EN

More than half of the electricity generated in Germany in 2023 came from renewable energy sources. Wind power, from which 31% of electricity was generated last year, replaced coal as the most important energy source. Coal still remained the second most important source of electricity generation, but its share in the power industry dropped from nearly 33% in 2022 to more than 25% in 2023. Of this, 16.8% is lignite and 8.6% is hard coal, all of which is imported. In Poland in 2023, slightly more than 23% of electricity produced came from renewable sources. Hard coal and lignite-fired power plants were responsible for almost 68% of the generated electricity. The share of gas in electricity generation is increasing, and in 2023 it was more than 8.3%. Germany has an ambitious plan to phase out coal power by 2038, although there is discussion of speeding up the process considerably and closing the last coal-fired power plant as early as 2030. However, due to the energy crisis in the aftermath of the war in Ukraine, this process may change significantly. Germany has also announced a major program to build gas-fired power plants in 2024, which is expected to create 10 GW of new capacity. In the future, they are to be operated using green hydrogen. The gas units will be designed to balance the German electricity system, where RES capacity is growing rapidly, and from which the nuclear power plants already in operation at the base have been eliminated. Poland assumes a move away from coal, but still no specific date has been indicated for the shutdown of the last coal units. In opposition to Germany, 6 to 9 GW of new nuclear generating capacity is assumed to be built. The development of gas units is also planned, an important issue in this topic remains the planned import of natural gas. The paper presents an analysis of the current state and plans for the energy transition of both countries.

4

Szanse i zagrożenia związane z wdrożeniem technologii Coal-to-Nuclear w Polsce – pierwsze wnioski z projektu DEsire

Homa Dorota, Sokoła Przemysław, Rożek Aleksander, Bartela Łukasz

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 4

23--29

PL

Od czasu wstąpienia do Unii Europejskiej w Polsce w znaczący sposób zmieniła się struktura źródeł wytwarzania energii elektrycznej. Rola węgla kamiennego i brunatnego zmniejszyła się, jednak by osiągnąć ambitne cele neutralności klimatycznej do 2050 roku planowane jest wyłączenie kolejnych jednostek węglowych. W strukturze wytwarzania energii ma zwiększyć się rola OZE, szczególnie energii solarnej, mają pojawić się źródła jądrowe oraz elektrownie wiatrowe offshore. Z przeprowadzeniem tych działań wiążą się duże wyzwania. Skuteczna i sprawiedliwa społecznie transformacja energetyczna wiąże się z zapewnieniem stabilnego i niezawodnego systemu energetycznego dla całego kraju, jak również wsparcie dla regionów dotychczas silnie zależnych od działalności elektrowni węglowych. Potencjalnym rozwiązaniem korzystnym w polskich warunkach są inwestycje typ Coal-to-Nuclear. Zagadnienia te są przedmiotem badań w ramach projektu DEsire, którego głównym celem jest opracowanie planu modernizacji polskiego systemu energetycznego z wykorzystaniem reaktorów jądrowych generacji III oraz IV. W artykule przedstawiono wnioski z przeprowadzonych dotychczas prac w projekcie oraz wskazano kierunek kolejnych działań.

EN

Since joining the European Union, the structure of electricity generation sources has changed signiﬁcantly in Poland. The role of hard coal and lignite has decreased, but in order to achieve the ambitious goals of climate neutrality by 2050, many more coal units are planned to be decommissioned. The role of renewable energy sources, especially solar energy, is to increase in the structure of energy generation, and nuclear sources and offshore wind farms are to appear. Carrying out these activities is associated with major challenges. An effective and ' socially just energy transformation is associated with ensuring a stable and reliable energy system for the entire country, as well as support for regions previously strongly dependent on the operation of coal-ﬁred power plants. A potential solution beneﬁcial in Polish conditions is Coal-to—Nuclear investments. These issues are the subject of research within the DEsire project, the main goal of which is to develop a plan for the modernization of the Polish energy system using generation IH and IV nuclear reactors. The article presents conclusions from the work carried out so far in the project and indicates the direction of further activities.

5

Bloki węglowe po 2030 r. – ich rola w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego polski

Ziaja Jolanta, Poleszuk Patrycja, Jachura Agnieszka, Szulc Waldemar

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 3

29--37

PL

W artykule przedstawiono analizę roli bloków węglowych klasy 200 MWe w kontekście transformacji energetycznej Polski po 2030 roku, ze szczególnym uwzględnieniem ich funkcji w zapewnieniu elastyczności systemu elektroenergetycznego oraz stabilności pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE). Na podstawie danych operacyjnych z jednostek wytwórczych oraz dobowych profili generacji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii (OZE) dokonano oceny zdolności reakcji jednostek konwencjonalnych na zmienność produkcji ze źródeł pogodowo zależnych. W artykule zaprezentowano również efekty wdrożenia Programu Bloki 200+, w ramach którego opracowano i przetestowano niskonakładową metodę modernizacji bloków parowych, zwiększającą ich zdolność do pracy w reżimie częstych zmian obciążenia i wielokrotnych rozruchów. Praca bloku referencyjnego w Enea Elektrownia Połaniec S.A. dowodzi skuteczności zastosowanych rozwiązań, takich jak skrócenie czasu uruchomienia oraz obniżenie minimum technicznego.

EN

This article presents an analysis of the role of 200 MWe-class coal-ﬁred power units in the context of Poland’s energy transition beyond 2030, with particular focus on their function in ensuring the ﬂexibility of the power system and the operational stability of the National Power System (KSE). Based on operational data from generation units and daily generation proﬁles from renewable energy sources (RES), the paper assesses the ability of conventional units to respond to the variability of weather-dependent generation. The article also presents the outcomes of the Bloki 200+ Program, under which a cost-effective modernization method for steam units was developed and tested. This method enhances unit capability to operate under regimes involving frequent load changes and multiple start—stop cycles. The operational proﬁle of the reference unit at Enea Elektrownia Połaniec S.A. conﬁrms the effectiveness of the implemented solutions, such as reduced start-up times, lowered technical minimum, and improved power regulation dynamics. The results indicate that, during the transitional period preceding full decarbonization of the power sector, modernized coal-ﬁred units may play a crucial role in maintaining energy security and system stability, especially in light of the growing share of renewable energy sources.

6

Transformacja w gazownictwie – przejście z metanu na wodór

Kostyła Piotr, Szer Jacek

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 4

144--148

PL

Sektor energetyczny odpowiada za ponad trzy czwarte emisji gazów cieplarnianych w UE. Proces stworzenia w pełni zintegrowanego systemu energetycznego opartego na wodorze jest wyzwaniem bardzo ambitnym, lecz koniecznym ze względu na spełnienie wymagań zapisów porozumienia paryskiego z 2015 roku, których wdrożenie jest fundamentalne dla przyszłości naszej Planety. Wodór jako paliwo przyszłości może odegrać także kluczową rolę w dekarbonizacji gospodarki ogólnoświatowej. Głównym celem niniejszego artykułu jest zapoznanie czytelnika z problematyką inżynierską oraz wyzwaniami, z jakimi musi zmierzyć się gospodarka UE w kontekście transformacji energetycznej w gazownictwie, polegającej na stopniowym odejściu od gazu ziemnego i zastąpieniu go zielonym wodorem w horyzoncie czasowym do 2050 roku.

EN

The energy sector accounts for more than three-quarters of the EU’s greenhouse gas emissions. The process of creating a fully integrated energy system based on hydrogen is a very ambitious challenge, but one that is necessary in order to meet the requirements of the provisions of the 2015 Paris Agreement, the implementation of which is fundamental to the future of our Planet. Hydrogen as a fuel of the future can also play a key role in decarbonizing the global economy. The main purpose of this article is to familiarize the reader with the engineering issues and challenges facing the EU economy in the context of the energy transition in the gas industry, consisting of a gradual shift away from natural gas and replacing it with green hydrogen in the time horizon by 2050.

7

Climate neutrality in Poland: the role of the coal sector in achieving the 2050 goal

Pepłowska Monika

Polityka Energetyczna

|

2025

|

T. 28, z. 1

113--126

EN

The article discusses the challenges and opportunities of the coal sector in the context of Poland’s pursuit of climate neutrality by 2050. Key energy transformation strategies are analyzed, focusing on the modernization of coal combustion technologies, the development of carbon capture, utilization, and storage (CCUS) technologies, and the gradual diversification of energy sources. The text emphasizes that the role of the coal sector extends beyond emission reduction to include investments in innovative technologies and ensuring a just transition for mining regions. The paper also examines the impact of energy policy and regulation on the future of the coal sector. It pointed out that transition support mechanisms, such as the Just Transition Fund and EU funding for energy modernization, are crucial. It emphasizes that achieving climate neutrality requires a gradual shift away from coal towards renewable energy sources, the development of energy storage technologies, and the implementation of smart grids. The analysis of technical, economic, and social aspects points to the necessity of considering the interests of coal sector workers and local communities. Based on the study, the authors conclude that the future of the Polish energy sector depends on a skillful combination of technological innovation, effective transformation strategies, and appropriate support policies for regions dependent on coal mining. The article concludes with a summary and the most important findings.

PL

W artykule omówiono wyzwania i szanse sektora węglowego w kontekście dążenia Polski do osią gnięcia neutralności klimatycznej do roku 2050. Przeanalizowano kluczowe strategie transformacji energetycznej, skupiając się na modernizacji technologii spalania węgla, rozwoju technologii wychwy tywania, wykorzystania i składowania dwutlenku węgla (CCUS) oraz stopniowej dywersyfikacji źródeł energii. W tekście podkreślono, że rola sektora węglowego wykracza poza redukcję emisji, obejmując inwestycje w innowacyjne technologie i zapewnienie sprawiedliwej transformacji regionów górniczych. W artykule zbadano również wpływ polityki energetycznej i regulacji na przyszłość sektora węglo wego. Zwrócono uwagę, że kluczowe znaczenie mają mechanizmy wsparcia transformacji, takie jak Fundusz Sprawiedliwej Transformacji i finansowanie modernizacji energetycznej przez UE. Podkreśla się, że osiągnięcie neutralności klimatycznej wymaga stopniowego odchodzenia od węgla na rzecz od nawialnych źródeł energii, rozwoju technologii magazynowania energii i wdrożenia inteligentnych sieci. Analiza aspektów technicznych, ekonomicznych i społecznych wskazuje na konieczność uwzględnie nia interesów pracowników sektora węglowego i lokalnych społeczności. Na podstawie przeprowadzo nych badań autorzy dochodzą do wniosku, że przyszłość polskiego sektora energetycznego zależy od umiejętnego połączenia innowacji technologicznych, skutecznych strategii transformacji i odpowiedniej polityki wsparcia dla regionów zależnych od wydobycia węgla. Artykuł kończy się podsumowaniem i najważniejszymi ustaleniami.

8

Transformacja energetyczna w erze dezinformacji. Czyli jak walczyć z fałszywymi narracjami i wspierać zrównoważony rozwój

Czarzasty-Zybert Maja

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

4--7

PL

Transformacja energetyczna to jedno z najważniejszych wyzwań XXI w. Zmiana modelu energetycznego, który opiera się na paliwach kopalnych, na rzecz źródeł odnawialnych i energii jądrowej, nie tylko zdeterminuje przyszłość naszej planety, ale również wpłynie na globalną gospodarkę, społeczeństwa oraz naszą codzienność.

9

Optymalizacja pracy układów z wieloźródłowymi pompami ciepła

Bujalski Wojciech

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

8--11

PL

Transformacja energetyczna, której celem jest ograniczenie globalnego ocieplenia i jego skutków, wymaga głębokiej dekarbonizacji sektorów o wysokim poziomie emisji gazów cieplarnianych, w tym ciepłownictwa. Według danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) z 2023 r., systemy ogrzewania i chłodzenia odpowiadają za około 50% globalnego zapotrzebowania na energię pierwotną, a ponad 70% tego zapotrzebowania jest pokrywane przez paliwa kopalne, takie jak węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny.

10

Minerały determinujące transformację energetyczną świata

Niestępska Małgorzata

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

18--27

PL

Transformacja energetyczna zmierza nieuchronnie do pełnej elektryfikacji, czyli eliminacji innych form energii końcowej. Energia w postaci energii elektrycznej oraz ciepła systemowego są aktualnie najbardziej bezpieczną formą energii dla użytkownika w gospodarstwie domowym. Infrastrukturalnie i w kontekście uniwersalności wykorzystania oraz możliwości bezpośrednich indywidualnych rozliczeń zużycia energia elektryczna ma aktualnie przewagę. Dążenie do elektryfikacji jest więc naturalnym procesem rozwoju technologicznego oznaczającego maksymalizację komfortu i bezpieczeństwa.

11

Absurdy prawne na drodze transformacji energetycznej

Wołyniec Radosław

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

12--14

PL

Absurdów prawnych w transformacji energetycznej jest wiele i myślę, że każdy energetyk i ciepłownik mógłby podać znacznie więcej niż jeden przykład. W tym artykule chciałbym się skupić się na jednym z największych, który stanowi bardzo poważne zagrożenie - zwłaszcza dla dużych jednostek kogeneracyjnych.

12

Rola zielonego wodoru w zrównoważonym, cyrkularnym systemie energetycznym

Markiewicz-Zahorski Przemysław, Jastrzębski Paweł, Fedorczak-Cisak Małgorzata

Materiały Budowlane

|

2025

|

nr 1

59--61

13

Globalne aspiracje i lokalne działania. Polska transformacja energetyczna

Iwańczuk-Grzywna Marta, Kałążny Adam

Kierunek Spożywczy

|

2025

|

Nr 3

58-61

PL

W polskich przedsiębiorstwach, po wielu latach braku szczególnej uwagi w obszarze zarządzania energią, widzimy efekt planowanych i wdrażanych działań transformacyjnych. Dlatego właśnie dla transformacji energetycznej warto przyjąć optykę przedsiębiorcy. Które trendy oraz zmiany mają szansę rozwinąć łańcuch energetyczny, a jakie ryzyka spowolnią proces dekarbonizacji?

14

Opłacalność termomodernizacji domu jednorodzinnego – analiza ekonomiczna

Zygmunt Marcin

Izolacje

|

2025

|

T. 30, nr 10

36--42, 44

PL

W Polsce konieczne jest przyspieszenie transformacji energetycznej, której filarem powinna być termomodernizacja istniejących zasobów mieszkaniowych. Artykuł prezentuje studium przypadku domu jednorodzinnego i ocenę opłacalności modernizacji z wykorzystaniem wskaźników SPBT, NPV i LCC, przy zróżnicowanych parametrach wejściowych oraz wariantach zakresu prac i finansowania. Wyniki potwierdzają wysoki potencjał ekonomiczny termomodernizacji oraz istotny wpływ stóp dyskontowych, cen energii i mechanizmów wsparcia na otrzymane rezultaty; wskazano również potencjalne ograniczenia użytej metody. Zaproponowana metodyka może służyć jako praktyczne narzędzie wspierające decyzje inwestycyjne oraz edukację i zwiększanie świadomości społecznej w obszarze termomodernizacji.

EN

Poland needs to accelerate its energy transition, where thermal retrofits of existing housing are critical. Retrofit profitability for an exemplary single-family house is shown. Simple Payback Time (SPBT), Net Present Value (NPV), and Life-Cycle Cost (LCC) methods are used, and multiple scenarios are considered. The results confirm strong economic potential for thermal retrofits while highlighting the variability of outcomes and limitations of the applied methods. The proposed framework offers a practical tool to support investment decisions and to advance public awareness in the field of building retrofits.

15

Paliwa z odpadów i biomasy w miksie energetycznym Polski

Wolny-Tomczyk Katarzyna, Dąbrowska Dominika

Energia i Recykling : gospodarka obiegu zamkniętego

|

2025

|

nr 1

PL

Polski mix energetyczny jest w fazie głębokiej transformacji. Choć nadal dominującą rolę odgrywają w nim paliwa kopalne, to sukcesywnie ustępują one miejsca odnawialnym źródłom energii. Kluczowymi kwestiami pozostają dalsza modernizacja infrastruktury energetycznej oraz zapewnienie stabilności prawa w kontekście rosnącego udziału OZE.

16

Źródło energii dla Polski i świata. Transformacja energetyczna do elektroprosumeryzmu

Popczyk Grzegorz

Energetyka

|

2025

|

nr 4

252--258

PL

Przebudujmy obecny system i sprawmy, żeby był lepszy! Dla wszystkich. Artykuł stanowi próbę podkreślenia, przedstawienia kluczowych elementów (korzyści) i przekonania do koncepcji transformacji energetycznej do elektroprosumeryzmu – modelu bazującego na zdecentralizowanej infrastrukturze i odnawialnych źródłach energii, elektroprosumentach, efektywności (egzergii) oraz innowacyjnych technikach, w tym wirtualizacji. Elektroprosumeryzm to zrównoważone, postępowe, nowoczesne podejście mające na celu przysporzenie korzyści 99,9% społeczeństwa (zamiast 0,1%): poprzez obniżanie finansowych i środowiskowych kosztów energii dla odbiorców, aktywizowanie, włączanie, angażowanie w lokalne projekty energetyczne (potencjalne rozwiązania dla wielu problemów społecznych) oraz zwiększanie naszej autonomii i odporności (kluczowa kwestia czy lekcja do wyciągnięcia z wydarzeń i sytuacji w Ukrainie). Artykuł jest adresowany nie tylko do ludzi zawodowo zajmujących się energetyką, ale także do szerszego grona odbiorców – transformacja energetyczna jest naszą wielką szansą i wykorzystanie tej szansy ma dla nas absolutnie kluczowe znaczenie. Dlatego edukowanie oraz zwiększanie kompetencji w zakresie energii powinno być w centrum uwagi. Niniejszy artykuł opisuje wybrane aspekty koncepcji, natomiast kompletny tekst Białej Księgi transformacji energetycznej do elektroprosumeryzmu jest dostępny na stronie internetowej Senatu [1].

EN

Let us rebuild the current system and make it better! For everyone. The article is an attempt at highlighting the key points (benefits) and making a convincing case for energy transition to electroprosumerism – a model that is based on decentralized infrastructure and renewable energy sources, electroprosumers, efficiency (exergy) and innovative techniques, including virtualization. Electroprosumerism is a sustainable, progressive, modern approach intended to benefit 99.9% of the society (instead of 0.1%): by lowering the financial and environmental costs of energy for end users, through engagement and involvement in local energy projects (offering potential solutions to many social issues) and by increasing our autonomy and resilience (a key point or lesson from the recent events and situation in Ukraine). This article is addressed not just to energy professionals but also a wider audience – energy transition is our great chance and it is crucial to take advantage of this opportunity. Therefore educating and increasing competences and skills related to energy should be our major focus. The article describes selected aspects of the concept, the complete White Paper on energy transition to electroprosumerism is available on the website of the Polish Senate [1].

17

Zarządzanie ryzykiem w energetyce – jak odpowiadać na nowe wyzwania

Sic Robert

Energetyka

|

2025

|

nr 9

535--538

PL

Dynamiczne zmiany w otoczeniu sektora energetycznego – w tym presja związana z transformacją energetyczną, wyzwania klimatyczne, zagrożenia geopolityczne, problemy z dostępnością usług i personelu oraz cyberzagrożenia – wymuszają nowe podejście do zarządzania ryzykiem. W artykule w sposób syntetyczny opisano aktualne ryzyka w projektach energetycznych. Przedstawiono cykliczność ryzyk w toku realizacji inwestycji oraz znaczenie skutecznego zarządzania roszczeniami. Podkreślono konieczność wdrożenia zintegrowanego i adaptacyjnego systemu zarządzania oraz postępowania z ryzykami jako kluczowego warunku sukcesu inwestycji.

EN

Dynamic changes in the power sector environment, including pressure relating to energy transition, climate challenges, geopolitical hazards, problems with service and personnel availability and also cyber threats, are enforcing a new approach to risk management. The article concisely describes current risks in energy projects. Cyclicality of risks during the investment implementation and importance of effective claims management are presented. The author underlines the necessity of implementing an integrated and adaptive risk management system as a key factor for successful investment.

18

Wyzwania i problemy eksploatacyjne obejmujące części ogrzewalne kotła w dobie transformacji energetycznej

Kołodziej Anna, Boehme Elżbieta

Energetyka

|

2025

|

nr 10

580--586

PL

Transformacja energetyczna, oprócz niezaprzeczalnych zalet, generuje też wiele problemów związanych z pracą regulacyjną, a tym samym trwałością urządzeń. Proces ten będzie wymagał coraz większych kompetencji inżynierskich w zakresie prawidłowości utrzymywania parametrów czynnika obiegowego, a także rozwiązywania problemów związanych z postępującą korozją, niszczeniem elementów ogrzewalnych kotła oraz mankamentów w układzie przepływowym turbiny. Artykuł podejmuje próbę identyfikacji i usystematyzowania problemów, jakie mogą pojawić się w toku elastycznej eksploatacji. Szczególną uwagę poświęcono aspektom związanym z diagnostyką, zagadnieniami materiałowymi oraz eksploatacyjnymi, które odgrywają znaczącą rolę w utrzymaniu niezawodności, a także bezpiecznej pracy urządzeń w nowych realiach funkcjonowania sektora energetycznego.

EN

Apart from its undeniable advantages, energy transition also gives rise to a number of problems related to load regulation mode and thus equipment durability. This process will require increasingly higher engineering competencies in the scope of maintaining proper parameters of cycle medium and also solving problems related to progressive corrosion, wearing out heating elements of the boiler and deficiencies in the flow system of the turbine. The article is an attempt to identify and systematize problems which may arise during flexible operation. Special attention is drawn to the aspects related to diagnostics, material and operational issues, which play a significant role in maintaining reliability and also safe operation of equipment in the new realities of the energy sector.

19

Wodno-budowlane aspekty prawne inwestycji typu floatingvoltaics (FPV) w Polsce

Gronowski Marcin

Energetyka

|

2025

|

nr 5

312--319

PL

W artykule przedstawiono problematykę zastosowania instalacji typu floatovoltaics (FPV) w polskich uwarunkowaniach prawnych. Uwzględniając polityki Unii Europejskiej oraz poszczególnych państw ograniczających wykorzystanie gruntów rolnych na inne cele niż rolne i cele klimatyczne przedstawiono FPV jako jedną z koniecznych innowacji dla ich realizacji. Teza artykułu stanowi, że dla pełnego wykorzystania potencjału FPV oraz urzeczywistnienia polityk klimatycznych wymagane są ujednolicenia ogólnounijne i zmiany w polskim prawodawstwie. Dokonano podstawowego wyjaśnienia technicznego oraz danych środowiskowych z pierwszych eksperymentów, aby następnie przejść do analizy polskiego prawa wodnego, budowlanego, przestrzennego oraz ochrony środowiska. Opracowanie skonstatowano prezentując propozycję zmian obecnego prawa w Polsce. Wykorzystano metody dogmatycznoprawną, teoretycznoprawną oraz funkcjonalną.

EN

The article presents the issue of the applicability of floatovoltaics installations under Polish legal conditions. Taking into account the policies of the European Union and individual countries limiting the use of agricultural land for non-agricultural and climate purposes, FPV is presented as one of the necessary innovations for their implementation. The thesis of this paper is that in order to fully exploit the potential of FPV and make climate policies a reality, EU-wide harmonisation and changes to Polish legislation are required. The text provides a basic technical explanation and environmental data from the first experiments before moving on to an analysis of Polish water, construction, spatial and environmental law. The study concludes by presenting a proposal for changes to the current law in Poland. In the course of the study, dogmatic-legal, theoretical-legal and functional methods were used.

20

Stacje i instalacje elektryczne – Komitet Studiów B3

Jakóbik Marcin

Energetyka

|

2025

|

nr 3

170--178

PL

Zaprezentowano zagadnienia przygotowane w formie referatów i omówione podczas dyskusji w trakcie Sesji Technicznej Komitetu Studiów B3 Stacje i instalacje elektryczne, kładąc nacisk na bieżące tendencje, które istotnie kształtują i będą kształtować w nadchodzącej przyszłości kierunki rozwoju w tym obszarze. Szczególną uwagę zwrócono na aspekty związane z transformacją energetyczną, a w zasadzie jej wpływ na rozwiązania techniczne i kwestie eksploatacyjne stacji elektroenergetycznych. W konsekwencji podano wiele informacji na temat zmian w podejściu do projektowania, budowy oraz użytkowania rozdzielni i aparatury, w których zastosowano gazy alternatywne do SF6. Godne zauważenia jest także dostosowywanie stacji do wymagań tworzonych przez nowe rodzaje odbiorów, jak na przykład wielkie centra przechowywania i przetwarzania danych czy też wytwarzanie wodoru oraz nowe źródła wytwarzania, w tym małe reaktory modułowe. Tempo dokonujących się zmian wymaga sprawnego przygotowywania, dostosowanych do bieżących potrzeb, standardów rozwiązań sieciowych, co znajduje odzwierciedlenia w prezentowanym artykule.

EN

Presented are issues prepared in the form of papers and discussed during Technical Session of the Study Committee B3 Substations and electrical installations placing emphasis on current tendencies that significantly shape now, and will shape in the coming future, development directions in this field. Special attention is paid to aspects connected with energy transition and, to be exact, its influence on substations technical solutions and operational problems. As a consequence, given are many informations concerning changes in the attitude to designing, construction and operation of distribution substations and equipment in which gases alternative to SF6 were used. Worth noting is also adaptation of substations to requirements created by new types of receivers like big data storage and processing centers, hydrogen production or new sources of electricity generation including small modular reactors (SMR). The actual pace of changes needs effective preparation of the, adapted to current demands, network solutions standards that is reflected in this article.