Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 45

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
EN
This paper reports the work to determine the impact that concentrations of manganese (Mn) and iron (Fe) in the bottom sediments of shallow dam reservoirs exert upon the dissolved oxygen concentrations of overlying waters. Specifically, the work was conducted in the period of 2013–2014 in six shallow artificial reservoirs located in SE Poland. The waters of all the reservoirs studied are relatively well oxygenated, though both supersaturation and anoxic conditions are observed seasonally across the 50–150% range. The reported reactions of bottom sediments were between pH 7.7 and 8.2, while the mean concentrations of Mn and Fe were found to vary widely from site to site (Mn from 0.068 to 1.48 g/kg d.w. and Fe from 2.48 to 24.0 g/kg d.w.). It was not possible to demonstrate any direct relationship between sediment Fe and Mn concentrations, the Mn/Fe ratio or pH on the one hand and the oxygenation of reservoir waters on the other. However, multiple regression analysis did allow for the identification of a significant influence of both Mn content and sediment pH on the oxygen concentration in reservoir waters. In simple terms, both an increase in Mn and a decrease in pH can be said to result in more fully aerobic conditions in waters.
EN
There is a need to search for additional indicators allowing for more accurate identification of both the trophic status of waters as well as its chemical and biological consequences. The work detailed in this paper involved a preliminary analysis pertaining to the possibility of using an isotopic index in association with the values for trophic and saprobic indicators in describing a dam reservoir experiencing a far-reaching eutrophication. The water samples for the physicochemical analysis were collected from three sites along the axis of the dam reservoir in Rzeszów three times during the spring and summer of 2013. The results sustained the classification of the Reservoir's waters as hypertrophic, irrespective of the particular zone sampled. While phytoplankton blooms characterised by reference to the numbers of organisms per unit volume of water were also similar throughout the Reservoir, diversification in terms of taxonomic composition was to be noted, given the occurrence of cyanobacteria among the dominant diatoms in the area close to the dam. This presence was accompanied by enrichment of the Reservoir's suspended organic matter with carbon of the heavier 13C isotope. On this basis, the δ13C isotopic index can be regarded as a potentially useful indicator allowing for more accurate identification of both the level and the nature of the ongoing trophic degradation in bodies of water.
EN
In order to reduce the influence of wastewater from enterprises on the environment extreme relevance is gained by improvement of the monitoring system at each stage of technological process. A new tool is calculation of the polluting substances concentration is suggested to be entered into the monitoring system on the basis of determination of material balance of technological process of production that will allow prediction of qualitative and quantitative composition of sewage for the selected period. The system can be used in any enterprise, but the example with all calculations is given for the Mykolaiv Branch of "SUN InBev Ukraine" which became the object of research. The scope of the study covered the process of wastewater formation of the enterprise. Realization of tasks demanded the use of general scientific methods: analysis, synthesis, systematization and generalization in the course of studying of the corresponding literature on the research subject; modelling, formalization, comparison - at drawing up the calculation scheme of concentration of the polluting substances in sewage; supervision - during studying the technological scheme of production; and also methods of mathematical data processing in MS Excel.
PL
W pracy dokonano oceny stanu troficznego wód siedmiu zbiorników zaporowych południowo-wschodniej Polski. Do oceny troficzności wykorzystano kryteria stężeniowe oparte na analizie stężeń fosforu ogólnego (Pog), azotu ogólnego (Nog) oraz chlorofilu a (Chl a). Obliczono również wskaźniki TSI oraz ITS. Trzy spośród analizowanych zbiorników (Rzeszów, Maziarnia i Nielisz) zaklasyfikowano do zbiorników hipertroficznych. Kolejne trzy (Ożanna, Kamionka i Cierpisz) charakteryzowały się poziomem troficzności na pograniczu eutrofii/hypertrofii. Zbiornikowi Besko przyporządkowano zaś najniższy poziom troficzności na pograniczu mezotrofii/eutrofii. Zaobserwowano, że kryteria oceny stanu troficznego wód oparte na analizie substratów procesu eutrofizacji (Pog, Nog) wskazywały na wyższy stan troficzny wód niż kryteria oparte na analizie produktu eutrofizacji w postaci Chl a. Wobec powyższego, uznano, że w przypadku zbiorników zaporowych, ze względu na ich przepływowy charakter i fakt, że spora ilość substancji biogennych może opuszczać zbiornik bez włączenia w łańcuch troficzny; stosowanie wskaźników bazujących na analizie stężenia chlorofilu a jest bardziej zasadne i daje wiarygodniejsze wyniki w ocenie stanu troficzności.
EN
The paper presents an assessment of the trophic status of waters of the seven reservoirs from SE Poland. To evaluate the trophy criteria based on an analysis of the concentration of total phosphorus (TP), total nitrogen (TN) and chlorophyll a (Chi a) were used. Moreover trophic state indexes TSI and ITS were calculated. Three of the analyzed reservoirs (Rzeszow, Maziarnia and Nielisz) were classified as hypertrophic, whereas another three (Ożanna, Kamionka and Cierpisz) were characterized as eutrophic or hypertrophic. The Besko reservoir had the lowest trophic status: mesotrophic eutrophic. It was observed that the criteria for the trophic Plains assessment based on the analysis of the substrates of eutrophication (TP, TN) indicated a higher trophic state than the criteria based on an analysis of the product of eutrophication (Chl a). Accordingly. it is considered that in the case of reservoirs a large amount of nutrients discharge the reservoir. the use of indexes based on concentration of chlorophyll a is more reasonable and gives more reliable results in the assessment of the trophic status.
PL
Odmulanie zbiornika jest jego jednoczesnym pogłębieniem i polega na usunięciu z jego czaszy nagromadzonych przez lata osadów dennych. Jest to najczęściej stosowana metoda rekultywacji płytkich, silnie zdegradowanych zbiorników małej retencji. Obiektami badawczymi były dwa zbiorniki małej retencji utworzone na rzece Tuszymka Duża na Podkarpaciu. Zbiornik wodny w Cierpiszu (o pojemności 22 tyś m3) powstał w roku 1953 i był poddany odmulaniu w roku 1990, natomiast zbiornik wodny w Kamionce (o pojemności 105 tyś m3) powstał w roku 1957 i został zmodernizowany oraz odmulony w roku 2007. Badania prowadzono w dwóch sezonach wegetacyjnych lat 2013 i 2014. Próbki wody i osadów dennych pobrano czterokrotnie w 2013 roku oraz pięciokrotnie w 2014 roku z 2 stanowisk badawczych na zbiorniku Cierpisz i 3 stanowisk badawczych na zbiorniku Kamionka. Zarówno w zbiorniku Kamionka, jak i w zbiorniku Cierpisz pomimo zaawansowanej eutrofizacji wód osady denne były bardzo ubogie pod względem zawartości materii organicznej, fosforu i azotu. Również zanieczyszczenie osadów metalami ciężkimi było umiarkowane i za wyjątkiem kadmu, chromu i ołowiu nie przekraczało tła geochemicznego. Ogólnie niska zawartość fosforu i materii organicznej nie wskazuje na możliwość występowania zasilania wewnętrznego toni wodnej i wpływu osadów na postęp procesu eutrofizacji w obu zbiornikach. Ilość nagromadzonych substancji w osadach obu zbiorników była nieco zróżnicowana i nie było to powiązane z okresem odmulania, lecz z oddziaływaniem antropogenicznym zlewni i warunkami hydrologicznymi.
EN
Reservoir desludging is its simultaneous deepening and involves the removal of the accumulated over the years sediments from the bowl. It is the most commonly used method of recultivation of the shallow, strongly degraded small retention reservoirs. Two small retention reservoirs created on the river Tuszymka Duża (Sub-Carpathian region) were the research objects. The reservoir in Cierpisz (with a capacity of 22,000 m3) was formed in 1953 and was subjected to desludging in 1990, whereas the reservoir in Kamionka (with a capacity of 105,000 m3) was formed in 1957 and modernized and dredged in 2007. The research was conducted in two vegetation seasons the years 2013 and 2014. The samples of water and sediments were collected four times in 2013 and five in 2014 from 2 stations on the Cierpisz reservoir and 3 stations on the Kamionka reservoir. The sediments both of Kamionka and Cierpisz reservoirs despite the advanced eutrophication were very poor in terms of organic matter, phosphorus and nitrogen contents. Also, contamination of the sediments with heavy metals was moderate and except for cadmium, chromium and lead did not exceed the geochemical background. Generally, low content of phosphorus and organic matter does not indicate possibility of the occurrence of the internal supply of the water column and the sediment impact on the progress of eutrophication in both reservoirs. The amount of the accumulated substances in the sediments of the two reservoirs was slightly differentiated, and it was not related to the period of the desludging, but with the anthropogenic impact of the catchment and hydrological conditions.
6
Content available remote Procesy zaawansowanego utleniania jako zielone technologie
PL
W pracy, na podstawie literatury, przedstawiono możliwości zastosowania zaawansowanych metod utleniania do usuwania mikrozanieczyszczeń z różnych komponentów środowiska, zgodnych z koncepcją zielonej chemii. Pojęcie zielonej chemii zostało wprowadzone w celu zminimalizowania zanieczyszczenia środowiska naturalnego. W wielu przypadkach znaczna część szkodliwych związków organicznych wprowadzana jest do środowiska w niezmienionej formie, albo w postaci bardziej toksycznych metabolitów. Do ich usuwania stosuje się coraz częściej zaawansowane metody utleniania (AOPs– Advanced Oxidation Processes). Z kolei wprowadzenie zasad zielonej chemii skutkuje poszukiwaniem sposobów szerokiego wdrażania bezpiecznych utleniaczy, minimalizowaniem użycia nieodnawialnych katalizatorów i substancji pomocniczych, tendencją do wbudowywania wszystkich atomów wchodzących w skład substratów w cząsteczki produktów. Filar zielonej chemii stanowią reakcje katalityczne, np. proces Fentona. Umożliwiają one generowanie wysokoreaktywnych rodników hydroksylowych OH*, które wchodzą w reakcje prawie ze wszystkimi zanieczyszczeniami organicznymi.
EN
The work includes a review of the literature on the possibility of the use of advanced oxidation methods for the removal of micropollutants in different components of the environment, consistent with the concept of green chemistry. The green chemistry has been used to minimize contamination of the environment. In many cases, a substantial part of harmful organic compounds into the environment gets in its original form or in the form of the more toxic metabolites. For removal of the micropollutants increasingly advanced methods of oxidation are used (AOPs– Advanced Oxidation Processes). Results of the introduction of the principles of green chemistry is the implementation of safe oxidants, minimization of non-use of catalysts and auxiliary substances tending to the incorporation of all the atoms constituting the substrates in the product molecule. Pillar of green chemistry are the catalytic reactions, eg. the process of Fenton. AOPs allow the generation of highly reactive hydroxyl radicals OH*, which reacts with almost all organic contaminants.
PL
W pracy przedstawiono wypowiedzi 685 osób dotyczące ich codziennych działań na rzecz ochrony oraz oceny stanu środowiska w Polsce i warunkujących go czynników. Zdecydowana większość respondentów pochodziła z woj. podkarpackiego, a ich wiek, płeć, poziom wykształcenia oraz deklarowany stopień zainteresowania problematyką ochrony środowiska pełniły rolę determinant ich opinii w powyższym zakresie. W celu sprawdzenia statystycznej istotności zróżnicowania opinii i praktyk badanych osób posłużono się nieparametrycznym testem chi-kwadrat z uwagi na charakter zebranych informacji. Stwierdzono, że głównym źródłem informacji o problematyce ochrony środowiska był Internet. Stan zanieczyszczenia środowiska w Polsce został określony, w przeważającej liczbie przypadków, jako średni, przy czym jako główny powód nieprzestrzegania zasad ochrony środowiska podano bezkarność sprawcy. Najpowszechniejszymi działaniami na rzecz zachowania czystości środowiska okazały się: segregacja odpadów, oszczędne zużycie energii elektrycznej oraz wody, a głównym ograniczeniem zachowań proekologicznych był brak czasu oraz sytuacja finansowa respondentów.
EN
The work presents statements of 685 people regarding their everyday activities for the protection and assessment of the condition of the environment in Poland and the factors determining it. The vast majority of respondents came from the province Podkarpackie, and their age, gender, level of education and the declared level of interest in the issues of environmental protection played the role of determinants of their opinion in the above-mentioned field. In order to check the statistical significance of the diversity of opinions and practices of the respondents, a nonparametric Chi-square test was used due to the nature of the collected information. It was found that the main source of information on environmental issues was the Internet. The state of environmental pollution in Poland has been determined, in the majority of cases, as medium, with the perpetrator being impunity for the main reason for non-compliance with environmental protection rules. The most-advanced activities for environmental cleanliness have been proven waste segregation, economical use of electricity and water, and the main limitation of pro-ecological behavior was the lack of time and financial situation of the respondents.
PL
Zrównoważona chemia stanowi jedną z form działań zmierzających do zmniejszenia zanieczyszczeń środowiska i jest ważnym elementem zrównoważonego rozwoju. Zielona chemia dostarcza rozwiązań do takich globalnych wyzwań jak zmiana klimatu, zrównoważone rolnictwo, energia, zatrucie środowiska i wyczerpywanie bogactw naturalnych. Zielone technologie nie tylko chronią środowisko naturalne, ale zazwyczaj są również korzystne z punktu widzenia ekonomicznego. Podstawowym problemem dla środowiska jest znaczne zmniejszenie się zapasu surowców naturalnych. Zatem, dążenie do większej rozmaitości źródeł surowcowych to ważny obszar działania zielonej chemii. Kataliza należy do podstawowych narzędzi realizowania wszystkich zasad zielonej, zrównoważonej chemii wychodząc od badań podstawowych do zastosowań przemysłowych. Według zasad zielonej chemii, gdzie tylko jest to możliwe, powinno dążyć się do stosowania surowców odnawialnych oraz odpadów, które nie tylko zapewniają alternatywne surowce odnawialne, ale także stanowią materiał do produkcji katalizatorów. Zastosowanie materiału naturalnego jako katalizatora lub substratu do wytwarzania katalizatora powoduje nie tylko obniżenie kosztów związanych z produkcją katalizatorów, ale sprawia, że stosowany proces jest przyjazny dla środowiska. Ponadto, wykorzystanie materiałów odpadowych zmniejsza problem unieszkodliwiania odpadów. Wśród najbardziej obfitych zasobów produktów ubocznych technologii są przede wszystkim odpady z rolnictwa, górnictwa i produkcji metali, a w szczególności przemysłu hutniczego. Celem pracy jest scharakteryzowanie właściwości katalitycznych wybranych materiałów odpadowych.
EN
Sustainable chemistry is one of the forms of action to reduce pollution of the environment and it is an important element of sustainable development. Green chemistry provides solutions to such global challenges as climate change, sustainable agriculture, energy, toxics in the environment and the depletion of natural resources. Green technology will not only protect the environment, but they are usually also preferable from the economic point of view. The main concern for the environment is a significant reduction in the supply of natural materials. Therefore, the pursuit of a greater variety of sources of natural materials is an important area of activity of green chemistry. Catalysis is one of the basic tools of implementation of all principles of green, sustainable chemistry, from basic research to industrial applications. According to the seventh principle of green chemistry, where possible, should seek to use renewable raw materials and waste, which not only provide alternative renewable raw materials, but also provide the material for the production of catalysts. The use of natural material or waste material as catalyst or a substrate for the preparation of the catalyst will not only reduce the costs associated with the production of catalysts, but makes the used process is environmentally friendly. Waste materials also are valuable materials for the production of catalysts or are themselves active catalysts. In addition, the use of waste materials reduces the problem of waste disposal. Among the most abundant resources of technology products are primarily agricultural, mining and metals, and in particular the steel industry. The aim of the work is to characterize the catalytic properties of selected waste materials.
EN
The article presents research results of the introduction of powdery activated carbon to the existing technological system of the groundwater treatment stations in a laboratory, pilot plant and technical scale. The aim of the research was to reduce the content of organic compounds found in the treated water, which create toxic organic chlorine compounds (THM) after disinfection with chlorine. Nine types of powdery active carbons were tested in laboratory scale. The top two were selected for further study. Pilot plant scale research was carried out for the filter model using CWZ-30 and Norit Sa Super carbon. Reduction of the organic matter in relation to the existing content in the treated water reached about 30%. Research in technical scale using CWZ-30 carbon showed a lesser efficiency with respect to laboratory and pilot-plant scale studies. The organic matter decreased by 15%. Since filtration is the last process before the individual disinfection, an alternative solution is proposed, i.e. the second stage of filtration with a granular activated carbon bed, operating in combined sorption and biodegradation processes. The results of tests carried out in pilot scale were fully satisfactory with the effectiveness of 70–100%.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań w skali laboratoryjnej, półtechnicznej i technicznej nad wprowadzeniem do istniejącego układu technologicznego stacji uzdatniania wody podziemnej, pylistego węgla aktywnego. Celem badań było obniżenie zawartości występujących w wodzie uzdatnionej związków organicznych, które po procesie dezynfekcji chlorem tworzą toksyczne związki chloroorganiczne (THM). W skali laboratoryjnej przebadano 9 rodzajów pylistych węgli aktywnych, z których dwa najlepsze wytypowano do dalszych badań. Badania w skali półtechnicznej realizowano na filtrze modelowym z zastosowaniem węgli: CWZ-30 i Norit Sa Super. Obniżenie materii organicznej w stosunku do jej dotychczasowej zawartości w wodzie uzdatnionej wynosiło ok.30%. Badania w skali technicznej z zastosowaniem węgla CWZ-30 wykazały nieco mniejszą skuteczność w odniesieniu do badań laboratoryjnych i badań w skali półtechnicznej. Obniżenie zawartości materii organicznej wyniosło ok. 15%. Ponieważ ostatnim procesem jednostkowym przed dezynfekcją jest filtracja, zaproponowano alternatywne rozwiązanie – drugi stopień filtracji ze złożem granulowanego węgla aktywnego, pracującego w połączonych procesach sorpcji i biodegradacji. Rezultaty badań zrealizowanych w skali półtechnicznej były w pełni zadowalające – skuteczność 70–100%.
EN
Ex situ research was carried out under aerobic and anoxic conditions, pertaining to the undisturbed cores of the bottom sediments within the Solina and Myczkowce complex of dammed reservoirs, within the scope of assessing their capacities related to retention of phosphates. The sediments, in the examined reservoirs (excluding the sandy littoral deposits) turned out to have a great phosphorus retention capacity, especially under aerobic conditions. Phosphorus retention, under anoxic conditions, was less intense within the sediments of both reservoirs. The sandy littoral deposits, even though the total phosphorus, mobile fractions and organic matter contents were lower, turned out to be in possession of the highest capacity to release the phosphates under anoxic conditions (the highest value of zero equilibrium phosphate concentration EPC-0). At the same time, the capacity of phosphorus retention was insignificant. In case of the Solina and Myczkowce reservoirs, phosphorus deposition in bottom sediments outweighed the processes of phosphorus release. This is proven mainly by the low capacity to release the phosphates, and high level of retention capacity in most of the sediments.
PL
Przeprowadzono badania ex situ w warunkach aerobowych i anoksycznych na niezaburzonych rdzeniach osadów dennych zbiorników zaporowych Solina i Myczkowce w celu oceny ich zdolności do retencji fosforanów. Osady badanych zbiorników (za wyjątkiem piaszczystych depozytów litoralnych) wykazały się bardzo dużą zdolnością zatrzymywania fosforu, zwłaszcza w warunkach aerobowych. Retencja fosforu w warunkach anoksycznych zachodziła w osadach obu zbiorników mniej intensywnie. Piaszczyste osady litoralne, pomimo niższych zawartości fosforu całkowitego, frakcji mobilnych oraz materii organicznej, wykazały najwyższą zdolność wydzielania fosforanów w warunkach anoksycznych (najwyższa wartość równowagowego stężenia fosforanów w punkcie zero EPC-0) i nieznaczne tylko zdolności do zatrzymywania fosforu. W zbiornikach zaporowych Solina i Myczkowce procesy depozycji fosforu w osadach dennych przeważały nad procesami jego uwalniania. Świadczy o tym głównie niska zdolność uwalniania fosforanów i wysoka zdolność retencyjna przeważającej partii osadów.
PL
Usuwanie trwałych zanieczyszczeń organicznych (TZO) z różnych komponentów środowiska jest istotnym problemem, któremu aktualnie poświęca się wiele uwagi. Konwencjonalne metody stosowane do ich eliminacji często są nieskuteczne i wymagają dodatkowych rozwiązań. W tym celu prowadzone są badania nad możliwością zastosowania zaawansowanych metod utleniania, do których zalicza się również fale ultradźwiękowe. Praca zawiera ocenę możliwości zastosowania metody sonochemicznej do utleniania ftalanu dibutylu (DBP). Przedstawiono wyniki badań dotyczące skuteczności działania pola ultradźwiękowego o stałej częstotliwości 20 kHz. Badano wpływ pH roztworu, czasu nadźwiękawiania i amplitudy drgań na przebieg procesu rozkładu. Do izolacji analitu wykorzystano ekstrakcję do fazy stałej (SPE). Ocenę stopnia obniżania zawartości DBP dokonano na podstawie oznaczeń ilościowych techniką chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrią mas (GC-MS). Przeprowadzone badania wstępne udowodniły skuteczność zastosowania ultradźwięków do usuwania ftalanu dibutylu.
EN
Removal of persistent organic pollutants (POPs) from various components of the environment is an important issue, which currently much attention is paid to. Conventional methods used for their elimination are often ineffective and require additional solutions. For this reason, studies are being conducted on the possibility of using advanced methods of oxidation, which also includes ultrasonic waves. The work includes an assessment of the applicability of the sonochemical method to the oxidation of dibutyl phthalate. Presents results of tests on the effectiveness of the ultrasonic field with a fixed frequency of 20 kHz. The effect of pH, sonication time and amplitude on the process of decomposition were investigated. To the isolation of analyte was used solid phase extraction (SPE). The degree of reduction of dibutyl phthalate was determined using gas chromatography coupled with mass spectrometry (GC-MS). Preliminary studies have shown the efficacy of the use of ultrasound to remove of dibutyl phthalate.
PL
Osady denne są tym elementem ekosystemu wodnego, który akumuluje większość zanieczyszczeń emitowanych do środowiska i spływających następnie do wód powierzchniowych. Dotyczy to związków biogennych, metali ciężkich oraz tzw. Trwałych Zanieczyszczeń Organicznych, do których zaliczane są m.in. wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne WWA (ang. PAHs). WWA są związkami toksycznymi, kancerogennymi, mutagennymi i teratogennymi. Celem pracy była ocena przydatności utleniania chemicznego do usuwania wybranych WWA zawartych w osadach dennych. Utlenianie zanieczyszczeń przeprowadzono z wykorzystaniem 30% roztworu nadtlenku wodoru oraz przy użyciu H2O2 z dodatkiem katalizatora FeSO4×7H2O (metoda Fentona). Efektywność utleniania oceniono na podstawie zmian ilości badanych zanieczyszczeń, które oznaczono za pomocą chromatografii gazowej sprzężonej ze spektrometrem masowym (GC-MS) po uprzedniej ekstrakcji badanych analitów z matrycy osadów dennych. Przeprowadzone badania wstępne udowodniły skuteczność zastosowania H2O2 oraz procesu Fentona do usuwania wybranych kongenerów WWA.
EN
Bottom sediments are the part of the aquatic ecosystem, which accumulates most of pollution emitted into environment and flowing into surface waters. This concerns of nutrients, heavy metals and Persistent Organic Pollutants, which include, among others, polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs). PAHs are toxic, carcinogenic mutagenic and teratogenic compounds. The aim of this study was to evaluate the usefulness of chemical oxidation to remove selected PAH contained in bottom sediments. Oxidation of the impurities were carried out using 30% solution of hydrogen peroxide and with the addition of H2O2 with the catalyst FeSO4×7H2O (the Fenton’s method). The efficiency of oxidation was evaluated on the basis of changes in the content of tested impurities, which was determined by gas chromatography coupled with the mass spectrometer (GC-MS) after extraction of analytes from bottom sediments. Preliminary studies have shown the efficacy of the use of H2O2 and the Fenton’s method to remove of selected PAHs.
PL
Osady denne są wydobywane z dna rzek, jezior, kanałów, zbiorników retencyjnych oraz stawów w celu zwiększenia ich pojemności retencyjnej oraz poprawy walorów użytkowych. Wydobyty urobek, który nie zawiera substancji szkodliwych może być odpowiednio wykorzystany. Kierunek zagospodarowania osadów dennych jest uzależniony od ich właściwości chemicznych i fizycznych. W pracy przedstawiono możliwości wykorzystania osadów dennych w rolnictwie, leśnictwie i budownictwie. Omówiono kryteria decydujące o technologii zagospodarowania osadów dennych. Ponadto zaproponowano własny schemat postępowania z wybagrowanymi osadami dennymi oparty na polskim prawodawstwie. Opierając się na wyżej wymienionym schemacie zaprezentowano potencjalne sposoby wykorzystania osadów dennych pochodzących z rzeki San. Charakterystyka chemiczna tych osadów wskazuje na ich umiarkowane zanieczyszczenie substancjami organicznymi i metalami ciężkimi, dlatego też mogą być zastosowane do użyźniania gruntów ujętych w Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 września 2002 r. w sprawie standardów jakości gleby oraz standardów jakości ziemi (Dz.U. 2002 Nr 165 poz. 1359).
EN
Bottom sediments are extracted from the bottom of river, lakes, canals, reservoirs, and ponds in order the enhance their capacity and to improve the retention values. Excavated spoils, that does not contain harmful substances may be used. The direction of the management of bottom sediments depends on their chemical and physical properties. At work are examples of the use of bottom sediments in agriculture, forestry and construction. Discusses the criteria for sediment management technology. Proposed their own scheme to use dredging sediments in compliance with the Polish legislation. Based on the above diagram shows the potential ways to use bottom sediment from river San. Physico-chemical characteristics of the sediments indicates on their moderate pollution of organic substances and heavy metals, be used to fertilize the land included in the Regulation of Minister of the Environment of 9 September 2002 on the quality of soil and earth quality standards (2002 No 165 pos. 1359).
14
Content available remote Metody zagospodarowania osadów dennych
PL
Osady denne są nagromadzonym materiałem osadowym, który odkłada się systematycznie zmniejszając pojemność retencyjną zbiorników wodnych. Usuwanie osadów jest jedną z metod rekultywacji wód powierzchniowych. Wydobyte osady denne, które nie zawierają substancji szkodliwych mogą być wykorzystane lub odpowiednio składowane. Skład osadów dennych jest uzależniony od czynników naturalnych i antropogenicznych, głównie punktowych i obszarowych źródeł zanieczyszczeń. W wyników procesów samooczyszczania się, znaczna część zanieczyszczeń z wód zbiorników wodnych przedostaje się do osadów dennych, gdzie są zatrzymywane. Z tego powodu skład osadów dennych i wód powierzchniowych są od siebie zależne. Zależność ta jest zauważalne szczególnie w przypadku zanieczyszczeń, które charakteryzują się małą rozpuszczalnością oraz trudno ulegające biodegradacji, takich jak sole metali ciężkich i trwałe związki organiczne. Wybór sposobu zagospodarowania osadów dennych jest zależny od ich właściwości chemicznych i fizycznych. Możliwe jest wykorzystanie niezanieczyszczonych osadów dennych przyrodniczo, w budownictwie i do produkcji energii cieplnej. W pracy przedstawiono możliwości wykorzystania osadów dennych oraz kryteria decydujące o sposobie ich zagospodarowania. Na podstawie omówionych kryteriów zaproponowano schemat postępowania z pozyskanymi osadami dennymi.
EN
Bottom sediments are accumulated sedimentary material which is extracted from the bottom of water bodies in order to enhance their capacity and to improve the retention values. Extracted bottom sediments that do not contain harmful substances may be used or stored. The composition of the bottom sediments is addicted to natural and anthropogenic factors. The results of part of the self-cleaning processes of pollutants from water reservoirs into the bottom sediment where they are retained. For this reason, the composition of the bottom sediments and surface waters are dependent. This relationship is particularly noticeable in the case of pollution, which are characterized by a low solubility and hardly biodegradable, such as salts of heavy metals and persistent organic compounds. The choice of how the management of bottom sediments depends on their chemical and physical properties. It is possible to use bottom sludge for agriculture, construction or for the production of thermal energy. In the article discusses the possible use of bottom sediments and the criteria for its management. On the basis of the criteria discussed proposed schema dealing with sediment on bottom trawls.
PL
Badania miały na celu analizę opinii respondentów w zakresie gospodarki energetycznej, jej oddziaływania na środowisko oraz znaczenia różnych źródeł energii. Materiał badawczy stanowiło 1036 kwestionariuszy ankiet, wypełnionych w okresie październik – grudzień 2015 r. W celu określenia wpływu charakterystyk opisujących respondentów na prezentowane przez nich oceny, podzielono ich na grupy z uwagi na wiek, płeć, miejsce zamieszkania, wykształcenie i deklarowany stopień zainteresowania zagadnieniami z zakresu ochrony środowiska. Do weryfikacji wpływu tych charakterystyk na poglądy ankietowanych osób zastosowano statystyki testu chi-kwadrat. Badania wykazały, że ogólnie niska ocena poziomu wiedzy społeczeństwa dotyczącej problematyki ochrony przyrody była bardziej pesymistyczna u osób z wykształceniem zawodowym i średnim oraz prezentujących niższy poziom zainteresowania ekologią. Jednocześnie osoby te oraz kobiety, osoby starsze oraz absolwenci szkół wyższych, jako bardziej znaczący uznali wpływ człowieka na globalne ocieplenie. Na węgiel kamienny, jako najważniejsze źródła energii w gospodarce kraju, wskazywali mieszkańcy miast oraz osoby mniej zainteresowane problematyką ochrony środowiska, a ta ostatnia grupa osób upatrywała w tym surowcu także najbardziej znaczące źródło energii dla gospodarki podkarpackiej. Spośród rozważanych w opracowaniu źródeł energii odnawialnej praktycznie największy potencjał posiada biomasa, a potrzebę jej szerszego wykorzystywania w gospodarce podnosili mężczyźni, natomiast możliwość zwiększenia jej znaczenia w mieszkalnictwie - absolwenci szkół wyższych. Ponadto większymi zwolennikami budowy elektrowni atomowej okazali się mężczyźni, osoby młodsze i mieszkańcy wsi. Przeprowadzona analiza dowodzi często pewnych niezgodności między opiniami respondentów, a rzeczywistym stanem problematyki będącej przedmiotem badań. Stąd niezbędna staje się potrzeba pełniejszego informowania społeczeństwa o stanie i kierunkach rozwoju gospodarki energetycznej w oparciu o rzetelne argumenty.
EN
The study aimed to analyze the respondents' opinion in the field of energy-flux density, its impact on the environment and the importance of different sources of energy. The research material consisted of 1,036 questionnaires, filled in the period October - December 2015. In order to determine the effect of the characteristics that describe the respondents presented their assessment, divided into groups because of their age, gender, place of residence, education and the declared level of interest in issues of environmental concerns. To verify the impact of these characteristics on the views of people surveyed used statistics chi-square test. Studies have shown that the generally low assessment of the level of public awareness on the problems of conservation was more pessimistic in people with vocational and secondary education as well as presenting a lower level of interest in ecology. At the same time these people and women, elderly people and university graduates, as more significant recognize human impact on global warming. On coal as the main energy source in the country's economy, they pointed urban residents and people less concerned with environmental protection, and the latter group of people saw in the raw material is also the most important source of energy for the Podkarpackie Voivodeship economy. Among considered in the development of renewable energy sources practically the biggest potential has biomass and the need for its wider use in the economy raised men, and the possibility to increase its importance in housing - graduates. In addition, the larger supporters of the construction of a nuclear power plant turned out to be men, younger people, and rural residents. The analysis shows often inconsistencies between the opinions of the respondents, and actual issues of interest. Hence the imperative felt the need to inform the public about the status and development of the energy economy based on sound arguments.
PL
Celem badań była ocena prezentowanych przez respondentów opinii w zakresie szeroko rozumianej gospodarki energetycznej, z uwzględnieniem jej oddziaływania na środowisko oraz znaczenia różnych nośników energii. Analizę oparto na 1036 kwestionariuszach ankiet, wypełnionych w okresie październik – grudzień 2015 r. W niniejszej części opracowania poddano analizie kształtowanie się ocen ankietowanych osób bez uwzględniania opisujących je charakterystyk. Stwierdzono, że w opinii respondentów poziom wiedzy społeczeństwa w zakresie ochrony środowiska, a zwłaszcza przyrody jest ciągle niski, natomiast wpływ człowieka na globalne ocieplenie – znaczny. Za najgroźniejsze gazy cieplarniane, z uwagi na skalę ich oddziaływania, uznano, w kolejności ich ważności: dwutlenek węgla, freony i halony, metan, tlenki siarki, tlenki azotu oraz parę wodną. Zastosowanie trzech najważniejszych tradycyjnych źródeł energii (węgiel kamienny, gaz i węgiel brunatny) dla kraju i województwa podkarpackiego uznano za takie samo, przy czym energetyce jądrowej dla podkarpackiej gospodarki przypisano mniejszą atrakcyjność, aniżeli dla Polski. Skłonność do zamiany pieca węglowego na bardziej ekologiczne źródło energii wyraziła prawie połowa respondentów, a tylko jedna piąta ich liczby akceptuje budowę siłowni atomowej. Przeprowadzona analiza dowodzi dużych rozbieżności między opiniami respondentów, a stanem rzeczywistym problematyki będącej przedmiotem badań. Wynika stąd potrzeba szerszego informowania społeczeństwa o stanie i kierunkach rozwoju gospodarki energetycznej w oparciu o rzetelne i aktualne argumenty.
EN
The aim of the study was to evaluate the presented respondents' opinion on the broader economy, energy, taking into account its impact on the environment and the importance of various energy carriers. The analysis was based on 1,036 survey questionnaires, filled in the October - December 2015 period. This part of the study analyzed the formation of the ratings of respondents without taking into account the characteristics that describe them. It was found that the respondents level of public awareness of environmental protection, especially of nature is still low, and the human impact on global warming - significant. For the most dangerous greenhouse gases, given the scale of their impact, it was, in order of importance: carbon dioxide, chlorofluorocarbons and halons, methane, sulfur oxides, nitrogen oxides and water vapor. The use of the three most important traditional energy sources (coal, natural gas and lignite) for the country and the Podkarpackie Voivodeship considered the same, the nuclear power industry for voivodeship economy is less attractive than for the Poland as a whole. The tendency to convert the furnace coal to cleaner energy sources expressed almost half of the respondents, and only one-fifth of their number allowed to build nuclear plant. The analysis shows a wide disparity between the opinions of the respondents, and the state of the real issues of interest. Hence the need to inform the wider public about the status and development of the energy economy based on reliable and valid arguments.
17
Content available remote Benzotriazole - występowanie i trwałość w środowisku
PL
Praca zawiera przegląd literatury dotyczący właściwości i występowania benzotriazoli (BTR) w różnych komponentach środowiska. Szczególną uwagę zwrócono na problem zagrożenia dla jakości środowiska wynikającego z obecności i trwałości w środowisku związków z tej grupy i ich pochodnych. Właściwości benzotriazoli sprawiają, że są one powszechnie wykorzystywane w wielu gałęziach przemysłu. Stosuje się je między innymi jako inhibitory korozji, stabilizatory światła ultrafioletowego do tworzyw sztucznych oraz jako środki rozjaśniające w przemyśle metalowym. Ponadto znajdują zastosowanie w produkcji kosmetyków, detergentów, leków, materiałów budowlanych i części samochodowych. Istnieją jednak ograniczone dane dotyczące losu benzotriazoli, które są uwalniane do środowiska. Ze względu na odporność benzotriazoli na utlenianie w warunkach otoczenia i na promieniowanie UV, mogą być obecne w środowisku przez bardzo długi okres czasu. Stabilność benzotriazoli skutkuje tym, że nie są one usuwane ze ścieków przy zastosowaniu konwencjonalnych metod z zadowalającą wydajnością. Dodatkowo, odporność na biodegradację i właściwości fizyko-chemiczne benzotriazoli powodują, że są obecne we wszystkich komponentach środowiska. Zostały wykryte w ściekach, wodach powierzchniowych, osadach dennych, glebie, powietrzu, a nawet w kurzu domowym i organizmach żywych np. w rybach. Potwierdzone negatywne oddziaływanie na organizmy żywe, wynikające w szczególności z ich aktywności estrogenowej, mutagenności, toksyczności i rakotwórczości wymaga opracowania skutecznej metody eliminacji BTR.
EN
The work includes a review of the literature concerning the characteristics and the occurrence of benzotriazoles (BTR) in various environmental components. Particular attention was paid to the problem of risks to the quality of the environment resulting in the presence and persistence in the environment of compounds from this group and their derivatives. Properties of benzotriazoles make them widely used in many industries. They are used i.a. as corrosion inhibitors, ultraviolet light stabilizers for plastics and as brightening agents in metal industry. In addition, they are used in the production of cosmetics, detergents, medicines, building materials and auto parts. However, there is limited data on the fate of benzotriazoles that are released into the environment. Because of the benzotriazole resistance to oxidation at ambient and UV radiation they can be present in the environment for a long period of time. Stability of benzotriazoles effect that they are not removed from the waste water by conventional methods with satisfactory yields. Additionally, resistance to biodegradation and physicochemical properties of the benzotriazoles cause their presence in all components of the environment. They were detected in wastewater, surface water, sediments, soil, air, and even in house dust and in living organisms, e.g. in fish. Confirmed negative impact on living organisms, caused in particular by their estrogenic activity, mutagenicity, toxicity and carcinogenicity results in need to develop effective methods of elimination the BTRs.
EN
Over the last decade is observed tourist load on for pedestrians tourist trails of Bieszczady National Park. This phenomenon is closely connected with the promotion of natural-tourist advantages of the south-east part of Poland, including also of Bieszczady National Park. The growing tourist concentration on for pedestrians tourist trails is associated with the formation of larger quantity of waste with different compositions and properties. Depending on character and the specificity of waste they can in the different way have an influence on the natural environment of the park. The research work was aimed at determining the morphological composition of waste lying on tourist trails of Bieszczady National Park and setting the rate of collecting waste.
PL
Na przestrzeni ostatniej dekady obserwuje się wzmożone obciążenie turystyczne na pieszych szlakach turystycznych Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Zjawisko to ściśle związane jest z promocją walorów przyrodniczo-turystycznych południowo-wschodniej części Polski, w tym też Bieszczadzkiego Parku Narodowego. Wzrastające natężenie turystyczne na pieszych szlakach turystycznych wiąże się z powstawaniem większej ilości odpadów o różnym składzie i właściwościach. W zależności od charakteru i specyfiki odpadów mogą one w różny sposób oddziaływać na środowisko przyrodnicze parku. Praca badawcza miała na celu określenie składu morfologicznego odpadów zalegających na szlakach turystycznych Bieszczadzkiego Parku Narodowego oraz wyznaczenie wskaźnika nagromadzenia odpadów.
PL
Zbiornik zaporowy Rzeszów na rzece Wisłok w południowo-wschodniej Polsce, został zbudowany w 1973 roku. W trakcie jego eksploatacji, niektóre strefy zbiornika zostały zamulone i zalądowione, przez co jego powierzchnia i głębokość istotnie się zmniejszyły. Pomimo kilkukrotnych rekultywacji, zbiornik jest nadal silnie zamulony i jego funkcje użytkowe są mocno ograniczone. Celem pracy jest analiza zanieczyszczeń i możliwość wykorzystania rolniczego urobku wydobytego ze zbiornika. W pracy dokonano analizy ilościowej zarówno substancji potencjalnie toksycznych jak i biogennych w próbkach osadów pobranych w ciągu ostatnich pięciu lat ze stanowisk zlokalizowanych wzdłuż osi zbiornika. Ponadto, zostało oszacowane pochodzenie materii organicznej zawartej w tych osadach. W tym celu wykorzystano analizy zawartości stabilnych izotopów N i C jak również stosunków elementarnych tych pierwiastków. Krzemionka była dominującym składnikiem osadu (około 67% suchej masy osadu), zaś materia organiczna (OM) stanowiła około 10% s.m.o. Stężenia związków biogennych: OWO, azotu ogólnego i fosforu ogólnego wynosiły średnio odpowiednio 2,31%, 0,21% i 0,031% s.m.o. Pochodzenie osadów dennych zbiornika Rzeszów jest mieszane. Niespodziewanie wysoki udział materii autochtonicznej może być wynikiem intensywnej eutrofizacji wód zbiornika. Zawartości WWA były stosunkowo niskie. Najwyższe zauważone stężenie wynosiło 0,164 ppm w przypadku benzo(k)fluorantenu. Zawartość benzo(a)pirenu była niższa od 0,14 ppm. Poziomy stężeń wybranych kongenerów PCB mieściły się w przedziale od 0,0006 do 0,003 ppm i były poniżej wartości normatywnych. Badane osady były umiarkowanie zanieczyszczone metalami ciężkimi (Cu, Cd, Cr, Zn, Ni, Pb). Średnie stężenia wszystkich metali przekraczały sporadycznie tło geochemiczne i poziom TEC, ale wartość PEC nie została przekroczona w żadnej z analizowanych próbek. Charakter badanych osadów wskazuje, że nie są one odpowiednie do stosowania w rolnictwie ze względu na zanieczyszczenie i brak żyzności. Jednak mogą one być wykorzystywane do rekultywacji gruntów nierolniczych. Istnieją metody umożliwiające usunięcie z wydobytego materiału z tych zanieczyszczeń, głównie metali ciężkich, ale z uwagi na znaczne ilości urobku proces może okazać się nieopłacalny.
PL
Praca zawiera przegląd literatury dotyczący właściwości i występowania perfluorowanych związków organicznych w różnych komponentach środowiska oraz możliwości usuwania ich z roztworów wodnych w procesach fizykochemicznych. Związki perfluorowane stosowane są jako składniki wielu przedmiotów codziennego użytku. Wykazują one dużą trwałość i odporność termiczną i chemiczną. Stabilność perflurowanych związków organicznych, która wynika z ich struktury chemicznej powoduje, że są one obecne we wszystkich elementach środowiska. Wykazano ich obecność w wodzie, ściekach, glebie, żywności i kurzu domowym, a nawet we krwi ludzkiej i zwierzęcej. Podejrzenia, że związki te wpływają niekorzystnie na zdrowie człowieka i ulegają kumulacji w organizmie spowodowało zapoczątkowanie poszukiwań skutecznych metod, które pozwolą na wyeliminowanie ich na etapie oczyszczania wody czy ścieków. Okazuje się, że stopień usuwania w przypadku zastosowania konwencjonalnych metod często jest niewystarczający i znaczna część tych związków wprowadzana jest do środowiska w niezmienionej formie albo w postaci bardziej toksycznych metabolitów. Procesy takie jak sorpcja, nanofiltracja czy odwrócona osmoza pomimo dobrej wydajności nie są wystarczające, ponieważ wymagają dalszych czynności w celu eliminacji wyodrębnionych związków. Dodatkowo właściwości perfluorowanych związków organicznych ograniczają ilość metod, które mogą być stosowane do ich eliminacji. Istnieje więc potrzeba opracowania nowych efektywnych sposobów ich usuwania oraz łączenia różnych technik w jednym procesie technologicznym.
EN
The work includes a review of the literature on the properties and the occurrence of perfluorinated organic compounds in various components of the environment and the possibility of their removal from aqueous solutions of physical and chemical processes. Perfluorinated compounds are substances in which all hydrogen atoms are replaced by fluorine atoms. They are used as ingredients in many everyday objects. They are durable and resistant to thermal and chemical degradation. Stability of perfluorinated organic compounds, which due to their chemical structure means that they are present in all parts of the environment. Shown to be present in the water, wastewater, soil, food and house dust, even the blood of human and animal. Suspicions, that these compounds adversely affect human health and cumulate in an organism, initiated search of effective methods that will allow to eliminate them at the stage of water and sewage purification. It turns out that the degree of removal when using conventional methods is often insufficient and a significant proportion of these compounds is introduced into the environment in an unchanged form or in the form of more toxic metabolites. Processes such as sorption, nanofiltration or reverse osmosis, despite the good performance are not suitable because they require further surgery to eliminate the separate compounds. In addition, the properties of perfluorinated organic compounds reduce the number of methods that can be used for their elimination. There is therefore a need to develop new and efficient methods for their removal and the combination of different techniques in a single process.
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.