Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 116

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  geostatystyka
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
PL
W artykule w przystępny sposób przedstawiono wybrane zagadnienia związane z metodą krigingu zwyczajnego, szeroko wykorzystywaną do estymacji zasobów górniczych. W szczególności opisano te jej właściwości, które choć zazwyczaj mniej znane to decydują o przydatności tej metody i umożliwiają kontrolę dokładności uzyskanych wyników. Szczególną uwagę poświęcono zastosowaniom roli wariancji krigingu, będącej miarą dokładności wyników otrzymanych za pomocą metody krigingu, oraz możliwości jej zastosowania do planowania sieci pomiarowych.
EN
The article presents, in an approachable way, selected issues related to the method of the ordinary kriging, which is widely used for the estimation of mining resources. In particular, such properties of the ordinary kriging were described, which are usually less known but determine its usefulness and accuracy. Particular attention was paid to the role of kriging variance, which is a measure of the accuracy of results obtained using the ordinary kriging. The possibility of using the kriging variance for planning measurement networks was also discussed.
2
Content available remote Awaryjność sieci wodociągowych w województwach dolnośląskim i opolskim
PL
Liczba awarii sieci wodociągowej na bezpośredni wpływ na wielkość strat rzeczywistych wody. Jedna z miar niezawodności systemu dystrybucji wody jest wskaźnik intensywności uszkodzeń. Wskaźnik intensywności uszkodzeń można stosować zarówno dla obiektów punktowych, jak i liniowych. Wskaźnik intensywności uszkodzeń stosuje się również do oceny grupy obiektów lub całych systemów. Celem niniejszego artykułu było sprawdzenie i przedstawienie oceny stopnia awaryjności systemów dystrybucji wody w jednostkach administracyjnych w województwie dolnośląskim i województwie opolskim w Polsce w latach 2015-2019, w oparciu o obliczone wartości wskaźnika intensywności uszkodzeń. W artykule zaprezentowano wyniki analiz i klasyfikację powiatów obszaru badawczego pod względem klasy awaryjności. W dalszej części artykułu zaprezentowano uzyskane wyniki wskaźnika intensywności uszkodzeń w województwie dolnośląskim i województwie opolskim dla każdego roku oddzielnie. Uzyskane wyniki porównano ze średnią wartością wskaźnika intensywności uszkodzeń odnalezionego w literaturze.
EN
The number of failures and their frequency in the water supply system have a direct impact on the amount of actual water losses. The measure of the failure frequency of the water distribution system is the rate of damage intensity. The failure intensity index can be used for both point and line features. The failure intensity index is also used visually for groups of objects or entire systems. The aim of this article was to check and present the assessment of the failure rate of water distribution systems in administrative units in the Dolnośląskie Voivodeship and the Opolskie Voivodeship in Poland in 2015-2019 based on the calculated values of the failure intensity index. The article presents the results of analyses and the classification of counties of the research area in terms of the failure rate class. The next part of the article presents the results of the failure intensity index for each year separately for the Dolnośląskie and Opolskie Voivodeships. The obtained results were compared with the average value or the failure intensity index found in the literature.
EN
Discrete groundwater level datasets are interpolated often using kriging group of models to produce a spatially continuous groundwater level map. There is always some level of uncertainty associated with diferent interpolation methods. Therefore, we developed a new trend function with the mean groundwater level as a drift variable in the regression kriging approach to predict the groundwater levels at the unvisited locations. Groundwater level data for 29 observation wells in Adyar River Basin were used to assess the performance of the developed regression kriging models. The cross-validation results shows that the proposed regression kriging method in the spatial domain outperforms other physical and kriging-based methods with R2 values of 0.96 and 0.98 during pre-monsoon and post-monsoon seasons, respectively.
PL
Ważnym elementem zarządzania organizacją jest planowanie jej rozwoju i działań operacyjnych. W procesie podejmowania decyzji związanych z tymi działaniami w przypadku wielu przedsiębiorstw niezbędne jest wykonywanie prognoz obszarowo-czasowych, z krótszym lub dłuższym wyprzedzeniem czasowym. Dotyczy to przede wszystkim tych przedsiębiorstw, których działalność obejmuje duże obszary lub zjawiska stanowiące podstawę do podejmowania racjonalnych decyzji, w odniesieniu do rozwiązywanych zagadnień, rozwijających się w układzie powierzchniowym, powierzchniowo-czasowym, a także przestrzennym. Przykładem mogą tutaj być kopalnie surowców mineralnych, instytucje zajmujące się badaniem i ochroną środowiska naturalnego, przedsiębiorstwa sieciowe, np. telekomunikacyjne czy energetyczne. Przedstawiono metodykę badawczą wykorzystującą metody geostatystyki liniowej i nieliniowej, zastosowanej do modelowania, szacowania i prognozowania (2D, 3D) wartości parametrów opisujących różnorodne zmienne zregionalizowane. Dane wejściowe do analiz przestrzennych stanowiły wartości parametrów geologicznych, pochodzące z opróbowania wyrobisk górniczych w kopalniach rud miedzi, tj. zawartość Cu, miąższość i zasobność złoża (bilansowego), oraz wartości mocy elektrycznej w węzłach sieciowych najwyższych napięć 220 i 400 kV dla obszaru Polski. Zastosowane techniki pozwoliły na szczegółowe odwzorowanie zróżnicowania wartości badanych parametrów, wydzielenie anomalnych stref, określenie przedziałów ufności na odpowiednim poziomie ryzyka, oszacowanie niepewności i analizę zmienności tego ryzyka.
EN
A major element of managing an organization is the planning of its development and operations. As part of the relevant decision making process it is necessary for many enterprises to make areal-temporal forecasts more or less ahead of time. This particularly applies to enterprises whose activity covers large areas or phenomena, which constitute the basis for making rational decisions concerning the problems being solved, developing in the areal system, the areal-temporal system as well as in the spatial system. Industrial mineral mines, institutions studying and protecting the natural environment and network (telecommunications or power) companies are examples here. A research methodology using methods of linear and non-linear geostatistics applied to the (2D, 3D), modelling, estimating and forecasting of the values of parameters describing various regionalized variables is presented. The input data for the spatial analysis were the values of the geological parameters: Cu content, (recoverable) deposit thickness and endowment coming from the sampling of mine workings in copper ore mines and electric power values in the nodes of 220 and 400 kV ultra-high voltage distribution networks for area of Poland. Thanks to the above techniques the variation in the values of the investigated parameters was mapped in detail, anomalous zones were distinguished, confidence levels at an appropriate risk level were determined, uncertainty estimated and the variation of the risk was analysed.
EN
Geostatistics was used in a typical alluvial fan to reveal its applicability to spatial distribution analysis and controlling mechanisms of groundwater chemistry. Normal distribution test and optimal geostatistical interpolation models for various groundwater quality indicators were discussed in this study. The optimal variogram model of each indicator was determined using prediction error analysis. The infuences of human activities and structural factors on the groundwater chemistry were also determined by variability intensity and the sill ratio. The results showed that nitrate content can be served as groundwater quality indicator, which was most sensitive to human activities. The nitrate concentration of both shallow and deep groundwater showed a decreasing trend from the northwest to the southeast. In addition, the spatial distribution of groundwater nitrate was associated with the land-use type and the lithological properties of aquifer. Rapid urbanization in the northwestern part intensifed groundwater extraction and aggravated the pollutant input. The central area showed little increase in nitrate content in the shallow and deep groundwater, and the efect of lateral recharge from the upstream water on the deep groundwater in the central area was greater than that of the vertical recharge from shallow groundwater. The present study suggests that geostatistics is helpful for analyzing the spatial distribution and distinguishing the infuences of anthropogenic and natural factors on groundwater chemistry.
EN
Analysis of rainfall data from the island of Crete, Greece was performed to identify key hydrological years and return periods as well as to analyze the inter-annual behavior of the rainfall variability during the period 1981–2014. The rainfall spatial distribution was also examined in detail to identify vulnerable areas of the island. Data analysis using statistical tools and spectral analysis were applied to investigate and interpret the temporal course of the available rainfall data set. In addition, spatial analysis techniques were applied and compared to determine the rainfall spatial distribution on the island of Crete. The analysis presented that in contrast to Regional Climate Model estimations, rainfall rates have not decreased, while return periods vary depending on seasonality and geographic location. A small but statistical significant increasing trend was detected in the inter-annual rainfall variations as well as a significant rainfall cycle almost every 8 years. In addition, statistically significant correlation of the island’s rainfall variability with the North Atlantic Oscillation is identified for the examined period. On the other hand, regression kriging method combining surface elevation as secondary information improved the estimation of the annual rainfall spatial variability on the island of Crete by 70% compared to ordinary kriging. The rainfall spatial and temporal trends on the island of Crete have variable characteristics that depend on the geographical area and on the hydrological period.
EN
A 3D model of collected time-domain induced polarization (IP) and electrical resistivity tomography (ERT) data is compiled by geostatistical methods as well as studying spatial correlation among the database. Mesgaran copper deposit, located in Birjand eastern Iran, was chosen to compile and verify the model, leading to five parallel surveyed IP and ERT profiles with dipole–dipole arrays. The collected data were inverted, and then 2D models of IP and ER were prepared; also 3D inversion was done. Afterward, the 3D model has been built by geostatistical methods. Correspondingly, the anomalies threshold was detected by fractal methods and the estimation variance and Kriging efficiency were calculated to validate the modeling. The mineralization zones were determined according to the classified anomalies and those with the lowest error. Results indicated a high correlation between anomalies identified from the model and mineralization. The results made it possible to construct 3D models from surveyed 2D data with acceptable error level.
EN
This paper presents approach that develops currently applied methodology for obtaining spatial surrogates for spatial disaggregation of air emission inventories. Considered sector was small residential combustion in the Katowice Urban Zone, situated in the southern part of Poland, due to its importance in emission budget, also potential health threatening of the ‘low emission’ sector. Results presented in this paper use geostatistical techniques: ordinary and indicator kriging to show dependence between spatial distribution of the urban density development (described by the built areas) and distribution of the district heating infrastructure. Obtained results should be useful for emission inventory compilers, for air quality modelers as well as policymakers.
PL
Niniejszy artykuł przedstawia wkład do rozwoju metodyki stosowanej do przestrzennego podziału inwentaryzacji emisji z udziałem tzw. surogatów. Zastosowanie krigingu zwykłego oraz wskaźnikowego jest zaprezentowane dla rozkładu przestrzennego obszarów zabudowanych, który jest surogatem emisji zanieczyszczeń do powietrza z gospodarstw domowych. Gospodarstwa domowe są ważnym źródłem sprzyjającym powstawaniu zjawiska tzw. „niskiej emisji” w Polsce. Wyniki przedstawiające zależność przestrzenną pomiędzy rozkładem przestrzennym obszarów zabudowanych, a rozkładem infrastruktury Śląskiego Systemu Ciepłowniczego. Mogą być wykorzystane do przygotowania lokalnych inwentaryzacji emisji na potrzeby modelowania jakości powietrza, a także dla rozwoju lokalnych polityk jakości powietrza.
EN
This paper presents the problem ofparameter selection in geotechnical engineering design. The statistical methods with a literature review to estimate the characteristic parameter value are described. The literature review includes the description of the geotechnical parameters used for statistical analysis. In addition, the field tests (CPT and DMT) are presented together with the interpretation of the obtained results. The empirical relationships serving to calculate the parameter values were analyzed. Then, the Nielisz embankment was characterized, where the objectfor which studies were subjected to the CPT and DMT tests. Finally, the selected parameters using the statistical method ofclassical and bayesian approach were determined.
EN
The paper presents a selection of a semivariogram model in the study of spatial variability of soil moisture in a loess agricultural catchment. Soil moisture tests were carried out in the Moszenki village, 15 km northwest of Lublin. Soil moisture measurements were performed at two dates at 104 points, located on a rectangular surface measuring 700 × 1200 m. These points were laid out in the corners of a grid of squares with sides 100 m. In addition, 6 measurements were made at a distance of less than 100 m from the nearest points. Soil moisture was measured in the soil surface (0–5 cm). ArcGis software with Geostatistical Analyst extension was used for modelling semivariograms. In both terms, five models of semivariograms were used: stable, circular, spherical, exponential and Gaussian. Kriging was used for the estimation of soil moisture values. Among the semivariogram models analyzed in this study, the largest errors in the determined values of soil moisture relative to the empirical data were observed for the exponential model, and the smallest for the Gaussian model. However, it should be emphasized that the values of the analysed errors for the individual semivariogram models were similar. Application of the ordinary kriging method for interpolation of spatial distribution of soil moisture yields good results, but it has to be kept in mind that the final shape of the spatial distribution is influenced by the choice of the semivariance function model.
PL
W pracy zaprezentowano dobór modelu semiwariogramu w badaniach przestrzennej zmienności wilgotności gleby w lessowej zlewni rolniczej. Badania wilgotności gleb przeprowadzono na terenie wsi Moszenki, 15 km na północny zachód od Lublina. Pomiary wilgotności gleby przeprowadzono w dwóch terminach w 104 punktach, rozmieszczonych na powierzchni w kształcie prostokąta o wymiarach 700 × 1200 m. Punkty te wytyczono w narożnikach siatki kwadratów o bokach 100 m. Dodatkowo wykonano 6 pomiarów zlokalizowanych w odległości mniejszej niż 100 m od najbliższych punktów. Wilgotność mierzono w powierzchniowej warstwie gleby (0–5 cm). Do modelowania semiwariogramów wykorzystano program ArcGis z rozszerzeniem Geostatistical Analyst. W obu terminach do analiz wykorzystano pięć modeli semiwariogramów: stały, kołowy, sferyczny, wykładniczy, Gaussa. Do estymowania wartości wilgotności na analizowanym obszarze wykorzystano kryging zwyczajny. Spośród analizowanych modeli semiwariogramów największe błędy wyznaczonych wartości wilgotności gleby w stosunku do danych empirycznych zanotowano dla modelu wykładniczego, natomiast najmniejsze dla modelu Gaussa. Wykorzystanie krygingu zwykłego do interpolacji rozkładu przestrzennego wilgotności gleb daje dobre rezultaty, jednak na efekt końcowy rozkładu przestrzennego wpływ miał dobór modelu funkcji semiwariancji.
PL
Proces przenikania wody opadowej z atmosfery do pedosfery składa się z wielu przejściowych elementów. Jednym z nich jest ekosystem leśny. Zróżnicowanie ilości wody docierającej do dna lasu zależy przede wszystkim od wielkości i budowy koron drzew ale także od odległości od pnia. Zdolność do czasowego zatrzymania wody opadowej to proces intercepcji. W warunkach polowych pomiar intercepcji jest ze względu na trudności metodyczne i techniczno - organizacyjne, zadaniem trudnym do wykonania. Celem prezentowanych badań było skonstruowanie aparatury do pomiaru ilości wody docierającej pod korony drzew, precyzyjna kalibracja i testowanie przyjętej metodyki. Szesnaście urządzeń pomiarowych ustawiono pod koroną każdego analizowanego drzewa, siedemnaste urządzenie zostało zmodyfikowane do badania spływu wody opadowej po pniu a osiemnaste mierzyło opad poza drzewostanem. Przyrosty opadu zapisywano w określonych krokach czasowych co w rezultacie dawało przestrzenno czasowy obraz pojemności wodnej koron drzew. Do realizacji tego etapu wykonano deszczomierze zawierające zbiorniczek przelewowy. Rejestrator zliczał liczbę przechyleń skalibrowanego zbiorniczka i na tej podstawie określono objętości (wysokość) opadu w czasie. Jednorazowo doświadczenie celowo przeprowadzono pod koroną pojedynczego drzewa. Taki zabieg będzie pozwalał w przyszłości na komputerowe modelowanie wyników w zależności od zadanego zwarcia. Efektem wykonanych pomiarów jest graficzna interpolacja danych przestrzennych. Badania zrealizowano na terenie Leśnego Zakładu Doświadczalnego w Krynicy Zdroju (Południowa Polska). Do badań wybrano drzewo z prawidłowo rozwiniętą koroną. W przyszłości planowane jest wykorzystanie wytworzonej aparatury i rozszerzenie badań na powierzchnie zawierające zbiorowiska leśne.
EN
The process of penetration of rainwater from the atmosphere into the pedosphere consists of a multitude of transitional elements. One of them is the forest ecosystem. Variation in the amounts of water reaching the forest floor depends primarily on the size and construction of tree crowns (canopies), but also on the distance from the trunk. The ability to temporarily catch the rainwater is called interception. In the field, measurement of the interception, due to the methodological and technical complication is a difficult task to perform. The aim of the present study was to construct an apparatus for measuring the amount of water reaching under the crowns of trees, precise calibration and testing accuracy of methodology. 16 measuring devices were set under the crown of each of the trees included in the study, the 1th apparatus was modified to test the rainwater runoff on the trunk, while the 18th measured rainfall outside the beech stand. Increases in precipitation were recorded at certain intervals, which in turn provided a spatial-temporal image of the water storage capacity of tree canopies. For the realization of this stage, rain gauges containing overflow cylinders were prepared. The counter counted the number of tilts of the calibrated cylinder, and on this basis the volume (amount) of precipitation during a given time interval was determined. Once, the test was intentionally carried out under the canopy of a single tree. This treatment will allow in the future for computer modeling of the results, depending on the desired leaf canopy size. The result of measurement work carried out is a graphical interpolation of the spatial data. The study was carried out in Experimental Forests of University of Agriculture in Krynica Zdrój (southern Poland). For the study, the tree with well-developed canopy were selected. In the future, it is planned to use the equipment manufactured as part of the present study and extend the study to cover other forest tree species.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań eksperymentalnych podjętych w celu określenia zmienności lokalnej zasobności niklu i wanadu dla serii łupkowej we fragmencie złoża „Rudna” Cu-Ag LGOM. Zmienność lokalną zdefiniowano jako zróżnicowanie parametru złożowego w próbach pobranych w bezpośrednim sąsiedztwie. Wybór pierwiastków towarzyszących złożom miedzi do badań nie był przypadkowy, wybrano pierwiastki strategiczne dla Polski. Badania przeprowadzono metodami statystycznymi i geostatystycznymi. Stwierdzono, że zmienność zasobności jednostkowej niklu i wanadu w serii łupkowej dla całego złoża i w skali lokalnej jest duża (rzędu 70 – 80%). Przeprowadzona ocena statystycznej istotności różnic dla danych (próbek) sparowanych za pomocą testów: t-Studenta, testu rangowanych znaków wykazała, że otrzymane wyniki oznaczeń Ni i V nie są obarczone błędem systematycznym. Badania geostatystyczne wykazały, że na wielkość zmienności lokalnej zasobności obu pierwiastków znacznie większy wpływ (prawie dwukrotnie) ma naturalna zmienność pierwiastków, niż błędy związane z procesem opróbowania.
EN
The paper presents the results of the research on local variability of the accumulation index of nickel and vanadium for the shale ore in a part of the Cu-Ag LGOM “Rudna” deposit . The local variability was defined in this case as the variation of the reservoir parameter in samples taken at the smallest distance from one another. The choice of elements accompanying (Ni, V) copper deposits for the analysis was not coincidental – this elements are strategic importance for Poland. To analyse the results of the experimental sampling, statistical and geostatistical methods were used. It was ascertained that the variability of nickel and vanadium the shale ore for the whole deposit and in the local scale is high (coefficients of variation from 70 to 80%). The performed estimation of statistical significance of differences for the data paired using the t-test and the signed rank test showed that the received results of determining are not encumbered with statistical error. The geostatistical description of the local variability showed a much greater (almost twice higher) effect of natural variation of nickel and vanadium on the magnitude of local variability than errors related to the sampling process.
EN
The paper presents possible implementation of ordinary cokriging and geophysical investigation on humidity data acquired in geotechnical studies. The Author describes concept of geostatistics, terminology of geostatistical modelling, spatial correlation functions, principles of solving cokriging systems, advantages of (co-)kriging in comparison with other interpolation methods, obstacles in this type of attempt. Cross validation and discussion of results was performed with an indication of prospect of applying similar procedures in various researches.
14
Content available remote Analysis of Spatial Variability in the Depth of the Water Table in Grassland Areas
EN
The kriging spatial statistical analysis technique was used to analyze spatial variability in the groundwater levels in irrigated grassland catchment in the Piwonia River valley. The geostatistical analysis in this study was performed using ArcGIS software, and the spatial distributions on fluctuations in groundwater levels were also studied. The objective of study was to evaluate the applicability of the kriging method for the analysis of the groundwater level. Field observation data collected in Sosnowica in 2011 were used (Western Polesie). The study area is located in Eastern Poland in the province of Lublin and has an temperate climate with temperature extremes -30°C and 35°C. (average 8°C). The annual rainfall in the area is about 600 mm, 40% of which occurs between June and September, and the evapotranspiration potential is high. The catchment area of the ditches is 0.46 km2 and is 86% of area is used as a one-crop seminatural meadows land. The soil cover is dominated by degraded soil muck-peat (MtII). In the catchment area 75% of the habitat moorshed and moist with a high groundwater level. In spring and summer, flooding of grassland in the eastern part of the study area was observed. It was caused by seepage of water from the pond and the supply of water after ice thawing or after rainfall. The obstruction of drainage including neglected ditches had also impact on flooding. The groundwater level in the western part of the study area decreased excessively in the fall because of drainage influence of the river which depth is 2 m. The dataset consisted of groundwater level measured at 15 points in three test periods (spring, summer and autumn). The measured groundwater levels were used to construct experimental semivariograms to characterize the spatial variability in the levels. A range of theoretical models (spherical, exponential, Gaussian models) were fitted to the experimental semivariograms. The models were validated using cross-validation statistics. Surface generated hydroizohipses maps were produced to illustrate spatial variations in the groundwater level in the study area. The spatial analysis of the groundwater level data from the piezometers led to the following conclusions: groundwater levels in the study area were autocorrelated in the distance between 203.5 and 300 m – depending on series, the groundwater level depth was smallest in the vicinity of the Hetman pond and greatest near the Piwonia river, spatial variability in the groundwater levels was described better by the Gaussian model than by the other models for all test series.
PL
Do analizy zmienności przestrzennej poziomu zalegania wód gruntowych na nawadnianych użytkach zielonych w dolinie zlewni rzeki Piwonia wykorzystano technikę przestrzennej analizy statystycznej w postaci krigingu. W prezentowanych badaniach analizę geostatystyczną obejmującą studium rozkładu przestrzennego wahań głębokości położenia wód gruntowych przeprowadzono przy użyciu oprogramowania ArcGIS. Celem pracy była ocena możliwości stosowania metody krigingu do analizy poziomu wody gruntowej. Wykorzystane zostały dane obserwacyjne zebrane w rejonie Sosnowicy w 2011 roku (Polesie Lubelskie). Badany obszar położony jest we wschodniej Polsce, w województwie lubelskim i charakteryzuje się klimatem umiarkowanym z ekstremalnymi temperaturami od -30°C do 35°C (średnia 8°C). Suma opadów rocznych na obszarze badań wynosi około 600 mm, z czego 40% ma miejsce w okresie od czerwca do września, a potencjalna ewapotranspiracji jest wysoka. Powierzchnia zlewni rowu wynosi 0,46 km2 i jest w 86% użytkowana jako jednokośne półnaturalne łąki. W pokrywie glebowej dominują zdegradowane gleby murszowo-torfowe (MtII). 75% powierzchni stanowią siedliska pobagienne i wilgotne charakteryzujące się wysokim poziomem wody gruntowej w glebie. Podtapianie łąk we wschodniej części obszaru badań na wiosnę i w lecie jest spowodowane filtracją wody ze stawu, doprowadzaniem wody i niedrożnością systemu melioracyjnego w trakcie roztopów lub ulewnych opadów deszczu. Z kolei w zachodniej części badanego obszaru poziom wód gruntowych nadmiernie się obniża z powodu drenującego działania rzeki, której głębokość wynosi 2 m. Zbiór analizowanych danych dotyczył poziomów wód gruntowych mierzonych w 15 punktach w trzech okresach badawczych (wiosna, lato, jesień). Pomierzone poziomy wody gruntowej zostały wykorzystane do skonstruowania semiwariogramów eksperymentalnych charakteryzujących poziomą zmienność przestrzenną. Gama modeli teoretycznych (model sferyczny, wykładniczy i Gaussa) została dopasowana do semiwariogramów eksperymentalnych. Modele zostały sprawdzone za pomocą statystyki krzyżowej. W celu ilustracji zmian przestrzennych głębokości położenia wód gruntowych na obszarze badań utworzone zostały mapy hydroizohips. Analiza przestrzenna danych poziomu wód gruntowych z piezometrów doprowadziła do następujących wniosków: - autokorelacja poziomu wód gruntowych w obszarze badań ma zasięg od 203,5 do 300 m – zależnie od serii, - głębokość położenia zwierciadła wód gruntowych była najmniejsza w pobliżu stawu Hetman, a największa w pobliżu rzeki Piwonia, - przestrzenna zmienność głębokości położenia wody gruntowej dla wszystkich serii badań była lepiej opisana przez model Gaussa niż przez inne modele.
PL
Niniejszy artykuł porusza problem doboru parametrów geotechnicznych w projektowaniu inżynierskim. Przedstawione zostały metody statystyczne mające na celu oszacowanie parametru charakterystycznego. Przegląd stanu wiedzy zawiera opis parametrów geotechnicznych wykorzystanych do analizy statystycznej. Dodatkowo przedstawione zostały badania polowe (CPT i DMT) wykonane na zaporze czołowej w Nieliszu wraz z interpretacją uzyskanych wyników oraz zależnościami empirycznymi służącymi do określenia wartości analizowanych parametrów. W podsumowaniu artykułu zaproponowano także dobór parametrów z wykorzystaniem klasycznej metody statystycznej oraz metody geostatystycznej krigingu zwyczajnego.
EN
This paper presents the problem of parameter selection in geotechnical engineering design. The statistical methods with literature review to estimate the characteristic parameter value was described. The literature review includes the description of the geotechnical parameters using for statistical analysis. In addition, the field tests (CPT and DMT) are presented together with the interpretation of the obtained results. The empirical relationships serving to calculate the parameter values was analyzed. Then Nielisz embankment was characterized, where the object for which studies were performed the CPT and DMT tests. Finally, the selected parameters using the statistical method of classical and geostatistical methods of ordinary kriging was carried out.
EN
Chronological series of monthly and annual precipitation data recorded in Gabes Watershed, south-eastern Tunisia, were analyzed. The study is based on the standardized precipitation index (SPI) values, computed for 10 rainfall stations over the period 1987–2012, which corresponds to an observatory period of 25 hydrologic years (from September to August). The results obtained show a great variability in SPI values. The historical evolution of the SPI made it possible to define the periods of excess and deficit, corresponding to wet and dry periods respectively. The wet years were found to be 1989–1990, 1995–1996 and 2006–2007 while the dry years were 1987–1988, 1996–1997, 2000–2001, 2001–2002, 2007–2008, 2008–2009 and 2009–2010. This clearly shows alternating wet and dry periods, but with drought episodes taking prevalence over rainy fronts throughout the study period. Indeed, a high tendency towards a drop in precipitation and important sequences of drought were observed. Spatial variability of drought throughout Gabes Watershed was examined by geostatistical analysis of SPI, as drought and rainfall distribution vary with latitude, longitude, topography and proximity to the Mediterranean Sea. The results obtained showed that, compared to coastal and southern areas, drought was observed to be more important in the West and the North of Gabes Watershed. The SPI showed that moderate droughts are generally more frequent than severe or extreme droughts in most of the Watershed.
PL
Analizowano serie miesięcznych i rocznych opadów notowane w zlewni Gabes w południowo-wschodniej Tunezji. W badaniach wykorzystano wartości standaryzowanego wskaźnika opadu (SPI) obliczonego dla 10 stacji opadowych w latach 1987–2012, co odpowiada okresowi obserwacji równemu 25 latom hydrologicznym (od września do sierpnia). Uzyskane wyniki dowodzą znacznej zmienności wartości SPI. Zmienność w czasie umożliwiła zdefiniowanie okresów nadmiaru i deficytu opadów, które odpowiadają okresom mokrym i suchym. Mokrymi okresami okazały się lata 1989–1990, 1995–1996 i 2006–2007, podczas gdy susze przypadały na lata 1987–1988, 1996–1997, 2000–2001, 2001–2002, 2007–2008, 2008–2009 i 2009–2010. Wskazuje to jasno na naprzemienność okresów mokrych i suchych z przewagą tych ostatnich w czasie objętym badaniami. Rzeczywiście obserwowano tendencję do zmniejszania opadów i do występowania sekwencji okresów suszy. Przestrzenną zmienność suszy w zlewni Gabes badano za pomocą geostatystycznej analizy SPI, ponieważ rozmieszczenie susz i opadów zmienia się wraz z szerokością i długością geograficzną i zależy od topografii oraz odległości od Morza Śródziemnego. Uzyskane wyniki świadczą, że susze były intensywniejsze na zachód i północ od zlewni Gabes niż na obszarach przybrzeżnych i południowych. Wskaźnik SPI dowodzi, że umiarkowane susze są częstsze niż susze intensywne i ekstremalne w większej części zlewni.
PL
Dokonano próby estymacji parametrów stratoidalnego złoża miedzi w obszarze pola eksploatacyjnego XIX/1 kopalni Rudna. W procesie obliczeniowym wykorzystano opróbowanie pochodzące z pola eksploatacyjnego oraz wyrobisk przygotowawczych znajdujących się w sąsiedztwie pola. Estymację parametrów miąższości złoża bilansowego oraz zawartości Cu przeprowadzono metodą krigingu zwyczajnego w pięciu wariantach różniących się ilością i lokalizacją opróbowania. Pierwszy wariant uwzględnia opróbowanie pochodzące tylko z wyrobisk konturujących badane pole eksploatacyjne. Kolejne zwiększają ilość dostępnych danych, sukcesywnie z postępem eksploatacji. Estymację oraz obliczenia wykonano oddzielnie dla trzech głównych typów litologicznych rudy (dolomitu, łupka, piaskowca).
EN
Article present attempts to estimate parameters of stratabound copper deposit in area of mining field XIX/1 of Rudna mine. Sampling from mining field and neighbour development drifts was used in the estimation process,. The estimation of Cu kontent and balance deposit thickness was done using ordinary kriging method in five distinct scenarios with different sampling Mount and location. The first scenario took account sampling from development drifts around the mining field. Following scen arios add more sampling to estimation process according to mining works progression. The estimation was done in three main lithology layers (dolomite, shale, sandstone).
PL
W artykule przedstawiono wynik badania struktury zmienności zasobności pierwiastków towarzyszących złożom Cu-Ag LGOM. Wskazano na trudności w jej badaniu spowodowane nieciągłością występowania podwyższonych zawartości pierwiastków, ich skrajnie dużą zmiennością. Opis struktury zmienności w ujęciu geostatystyczym jest wysoce przydatny z punktu widzenia wiarygodnego odwzorowania rozmieszczania zasobności tych pierwiastków, a w szczególności dla celów wykrywania i eliminowania ze zbiorów danych wartości anomalnych maskujących nielosową strukturę ich zmienności. Stwierdzono umiarkowany dla zasobności ołowiu i wyraźny dla arsenu i kobaltu udział składnika nielosowego w ich strukturze zmienności, ujawniający się do odległości od 0,5 do 1km. W przypadku zasobności kobaltu i ołowiu ujawniono słabą kierunkową zmienność, natomiast zmienność arsenu jest izotropowa. Geostatystyczna procedura krigingu poligonowego wykazała, że oszacowania średnich zasobności Co, Pb i As cechują się wielokrotnie niższą dokładnością oszacowania w stosunku do oszacowań Cu i Ag. Uwzględnienie w procedurze krigingu informacji o dość wyraźnej anizotropii zmienności zasobności ołowiu i kobaltu nie prowadzi do zauważalnego obniżenia wartości prognozowanych błędów oszacowań co upoważnia do stosowania prostszego, izotropowego modelu struktury ich zmienności.
EN
The paper presents result of study of the variability structure of the elements accompanying Cu-Ag LGOM deposits. Difficulties of this study are related to the discontinuity caused by the presence of elevated contents of elements, their extremely high variability and the occurrence of anomalous values. Description of the variability structure in geostatistical terms is highly useful from the perspective of reliability of mapping of these elements, in particular for detecting and eliminating of anomalous value from the data sets masking non-random structure of their variability. It was stated moderate for accumulation index of lead and evident for accumulation index of arsenic and cobalt participation of non-random component in they variability structure, revealing to the distance from 0.5 to 1km. In the case of accumulation index of cobalt and lead week directional variability is observed and the arsenic variability is practically isotropic. Polygonal kriging estimation of the average accumulation index of Co, Pb and As, are characterized by multiple lower accuracy of estimates with respect to Cu and Ag. Taking into account in the kriging information about quite evident anisotropy of lead and cobalt accumulation index has not resulted in a reduction of the kriging estimation errors. In geological-mining practice, can be assumed simpler, isotropic model of variability structure of these elements.
PL
Na rynku dostępnych jest wiele programów wspomagających pracę geologa oraz technologa górniczego. Często trudno się odnaleźć w gąszczu oferowanych przez nie funkcjonalności. Celem artykułu jest pokazanie możliwości wybranych programów (Studio, Surpac, MineSight, Vulcan i MineScape), ich zalet oraz ograniczeń. Przegląd obejmuje takie aspekty jak: funkcjonalność programu, łatwość obsługi, możliwość prowadzenia zaawansowanych analiz geostatystycznych, integralność z innymi narzędziami do modelowania oraz wymagania sprzętowe. Przegląd wykonano zarówno pod kątem wyrobisk podziemnych, jak i odkrywkowych.
EN
Currently there is a variety of software helpful in geologist’s and mining engineer’s work. Very often it is difficult to understand all the functionalities provided with the software. The objective of the article is to show the software capabilities in terms of software functionality, ease of use, possibilities for conducting sophisticated geostatistical analyses, integrity with other modelling tools and technical requirements. Particular interest has been paid to the following software: Studio, Surpac, MineSight, Vulcan and MineScape. Furthermore, basic methods for modelling of roof and floor of layers have been shown. The first of the methods is applicable in layered deposits; its aim is to create a surface based on first samples in the boreholes. Whereas the other one is focused on cross-sections and creating solids with use of modeling strings. Presented examples refer both to underground and open-pit mines.
EN
Fitting a theoretical model to an experimental variogram is an important issue in geostatistical studies because if the variogram model parameters are tainted with uncertainty, the latter will spread in the results of estimations and simulations. Although the most popular fitting method is fitting by eye, in some cases use is made of the automatic fitting method on the basis of putting together the geostatistical principles and optimization techniques to: 1) provide a basic model to improve fitting by eye, 2) fit a model to a large number of experimental variograms in a short time, and 3) incorporate the variogram related uncertainty in the model fitting. Effort has been made in this paper to improve the quality of the fitted model by improving the popular objective function (weighted least squares) in the automatic fitting. Also, since the variogram model function (£) and number of structures (m) too affect the model quality, a program has been provided in the MATLAB software that can present optimum nested variogram models using the simulated annealing method. Finally, to select the most desirable model from among the single/multi-structured fitted models, use has been made of the cross-validation method, and the best model has been introduced to the user as the output. In order to check the capability of the proposed objective function and the procedure, 3 case studies have been presented.
PL
Dopasowanie modelu teoretycznego do eksperymentalnego wariogramu jest kluczowym zagadnieniem w badaniach geostatystycznych ponieważ jeśli parametry modelu wariogramu obarczone są niepewnością, to otrzymamy znaczny rozrzut wyników obliczeń i symulacji. Pomimo, że najpopularniejszą metoda dopasowania jest dopasowanie ‘na oko’, w niektórych przypadkach wykorzystuje się automatyczne metody dopasowania modelu oparte na zasadach geostatystyki i optymalizacji w celu: 1) dostarczenia podstawowego modelu do dopasowania ‘na oko’; 2) dopasowania modelu do większej ilości eksperymentalnych wariogramów w krótkim okresie czasu; 3) uwzględnienia niepewności związanej z wariogramem w dopasowaniu modelu. W pracy podjęto próbę poprawy jakości dopasowania modelu poprzez wprowadzenie zmodyfikowanej popularnej funkcji celu (ważone najmniejsze kwadraty) do au- tomatycznego dopasowania. Ponadto, ponieważ funkcja modelu wariogramu (L) i ilość struktur (m) ma także wpływ na jakość modelu, opracowano program w środowisku MATLAB który podaje optymalne modele wariogramu w oparciu o metodę symulacji odprężania. W części końcowej wybrano najkorzystniejszy model spośród modeli dopasowania z wykorzystaniem metody walidacji krzyżowej i najlepszy model przedstawiany jest użytkownikowi. W celu zbadania możliwości stosowania proponowanej funkcji celu i przedstawionej procedury, zaprezentowano trzy studia przypadku.
first rewind previous Strona / 6 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.