Wyniki wyszukiwania - BazTech

1

Wyzwania dla sektora górnictwa węgla kamiennego wynikające z transformacji energetycznej

Kielerz Anna, Porzerzyńska-Antonik Monika

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

145--155

PL

Węgiel w polskiej energetyce od lat pełni strategiczną rolę. Obecnie kluczowy jest wpływ tego surowca na utrzymanie bezpieczeństwa energetycznego państwa, szczególnie w świetle coraz większej produkcji energii ze źródeł niestabilnych. Niezbędne wydaje się podjęcie decyzji dotyczącej roli węgla w krajowej strukturze wytwarzania energii elektrycznej w perspektywie średnio- i długoterminowej, w kontekście polityki klimatycznej UE oraz aktualnej sytuacji politycznej w Europie. Obecnie w Polsce funkcjonują dwa dokumenty, które można uznać za strategiczne dla sektora wytwarzania energii elektrycznej tj. Krajowy plan na rzecz energii i klimatu na lata 2021–2030 oraz Polityka Energetyczna Polski do 2040 roku. Ponadto sektor węglowy funkcjonuje w warunkach zaostrzających się regulacji w zakresie uzyskania neutralności klimatycznej na poziomie Unii Europejskiej. W świetle zapisów w dokumentach strategicznych w kolejnych latach będzie zmniejszał się udział węgla w polskim miksie energetycznym na rzecz odnawialnych źródeł energii oraz atomu. Wprowadzenie niestabilnych źródeł do systemu energetycznego wiąże się z koniecznością określenia fundamentu źródeł energii oraz zapewnienia stabilności jej dostaw wobec zmian miksu energii i struktury jej wytwarzania.

EN

Coal has played a strategic role in Polish energy for years. Now the impact of this raw material on maintaining the country’s energy security is crucial, especially in light of the increasing production of energy from unstable sources. It seems necessary to decide on the role of coal in the national electricity generation structure in the medium and long term, in the context of EU climate policy and the current political situation in Europe. Currently, Poland has two documents that can be considered strategic for the electricity generation sector, i.e. The National Energy and Climate Plan 2021–2030 and Poland’s Energy Policy until 2040. In addition, the coal sector operates in the context of tightening regulations to achieve climate neutrality at the level of the European Union. According to the strategic documents, the share of coal in the Poland’s energy mix will be reduced in the coming years in favour of renewables and nuclear. The introduction of unstable sources into the energy system involves the need to define the foundation of energy sources and ensure the stability of its supply in the face of changes in the energy mix and the structure of its production.

2

Rola węgla i gazu w transformacji energetycznej Niemiec

Szczerbowski Radosław

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

167--174

PL

Ponad połowa energii elektrycznej wytworzonej w Niemczech w 2023 r. pochodziła z odnawialnych źródeł energii. Energia wiatrowa, z której w ubiegłym roku zostało wytworzone 31% energii elektrycznej zastąpiła węgiel jako najważniejsze źródło energii. Węgiel pozostał drugim najważniejszym źródłem wytwarzania energii elektrycznej, ale jego udział w energetyce spadł z prawie 33% w 2022 r. do ponad 25% w 2023 r. Z tego 16,8% to węgiel brunatny, a 8,6% węgiel kamienny, który w całości jest importowany. W pierwszej połowie 2024 r. Udział energii elektrycznej pochodzącej z odnawialnych źródeł energii osiągnął rekordowe 61,5% całkowitej produkcji energii elektrycznej. Paliwo gazowe odpowiada za ponad 11% udziału w miksie elektroenergetycznym. Niemcy mają ambitny plan wycofania się z energetyki węglowej do 2038 r., chociaż coraz częściej mówi się o tym aby proces ten znacznie przyspieszyć i zamknąć ostatnią elektrownię węglową już w 2030 r. Jednak ze względu na kryzys energetyczny będący następstwem wojny na Ukrainie proces ten może ulec znacznym zmianom. W 2024 r. Niemcy ogłosiły również duży program budowy elektrowni gazowych, dzięki któremu ma powstać 10 GW nowych mocy. Docelowo mają one w przyszłości pracować z wykorzystaniem zielonego wodoru. Bloki gazowe mają bilansować niemiecki system elektroenergetyczny, w którym szybko rosną moce zainstalowane w OZE, a z którego wyeliminowano już pracujące w podstawie elektrownie jądrowe.

EN

More than half of the electricity generated in Germany in 2023 came from renewable energy sources. Wind energy, from which 31% of electricity was generated last year, replaced coal as the most important energy source. Coal remained the second most important source of electricity generation, but its share of power generation fell from nearly 33% in 2022 to more than 25% in 2023. Of this, 16.8% is lignite and 8.6% is hard coal, all of which is imported. In the first half of 2024, the share of electricity from renewable energy sources reached a record 61.5% of total electricity generation. Gas fuel accounts for more than 14% of the share in the electricity mix. Germany has an ambitious plan to phase out coal power by 2038, although there is increasing talk of speeding up the process considerably and closing the last coal-fired power plant as early as 2030. However, due to the energy crisis in the aftermath of the war in Ukraine, this process may change significantly. In 2024, Germany also announced a major program to build gas-fired power plants, which is expected to create 10 GW of new capacity. Ultimately, these are to run on green hydrogen in the future. The gas units are to balance Germany’s electricity system, which is rapidly growing in RES capacity, and from which the nuclear power plants already in operation at the base have been eliminated.

3

Modelowanie układów technologicznych elektrowni jądrowych

Kasińska Natalia, Sierchuła Jakub, Szczerbowski Radosław, Ceran Bartosz

Zeszyty Naukowe Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN

|

2025

|

nr 113

63--70

PL

Intensywna modernizacja energetyki na świecie to odpowiedź na zachodzące zmiany klimatyczne, z którymi powiązany jest wzrost zapotrzebowania na energię, i tym samym zwiększona emisja gazów cieplarnianych do atmosfery. Poszczególne kraje inwestują w rozwój źródeł nisko- bądź zeroemisyjnych. Poprawa bezpieczeństwa energetycznego i dostępności energii na całym świecie to tylko niektóre z celów modernizacji tego obszaru gospodarki. Jednym z narzędzi, które wspierają podejmowanie wielu kluczowych decyzji inwestycyjnych w procesie transformacji, jest modelowanie komputerowe. W artykule zaprezentowano wyniki działań związanych z zamodelowanymi układami technologicznymi elektrowni jądrowej. Analizę przeprowadzono na obiegach wtórnych, z wykorzystaniem programu EBSILON®Professional.

EN

Around the world, the energy sector is undergoing a major modernisation in response to climate change, which is linked to rising energy demand and increased greenhouse gas emissions into the atmosphere. Individual countries are investing in the development of low or zero-emission sources. Improving energy security and availability worldwide are just some of the goals of modernising this sector of the economy. Computer modelling is one of the tools that support many key investment decisions in the transformation process. This article presents the results of activities related to the modelled technological systems of a nuclear power plant. The analysis was carried out on secondary loops using the EBSILON®Professional programme.

4

Węgiel i gaz w transformacji energetycznej Polski i Niemiec

Szczerbowski Radosław

Wiadomości Elektrotechniczne

|

2025

|

R. 93, nr 1

30--36

PL

Ponad połowa energii elektrycznej wytworzonej w Niemczech w 2023 r. pochodziła z odnawialnych źródeł energii. Energia wiatrowa, z której w ubiegłym roku zostało wytworzone 31% energii elektrycznej zastąpiła węgiel jako najważniejsze źródło energii. Węgiel pozostał drugim najważniejszym źródłem wytwarzania energii elektrycznej, ale jego udział w energetyce spadł z prawie 33% w 2022 r. do ponad 25% w 2023 r. Z tego 16,8% to węgiel brunatny, a 8,6% węgiel kamienny, który w całości jest importowany. W Polsce w 2023 r. niewiele ponad 23% wyprodukowanej energii elektrycznej pochodziło ze źródeł odnawialnych. Za prawie 68% wyprodukowanej energii elektrycznej odpowiadały elektrownie opalane węglem kamiennym i brunatnym. Zwiększa się udział gazu w produkcji energii elektrycznej i w 2023 r. wyniósł on ponad 8,3%. Niemcy mają ambitny plan wycofania się z energetyki węglowej do 2038 r., chociaż coraz częściej mówi się o tym, aby proces ten znacznie przyspieszyć i zamknąć ostatnią elektrownię węglową już w 2030 r. Jednak ze względu na kryzys energetyczny, będący następstwem wojny na Ukrainie, proces ten może ulec znacznym zmianom. W 2024 r. Niemcy ogłosiły również duży program budowy elektrowni gazowych, dzięki któremu ma powstać 10 GW nowych mocy. Docelowo mają one w przyszłości pracować z wykorzystaniem zielonego wodoru. Bloki gazowe mają bilansować niemiecki system elektroenergetyczny, w którym szybko rosną moce zainstalowane w OZE, a z którego wyeliminowano już pracujące w podstawie elektrownie jądrowe. Polska zakłada odejście od węgla, ale nadal nie wskazano konkretnej daty wyłączenia ostatnich bloków węglowych. W przeciwieństwie do Niemiec zakłada się wybudowanie od 6 do 9 GW nowych mocy wytwórczych w elektrowniach jądrowych. Planuje się również rozbudowę bloków gazowych, ważną kwestią w tym temacie pozostaje planowany import gazu ziemnego. W artykule przedstawiono analizę stanu obecnego oraz plany transformacji energetycznej obu krajów.

EN

More than half of the electricity generated in Germany in 2023 came from renewable energy sources. Wind power, from which 31% of electricity was generated last year, replaced coal as the most important energy source. Coal still remained the second most important source of electricity generation, but its share in the power industry dropped from nearly 33% in 2022 to more than 25% in 2023. Of this, 16.8% is lignite and 8.6% is hard coal, all of which is imported. In Poland in 2023, slightly more than 23% of electricity produced came from renewable sources. Hard coal and lignite-fired power plants were responsible for almost 68% of the generated electricity. The share of gas in electricity generation is increasing, and in 2023 it was more than 8.3%. Germany has an ambitious plan to phase out coal power by 2038, although there is discussion of speeding up the process considerably and closing the last coal-fired power plant as early as 2030. However, due to the energy crisis in the aftermath of the war in Ukraine, this process may change significantly. Germany has also announced a major program to build gas-fired power plants in 2024, which is expected to create 10 GW of new capacity. In the future, they are to be operated using green hydrogen. The gas units will be designed to balance the German electricity system, where RES capacity is growing rapidly, and from which the nuclear power plants already in operation at the base have been eliminated. Poland assumes a move away from coal, but still no specific date has been indicated for the shutdown of the last coal units. In opposition to Germany, 6 to 9 GW of new nuclear generating capacity is assumed to be built. The development of gas units is also planned, an important issue in this topic remains the planned import of natural gas. The paper presents an analysis of the current state and plans for the energy transition of both countries.

5

Ryzyka transformacji energetycznej : systematyczny przegląd literatury

Kunikowski Grzegorz

Studia Bezpieczeństwa Narodowego

|

2025

|

R. 15, Nr 35

64--83

PL

Transformacja energetyczna polega na przekształcaniu systemów wytwarzania energii opartych na paliwach kopalnych w systemy niskoemisyjne, które ograniczają emisje gazów cieplarnianych i zmniejszają negatywny wpływ na środowisko naturalne. Celem artykułu jest zidentyfikowanie oraz analiza ryzyk związanych z transformacją energetyczną w anglojęzycznej literaturze naukowej z lat 2019-2024. Problem badawczy sformułowano został zadany w formie pytania: Jakie ryzyka związane z transformacją energetyczną są obecne w międzynarodowej literaturze? Hipoteza badawcza pracy została sformułowana w następujący sposób: Transformacja energetyczna wiąże się z wysokim ryzykiem społeczno-gospodarczym. Metoda badawcza w pracy obejmuje bibliometryczna analizę opartą na procedurze systematycznego przeglądu literatury PRISMA. W ramach analizy bibliometrycznej wykonano badania współcytowań oraz współwystępowania słów kluczowych podanych przez autorów. Próbę badawczą pozyskano z bazy SCOPUS, z której wyselekcjonowano artykuły zawierające frazy kluczowe, odnoszące się do transformacji energetycznej oraz ryzyka. W analizowanych publikacjach ryzyka wiążą się zarówno ze zmianami klimatycznymi, jak i z ekonomicznymi oraz technologicznymi aspektami procesu transformacji energetycznej. Warto zauważyć, iż istotną część wysokocytowanych publikacji stanowią prace z zakresu finansów, które poruszają zarówno zagadnienia makroekonomiczne z perspektywy banków centralnych, jak i kwestie ryzyka związanego z inwestycjami, w tym metody ocen ekonomicznej opłacalności i efektów środowiskowych. Publikacje odzwierciedlają ekonomiczne dylematy i ryzyka związane z wdrażaniem niskoemisyjnych rozwiązań technologicznych, zwłaszcza w kontekście tempa i skali transformacji. Za perspektywiczne kierunki badań, zdaniem autora, należy uznać interdyscyplinarne analizy skupione na ekonomiczno-środowiskowych ocenach wdrażania technologii niskoemisyjnych, w tym technologii związanych z gospodarką wodorową, w różnych skalach. W kontekście wyzwań stojących przed Polską istotna jest odpowiednia polityka finansowania transformacji, by uniknąć wzrostu kosztów energii, co mogłoby prowadzić do nasilenia ubóstwa energetycznego oraz osłabienia konkurencyjności gospodarki.

EN

Energy transformation involves converting fossil fuel-based energy generation systems into low-emission systems that reduce greenhouse gas emissions and lessen the negative impact on the natural environment. The aim of this article is to identify and analyze the risks associated with energy transformation in the English-language scientific literature from 2019 to 2024. The research problem is posed as a question: what risks related to energy transformation are present in the international literature? The research hypothesis is formulated as follows: Energy transformation is associated with high socio-economic risks. The research method employed is a bibliometric analysis based on the PRISMA systematic literature review procedure. As part of the bibliometric analysis, co-citation studies and co-occurrence of keywords provided by the authors were conducted. The research sample was obtained from the SCOPUS database, from which articles containing keywords related to energy transformation and risk were selected. The risks identified in the analyzed publications are associated with both climate change and the economic and technological aspects of the energy transformation process. It is noteworthy that a significant portion of the highly cited publications consists of works in the field of finance, addressing both macroeconomic issues from the perspective of central banks and investment-related risks, including methods for assessing economic feasibility and environmental impacts. The publications reflect the economic dilemmas and risks associated with implementing low-emission technological solutions, particularly regarding the pace and scale of transformation. According to the author, promising research directions include interdisciplinary analyses focused on economic and environmental assessments of low-emission technology implementation, including hydrogen economy technologies, at various scales. In the context of the challenges facing Poland, an appropriate policy for financing the energy transition is crucial to avoid increasing energy costs, which could lead to a rise in energy poverty and a weakening of the country’s economic competitiveness.

6

Zdolności wydobywcze polskiego górnictwa węglowego – stan po jedenastu miesiącach 2024

Chmiela Andrzej, Barszczowska Beata, Skibski Mirosław, Smoliński Adam

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 3

68--76

PL

Od lat 90-tych XX wieku Polska prowadzi restrukturyzację górnictwa węgla kamiennego. górnictwo dostosowuje się do nowych uwarunkowań technicznych i rynkowych. W ostatnich latach na te uwarunkowania nakładają się kryzysy światowe oraz transformacja przemysłu do gospodarki zeroemisyjnej. Przewidywane jest odejście od pozyskiwania energii z paliw kopalnych. Wymogi bezpieczeństwa energetycznego sprawiają, że natychmiastowe odejście Polski od węgla jest niemożliwe. Konieczny będzie okres przejściowy, w którym przynajmniej część energii będzie pochodziła ze spalania węgli i to polskie górnictwo węgla kamiennego musi zapewnić wystarczający wolumen węgli do stabilizacji sieci przez elektrownie węglowe. W artykule przeanalizowano podstawowe wskaźniki charakteryzujące wydobycie węgla kamiennego w polskich kopalniach. Opracowana baza danych będzie podstawą do opracowywania bieżących potencjalnych kierunków zmian sektora węglowego w najbliższym czasie.

EN

Since the 1990s, Poland has been restructuring its hard coal mining industry. Mining is adapting to new technical and market conditions. In recent years, these conditions have been compounded by global crises and the transformation of the industry to a zero-emission economy. A move away from obtaining energy from fossil fuels is expected. Energy security requirements make it impossible for Poland to immediately move away from coal. A transition period will be necessary, during which at least part of the energy will come from burning coal, and it is the Polish hard coal mining industry that must provide a sufﬁcient volume of coal to stabilize the network through coal-ﬁred power plants. The article analyzes the basic indicators characterizing hard coal extraction in Polish mines. The developed database will be the basis for developing cur- rent potential directions of changes in the coal sector in the near future.

7

Szanse i zagrożenia związane z wdrożeniem technologii Coal-to-Nuclear w Polsce – pierwsze wnioski z projektu DEsire

Homa Dorota, Sokoła Przemysław, Rożek Aleksander, Bartela Łukasz

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 4

23--29

PL

Od czasu wstąpienia do Unii Europejskiej w Polsce w znaczący sposób zmieniła się struktura źródeł wytwarzania energii elektrycznej. Rola węgla kamiennego i brunatnego zmniejszyła się, jednak by osiągnąć ambitne cele neutralności klimatycznej do 2050 roku planowane jest wyłączenie kolejnych jednostek węglowych. W strukturze wytwarzania energii ma zwiększyć się rola OZE, szczególnie energii solarnej, mają pojawić się źródła jądrowe oraz elektrownie wiatrowe offshore. Z przeprowadzeniem tych działań wiążą się duże wyzwania. Skuteczna i sprawiedliwa społecznie transformacja energetyczna wiąże się z zapewnieniem stabilnego i niezawodnego systemu energetycznego dla całego kraju, jak również wsparcie dla regionów dotychczas silnie zależnych od działalności elektrowni węglowych. Potencjalnym rozwiązaniem korzystnym w polskich warunkach są inwestycje typ Coal-to-Nuclear. Zagadnienia te są przedmiotem badań w ramach projektu DEsire, którego głównym celem jest opracowanie planu modernizacji polskiego systemu energetycznego z wykorzystaniem reaktorów jądrowych generacji III oraz IV. W artykule przedstawiono wnioski z przeprowadzonych dotychczas prac w projekcie oraz wskazano kierunek kolejnych działań.

EN

Since joining the European Union, the structure of electricity generation sources has changed signiﬁcantly in Poland. The role of hard coal and lignite has decreased, but in order to achieve the ambitious goals of climate neutrality by 2050, many more coal units are planned to be decommissioned. The role of renewable energy sources, especially solar energy, is to increase in the structure of energy generation, and nuclear sources and offshore wind farms are to appear. Carrying out these activities is associated with major challenges. An effective and ' socially just energy transformation is associated with ensuring a stable and reliable energy system for the entire country, as well as support for regions previously strongly dependent on the operation of coal-ﬁred power plants. A potential solution beneﬁcial in Polish conditions is Coal-to—Nuclear investments. These issues are the subject of research within the DEsire project, the main goal of which is to develop a plan for the modernization of the Polish energy system using generation IH and IV nuclear reactors. The article presents conclusions from the work carried out so far in the project and indicates the direction of further activities.

8

Nowe cele klimatyczne UE w świetle dyrektywy o OZE z 2023 r. Wyzwania dla polityki gospodarczej

Kawecka-Wyrzykowska Elżbieta

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 1

3--15

PL

Istotną część przepisów UE służących osiągnięciu neutralności klimatycznej UE do 2050r.stanowi dyrektywa o odnawialnych źródłach energii z 2023 r. Przewiduje ona znaczne rozszerzenie OZE w państw członkowskich. Celem artykułu jest identyfikacja skali oraz zakresu sektorowego wyzwań, jakie dyrektywa zrodziła oraz wskazanie na pożądane działania w Polsce w celu sprostania tym wyzwaniom. Ważnym instrumentem ułatwiającym wdrożenie dyrektywy w Polsce powinna być strategia klimatyczno-energetyczna kraju, która skoordynuje niezbędne działania czasowo, finansowo, organizacyjnie i informacyjnie. Dokument taki powinien uwzględniać także zróżnicowane możliwości adaptacyjne poszczególnych grup społecznych, regionów i sektorów oraz zapewniać wsparcie grupom najbardziej narażonym na dostosowania. Podkreślono też, że OZE, to nie tylko wysokie koszty ich wdrożenia, ale też nowe szanse specjalizacji i stworzenia dodatkowych miejsc pracy w gospodarce.

EN

An important part of EU laws aimed at achieving EU climate neutrality by 2050 is the Renewable Energy Sources Directive of 2023. It envisages signiﬁcant expansion of renewable energy in Member States. The aim of the article is to identify scale of challenges posed by the directive and to indicate actions to meet these challenges. An important instrument facilitating the implementation of the directive in Poland should be country's climate and energy strategy, which will coordinate the necessary activities in terms of time, ﬁnances, organization, information, and also necessary support for actors most at risk of adjustments. Renewable energy means not only high costs, but also new opportunities for specialization and the creation of additional jobs in the economy.

9

Ekonomiczny wymiar zaprzestania energetycznego wykorzystania metanu z odmetanowania kopalń

Jamrozik Paweł

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 4

38--46

PL

Brak racjonalizującej korekty obwiązującego porządku prawnego w stosunku do zagospodarowania metanu pochodzącego z odmetanowania wyrobisk górniczych, naznaczonego dążeniem Unii Europejskiej do osiągnięcia neutralności klimatycznej, może determinować negatywne implikacje społeczne i środowiskowe oraz wysoki koszt alternatywny marnotrawstwa posiadanych zasobów surowca energetycznego, których krajowy potencjał szacowany jest na poziomie aż 350 miliardów metrów sześciennych, zaś udokumentowane zasoby wydobywalne na poziomie 85,9 miliardów m3 [41]. Dla zobrazowania skali potencjału posiadanych zasobów przywołane wartości warto porównać z roczną konsumpcją gazu w Polsce, która w roku 2024 wyniosła około 18 miliardów metrów sześciennych [42]. Zaprzestanie poboru metanu na potrzeby energetyczne ze zlikwidowanych kopalń węgla kamiennego spowoduje w konsekwencji istotny przyrost niekontrolowanej emisji z terenów górniczych, a finalnie znaczny przyrost gazów cieplarnianych w atmosferze. Równocześnie przyjęte przepisy prawne, wymuszające bezwarunkową neutralność klimatyczną, niweczą ekonomiczną zasadność kontraktacji i gospodarczego wykorzystania na potrzeby energetyczne wolumenu metanu, będącego następstwem jego ekstrakcji z aktywnych wyrobisk górniczych, a związanej z koniecznością zapewnienia bezpieczeństwa pracy górników dołowych. W ujęciu ekonomicznym, wynikiem powyższego będzie wystawienie społeczeństwu wysokiego rachunku zawierającego: koszt alternatywny nieuniknionych emisji; różnicę w cenie gazów zdekarbonizowanych oraz zastępowanych surowców kopalnych bądź/lub cenę nowych jednostek wytwórczych opartych o odnawialne źródła energii lub wykorzystującymi nadmiarowe ciepło odpadowe z przemysłu, czy sektora komunalnego. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na kosztowny społecznie i środowiskowo problem jednowymiarowego podejścia do tworzonych regulacji prawnych w obszarze energetycznym, w tym w szczególności w zakresie przyszłego wykorzystania surowców pochodzenia kopalnego.

EN

The lack of a rationalizing correction of the applicable legal order in relation to the management of rnethane from mines demethanization, marked by the European Union’s pursuit of climate neutrality, may determine negative social and environmental irnplications and a high opportunity cost of wasting the existing energy resources, the domestic potential of which is estimated at 350 billion cubic meters in total, and in documented recovverable level at 85.9 billion m3 [41]. To illustrate the potential of the available resources, it is worth comparing mentioned values with the annual gas consumption in Poland, which in 2024 amounted to about 18 billion cubic meters [42].The cessation of methane collection for energy needs from liquidated hard coal mines will result in a high increase in uncontrolled emissions from mining areas and, ultimately, a signiﬁcant increase in greenhouse gases in the atmosphere. At the same time, the adopted legal provisions enforcing unconditional climate neutrality destroy the justiﬁcation for contracting and economic use for energy needs of the volume of methane extracted from active mine workings, and related to the need to ensure the safety of underground miners. In economic terms the consequence of the above will be issuing a high bill to the society, including: the opportunity cost of unavoidable emissions; the difference in the price of decarbonized gases and the replaced fossil fuels or/and the price of new generating units based on renewable energy sources or using waste heat from industry or the municipal sector. The purpose of the article is to draw attention to the socially and environmentally costly problem of a one-dimensional approach to the creation of legal regulations in the energy sector, in particular in the scope of the future use of fossil fuels.

10

Bloki węglowe po 2030 r. – ich rola w zapewnieniu bezpieczeństwa energetycznego polski

Ziaja Jolanta, Poleszuk Patrycja, Jachura Agnieszka, Szulc Waldemar

Rynek Energii

|

2025

|

Nr 3

29--37

PL

W artykule przedstawiono analizę roli bloków węglowych klasy 200 MWe w kontekście transformacji energetycznej Polski po 2030 roku, ze szczególnym uwzględnieniem ich funkcji w zapewnieniu elastyczności systemu elektroenergetycznego oraz stabilności pracy Krajowego Systemu Elektroenergetycznego (KSE). Na podstawie danych operacyjnych z jednostek wytwórczych oraz dobowych profili generacji energii elektrycznej z odnawialnych źródeł energii (OZE) dokonano oceny zdolności reakcji jednostek konwencjonalnych na zmienność produkcji ze źródeł pogodowo zależnych. W artykule zaprezentowano również efekty wdrożenia Programu Bloki 200+, w ramach którego opracowano i przetestowano niskonakładową metodę modernizacji bloków parowych, zwiększającą ich zdolność do pracy w reżimie częstych zmian obciążenia i wielokrotnych rozruchów. Praca bloku referencyjnego w Enea Elektrownia Połaniec S.A. dowodzi skuteczności zastosowanych rozwiązań, takich jak skrócenie czasu uruchomienia oraz obniżenie minimum technicznego.

EN

This article presents an analysis of the role of 200 MWe-class coal-ﬁred power units in the context of Poland’s energy transition beyond 2030, with particular focus on their function in ensuring the ﬂexibility of the power system and the operational stability of the National Power System (KSE). Based on operational data from generation units and daily generation proﬁles from renewable energy sources (RES), the paper assesses the ability of conventional units to respond to the variability of weather-dependent generation. The article also presents the outcomes of the Bloki 200+ Program, under which a cost-effective modernization method for steam units was developed and tested. This method enhances unit capability to operate under regimes involving frequent load changes and multiple start—stop cycles. The operational proﬁle of the reference unit at Enea Elektrownia Połaniec S.A. conﬁrms the effectiveness of the implemented solutions, such as reduced start-up times, lowered technical minimum, and improved power regulation dynamics. The results indicate that, during the transitional period preceding full decarbonization of the power sector, modernized coal-ﬁred units may play a crucial role in maintaining energy security and system stability, especially in light of the growing share of renewable energy sources.

11

Transformacja w gazownictwie – przejście z metanu na wodór

Kostyła Piotr, Szer Jacek

Przegląd Budowlany

|

2025

|

R. 96, nr 4

144--148

PL

Sektor energetyczny odpowiada za ponad trzy czwarte emisji gazów cieplarnianych w UE. Proces stworzenia w pełni zintegrowanego systemu energetycznego opartego na wodorze jest wyzwaniem bardzo ambitnym, lecz koniecznym ze względu na spełnienie wymagań zapisów porozumienia paryskiego z 2015 roku, których wdrożenie jest fundamentalne dla przyszłości naszej Planety. Wodór jako paliwo przyszłości może odegrać także kluczową rolę w dekarbonizacji gospodarki ogólnoświatowej. Głównym celem niniejszego artykułu jest zapoznanie czytelnika z problematyką inżynierską oraz wyzwaniami, z jakimi musi zmierzyć się gospodarka UE w kontekście transformacji energetycznej w gazownictwie, polegającej na stopniowym odejściu od gazu ziemnego i zastąpieniu go zielonym wodorem w horyzoncie czasowym do 2050 roku.

EN

The energy sector accounts for more than three-quarters of the EU’s greenhouse gas emissions. The process of creating a fully integrated energy system based on hydrogen is a very ambitious challenge, but one that is necessary in order to meet the requirements of the provisions of the 2015 Paris Agreement, the implementation of which is fundamental to the future of our Planet. Hydrogen as a fuel of the future can also play a key role in decarbonizing the global economy. The main purpose of this article is to familiarize the reader with the engineering issues and challenges facing the EU economy in the context of the energy transition in the gas industry, consisting of a gradual shift away from natural gas and replacing it with green hydrogen in the time horizon by 2050.

12

Climate neutrality in Poland: the role of the coal sector in achieving the 2050 goal

Pepłowska Monika

Polityka Energetyczna

|

2025

|

T. 28, z. 1

113--126

EN

The article discusses the challenges and opportunities of the coal sector in the context of Poland’s pursuit of climate neutrality by 2050. Key energy transformation strategies are analyzed, focusing on the modernization of coal combustion technologies, the development of carbon capture, utilization, and storage (CCUS) technologies, and the gradual diversification of energy sources. The text emphasizes that the role of the coal sector extends beyond emission reduction to include investments in innovative technologies and ensuring a just transition for mining regions. The paper also examines the impact of energy policy and regulation on the future of the coal sector. It pointed out that transition support mechanisms, such as the Just Transition Fund and EU funding for energy modernization, are crucial. It emphasizes that achieving climate neutrality requires a gradual shift away from coal towards renewable energy sources, the development of energy storage technologies, and the implementation of smart grids. The analysis of technical, economic, and social aspects points to the necessity of considering the interests of coal sector workers and local communities. Based on the study, the authors conclude that the future of the Polish energy sector depends on a skillful combination of technological innovation, effective transformation strategies, and appropriate support policies for regions dependent on coal mining. The article concludes with a summary and the most important findings.

PL

W artykule omówiono wyzwania i szanse sektora węglowego w kontekście dążenia Polski do osią gnięcia neutralności klimatycznej do roku 2050. Przeanalizowano kluczowe strategie transformacji energetycznej, skupiając się na modernizacji technologii spalania węgla, rozwoju technologii wychwy tywania, wykorzystania i składowania dwutlenku węgla (CCUS) oraz stopniowej dywersyfikacji źródeł energii. W tekście podkreślono, że rola sektora węglowego wykracza poza redukcję emisji, obejmując inwestycje w innowacyjne technologie i zapewnienie sprawiedliwej transformacji regionów górniczych. W artykule zbadano również wpływ polityki energetycznej i regulacji na przyszłość sektora węglo wego. Zwrócono uwagę, że kluczowe znaczenie mają mechanizmy wsparcia transformacji, takie jak Fundusz Sprawiedliwej Transformacji i finansowanie modernizacji energetycznej przez UE. Podkreśla się, że osiągnięcie neutralności klimatycznej wymaga stopniowego odchodzenia od węgla na rzecz od nawialnych źródeł energii, rozwoju technologii magazynowania energii i wdrożenia inteligentnych sieci. Analiza aspektów technicznych, ekonomicznych i społecznych wskazuje na konieczność uwzględnie nia interesów pracowników sektora węglowego i lokalnych społeczności. Na podstawie przeprowadzo nych badań autorzy dochodzą do wniosku, że przyszłość polskiego sektora energetycznego zależy od umiejętnego połączenia innowacji technologicznych, skutecznych strategii transformacji i odpowiedniej polityki wsparcia dla regionów zależnych od wydobycia węgla. Artykuł kończy się podsumowaniem i najważniejszymi ustaleniami.

13

Transformacja energetyczna w erze dezinformacji. Czyli jak walczyć z fałszywymi narracjami i wspierać zrównoważony rozwój

Czarzasty-Zybert Maja

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

4--7

PL

Transformacja energetyczna to jedno z najważniejszych wyzwań XXI w. Zmiana modelu energetycznego, który opiera się na paliwach kopalnych, na rzecz źródeł odnawialnych i energii jądrowej, nie tylko zdeterminuje przyszłość naszej planety, ale również wpłynie na globalną gospodarkę, społeczeństwa oraz naszą codzienność.

14

Optymalizacja pracy układów z wieloźródłowymi pompami ciepła

Bujalski Wojciech

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

8--11

PL

Transformacja energetyczna, której celem jest ograniczenie globalnego ocieplenia i jego skutków, wymaga głębokiej dekarbonizacji sektorów o wysokim poziomie emisji gazów cieplarnianych, w tym ciepłownictwa. Według danych Międzynarodowej Agencji Energetycznej (IEA) z 2023 r., systemy ogrzewania i chłodzenia odpowiadają za około 50% globalnego zapotrzebowania na energię pierwotną, a ponad 70% tego zapotrzebowania jest pokrywane przez paliwa kopalne, takie jak węgiel, ropa naftowa i gaz ziemny.

15

O nowych kierunkach kogeneracji w Ciechanowie

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

12--15

PL

Wydawnictwo „Nowa Energia” zorganizowało XII Konferencję „Nowe kierunki Kogeneracji”, która odbyła się w dniach 4-6 lutego 2024 r. w Ciechanowie. Partnerem tegorocznej edycji była ELEKTROCIEPŁOWNIA CIECHANÓW Sp. z o.o. Konferencję moderował prof. dr hab. inż. Wojciech Bujalski, Dyrektor Instytutu Techniki Cieplnej na Politechnice Warszawskiej.

16

Minerały determinujące transformację energetyczną świata

Niestępska Małgorzata

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

18--27

PL

Transformacja energetyczna zmierza nieuchronnie do pełnej elektryfikacji, czyli eliminacji innych form energii końcowej. Energia w postaci energii elektrycznej oraz ciepła systemowego są aktualnie najbardziej bezpieczną formą energii dla użytkownika w gospodarstwie domowym. Infrastrukturalnie i w kontekście uniwersalności wykorzystania oraz możliwości bezpośrednich indywidualnych rozliczeń zużycia energia elektryczna ma aktualnie przewagę. Dążenie do elektryfikacji jest więc naturalnym procesem rozwoju technologicznego oznaczającego maksymalizację komfortu i bezpieczeństwa.

17

Energetyczna transformacja cyfrowa. Alternatywne źródła energii dla centrów danych i firm energochłonnych

Pendyk Kamila, Wnorowski Adam

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

48--49

PL

Transformacja cyfrowa jest nieodłącznym elementem wielu sektorów gospodarki. Energetyka, jako jedna z kluczowych gałęzi przemysłu, również nie pozostaje w tyle. Transformacja cyfrowa w energetyce obiecuje zrewolucjonizować sposób, w jaki zarządzamy energią, przyczyniając się do zwiększenia efektywności, niezawodności i zrównoważonego rozwoju. Jak zawsze jednak, istnieje druga strona medalu, czyli to, jak transformacja cyfrowa oddziałuje na branżę energetyczną. Transformacja cyfrowa to dane. Dane potrzebują miejsca. Wszystko więc kończy się i zarazem zaczyna w data center. A data center potrzebuje coraz więcej energii. Zapraszamy Państwa na trzeci artykuł z cyklu: Energetyczna transformacja cyfrowa.

18

Elementy technologiczne i procesy wytwarzania, magazynowania i transportu wodoru

Przekop Robert E., Martyła Agnieszka, Stolarz Adam, Grabarkiewicz Tomasz

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

68--71

PL

Wodór jest jednym z kluczowych elementów transformacji energetycznej w sektorze energetycznym, przemysłowym i transportowym. Aby jednak w pełni wykorzystać potencjał wodoru, konieczne jest zrozumienie złożoności technologii służących do jego wytwarzania, magazynowania i transportu. Kluczową rolę odgrywają tutaj specjalistyczne urządzenia oraz zaawansowane materiały, które pozwalają na bezpieczne i efektywne operacje z udziałem tego gazu.

19

Analiza systemów gaśniczych wielkoskalowych bateryjnych magazynów energii (BESS) opartych o ogniwa litowo-jonowe

Piotrowicz Piotr, Kłostowska Żaneta, Labus Artur

Nowa Energia

|

2025

|

nr 1

40--42

PL

Do końca września 2026 r. Polska Grupa Energetyczna (PGE) planuje uruchomić największy w Polsce i jeden z największych w Europie bateryjny magazyn energii. Gigant o pojemności 900 MWh i mocy 263 MW będzie zlokalizowany w Żarnowcu, tuż obok Elektrowni Szczytowo-Pompowej PGE.

20

Absurdy prawne na drodze transformacji energetycznej

Wołyniec Radosław

Nowa Energia

|

2025

|

nr 2

12--14

PL

Absurdów prawnych w transformacji energetycznej jest wiele i myślę, że każdy energetyk i ciepłownik mógłby podać znacznie więcej niż jeden przykład. W tym artykule chciałbym się skupić się na jednym z największych, który stanowi bardzo poważne zagrożenie - zwłaszcza dla dużych jednostek kogeneracyjnych.