Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 23

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  surowce ilaste
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
PL
W niniejszej pracy scharakteryzowano właściwości fizykochemiczne wybranych surowców ilastych, przedstawiono wyniki badań składu i dyfuzyjności cieplnej próbek, z wykorzystaniem metody analizy rentgenowskiej (XRD) i metody impulsu laserowego (LFA), a także wyniki pomiarów porowatości i gęstości materiałów oraz analizy termicznej DSC/TG/DTG. Ważnym aspektem poznaczym pracy było określenie oddziaływania zawartości żelaza w surowcach na ich dyfuzyjność cieplną.
EN
In this paper, the physicochemical properties of selected clay minerals were characterized, the results of thermal composition and thermal diffusivity analysis of samples were presented, using the X-ray analysis method (XRD) and laser pulse method (LFA) as well as the results of porosity and material density measurements. An important aspect of the work was to determine the impact of iron content in clay minerals on their thermal diffusivity.
PL
Lubsko (dawniej Sommerfeld) to miasto położone w południowo-zachodniej części województwa lubuskiego. Jego morfologia została istotnie zmieniona w wyniku odkrywkowej eksploatacji surowców ilastych prowadzonej na przemysłową skalę w XIX i XX w. Celem tej publikacji jest uporządkowanie obecnej wiedzy na temat geologii i historii górniczej Lubska, Jasienia oraz ich okolic. Dodatkowo, wynikiem przeprowadzonego zwiadu terenowego jest dokumentacja fotograficzna reliktów górniczych. Studium literaturowe zostało przeprowadzane na bazie dokumentów, tekstów i map pochodzących z Biblioteki Publicznej Miasta i Gminy Lubsko, Archiwum Państwowego w Zielonej Górze, prywatnych zbiorów geologa – pana A. Kuźniara,a także baz danych i źródeł internetowych. Przeprowadzono również rozmowy z byłymi pracownikami zakładów – mechanikiem, panem Piotrem Kaczanem, głównym geologiem, panem Alfredem Kuźniarem i kierownikiem produkcji, panią Eugenią Kuźniar.
EN
Lubsko is a small town in western part of Poland. Deposits of clay raw materials in this area were well known in middle ages. Back in those days production existed as a cottage industry. Development of mining occurred in XIX and XX century due to the construction of a new railway line across this region. The end of this industry branch is related to the political changes in Poland in the late 80's. Nowadays, only one mine is operating in this area. The mining left significant impact on Lubsko’s history and morphology. This article describes geology of the region, its deposits and history of the mining and processing of clay raw materials. Moreover, the recent condition of the mining remainings is described and documented with photos.
3
Content available Montmorillonit jako nośnik leku
PL
Zastosowanie minerałów ilastych, a w szczególności montmorillonitu, dla celów medycznych, sięga czasów prehistorycznych. Szczególne własności tej grupy minerałów, ich powszechność, niski koszt, zdolności wymiany jonowej, zdolności absorpcyjne, inertność w kontakcie z tkankami ludzkimi oraz budowa sprawiły, iż znalazły się one w kręgu zainteresowania jako potencjalne nośniki substancji leczniczych w systemach kontrolowanego dostarczania leków. Obecnie, minerały ilaste, a w szczególności montmorillonit, są stosowane na szeroką skalę w preparatach farmaceutycznych, jako substancje pomocnicze oraz składniki aktywne. Możliwość interkalacji związków organicznych, jakimi są leki, pomiędzy warstwy montmorillonitu, stwarza nowe możliwości wykorzystania tego minerału. W systemach kontrolowanego dostarczania leków kluczowym elementem jest zastosowanie odpowiedniego materiału nośnika, który przede wszystkim musi charakteryzować się brakiem toksyczności, biokompatybilnością, ale także spełniać odpowiednie wymogi technologiczne, jak np.: duża wydajność produkcji oraz stabilność w środowisku żywego organizmu. Zastosowanie montmorillonitu jako nośnika leku może przyczynić się do uzyskania kontrolowanego i przedłużonego uwalniania leku, ale także do eliminacji skutków ubocznych działania leku na organizm. Dzięki słabym wiązaniom van der Waalsa i wodorowym istniejącym pomiędzy warstwami montmorillonitu, możliwe jest zainterkalowanie cząstek leku pomiędzy warstwy minerału i tym samym utworzenie nietrwałego połączenia z farmaceutykiem. Zainteresowanie minerałami ilastymi w systemach kontrolowanego dostarczania leków potwierdza systematycznie rosnąca liczba publikacji powiązanych z tą tematyką. Praca stanowi podsumowanie dotychczasowej wiedzy na temat wykorzystania minerałów ilastych, a w szczególności montmorillonitu, w zastosowaniach medycznych.
EN
The use of clay minerals for medical applications dates back to prehistoric times. Specific properties of this group of minerals, their universality, low cost, ability to ion exchange, absorption capacity, inertness in contact with human tissues as well as their structure, caused that they had been included in the area of interest as potential carriers of medicinal substances in controlled drug delivery systems. At present, clay minerals, in particular montmorillonite, are extensively used in pharmaceutical formulations both as excipients and the active components. The possibility of intercalation of organic compounds, which are drugs among the others, between the layers of montmorillonite, creates new possibilities for the use of this mineral. In the controlled drug delivery systems, the key element is the use of a suitable material for carrier, which primarily must be characterized by a lack of toxicity, good biocompatibility, but also is expected to meet the relevant technological requirements, such as: high efficiency of production and stability in a living organism. The use of a montmorillonite carrier may help to achieve a controlled and sustained release of the drug but also to eliminate the side effects of the drug on the human’s body. Due to the weak van der Waals and hydrogen bonds which exist between montmorillonite layers, it is possible to intercalate the drug particles between the layers and thus forming the impermanent connection to the pharmaceutical. Interest in clay minerals in controlled drug delivery systems is confirmed by the steadily growing number of publications related to this topic. The work is a summary of current knowledge on the use of clay minerals, particularly montmorillonite, in medical applications
4
Content available remote Wpływ węglanu wapnia na barwę spieczonych czerwonych iłów
PL
Badano wpływ węglanu wapnia na barwę wyrobów otrzymanych podczas spiekania czerwonych iłów z Patoki, Kozowa i Pałęg. Powstający tlenek wapnia w różnym stopniu był wiązany przez spiekany ił, co objawiało się po nawilżeniu próbek powstawaniem na ich powierzchni wykwitów. Obiektywne pomiary barwy próbek, wykonane przy użyciu spektrofotometru Konica Minolta CM-700d, pozwalają na wyciągnięcie wniosków o reaktywności iłów z tlenkiem wapnia podczas spiekania w przedziale temperatur 900-1150°C.
EN
In this paper, the influence of calcium carbonate content on colour of fired red clays from Patoka, Kozów and Pałęgi deposits was investigated. Calcium oxide arising during the firing process reacts with clays. The degree of this reaction has the influence on the formation of efflorescences on a body surface after soaking in water. The measurements of colour of the surface, using a Konica-Minolta Spectrophotometer CM-700d, allow determining reactivity of calcium oxide with clays during sintering in the temperature range between 900°C and 1150°C.
PL
Trwające obecnie prace zdejmowania nadkładu z Pola „Szczerców stworzyły unikalną okazją do wykonania dokładnych surowcowych badań jakościowych i technologicznych odsłanianych w odkrywce kopalin ilastych oraz do ocen porównawczych w stosunku do iłów wyróżnionych na obszarze Pola „Bełchatów". Wykonane analizy uziarnienia, składu mineralnego i chemicznego surowca oraz badania technologiczne mogą pozwolić na ocenę potencjalnego zastosowania badanych kopalin jako surowców surowceramicznych, sorbentów mineralnych, surowców do wytwarzania ceramizowanych kompozytów nawozowych, keramzytu lub materiału do budowy izolacyjnych przesłon mineralnych.
EN
The removing of overlying rocks from "Szczerców" lignite deposit creates unique possibility to obtain clay raw materials and to perform precise studies of their quality and technological properties. The performed analysis of particie size, mineral and chemical composition and tehnological tests can allow to point out potential applications of these clays as a raw materials and compare clays from Szczerców to clay material from rocks overlying neighboring "Bełchatów" lignite deposit. The proposed apllications of Szczerców clays include many fields: traditional ceramic, mineral sorbents, production of ceramic fertilizer composite, production of keramzite and building clay barrier for environmental protection.
PL
W artykule przedstawiono i poddano charakterystyce główne odmiany kopalin ilastych będących kopalinami towarzyszącymi w eksploatowanych krajowych złożach węgla brunatnego. Krótko omówiono dotychczasowe próby ich dokumentowania, a także zakres i sposoby ich pozyskiwania i składowania. Szczególną uwagę poświęcono obecnym i potencjalnym kierunkom wykorzystania tych kopalin, które związane są przede wszystkim z kilkoma gałęziami przemysłu ceramicznego (ceramika budowpłytki ceramiczne, materiały ogniotrwałe) oraz budową przesłon hydroizołacyjnych na składowiskach odpadów. Przyszłe wykorzystanie tych kopalin ilastych będzie jednak ograniczone, a największe perspektywy szerszego wykorzystania będą wciąż miały pozyskiwane w ograniczonych ilościach czyste szare iły z kompleksu B w KWB Turów. Przedmiotem zainteresowania pozostaną także iły beidellitowe z KWB Bełchatów (do wyczerpania ich zapasów zgromadzonych na składowisku), a także zgromadzone na składowiskach konińskich kopalń węgla brunatnego iły poznańskie, wykorzystywane w ceramice budowlanej.
EN
deposits. Trials of their geological documentation, as as and ways of their and storing, shortly The special attention is paid to and perspective of these use, especially in the (building ceramics, ceramic of waste utilization of the discussed clays will be limited. Pure clays from complex B in Turów deposit will have the widest possible use. However, but they will be obtained in limited amounts. Customers will be interested in beidellite clays from their stored in the stockpile will be exhausted), as well as Poznań clays collected in the dumps of lignite in Konin region, which will be for the production of building ceramics.
PL
W artykule przedstawiono aktualny stan zagospodarowania oraz perspektywy wydobycia i zagospodarowania kopalin towarzyszących złożu węgla brunatnego " Bełchatów " poczynając od scharakteryzowania poszczególnych odmian kopalin towarzyszących, racjonalnej gospodarki kopalinami towarzyszącymi tj. rozpoznania i eksploatacji ich odmian o najkorzystniej szyci parametrach ilościowych i jakościowych, omówienia ich wydobycia i zagospodarowania poprzez przedstawienie kierunków wykorzystania oraz -wykonanych prac w zakresie tworzenia składowisk kopalin towarzyszących i budowy zakładów przeróbczych
EN
Actual state and prospects for development of accompanying minerals exploitation in Bełchatów Brown Coal Mine have been presented in the paper. Particular accompanying minerals have been described. Rational management of accompanying minerals, i.e. exploration and exploitation of reserves with the most favorable qualitative and quantitative parameters has been discussed. Methods of exploitation, development and storage, as well as construction of processing plants have beei presented.
8
Content available remote Rola melafiru jako dodatku w technologii ceramicznych materiałów budowlanych
PL
Wykonano wstępne próby preparowania grafitu, umożliwiające jego bezpośrednie wprowadzenie do składu betonu ogniotrwałego. W pracy przedstawiono wpływ dodatku dolno-śląskiego melafiru o różnym uziarnieniu i wprowadzonego w różnej ilości do surowców ilastych na właściwości użytkowe wypalonych tworzyw. W wyniku obserwacji metodą SEM i mikroskopii optycznej zauważono w wypalonym tworzywie ceramicznym pory zamknięte będące pseudomorfozami ziaren melafiru. Pory te powstają w wyniku częściowej penetracji przez fazę ciekłą pochodzącą ze stopionych ziaren melafiru, otaczającej je porowatej osnowy stanowiącej produkty przemian termicznych surowców ilastych. W widocznych na mikrofotografiach SEM obszarach powstałych w ten sposób, w miejscach gdzie pierwotnie były ziarna melafiru, przeważają pory zamknięte. Obserwowane zjawisko prowadzi do redukcji porowatości otwartej.
EN
The influence of quantity and grain size of melaphyre, originated from the Low Silesia region, added to clay raw materials, on properties of ceramic material was investigated. As a result of the SEM and optical microscopy observations of the fired material, the closed pores being pseudomorphs of the melaphyre grains were noticed. The pores were a result of partial penetration by the liquid phase from melted melaphyre to the surrounding porous matrix being a product of the thermal transformation of the clay raw material. The observed phenomenon led to a decrease of the open porosity.
PL
Określono zawartość arsenu i talu metodą ICP-MS w 178 próbkach skał ilastych i 137 próbkach skał węglanowych różniących się genezą i wiekiem, pobranych z 41 złóż surowców ilastych i 21 złóż surowców węglanowych. Zawartość arsenu w surowcach ilastych i w skałach węglanowych wynosiła odpowiednio 2-29 mg/kg i
EN
Arsenic and thallium contents were determined with ICP-MS method in genesis and age differenced 178 samples of argillaceous rocks and 137 samples of calcareous rocks, taken from 41 clayey mineral deposits and 20 carbonate raw material deposits. Arsenic concentration in clayey minerals and carbonate rocks amount respectively 2-29 mg/kg and
PL
Praca przedstawia charakterystykę mineralogiczną, ziarnową i chemiczną oraz podstawowe właściwości technologiczne dwóch nowych surowców biało wypalających się produkowanych w rejonie Bolesławca: Janina i Czerwona Woda. Głównymi ich składnikami są kaolinit w odmianie Tc o uporządkowanej strukturze (ok. 50%) oraz β-kwarc (do 40%), przy nieco wyższym udziale illitu (ok. 10%) w surowcu Czerwona Woda, i pobocznym udziale montmorillonitu i tlenkowych minerałów tytanu. Mediana surowca Czerwona Woda jest nieco niższa (1,89 μm) niż surowca Janina (2,54 μm). W surowcu Czerwona Woda zawartość AI2O3 jest nieco wyższa, natomiast zawartości tlenków barwiących są typowe dla iłów biało wypalających się: poniżej 1,0% mas. Fe2O3 i ok. 0,6% TiO2. Badane surowce należą do średnio plastycznych i słabo spiekających się (nasiąkliwość po wypaleniu >10%), przy czym ił Czerwona Woda wykazuje nieco wyższą plastyczność i białość po wypaleniu. W konsekwencji są one przydatne do produkcji tworzyw porowatych o czerepie białym, a także - jako komponentu uzupełniającego - do tworzyw spieczonych o białym czerepie.
EN
The paper presents mineralogical, granulometric and chemical characteristics, as well as basic technological properties of two new white-firing clays from Bolesławiec vicinity: Janina and Czerwona Woda. They hale similar mineralogical composition and grain size distribution. The main constituents are: well-ordered kaolinite of Tc type (ca. 51% in Czerwona Woda clay and ca. 48% in Janina clay), and (β-quartz (36% and 40%, respectively). Czerwona Woda clay possess higher amount of illite (ca. 10%). Montmorillonite, rutile and anatase were recognized as accessory minerals. Organic matter content is similar in both clays: ca. 0.2%. Such mineralogical composition is confirmed regarding results of granulometric and chemical analyses. Czerwona Woda clay is more fine-grained material (Iower mediana, higher specific surface area). It shows also higher AI2O3 content (24.5% versus 22.7% in Janina clay). Colouring oxides contents are typical for white-firing clays: under 1.0% Fe2O3 and ca. 0.6% TiO2. Technological properties of the studied clays are the consequence of their mineralogical composition. Differences in these properties between both clays are unsignificant. Both clays are medium plastic, with poor sintering properties. Czerwona Woda clay possess a little bit higher plasticity, with bending strength after drying at 1.9 MPa. It shows also slightly higher whiteness after firing at 1230°C: 76.5%, and Iower water absorption after firing at 1230°C: 11.7%. Ouality parameters of both studied clays allow to determine their usefulness for production of white porous ceramics (e.g. faience), and - as a supplementary clay component - for production of white sintered ceramics, e.g. gres porcellanato tiles.
PL
Odkrywkowa eksploatacja surowców ilastych ceramiki budowlanej prowadzi do degradacji krajobrazu. Znaczącymi konsekwencjami eksploatacji są: zmiana rzeźby terenu, degradacja gleby i roślinności oraz zmiana użytkowania terenu. Z drugiej strony, eksploatacja przynosi również pozytywne zmiany w krajobrazie poeksploatacyjnym. Głównym celem pracy było określenie zmian zachodzących na obszarach pozyskiwania surowców ilastych ceramiki budowlanej, a szczególnie w nieczynnych wyrobiskach. Badania prowadzono na wybranych obszarach eksploatacyjnych w strefie miejskiej, bądź podmiejskiej Wielkopolski. Analiza nieczynnych małopowierzchniowych odkrywek udowodniła, że po zakończonej eksploatacji następuje samoczynna regeneracja ekosystemu, pod warunkiem, że zaistniałe zmiany nie doprowadziły do daleko posuniętej destrukcji krajobrazu. Regeneracja obszarów poeksploatacyjnych kreuje nową jakość krajobrazu. Szczególnego znaczenia nabiera wtórna sukcesja naturalna. Niektóre obszary poeksploatacyjne stają się terenami chronionymi ze względu na wyjątkowość znajdującej się tam flory. Przeprowadzona analiza potwierdza wzrost geo- oraz bioróżnorodności terenów poeksploatacyjnych.
EN
Open-cast clay mining causes landscape degradation. During extraction the most negative consequences are the changes of relief, soil and vegetation degradation and land-use changes. On the other hand, excavation brings also positive changes in post-mining landscape. The aim of the present study was to identify changes occurring at clay mining sites, especially worked-out pits. The analysis of landscape changes was made at some extraction sites in urban or suburban areas in the Wielkopolska Region: Poznań, Kalisz, Jarocin, Krotoszyn, Ostrów Wlkp., Mikstat. Data were taken from topographical maps, aerial photographs and landscape observation in-situ. The study of abandoned small-scale mines showed that after the termination of mining activity the ecosystem may recover spontaneously, if results of excavation have not destroyed the environmental conditions. The natural reclamation of post-mining areas creates a new quality of the landscape. Natural succession very often takes place in them leading to landscape re-naturalization. Some of post-mining areas are protected because the "new" valuable biotopes with rare flora and fauna species is created there. Recent studies showed that the extraction leads to increase of the geo- and biodiversity in heterogeneous landscape.
PL
Przy eksploatacji dawnych złóż rud żelaza monokliny śląsko-krakowskiej oraz zewnętrznych Karpat fliszowych skały ilaste stanowiły materiał odpadowy. Obecnie skały ilaste są wydobywane jako ważny surowiec dla ceramiki budowlanej. Syderyty, stanowiące niegdyś rudy żelaza, są składnikiem niepożądanym przy eksploatacji iłów. Zwrócono uwagę na brak aktualnych możliwości wykorzystania syderytów oraz na fakt, że ich wietrzenie na hałdach stanowi niebezpieczeństwo dla środowiska naturalnego.
EN
At exploitation of ancient ironores deposits from Cracow-Silesia upland and Flysch Carpathians, clays were not utilized. Actually they are the main source of building ceramics raw materials. The siderites, being formerly ironores are waste material at exploitation of clay deposits. The authors point out for lack of possibilities to utilize siderites and for the fact that their weathering on dumps is dangerous for natural environment.
13
Content available remote Sytuacja przemysłu wytwarzającego cegły budowlane i dachówki w Polsce
PL
Omówiono sytuację przemysłu ceramiki budowlanej w Polsce wytwarzającego cegły budowlane i dachówki oraz przyczyny, które doprowadziły do głębokiego kryzysu pod koniec lat osiemdziesiątych. Zwrócono uwagę na korzystną sytuację w zakresie podstawowych dla tego przemysłu surowców ilastych. Przeanalizowano przemiany własnościowe, które doprowadziły do zahamowania spadku produkcji, poprawy właściwości produktów i poszerzenia ich asortymentu. Przedstawiono aktualną sytuację przemysłu ceramiki budowlanej wyrażającą się wyraźnym wzrostem produkcji w związku ze stale rosnącym popytem i korzystne perspektywy dalszego rozwoju.
EN
This paper studies the situation of the building ceramics industry in Poland, focusing on the brick and roofing tile sector. It also analyses the reasons for the deep crisis in the late eighties and provides information about clay raw materials, the base materials for this industry. The privatization which stopped production decrease and caused improvement products quality and range, were described. The current situation of the building ceramics industry is outlined. In light of production growth related to the steady increase in demand, the study concludes that the outlook for further development in the Polish building ceramics industry is promising.
PL
W artykule omówiono krajowe źródła czerwonych iłów triasowych, których znaczenie w produkcji ceramiki budowlanej oraz płytek ceramicznych o czerepie barwnym systematycznie wzrasta. Są one pozyskiwane z kopalin eksploatowanych w północnym obrzeżeniu Gór Świętokrzyskich w okolicy Suchedniowa, Mniowa, Radoszyc i Żarnowa oraz na monoklinie śląsko-krakowskiej w rejonie Tarnowskie Góry - Lubliniec - Kępno. W ostatnich latach w pierwszym z wymienionych obszarów, poza czynną od lat kopalnią Baranów, podjęto eksploatację złóż Chełsty, Pałęgi, Szkucin, Kozów i Gościniec. Na monoklinie śląsko-krakowskiej, spośród kilkunastu kopalń iłów triasowych czynnych 20 lat temu, obecnie czynna jest tylko kopalnia Patoka, która dostarcza czerwony ił triasowy najwyższej jakości, pozostając najważniejszym jego krajowym producentem. W artykule poddano analizie parametry jakościowe omawianej grupy surowców ilastych w aspekcie przydatności dla krajowej ceramiki budowlanej i płytek ceramicznych.
EN
The paper presents the domestic sources of Triassic red clays, importance of which for building ceramics and stoneware tiles is recently continuously increasing. They are extracted from deposits in the northern margin of the Holy Cross Mts in Suchedniów, Mniów, Radoszyce and Żarnów vicinities, as well as in the Silesian-Cracow monocline in the Tarnowskie Góry - Lubliniec - Kępno area. In the northern margin of the Holy Cross Mts, besides old Baranów mine, new open pits were recently opened: Chełsty, Pałęgi, Szkucin, Kozów and Gościniec. In the Silesian-Cracow monocline, from among over dozen mines active 20 years ago, only one Patoka mine is currently still open. However, it delivers red clay of the highest quality, remaining the largest producer of Triassic red clays in Poland. Publication reveals conditions of production of the clays discussed, as well as their quality parameters in relation to their usability for domestic brick and tiles industry.
PL
Artykuł prezentuje krajowe i importowane źródła iłów biało i jasno wypalających się stosowanych w krajowej ceramice szlachetnej i technicznej, a w szczególności do produkcji płytek ceramicznych i wyrobów sanitarnych. Ostatnie lata przyniosły w tym zakresie istotne zmiany, zarówno co do rodzaju stosowanych surowców, jak i wielkości zapotrzebowania. W publikacji przedstawiono także krajowe źródła czerwonych iłów triasowych, których znaczenie w produkcji płytek ceramicznych o czerepie barwnym systematycznie wzrasta. Pierwsza część artykułu prezentuje krajowe surowce ilaste biało i jasno wypalające się. Są one pozyskiwane z kopalin eksploatowanych ze złóż opoczyńskich (Żarnów, Zapniów), a zwłaszcza dolnośląskich (rejon Bolesławca, Jaroszów k. Strzegomia). W rejonie bolesławieckim podjęto w ostatnim czasie produkcję surowców ilastych biało wypalających się na bazie kopaliny ze złoża Janina w Suszkach, a także uruchamiane jest jego pozyskiwanie w nowym zakładzie Czerwona Woda. Artykuł przybliża uwarunkowania produkcji wymienionych gatunków iłów, jak również poddaje analizie ich parametry jakościowe w aspekcie przydatności dla krajowej ceramiki szlachetnej i technicznej.
EN
The paper presents the main white and light firing clay raw materials, both domestic and imported, currently used for the production of ceramic tiles and sanitaryware in Poland. In recent years, some important changes were reported, regarding type of raw materials used, as well as the level of demand for them. The paper presents also domestic sources of red Triassic clays, importance of which for stoneware tiles is recently continuously increasing. First part of the paper discusses domestic white and light firing clay raw materials. They are currently produced on the basis of deposits in the Opoczno region. (Żarnów, Zapniów), but especially from the Lower Silesia deposits (Jaroszów near Strzegom, Bolesławiec area). In the vicinity of Bolesławiec, white firing clayey raw materials started to be delivered from the new Janina plant in Suszki. Production of similar raw materials has just been opened in the new Czerwona Woda operation. Publication reveals conditions of production of the clays discussed, as well as their quality parameters in relation to their usability for domestic fine and technical ceramics.
PL
Druga część artykułu prezentuje importowane surowce ilaste biało wypalające się, które są obecnie lub mogą być użytkowane do produkcji płytek ceramicznych i wyrobów sanitarnych. Są one dostarczane ostatnio do Polski głównie z Ukrainy i Niemiec, w mniejszych ilościach z Czech i innych krajów. Artykuł przybliża uwarunkowania produkcji takich iłów w wymienionych krajach, jak również poddaje analizie ich parametry jakościowe w aspekcie przydatności dla krajowej ceramiki szlachetnej i technicznej.
EN
Second part of the paper discusses imported white firing clayey raw materials, which are currently used or can be used for the production of ceramic tiles and sanitaryware in Poland. They are currently delivered to Poland primarily from Ukraine and east Germany, with minor quantities from the Czech Republic and others. Publication reveals conditions of production of the such clays in these three mentioned above countries, as well as characterizes their quality parameters in relation to their usability for Polish fine and technical ceramics.
20
Content available remote Ceramika z zamku we Wleniu w świetle badań archeometrycznych
PL
Artykuł przedstawia wyniki badań geochemicznych INAA, ICP oraz wyniki badań petrograficznych ceramiki pochodzącej ze stratygraficznie dobrze udokumentowanego archeologicznego „wykopu VI” na Zamku we Wleniu. Badania miały na celu określenie cech służących korelacji stratygraficznej z ceramiką innych odsłonięć na zamku oraz ustalenie miejsc jej produkcji. Badania poprzedzono szeregiem badań eksperymentalnych, które wykazały zasadność komplementarnego wykorzystania metod optycznych wraz z metodami geochemicznymi. Stwierdzono szczególną przydatność analiz pierwiastków śladowych, których zawartość pozostaje diagnostyczną, pomimo zawartych w surowcu polimineralnych domieszek schudzających. Zastosowanie matematycznej analizy skupień oraz metody składowych głównych umożliwia przeprowadzenie korelacji geochemicznej jedno- wiekowych i jednorodnych litologicznie skał ilastych w skali lokalnej. W przebadanych osadach ilastych Gór Kaczawskich rozkład koncentracji pierwiastków ziem rzadkich ma podobny przebieg i może być charakterystyczny dla tego obszaru, niezależnie od wieku ich depozycji. Połączenie wyników analiz chemicznych z wynikami analiz mikroskopowych umożliwiło zdefiniowanie co najmniej 4 grup ceramiki w obrębie badanego zbioru: grupę naczyń najmłodszych warstwy 3 wykopu VI, wykonaną z gliny chudej, wykazującej między innymi wysoką zawartość ołowiu; 2. grupę naczyń warstwy 13, wykonaną z surowca chudego, zawierającego dużą ilość kwarcowej frakcji pelitycznej i zwiększoną ilość ziaren bazaltu; 3. grupę naczyń warstw: 5-7-10, wykonaną z surowca tłustego; 4. grupę naczyń warstw: 5-7-10, wykonaną z surowca chudego. Każdą z wymienionych grup cechuje nieco inna dystrybucja pierwiastków śladowych, w tym pierwiastków ziem rzadkich, nawiązująca zarówno do poziomej stratygrafii wykopu VI, jak też do wyróżnionych petrograficznie odmian zastosowanego surowca. Badania wykazały, iż surowiec ilasty użyty do produkcji naczyń odkopanych na zamku we Wleniu pochodzi ze złóż miejscowych (prawdopodobnie okolic Bolesławca), związanych ze wspólnym obszarem alimentacji osadu na przedpolu Sudetów. Szkliwa koloru pomarańczowego, stosowane jako polewy naczyń warstwy 3 mają charakter ołowiowo-krzemionkowy.
EN
The Medieval and Renaissance pottery from Wleń castle (SW Poland) has been characterized by instrumental neutron activation and coupled plasma emission analyses. All pieces come from the archaeological „outcrop No VI” of detailed established stratigraphy. The investigations were preceded by a series of experiments. It was proved that the best results could be obtained where geochemical analyses are coupled with petrographical methods. The particular suitability of trace element analysis was confirmed. Concentration of trace elements remains diagnostic in spite of temper admixture. Application of principal components analysis, dendrite and cluster analysis enabled to obtain geochemical correlation among similar in age and lithology clays in the local area. In spite of some differences the REE distribution of clays from the Kaczawa Mountains and from its foreland is similar and could be diagnostic and age independent. The coupled application of chemical analyses with petrographic examinations allow to distinct four raw groups: 1) the youngest pottery from the 3 td layer of the outcrop No 6 made of very silty mild clay with particular high Pb content, 2) pottery from the 13 layer made of mild clay with increased basalt grain content. 3) pots from the 5, 7, 10 layers made of mild clay 4) pots from the 5, 7, 10 layers made of adobe clay. Clay raw material used for the pottery comes from the local resources situated at Bolesławiec area. Orange glazes on the pottery pieces from the third layer have lead-siliceous composition.
first rewind previous Strona / 2 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.