Ograniczanie wyników
Czasopisma help
Autorzy help
Lata help
Preferencje help
Widoczny [Schowaj] Abstrakt
Liczba wyników

Znaleziono wyników: 48

Liczba wyników na stronie
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
Wyniki wyszukiwania
Wyszukiwano:
w słowach kluczowych:  accident at work
help Sortuj według:

help Ogranicz wyniki do:
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
EN
Purpose: The aim of the study is to analyse health threats and occupational risk based on the assessment of the State Fire Service (SFS) officers depending on the nature of the service performed in the combat division (commander, rescuer, driver). Material and methods: The questionnaire survey which was carried out included 181 officers serving in SFS units across the Lubelskie Voivodeship. An original questionnaire consisting of 16 questions was used as a research tool. The opening questions concerned the age and service experience of the respondents. The remaining questions with a 5-point Likert scale, a point-rating scale and single-choice questions (YES/NO) referred to how the officers assess health threats in their service and the risk level for individual professional duties. Results: 50.8% of the respondents served as SFS rescuers, 32.1% as commanders, and 17.1% as drivers. One incident of damage to the skeletal system in the year before the survey was reported by 30 (16.6%) firefighters (including 19 rescuers). 26 (14.4%) firefighters (12 commanders) declared from 2 to 4 injuries. None of the firefighters declared more than 15 skeletal injuries per year. It was shown that firefighting activities were associated with the highest risk of health hazards – they concerned 20 (11.1%) firefighters. Sports activities were characterised by a high risk of injury, which was confirmed by 14 (7.7%) firefighters in the survey. 31 (17.1%) firefighters (14 rescuers, 12 commanders and 5 drivers) experienced stress reactions 2-4 times a year, while 6 (3.3%) officers (3 rescuers, 3 drivers) declared them to happen more than 15 times a year. Conclusions: The analysis showed that health risks of firefighters occupying various positions in the combat division is at a similar level. Numerous health risks in the form of bodily injuries occur as a consequence of sports activities. At the same time participation in operational readiness inspections and training classes is considered as posing the least risk. The use of personal protective equipment and proper protection of the rescuers’ respiratory system have an impact on reducing the health risk during the service.
PL
Cel: Celem pracy jest analiza zagrożeń zdrowotnych oraz ryzyka zawodowego w ocenie funkcjonariuszy Państwowej Straży Pożarnej w zależności od charakteru pełnionej służby w podziale bojowym (dowódca, ratownik, kierowca). Materiał i metody: Przeprowadzono badanie ankietowe, którym objęto 181 funkcjonariuszy pełniących służbę w jednostkach PSP województwa lubelskiego. Narzędziem badawczym był autorski kwestionariusz ankiety składający się z 16 pytań. Metryczka dotyczyła wieku i stażu służby ankietowanych. Pozostałe pytania z pięciostopniową skalą Likerta, punktową skalą oceny oraz pytania jednokrotnego wyboru (TAK/NIE) dotyczyły tego, jak funkcjonariusze oceniają zagrożenia zdrowotne w służbie oraz poziom ryzyka dla poszczególnych obowiązków służbowych. Wyniki: 50,8% wszystkich respondentów stanowili ratownicy PSP, 32,1% – dowódcy, natomiast 17,1% – kierowcy. Jednokrotne uszkodzenia w układzie kostno-szkieletowym w ciągu roku poprzedzającego badanie zgłosiło 30 strażaków, czyli 16,6% respondentów (w tym 19 ratowników). Od 2 do 4 urazów zadeklarowało 26 strażaków, tj. 14,4% respondentów (w tym 12 dowódców). Powyżej 15 uszkodzeń w układzie kostno-szkieletowym rocznie nie deklarował żaden funkcjonariusz. Wykazano, że działania gaśnicze były obciążone największym ryzykiem wystąpienia zagrożeń zdrowotnych – dotyczyły 20 strażaków (11,1% ankietowanych). Zajęcia sportowe cechowały się dużym ryzykiem kontuzji, co potwierdziło w ankiecie 14 strażaków (7,7% badanych). Reakcje na stres pojawiły się u 31 strażaków (17,1% ankietowanych, w tym 14 ratowników, 12 dowódców i 5 kierowców) z częstotliwością od 2 do 4 razy w roku, natomiast ich wystąpienie powyżej 15 razy w ciągu roku deklarowało 6 funkcjonariuszy (3,3% ankietowanych, w tym 3 ratowników i 3 kierowców). Wnioski: Jak wykazała analiza, zagrożenie zdrowotne strażaków zajmujących różne stanowiska w podziale bojowym kształtuje się na podobnym poziomie. Liczne zagrożenia dla zdrowia w postaci obrażeń ciała występują podczas zajęć sportowych, natomiast jako najmniej ryzykowne aktywności uznano udział w inspekcjach gotowości operacyjnej i zajęcia szkoleniowe. Na zmniejszenie ryzyka zagrożenia zdrowotnego podczas służby ma wpływ stosowanie środków ochrony indywidualnej oraz właściwe zabezpieczenie ratowników w zakresie ochrony dróg oddechowych.
PL
Spożywanie alkoholu w miejscu pracy jest surowo zabronione. Niestety zakaz ten jest często łamany. Nietrzeźwość pracownika może stworzyć zagrożenie, a w najgorszym przypadku może również doprowadzić do trwałego kalectwa, a nawet śmierci. Celem prowadzonych badań było zidentyfikowanie głównych problemów związanych z nadużywaniem i ze spożywaniem alkoholu przez pracowników budowlanych w trakcie pracy. Dane do analizy pozyskano z dokumentacji powypadkowej (analizie poddano 219 osób poszkodowanych w wypadkach przy pracy z wykorzystaniem rusztowań budowlanych) oraz ankiet zebranych podczas realizowanego projektu naukowo-badawczego „Model oceny ryzyka wystąpienia katastrof budowlanych, wypadków i zdarzeń niebezpiecznych na stanowiskach pracy z wykorzystaniem rusztowań budowlanych” (573 badań ankietowych osób pracujących na rusztowaniach, na ankietowanych terenach budowy).
EN
The consumption of alcohol in the workplace is strictly prohibited. Unfortunately, this interdict is often broken. Alcohol intoxication of an employee could lead to a threat, and in the worst case could also lead to permanent disability or even death. The aim of the research was to identify the main problems associated with heavy drinking of alcohol and consumption at work among construction workers. Data for the analysis were obtained from post-accident protocols (analyzed 219 people injured in accidents at work involving scaffolding) and surveys collected during the research project “Model of the assessment of risk of the occurrence of building catastrophes, accidents and dangerous events at workplaces with the use of scaffolding” (573 surveys of people working in the construction scaffolding of respondents).
EN
Identification of trends of the examined phenomenon plays a major role in taking decisions and allows conducting a deeper analysis of phenomena connected with the shaping of proper working conditions. One of the result indicators in the OSH system is the accident rate, whose existence is the result of a combination of various events. Seeking tangible economic benefits, decision makers in business entities who wish to improve activities protecting health and life of employees, pay great attention to using quantitative methods and drawing conclusions from them. This is conditioned by the fact that the analysis of the economic aspects of accidents is connected to a large extent with the cost of benefits the employer incurs for the benefit of accident victims. Therefore, the main goal of the article is to examine what impact on the cost of benefits due to accidents at work is exerted by such factors as: the number of related benefits, persons injured in accidents at work depending on the consequences and the number of days of inability to work caused by these accidents. Furthermore, this paper shows changes in costs of accident benefits of persons receiving those benefits due to inability to work caused by accident in business. In order to achieve this, it is proposed to present an econometric analysis based on the cross-section-time data with the dynamics of considered variables in voivodeships in Poland being examined. The study uses the annual data for the years 2010-2017. The data come from the CSO publications.
4
Content available remote Czy pracodawcy z sektora MŚP znają przepisy bhp
PL
Artykuł przedstawia problematykę szkoleń z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. W tym cele i zasady przeprowadzanych szkoleń, oraz psychospołeczne warunki efektywnego uczenia się pracowników. W pracy przedstawiono także badania empiryczne obrazujące ocenę samych pracowników dotyczącą przeprowadzanych szkoleń w wybranej kopali węgla kamiennego. Przedstawiono także korzyści płynące ze szkoleń.
EN
The article presents the issues of trainings in the field of occupational health and safety. Including the goals and principles of training, and psychosocial conditions for effective employee learning. The paper also presents empirical studies illustrating the employees' assessment of the training conducted in a selected hard coal mine. The benefits of training are also presented.
PL
Artykuł przedstawia problem wypadków przy pracy w Zakładach Górniczych „Lena” w Wilkowie koło Złotoryi w latach 1954 – 1973. Zostały one utworzone w miejscu przedwojennej niemieckiej kopalni rudy miedzi. W pracy wymieniono rodzaje zagrożeń występujących w ośrodku górniczym. Omówiono skalę klasyfikacji urazów wraz z przykładami. Ponadto sporządzono statystykę wypadków dla badanego okresu. A także przedstawiono działania, jakie podejmowały władze tego ośrodka górniczego w celu obniżenia wypadkowości.
EN
The article presents the problem of accidents at work in the mining plant „Lena” in Wilków near Złotoryja in the years 1954 – 1973. They were created in the place of the prewar German mining copper ore. The paper presents the types of threats occurring in the mining center. The classification scale of injuries with examples were discussed. In addition statistics of accidents were prepared for the period under consideration. Also depicted the activities, which were undertaken by the authorities of this mining center in order to reduce the number of accidents.
7
PL
Procedura powypadkowa jest ściśle uregulowana prawnie, o czym świadczy choćby istnienie obowiązującego wzoru protokołu powypadkowego. Należy zwrócić również uwagę na istotne znaczenie pracodawcy w całej procedurze – dokonującego zatwierdzenia protokołu oraz wagę zgłaszanych uwag przez poszkodowanego, które mogą wpłynąć na ostateczny kształt protokołu. Należy jednak pamiętać, że sporządzenie protokołu powypadkowego, a nawet jego zatwierdzenie w formie odpowiadającej poszkodowanemu pracownikowi nie stanowi gwarancji wypłacenia przez ZUS świadczeń powypadkowych z ubezpieczenia. ZUS może bowiem odmówić wypłaty świadczeń wydając decyzję o odmowie wypłaty świadczeń, uzasadniając, iż zawarte w protokole stwierdzenia są bezpodstawne. Poszkodowany pracownik ma prawo do odwołania do poszkodowanemu odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych.
EN
Accident procedure is closely regulated by law, as evidenced by the existence of the existing model of the accident protocol. Attention should also be paid to the importance of the employer in the whole procedure – the approval of the protocol and the importance of the comments made by the victim, which may affect the final shape of the protocol. However, it should be borne in mind that the preparation of the accident report and even its approval in the form corresponding to the injured employee does not constitute a guarantee of paying accident insurance benefits from ZUS. ZUS can refuse to pay benefits by issuing a decision refusing to pay benefits, justifying that the statements contained in the record are unfounded. The injured employee has the right to appeal to the injured employee to the labor and social security tribunal.
8
Content available remote Wpływ wybranych rodzajów robót na wypadkowość w budownictwie
PL
W artykule przedstawiono wpływ wybranych rodzajów robót na wypadkowość w budownictwie. Analizie poddano 485 wypadków przy pracy, które miały miejsce w latach 2008 – 2014 w województwach: kujawsko-pomorskim, śląskim, lubelskim, lubuskim i dolnośląskim. W wyniku przeprowadzonych analiz otrzymano ścieżki krytyczne o największej liczbie wystąpień dla wypadków, które powstały w wyniku upadku z wysokości i zasypania gruntem.
EN
The paper presents influence of selected types of works on accident phenomenon in the polish construction industry. 485 occupational accidents were analysed. The results obtained from the analysis of occupational accidents, which took place in five Polish voivodships: Kujawsko-Pomorskie, Śląskie, Lubelskie, Lubuskie and Dolnośląskie, between 2008 – 2014, were presented. As a result of this analysis, the critical paths with the highest number of occurrences were obtained for accidents that occurred as a result of falling from a height and buried under solid.
9
Content available Odszkodowanie ubezpieczeniowe w wypadkach przy pracy
PL
Artykuł zawiera informacje związane z otrzymaniem jednorazowego odszkodowania po wypadku przy pracy. Czytelnik może pogłębić swoją wiedzę na temat członków rodziny uprawnionych do pobrania rekompensaty oraz jego wysokości w zależności od ilości uprawnionych osób. Tekst informuje również w jaki sposób poszkodowany członek rodziny może ubiegać się o odszkodowanie, tzn. jakie dokumenty są wymagane oraz gdzie i w jaki sposób je złożyć.
EN
The paper contains information related to receiving a one-off compensation after an accident at work. The reader can broaden his knowledge about family members entitled to receive compensation and its amount depending on the number of eligible persons. The text also informs how the aggrieved family member can apply for compensation, i.e. what documents are required, where and how to submit them.
EN
The construction site and its elements create circumstances that are conducive to the formation of risks to work safety during the execution of works. Analysis indicates the critical importance of these factors in the set of characteristics that describe the causes of accidents in the construction industry. This paper attempts to analyse the characteristics of the construction site to indicate their importance in defining the circumstances of an accident at work. The research was carried out on the basis of data from the register kept by the District Labour Inspectorate in Krakow, Poland. Main substantive tasks include isolating patterns of accidents on site and identifying those of the analysed characteristics that are important in defining these patterns. In terms of methodology, the paper presents a method of analysing data resources by using means of conceptual grouping in the form of cluster analysis.
PL
Wypadki przy pracy, jako zdarzenia na terenie budowy, są zjawiskami losowymi, trudnymi lub niemożliwymi do przewidzenia. Dlatego ich badanie i wskazanie związków, między charakteryzującymi je cechami, nie jest łatwe. Dotyczy to w szczególności analiz, w których przedmiotem badań są czynniki generujące niepożądane następstwa dla życia i zdrowia ludzi. W niniejszym artykule podjęto próbę identyfikacji i profilowania wzorców wypadków, na podstawie danych z prowadzonego w Okręgowym Inspektoracie Pracy, w Krakowie - rejestru. Dyskutowanymi były zdarzenia wypadkowe w latach 2014 – 16. Liczba obserwacji wynosiła 65. Zasadniczy cel skoncentrowano na wyodrębnieniu wzorców wypadków budowlanych i wskazaniu na te spośród analizowanych cech, które mają istotne znaczenie w definiowaniu tych wzorców.
PL
Wypadki przy pracy to jedno ze zdarzeń, które mają zasadniczy wpływ na sprawne działanie przedsiębiorstwa. Jest to zdarzenie, którego nie da się do końca przewidzieć. Ważną rzeczą jest nie tylko odpowiednie zareagowanie, ale także w przypadku dużych firm i zakładów przemysłowych, odpowiednia analiza i udokumentowanie całego zajścia. Głównym celem tego artykułu jest przedstawienie analizy wypadkowości w przedsiębiorstwie produkują-cym profile i blachy aluminiowe do okien i drzwi w latach 2010-2014.
12
Content available remote A mathematical model of accident event development in the construction industry
EN
Accidents at work constitute a heavy psychological and economic burden for companies and societies. The vast majority of cases can be prevented by appropriate and effective preventive measures. Knowledge about the course of events, their causes and consequences is required in order to carry out such actions. The knowledge gained can provide a basis for drawing conclusions of a preventive nature. The article presents a mathematical model, which was used in the study of the phenomenon of accidents in the construction industry, and provides the test results that were obtained using 350 sample cases.
PL
Wypadki przy pracy stanowią bardzo duże obciążenie psychiczne i ekonomiczne dla przedsiębiorstw i społeczeństw. Zdecydowanej większości wypadków można zapobiec poprzez odpowiednie i skuteczne działania prewencyjne. Aby takie działania prowadzić, należy mieć wiedzę o przebiegu wypadków, ich przyczynach i skutkach. Uzyskana wiedza może stanowić podstawę do formułowania wniosków o charakterze prewencyjnym. W artykule przedstawiono: matematyczny model zastosowany w badaniu zjawiska wypadkowości w budownictwie oraz zamieszczono wyniki badań uzyskane na próbie 350 wypadków.
PL
Prezentowany artykuł podejmuje próbę optymalizacji systemu zarządzania BHP w Przedsiębiorstwie Przemysłowym, celem zmniejszenia ilości zdarzeń potencjalnie wypadkowych, chorób zawodowych, wypadków przy pracy, a tym samym podniesienia bezpieczeństwa pracy na każdym stanowisku. Przedstawiono także opracowane działania, procedury i instrukcje dzięki którym, wprowadzono systemu zarządzania BHP w Przedsiębiorstwie.
EN
The article attempts to improve the Occupational Health and Safety management system in the Industrial Company to reduce the number of potential accidents, occupational diseases and accidents. These activities are meant to improve the work safety in every workstation. The paper presents improved actions, procedures and instructions so that the OHS management system was implemented in the Company.
PL
W nowoczesnych systemach coraz częściej do realizacji funkcji bezpieczeństwa stosowane są urządzenia czujnikowe wykrywające położenie specjalnych etykiet, a w konsekwencji obiektów, na których etykiety te są zainstalowane. Przykładem takiego systemu jest system Smart ID Card, który łączy zalety systemów rejestracji czasu pracy i monitorowania poziomu bezpieczeństwa. System ten został opracowany przez TENVIRK w ramach projektu „Karta inteligentna do bezobsługowej rejestracji czasu pracy kontroli dostępu oraz monitorowania bezpieczeństwa i wydajności pracy". Celem badań było zweryfikowanie skuteczności wykrywania upadków z wysokości. Podczas badań poruszanie się człowieka symulowane było za pomocą robota bramowego. Przebieg badań był na bieżąco rejestrowany w chmurze „eAttendance". Spośród 20 eksperymentów tylko w przypadku 2 system nie wykrył upadku. Badania potwierdziły wysoką skuteczność systemu. Pokazały też, jak zastosowanie techniki „Internetu rzeczy" może usprawnić prowadzenie prac badawczych.
EN
In modern systems increasingly sensors systems detecting the position of the special labels, and consequently the objects on which these labels are installed are used for conducting safety functions. An example of such a system is the Smart ID Card, which combines the advantages of the working time registration systems and the monitoring of the level of safety. This system was developed by TENVIRK in the framework of the project "Smart card for maintenance-free operation time registration, access control, and monitoring of safety and productivity" The purpose of the research was to verify the effectiveness of detection of falls from a height. During the study of human movement was simulated using a robot. The experiment was continuously recorded in the cloud "eAttendance" After 20 experiments only in the case of 2 experiments system did not detect the fall. Studies have confirmed high efficiency of the system. Also showed how to use the technique of "Internet of things" can improve the research.
PL
Teren budowy i jego elementy stwarzają okoliczności, które sprzyjają powstawaniu zagrożeń bezpieczeństwa pracy w realizacji robót budowlanych. Analizy wskazują na decydujące znaczenie tych czynników w zbiorze cech opisujących przyczyny wypadków w budownictwie. W artykule przeprowadzono analizę cech terenu budowy w celu określenia ich znaczenia w definiowaniu okoliczności wypadku przy pracy. Badania przeprowadzono na podstawie danych z rejestru prowadzonego przez Okręgową Inspekcję Pracy w Krakowie. Zasadnicze zadania merytoryczne obejmują wyodrębnienie wzorców wypadków na terenie budowy i wskazanie na te spośród analizowanych cech, które mają istotne znaczenie w definiowaniu tych wzorców. W zakresie metodologicznym wykorzystano analizę zasobów danych za pomocą grupowania pojęciowego, w postaci analizy skupień.
EN
The construction site and its elements create circumstances that are conducive to the formation of risks to work safety during the execution of works. Analysis indicates the critical importance of these factors in the set of characteristics that describe the causes of accidents in the construction industry. This article attempts to analyse the characteristics of the construction site to indicate their importance in defining the circumstances of an accident at work. The research was carried out on the basis of data from the register kept by the District Labour Inspectorate in Krakow. Main substantive tasks include isolating patterns of accidents on the site and identifying those of the analysed characteristics that are important in defining these patterns. In terms of methodology, that article presents method of analysing data resources: using means of conceptual grouping, in the form of cluster analysis.
16
Content available remote Analiza przyczyn upadków z rusztowań budowlanych
PL
Upadki pracowników z wysokości w budownictwie bardzo często mają związek z pracą na rusztowaniach budowlanych. Kontrole prowadzone na polskich budowach wskazały wiele nieprawidłowości dotyczących zapewnienia bezpieczeństwa pracy na tych konstrukcjach. Celem przeprowadzonych badań było zidentyfikowanie najczęstszych, bezpośrednich przyczyn upadków. Na podstawie analizy protokołów kontroli powypadkowej, z ogólnej liczby wypadków przy pracy w budownictwie, które zdarzyły się w latach 2008 – 2015 w pięciu województwach Polski, wyselekcjonowano wypadki spowodowane upadkiem z rusztowań. Następnie dokonano identyfikacji ich przyczyn oraz sklasyfikowano je zgodnie z metodyką TOL. W celu wyłonienia najbardziej istotnych przyczyn zastosowano analizę Pareto-Lorenza.
EN
Falls from a height in the construction industry are very often associated with construction work on scaffolding. Controls carried out on Polish construction sites indicate irregularities in the area of ensuring safety while working on scaffolding. The aim of the research was to identify the most common direct causes of falls from a height, based on the analysis of post-accident protocols of selected accidents caused by falling from scaffoldings. The study involved accidents that occurred in 5 Polish provinces between the years 2008–2015. The causes of the selected accidents were identified and classified according to the TOH method. In order to identify the most significant causes, the Pareto-Lorenz analysis was applied.
PL
Prezentowany artykuł podejmuje próbę optymalizacji systemu zarządzania BHP w przedsiębiorstwie przemysłu ciepłowniczego, celem zmniejszenia liczby zdarzeń potencjalnie wypadkowych, chorób zawodowych, wypadków przy pracy, a tym samym podniesienia bezpieczeństwa pracy na każdym stanowisku. Przedstawiono także opracowane działania, procedury i instrukcje, dzięki którym wprowadzono system zarządzania BHP w przedsiębiorstwie.
EN
The presented article is an attempt of the optimization of the HSW management system in the industrial enterprise, with the aim of reducing the number of events potentially causing occupational diseases, accidents at work and, hence, of raising the job security on every position. Action, procedures and instructions were drawn up thanks to which, a system of HSW managing in the enterprise was implemented.
PL
Artykuł zajmuje się problemem dotyczącym wpływu rozpuszczalników organicznych na organizm ludzki. Przedstawiono w nim analizę, a także identyfikację podstawowych zagrożeń, niebezpieczeństw, chorób przez nie powodowanych i uciążliwości, jakie mogą wystąpić w zakładzie chemicznym, zajmującym się produkcją rozpuszczalników organicznych. Zaprezentowano metody, jakie mogą zostać zastosowane celem zapobiegania negatywnym skutkom oddziaływania rozpuszczalników na pracowników.
EN
The article deals with the problem concerning the effect of organic solvents on human body. It shows the analysis of the effect of organic solvents on the body of the people, as well as the identification of the main risks, dangers and nuisances caused by diseases that can occur in a chemical involved in production of organic solvents. The article indicates what methods may be applied in order to prevent the negative effects of the impact on employees.
PL
W artykule opisano wybrane zagadnienia dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy w aspekcie zintegrowanego systemu zarządzania oraz systemu zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy. Przedstawiono systematykę wybranych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej oraz innych. Przeprowadzono analizę stanu bezpieczeństwa w Zakładzie Mechanicznej Przeróbki Węgla, m.in. z uwzględnieniem podstawy prawnej i wymagań technicznych, zagrożeń i ryzyka zawodowego, analizy wypadków przy pracy.
EN
This paper presents selected issues concerning the safety and hygiene of work in the aspect of the integrated management system and the system of management of safety and hygiene of work. Systematics of selected collective, individual and other means of protection was described. Analysis of the safety state was conducted at the Department of Mechanical Coal Processing, among others including legal grounds and specifications, threats and the occupational risk, analyses of accidents at work.
PL
Budownictwo jest sektorem gospodarki najbardziej narażonym na wypadki przy pracy. Główną ich przyczyną jest nieznajomość lub niestosowanie się do zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, brak nadzoru nad pracownikami, niezapewnienie im odpowiednich do wykonywanej pracy środków ochrony indywidualnej oraz zwykłe niedbalstwo.
EN
Construction is a sector of economy which is the most exposed to accidents at work. The main cause of accidents is ignorance of Health and Safety regulations, failure to observe these regulations, lack of supervision of workers, lack of personal protection equipment for workers as well as sheer negligence.
first rewind previous Strona / 3 next fast forward last
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.