The main purpose of the study is an assessment of computational efficiency of selected numerical methods for estimation of vibrational response statistics of a large multi-bearing turbo-generator rotor-shaft system. The effective estimation of the probability distribution of structural responses is essential for robust design optimization and reliability analysis of such systems. The analyzed scatter of responses is caused by random residual unbalances as well as random stiffness and damping parameters of the journal bearings. A proper representation of these uncertain parameters leads to multidimensional stochastic models. Three estimation techniques are compared: Monte Carlo sampling, Latin hypercube sampling and the sparse polynomial chaos expansion method. Based on the estimated values of the first four statistical moments the probability density function of the maximal vibration amplitude is evaluated by the maximal entropy principle method. The method is inherently suited for an accurate representation of the probability density functions with an exponential behavior, which appears to be characteristic for the investigated rotor-shaft responses. Performing multiple numerical tests for a range of sample sizes it was found that the sparse polynomial chaos method provides the best balance between the accuracy and computational effectiveness in estimating the unknown probability distribution of the maximal vibration amplitude.
3
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Seasonal variations of environmental factors, such as temperature and salinity, require metabolic acclimatization in sedentary benthic fauna distributed over a wide geographical range. The soft-shell clam Mya arenaria inhabits the coastal waters of the North Atlantic including North America and Europe. In Europe, M. arenaria populations are distributed from Iceland to the Mediterranean Sea, including the North Sea, the Baltic Sea and the Black Sea. Seasonal changes in physiological parameters (gonad index, condition index, biochemical composition and respiration rate) of M. arenaria from the Baltic Sea (the Gulf of Gdańsk, Poland), and the North Sea (Versee Meer, the Netherlands) were studied. The sex ratio of both populations did not differ from 1:1 and the seasonal gonad index was higher in the Baltic population. The average condition index changed seasonally at both studied sites, and was also higher in the Baltic population (except the autumn) compared to the North Sea. In both studied populations, the content of proteins, lipids and carbohydrates in the soft tissue followed the seasonal variations, and it was higher in the Baltic population. The respiration rate was lower in the Baltic population, and seasonal changes in the respiration rate seem to be correlated with changes in the water temperature. Based on the results obtained in the present study, we suggest that Mya arenaria is characterized by a large phenotypic plasticity and differences in the observed physiological traits are due to acclimatization to ambient environmental conditions.
The NUMPRESS System has been developed in IPPT PAN as a result of a project financially supported by European Regional Development Fund (within the Innovative Economy Programme) and is dedicated to small and middle enterprises dealing with sheet metal forming. The program consists of (i) an analytical module for analysis of forming processes with the finite element method, (ii) an optimization module controlling execution of the analytical module and performing optimization with respect to selected process parameters, in both deterministic and robust formulation, (iii) a reliability analysis module controlling execution of the analytical module to assess how random distribution of design parameters affects forming results, and (iv) a graphical user interface enabling communication between modules and easy definition of design parameters and optimization criteria. The analytical module consists of two independent programs up to the user’s choice: NUMPRESS-Flow, a faster and less accurate program for implicit quasi-static analysis of rigid-viscoplastic shells (based on the flow approach) and NUMPRESS-Explicit, a program for explicit dynamical analysis of elastic-plastic and elastic-viscoplastic shells. Both programs are interfaced to a well-known commercial graphical pre- and p ostprocessor GiD. Fundamentals of formulations employed in the system and numerical examples are presented in the paper.
PL
System NUMPRESS został utworzony w IPPT PAN w ramach projektu finansowanego przez MRR ze środków Programu Operacyjnego Innowacyjna Gospodarka i jest dedykowany dla małych i średnich przedsiębiorstw z branży tłoczenia blach. Program składa się z modułu analitycznego, służącego do analizy głębokiego tłoczenia blach metodą elementów skończonych, modułu optymalizacyjnego, sterujący wywołaniami modułu analitycznego i przeprowadzającego optymalizację wybranych parametrów wejściowych, zarówno w tradycyjnym rozumieniu deterministycznym, jak również tzw. optymalizację odpornościową (robust optimization), modułu niezawodnościowego, sterującego wywołaniami modułu analitycznego w celu określenia wpływu losowego rozrzutu wartości parametrów projektowych na końcowy kształt wytłoczki, oraz interfejsu umożliwiającego komunikowanie się modułu optymalizacyjnego z modułem analitycznym oraz wygodne definiowanie parametrów projektowych i kryteriów optymalizacji. W ramach modułu analitycznego użytkownik ma możliwość wyboru jednego z dwóch programów: szybszego i mniej dokładnego programu do analizy quasi-statycznej powłok sztywno-lepkoplastycznych, wykorzystującego tzw. metodę prędkościową, oraz programu do analizy dynamicznej powłok sprężysto-plastycznych i sprężysto-lepkoplastycznych, wykorzystującego jawne sformułowanie dynamiki. Oba programy są przystosowane do współpracy z komercyjnym pre- i postprocesorem graficznym GiD. W artykule przedstawiono podstawy sformułowań wykorzystanych w algorytmach obliczeniowych oraz przykłady obliczeniowe zastosowań systemu.
5
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Three nuclear DNA markers that diagnostically differentiate mussels within the Mytilus edulis complex (M. edulis, M. trossulus and M. galloprovincialis) are commonly used in taxonomic investigations: Glu5’, ITS and EFbis. As a rule, DNA extraction is performed before amplification. It is a time consuming process in the case of traditional methods based on chloroform and phenol extraction or relatively expensive using kits with ready spin columns. Moreover, DNA isolation from larvae is problematic, because of the small amount of tissue available. In this report we describe a simple, fast and inexpensive method of DNA extraction and gene amplification from larvae, spat and adults of the Baltic mussel Mytilus trossulus. The extraction method is adapted from that of Wang et al. (2006) and is based on digestion of tissue or whole animals in STE solution and direct gene amplification. On the basis of the results of routine analyses of mussels carried out in our laboratory we have concluded that the method we propose gives results that are consistent with standard methods, without requiring expensive reagents/equipment and is time saving.
6
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
The main objective of the presented study is an evaluation of the effectiveness of various methods for estimating statistics of rotor-shaft vibration responses. The computational effectiveness as well as the accuracy of statistical moment estimation are essential for e?cient robust design optimization of the rotor-shaft systems. The compared methods include sampling techniques, the perturbation approach, the dimension reduction method and the polynomial chaos expansion method. For comparison, two problems of the rotor-shaft vibration analysis are considered: a typical single-span rotor-shaft of the eight-stage centrifugal compressor driven by the electric motor and a large multi-bearing rotor-shaft system of the steam turbo-generator. The most important reason for the observed scatter of the rotor-shaft vibration responses is the inherently random nature of residual unbalances as well as stiffeness and damping properties of the journal bearings. A proper representation of these uncertain parameters leads to multidimensional stochastic models. It was found that methods that provide a satisfactory balance between the estimation accuracy and computational effectiveness are sampling techniques. On the other hand, methods based on Taylor series expansion in most of the analyzed cases fail to approximate the rotor-shaft response statistics.
Budowa wielosystemowych lokomotyw dużej mocy i prędkości do transkontynentalnego prowadzenia pociągów pasażerskich lub towarowych jest obecnie możliwa dzięki nowoczesnej technice napędów przekształtnikowych, wykorzystujących półprzewodnikowe elementy mocy i silniki asynchroniczne. W krajach Europy występują cztery podstawowe systemy zasilania trakcji kolejowej: 3 kV i 1,5 kV prądu stałego oraz 15 kV 16,7 Hz i 25 kV 50 Hz (marginalne, inne systemy [3] pominięto). Dąży się do wyeliminowania wymiany lokomotyw na granicy systemów zasilania, jest to bowiem równoznaczne ze skróceniem czasu podróży i zmniejszeniem kosztów. Obecnie w krajach Unii Europejskiej eksploatowanych jest ponad 1000 lokomotyw wielosystemowych.
8
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przeanalizowano wymagania dotyczące ultraszybkich wyłączników próżniowych prądu stałego klasy V, wykorzystujących metodę impulsu przeciwprądu IPP. Opisano wyłączanie metodą IPP silnych prądów stałych zgodnych oraz wstecznych (występujących m. in. podczas rekuperacji energii), zarówno w obwodach o przewadze indukcyjności jak i rezystancji. Wykazano przydatność metody IPP w dowolnych warunkach łączeniowych w trakcji kolejowej.
EN
The requirements concerning the ultrafast high voltage switches of the direct current of V class using the method of the IPP backward current impulse are analysed in this article. It is described the switching off of the compatible and backward high direct currents (occuring among other things during the recuperation of energy) in the circuits with the majority of both inductance and resistance with the IPP method. The suitability of the IPP method in any connecting conditions in the railway traction is shown.
9
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Ultraszybkie, synchronizowane wyłączniki próżniowe SVB są nowością w skali światowej. Nie mają dotychczas odpowiedników konstrukcyjnych na rynkach światowych. Ich zasady działania i budowy są odmienne od wykorzystywanych w wyłącznikach tradycyjnych, dotychczas stosowanych w systemach trakcji kolejowej prądu przemiennego. W artykule opisane zostały podstawy teoretyczne i możliwości praktycznej realizacji wyłączników SVB, zwłaszcza problemy związane z synchronizowanym załączaniem i ultraszybkim synchronicznym wyłączaniem przemiennych prądów zwarciowych. Zaprezentowano podstawowe wymagania dla nowoczesnych komór próżniowych stosowanych w wyłącznikach synchronizowanych dla systemów kolei dużych prędkości o napięciach 25 kV/50 Hz albo 15 kV/16.7 Hz. Opisano podstawowe metody synchronizacji napędu w warunkach zwarciowych. Przeanalizowano korzyści wynikające z synchronizowanego załączania i wyłączania prądów przemiennych w porównaniu z klasycznymi wyłącznikami próżniowymi. Podano również najważniejsze parametry znamionowe wyłączników SVB.
EN
The SVB synchronized ultra-high-speed vacuum circuit-breakers are a world-scale novelty. The SVBs have no constructional equivalents on world markets so far. Their principles of operation and design are different from those of traditional circuit breakers used till now in AC railway traction systems. Theoretical principles and the practical realization of SVBs, particularly essential problems connected with the synchronized switching - on and ultra-high-speed synchronized breaking of short-circuit currents by SVB are described in this paper. Basic requirements stated for modern vacuum chambers applied in synchronized circuit-breakers for the high-speed rail traction systems of 25 kV/50 Hz or 15 kV/16.7 Hz voltages are presented. Basic methods of SVB operating mechanism synchronization under short - circuit conditions are described. Advantages of synchronized switching-on and -off of alternating currents and the operational performance of SVB are compared with those of classical vacuum circuit-breakers. Ratings of SVB are given. Profits yielded by introducing the circuit breakers into service in traction vehicles and supply systems will be accumulated mainly at users.
Zwiększanie przewozów pociągami dużych prędkości jest znacznie szybsze, niż innymi środkami transportu. Dzięki sukcesywnie rozszerzanej sieci szybkich przewozów, udział kolei w rynku transportowym zwiększa się, stanowiąc coraz ważniejszy i wpływający na wzrost gospodarczy składnik międzynarodowego i krajowych systemów transportowych. Takie są dotychczasowe doświadczenia większości państw Unii Europejskiej i strategiczne założenia rozwoju transportu, na co mają również wpływ walory ekologiczne transportu kolejowego.
11
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Estuaries are considered adverse environments for many living organisms because of their unstable environmental conditions. Variability in salinity, temperature and oxygen concentration of the water, diverse substrata and geomorphological structures are major contributors to increased ecological stress in estuaries. These variations contribute to the characteristic estuarine spatial and temporal changes of physico-chemical properties, which operate even at small scales. In terms of biology estuaries represent fascinating environments - transition zones between freshwater and marine biomes. Freshwater entering an estuary has a major influence on the ecology of the system, its productivity, diversity and the distribution of organisms, with a high variability of niches favouring an increase of biodiversity and biomass. Many estuarine species/organisms show broad and efficient physiological adaptations (ecotypes) in response to these environmental factors. Under locally specific conditions, even different genetic clades (groups) can be formed. Estuaries serve as vital nursery systems for many fish and unique feeding grounds for migratory birds. On the other hand, estuaries are often seriously degraded habitats, hence providing an ideal environment for combining studies on ecology, nature conservation and human impact.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule przeanalizowano układowe warunki pracy wyłącznika w planowanej, dla kolei dużych szybkości, sieci trakcyjnej zasilanej napięciem 25 kV/50 Hz. Podano szczegółowe wymagania dotyczące parametrów znamionowych wyłącznika, jego działania i wyposażenia, z uwzględnieniem wymagań UE z zakresu interoperacyjności taboru kolejowego. Przedstawiono podstawy teoretyczne synchronizowanego wyłączania prądu przemiennego i wyniki analizy porównawczej z wyłączaniem niesynchronizowanym. Opisano podstawowe zasady budowy i działania ultraszybkiego synchronizowanego wyłącznika trakcyjnego SWT. Przeanalizowano korzyści eksploatacyjne i ekonomiczne wynikające z wprowadzenia do eksploatacji ultraszybkich wyłączników synchronizowanych.
EN
Traction power supply system codditions and voltage, current and operating requirements for SWT circuit-breakers designed for substations and vehicles of high-speed railway, working at the voltage of 25 kV/50 Hz, are discussed. Phenomena occurring at synchronized and non- -synchronized alternating current breaking and advantages obtained at the synchronized current breaking as compared with the non-synchronized one are analysed. General construction principles and principles of synchronized operation of SWT ultra-high-speed circuit-breaker are described. Economic benefits resulting from putting the circuit-breakers to exploitation in railway vehicles and substations are presented.
W modernizowanych lokomotywach manewrowych serii EM10 zastosowano ultraszybki wyłącznik próżniowy typu DCU-800 produkowany przez ZAE WOLTAN, zamiast dotychczas stosowanych klasycznych wyłączników magnetowydmuchowych. Jest to największy z wyłączników typu DCU, jakie są budowane na prądy znamionowe o wartościach 250, 400, 630 i 800 A.
Wielkoprądowe wyłączniki próżniowe prądu stałego DCN, ze względu na krótkie czasy otwierania, znacznie mniejsze od 1 ms oraz krótkie czasy procesów wyłączeniowych, osiągające w granicznych przypadkach wartości poniżej 4 ms, można zakwalifikować do grupy wyłączników typu V [1]. Są to wyłączniki nie spolaryzowane, przeznaczone głównie do kolejowych podstacji i sieci trakcyjnych o napięciu 3 kV. W artykule opisano jedynie wybrane zagadnienia różniące budowę wyłączników wielkoprądowych od wcześniej opisanej budowy ultraszybkich wyłączników próżniowych na prądy znamionowe do 1000 A. Pokazano przebiegi łączeniowe przy wyłączaniu prądów wstecznych oraz przy wyłączaniu prądów zwarciowych w cyklu łączeniowym.
Nowa generacja wyłączników, złożona z trzech rodzin wyłączników DCU, DCL oraz DCH, przeznaczona jest dla pojazdów trakcji elektrycznej kolejowej i miejskiej (elektryczne zespoły trakcyjne, lokomotywy, tramwaje, trolejbusy i inne). Ultraszybkie wyłączniki są nowością w skali światowej. Dotychczas nie mają odpowiedników konstrukcyjnych na rynkach światowych. Ich zasady działania są całkowicie odmienne od zasady działania wyłączników klasycznych dotychczas stosowanych w pojazdach trakcyjnych. Parametry techniczne wyłączników ultraszybkich są nieosiągalne dla wyłączników klasycznych. Wyłączniki ultraszybkie są obecnie najskuteczniejszymi na świecie wyłącznikami prądu stałego do pojazdów trakcji kolejowej i miejskiej. Są całkowicie neutralne dla środowiska. Spełniają na poziomie światowym wymagania norm zarówno z zakresu elektrotechniki, jak i ochrony środowiska. Zdecydowanie ograniczają liczbę i skutki awarii. Oznacza to zwiększenie niezawodności taboru trakcyjnego, poprawę płynności ruchu i zwiększenie bezpieczeństwa pasażerów. Wyłączniki są oferowane na rynkach światowych w sieci marketingowej ABB. Nowa generacja wyłączników uzyskała 17 nagród i wyróżnień ?wiatowych oraz krajowych.
EN
The winner of the Economic Prize of President of the Republic of Poland in the category "The Best Invention of Product or Technological Development" in 2000. New generation of d.c. circuit-breakers, consisting of the three c.b. families of DCU, DCL and DCH type, is designed for rail and urban traction vehicles (traction units, locomotives, trams, trolley buses etc.). Ultra-high-speed circuit - breakers are a world novelty. There are no structural equivalents at the world markets yet. Their principles of operation are completely different from the classic circuit - breakers principle of operation, till employed in traction vehicles. Technical parameters of ultra-high-speed circuit - breakers are unobtainable for classic circuit - breakers. Ultra-high-speed circuit - breakers are at the present moment, the most efficient circuit - breakers for rail and urban traction vehicles in the world. They are also completely neutral for environment. They fully meet both electromechanical and environmental world standards. Ultra-high-speed circuit - breakers considerably limit the number and effects of damages. It means the increase of reliability of traction vehicles, improvement in traffic smoothness and better safety for passengers. These circuit breakers are offered at the world markets via ABB marketing net. New generation of d.c. Circuit - breakers was rewarded with 17 awards of world or national class.
16
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
W artykule opisano nowe typy ultraszybkich wyłączników ograniczających (US WPS), przeznaczonych dla trakcji kolejowej, miejskiej, a także górniczej etc. (do 3000 V=), w szczególności dla lokomotyw, e. z. t., tramwajów i trolejbusów. Opisano zasady działania i budowy układów wyłączających prądy. US WPS mają bardzo małe wartości prądów ograniczonych i całek Joule`a. Mogą zabezpieczać półprzewodnikowe układy stosowane w napędach pojazdów trakcyjnych. Porównano skuteczność działania US WPS z tradycyjnymi wyłącznikami magneto-wydmuchowymi. Wykazano techniczną i ekonomiczną przewagę US WPS nad wyłącznikami dotychczas stosowanymi.
EN
The article describes new types of ultra-high-speed current-limiting circuit-breakers (US WPS), intended for the rail, urban and also mine traction etc. (up to 3000V=), especially for trains, tramways and trolley-buses. The structure and principles of operation of the current breaking systems are presented. US WPS have very low values of both cut-off current and Joule integral. They can protect semiconductor power devices used in drive systems of traction vehicles. Short-circuit breaking processes with the use of the US WPS and traditional magnetic blow-out circuit breakers are compared. US WPS will create technical and economical competition to the existing circuit breakers.
Ultraszybkie wyłączniki hybrydowe prądu stałego typu DCH przeznaczone są głównie do taboru trakcji miejskiej. Działają one na zasadzie komutacji wymuszonej, przy wykorzystaniu współpracy hybrydowego układu zestykowo-półprzewodnikowego w celu ograniczenia lub całkowitej eliminacji łuku łączeniowego. Szczególnie przydatne są zabezpieczenia obwodów wymagających bardzo małych wartości prądu ograniczonego oraz całki Joul'a, w tym zwłaszcza obwodów z półprzewodnikowymi elementami mocy, stosowanych m.in. w napędach użytkowanych i projektowanych pojazdów trakcji miejskiej. Opisano zasady budowy wyłączników, przebieg cyklu łączeniowego, uzyskane parametry oraz wybrane wyniki badań. Porównano wyłączanie prądów zwarciowych przez wyłącznik DCH i klasyczny wyłącznik magnetowydmuchowy, wykazując zdecydowaną przewagę techniczną i eksploatacyjną wyłączników DCH. Po wejściu wyłączników DCH do eksploatacji w taborze trakcji miejskiej przewidywane jest wszczęcie prac rozwojowych nad powiększeniem rodziny wyłączników DCH o wielkości przeznaczone na potrzeby podstacji trakcyjnych, a także trakcji górniczej.
EN
A new ultra high-speed D. C. hybrid circuit breaker of DCH type which is now being prepared for production has been described in this article. The circuit breaker is intended for the urban traction of 800 V voltage, especially for tramways and trolley-buses, and also for mine traction of 250 V voltage, etc. The principle of operation and the structure of the hybrid (vacuum-transistor) current breaking system, in which one of two vacuum chambers connected in series is shunted by IGBT transistor taking over and breaking the current while the second one makes possible galvanic separation of the receiver from the power supply, have been presented. The operation of DCH circuit breaker including the switching sequence and also the most important results of DCH prototype investigations have been described. DCH circuit breakers will be serviceable for low voltage D. C. circuits in which very low values of both cut-off current and Joule integral are required, especially for protection of circu its with semiconductor power devices used in drive systems of urban traction vehicles, etc. Short-circuit breaking processes occurring with the use of the DCH circuit breakers and conventional magnetic blow-out circuit breakers are compared. DCH circuit breakers will fully meet the present and future urban traction requirements. Factors decisive for technical and operational predominance of the DCH circuit brerakers over conventional ones are described. DCH circuit breakers will create technical and economical competition to the existing magnetic blow-out circuit breakers. At 47th World Exhibition of Invention, Research and New Technology BRUSSELS EUREKA'1998 the DCH circuit breaker was rewarded with the Golden Medal, Special Prize of the Minister of Economy and Special Prize of the Polish Union of Associations of Inventors and Rationalizers.
Głównym użytkownikiem prądu stałego są wszelkie rodzaje elektrycznej trakcji kolejowej, miejskiej, górniczej etc. Warunki zwarciowe w poszczególnych sieciach są bardzo zróżnicowane, odmienne dla wyłączników podstacyjnych i taborowych. Niniejsza publikacja dotyczy wyłączników taborowych. Wzrastające potrzeby transportowe stwarzają tendencję do wzrostu przyspieszeń i prędkości pojazdów trakcyjnych, a więc i mocy trakcyjnych pojazdów silnikowych. Wymaga to wzrostu mocy podstacji zasilających i stosowania układów wzmacniania sieci dla ograniczania spadków napięć. Występuje także tendencja do przechodzenia po stronie prądu przemiennego na coraz wyższe napięcia zasilania systemów trakcyjnych.
EN
The article describes new types of ultra-high-speed current-limiting circuitbreakers (US WPS), intended for the rail, urban and also mine traction etc. (up to 3000 V=), especially for trains, tramways and trolley-buses. The structure and principles of operation of the current breaking systems are presented. US WPS have very low values of both cut-off current and Joule integral. They can protect semiconductor power devices used in drive systems of fraction vehicles. Short-circuit breaking processes with the use of the US WPS and traditional magnetic blow- out circuit breakers are compared. US WPS will create technical and economical competition to the existing circuit breakers.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.