Zanieczyszczenia pyłowe hutnictwa cynkowego ze względu na znaczne zawartości w nich metali ciężkich, mogą w zasadniczy sposób negatywnie oddziaływać na poszczególne komponenty środowiska. Dlatego istotne jest poznanie ich właściwości fizykochemicznych. W pracy przedstawiono wyniki badań dotyczące składu ziarnowego, morfologii ziaren pyłów pochodzących z procesu technologicznego Huty Cynku MIASTECZKO ŚLĄSKIE S.A. w powiązaniu z ich składem fazowym. Stwierdzono, że analizowane pyły charakteryzują się dużą różnorodnością właściwości fizykochemicznych, uwarunkowaną źródłem ich powstawania.
EN
Environmental nuisance of Zinc and Lead metallurgy presently results mainly from formation of large ammount of rich in heavy metals fine grained dusts in zinc plants. Emission of these dusts may impact on particular environment components and cause serious health effects, therefore the knowledge of fraction, chemical and mineral constitution is very important. The paper presents research findings of fraction, chemical and mineral constitution analysis of dusts stopped in cloth filters of main technological Zinc Plant MIASTECZKO ŚLĄSKIE S.A. departments. The following dusts were analyzed: dust No. 1 (cloth filter type FT 12R), dust No. 2 (cloth filter type FT 12), dust No. 3 (cloth filter type FT 24)- from Sintering Department; dust No. 4 (cloth filter type FT 21) - from Furnace Shaft Department, dust No. 5 (cloth filter type FT 10)- from Lead Refining Department. Fraction constitution researches were made on the basis of numerical fraction constitution analysis by the use of Fraction Constitution Laser Analyser type Analysette 22 produced by Fritsch. Principle of operation of his analyser is based on Fraunhofer diffraction effect He-Ne laser-beam. Identification of dusts phase constitution and dusts grains morphology were made by the X-ray microanalysis method using X-ray microanalyser JCXA 733 produced by Joe, equipped with IBIS 30 energy-dispersion spectrometer produced by Oxford Instruments. This measurement allowed getting information about qualitative and quantitative elemental constitution in separate micro-area. On the basis of the studies it was shown that analyzed dusts are characterized by high variety of fraction, chemical and mineral constitution. This high variety depends on the mechanism of dust release i.e. on the conditions in which the technological process was carried out and composition of the raw materials processed. Dusts No. 1, 2, 3 stopped in cloth filters of Sintering Department, fordem during mechanical process of sinter crushing, consist mainly of 20-60 micro/m diameters grains, which are chemical homogeneus: ZnO, PbSO4 (dusts 1, 2) and ZnS, PbS (dust 3). The dust No. 3 contains also grains, consisted of conglomerates formed during thermal alterations, as well as small, below 2.5 micro/m diameters, spherical particles, consisted mainly of PbSO4 and PbS. Numerous small condense grains were identified in dusts 4 and 5, formed during evaporation and condensation of metal vapours and their coumponds (oxides and sulfides). This grains are mainly consist of: ZnO, PbO x SiO2, PbSO4 (dust 4) oraz ZnO, sulfides of Pb and Zn, As2O3 (dust 5). Results of investigations, complemented by chosen heavy metals bio-accessibility, may be useful in determination of their mobility in environment, and be the basis of making an assessment of noxiousness of dusts emitted from Zinc Plant MIASTECZKO ŚLĄSKIE S.A.
W pracy przedstawiono wyniki analiz specjacyjnych cynku, ołowiu i kadmu w próbkach pyłu pochodzącego ze źródeł technologicznych Huty Cynku "Miasteczko Śląskie". Badania te pozwoliły na określenie potencjalnej biodostępności powyższych metali, a tym samym na ocenę ich mobilności w środowisku. Najwyższe stężenia form rozpuszczalnych analizowanych pierwiastków występują we frakcji 0-2,5 im pyłu pobranego ze: składowiska Magazynu Spiekalni II (Zn), filtra workowego hali pieca szybowego (Pb) oraz 24-komorowego filtra workowego spiekalni (Cd). Dominującą formą specjacji Zn i Pb w badanych pyłach jest forma łatwo redukowalna, natomiast Cd wymienna.
EN
The paper presents results of speciation analysis of zinc, lead and cadmium in dust released from Zinc Plant "Miasteczko Śląskie". This results allowed to determine of zinc, lead and cadmium potential bio-accessibility and their mobility in environment. The highest concentrations of soluble forms of analyzed elements are in 0-2,5 jum dust fraction taken from: Sinter Plant Storage Yard (Zn), Blast Furnace Hall bag filter (Pb) and Sinter Plant bag filter (Cd). Dominant speciation form of Zn and Pb is reduceable form, while Cd is exchangeable form.
Uciążliwość hutnictwa cynku i ołowiu dla środowiska wynika obecnie przede wszystkim z faktu powstawania w źródłach technologicznych zakładów tej branży znacznych ilości pyłu o dużym rozdrobnieniu, bogatych w metale ciężkie, które emitowane do środowiska mogą stanowić zagrożenie dla jego poszczególnych komponentów oraz powodować poważne skutki zdrowotne. Dlatego istotne jest poznanie jego składu frakcyjnego, chemicznego i mineralogicznego. W pracy przedstawiono wyniki badań składu fazowego pyłu zatrzymanego w odpylaczach tkaninowych głównych węzłów technologicznych Huty Cynku "Miasteczko Śląskie". Stwierdzono znaczne zróżnicowanie badanych próbek zależnie od mechanizmu tworzenia się pyłu, a tym samym od warunków prowadzenia procesu technologicznego oraz składu przetwarzanych surowców.
EN
Environmental nuisance of zinc and lead smelting steams mainly from the fact that large amounts of fine dust particles containing heavy metals are released from the technological sources. That was the reason to undertake the research on granulomeric, chemical and mineralogical composition of dust from major technological sources in Zinc Plant "Miasteczko Śląskie". The paper presents phase composition of technological and ventilation dust found in bag filters at different stage of the production process. Significant diversification of phase composition of the dust samples tested was observed depending on the mechanism of dust release i.e. on the conditions in which the technological process was carried out and composition of the raw materials processed.
Results of testing air quality in the vicinity of Gliwice transport routes arc presented in the paper. Assessment of air contamination with nitrogen dioxide from motor transport, for typical conditions dominating in big cities of high transit movement without any ring roads was the studies objective. Presented results will be used in the future to determine the impact of opening the ring road on air quality in the city. In the studies, the passive method of sampling, with further application of speetrophotometrie technique to determine nitrogen dioxide concentration, was used. Average annual nitrogen dioxide concentrations were based on average daily concentrations measured from July 2004 to June 2005 at 16 measuring points. As they meet conditions for random distribution of measuring days and cover the measuring time, they were treated as average concentrations of nitrogen dioxide in a calendar year and were compared with a permissible concentration to make an assessment of air quality.
PL
W artykule przedstawiono wyniki badań jakości powietrza atmosferycznego w bezpośrednim sąsiedztwie szlaków komunikacyjnych Gliwic. Celem badań była ocena stanu zanieczyszczenia powietrza dwutlenkiem azotu pochodzenia motoryzacyjnego w warunkach typowych dla miast o dużym natężeniu ruchu tranzytowego nie posiadających obwodnic miejskich. Zaprezentowane wyniki wykorzystane zostaną w przyszłości do określenia wpływu uruchomienia obwodnicy na stan zanieczyszczenia powietrza w mieście. W badaniach wykorzystywano pasywną metodę pobierania próbek powietrza z późniejszym zastosowaniem techniki spektrofotometrycznej do oznaczania stężeń dwutlenku azotu. W oparciu o stężenia średniodobowe dwutlenku azotu zmierzone w okresie od lipca 2004 do czerwca 2005 r. w 16 punktach pomiarowych obliczone zostały średnic wartości stężeń średniodobowych w tych punktach. Ze względu na spełnienie warunków o losowym rozkładzie dni pomiarowych i pokryciu czasu pomiarowego, potraktowano je jako średnic stężenia dwutlenku azotu w roku kalendarzowym i porównano ze stężeniem dopuszczalnym w celu dokonania oceny jakości powietrza.
Granulometric composition of dust coming from main technological nodes - i.e. from the sinter plant, blast furnace and lead refinery - of the zinc smelter in Poland was investigated. Samples of dust trapped in bag filters were collected. The sieve analysis, sediment analysis and a laser analyzer of granulomeric composition were used in investigations. Mass and particle number contributions of the dust to nine granulometric fractions having aerodynamic diameters in intervals: 0-2.5, 2.5-5, 5-10, 10-20, 20-32, 32~40, 40-63, 63-100, 100-250 um were determined. To determine mathematical functions describing (mass and particle number) changes in the fractional composition of each dust the results were statistically analyzed by applying the nonlinear estimation. Using of the polynomial regression provided a very good correlation between the sought functions and results of measurements. The results of measurements are presented in tables and charts. High degree of granulometric diversity of the investigated dust samples, depending on the dust formation mechanisms, i.e. on the technology used and composition of raw materials, was noted. High share of the fine particles in the dust may be a serious hazard to human health, especially in the case of breakdown in functioning of dust collectors
PL
Przeprowadzono badania nad składem ziarnowym pyłu pochodzącego z głównych węzłów technologicznych jednej z hut cynku w Polsce, a mianowicie ze spiekalni, pieca szybowego i rafinerii ołowiu. Próbki pyłu pobrano z pyłu zatrzymanego w filtrach workowych. W badaniach zastosowano analizę sitową, sedymentacyjną i laserowy analizator składu frakcyjnego. Określono udział liczbowy i masowy pyłu występującego w dziewięciu przedziałach ziarnowych: 0-2,5, 2,5-5, 5-10, 10-20, 20-32, 32-40, 40-63, 63-100, 100-250 urn. Uzyskane wyniki poddano, stosując metodę estymacji nieliniowej, analizie statystycznej, której celem było wyznaczenie funkcji matematycznych opisujących zmiany składu frakcyjnego poszczególnych pyłów (liczbowego i masowego). Zastosowanie modelu regresji w postaci wielomianowej zapewniło wysoki stopień korelacji dopasowanych funkcji do danych pomiarowych. Wyniki badań przedstawiono w tabelach i w formie graficznej. Stwierdzono znaczne zróżnicowanie składu frakcyjnego badanych próbek pyłu zależnie od mechanizmu tworzenia się pyłu, a tym samym od warunków prowadzenia procesu technologicznego oraz składu przetwarzanych surowców. Duży udział cząstek respirabilnych w pyle może stanowić poważne zagrożenie dla populacji, zwłaszcza w przypadku awarii urządzeń odpylających w instalacjach produkcyjnych.
JavaScript jest wyłączony w Twojej przeglądarce internetowej. Włącz go, a następnie odśwież stronę, aby móc w pełni z niej korzystać.