W artykule omówiono programy badawcze w zakresie energetyki jądrowej prowadzone w przeszłości, obecnie i konieczne do uruchomienia w przyszłości. Szczegółowiej omówiono strategiczny projekt badawczy pod nazwą Technologie wspomagające rozwój bezpiecznej energetyki jądrowej realizowany w latach 2011–2014, a także obecnie realizowane programy wyprzedzające oraz Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) i projekty go wspierające. Dokonano podziału omawianych programów i zadań, na krajowe zadania wynikające z programów, bądź projektów europejskich oraz zadania realizowane pod auspicjami Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej (MAEA). Podano argumenty dlaczego badania naukowe są ważne dla rozwoju energetyki jądrowej. Przytoczono listę działań Ministerstwa Energii w zakresie rozwoju sektora naukowo-badawczego.
EN
In the article the research programmes in the field of nuclear energy – currently being conducted and necessary to run in future are presented. More detaily was described strategic research project Technologies supporting developments of the nuclear power realized in the period 2011–2014. The presently realized preceding projects and those supporting Programme of the Polish Nuclear Power are also characterized. The programmes were divided into national, realized in the frame of European cooperation and under the auspieces of International Atomic Energy Agency (IAEA). The reasons why scientific researches are important for nuclear energy development are given. The activities of Ministry of Energy in the field of scientific and research programmes was quoted.
Po przedstawieniu krótkiej historii powołania Instytutu Badań Jądrowych (IBJ) i jego działalności do końca lat 70-tych w artykule podano informacje o protestach załogi IBJ bezpośrednio po wprowadzeniu stanu wojennego (13 grudnia 1981 r.) i w latach 1982-1983. Podano liczne przykłady represjonowania pracowników instytutu: internowania, zwalniania z pracy, przesłuchania, kary finansowe. Opisano przyczyny, przebieg i konsekwencje przekształcenia IBJ w trzy instytuty. W artykule powołano się na źródła (raporty i publikacje) wydane odpowiednio w roku 1983, 1992, 2008.
EN
Short history of the establishing of the Institute of Nuclear Research (INR) and its activity up to 1980 year was described. Then at the article more detailed information about the protests of INR personnel from the beginning of the martial law till end of year 1983 is presented. Examples and figures concerning different forms of reprisals (prisons, dismisses, financial penalties) used toward INR workers were given in the article. The article describes course and the consequences of destruction of INR designed to dispose of the socially and politically active part of the Poland’s major research institute personnel.
W artykule omówiono przebieg i ważniejsze wypowiedzi niektórych prominentnych uczestników konferencji zatytułowanej jak powyżej, zwłaszcza te odnoszące się do realizacji polskiego programu energetyki jądrowej. Wymieniono również uczestniczące w konferencji firmy przemysłowe i podano informacje na temat produkowanych przez nie urządzeń dla energetyki jądrowej.
EN
In the article the course of events during conference entitled by “Radiate for all the economy-Polish industry for nuclear power plant” is described. Special attention was given to the pronouncements of the official representatives of Ministry of Energy concerning the future of Polish Nuclear Energy Programme. Some data on the Polish industrial companies, which are engaged in the nuclear units construction abroad are also given in the article.
W artykule omówiono przebieg i tematykę konferencji zorganizowanej po raz pierwszy przez Międzynarodową Agencję Energii Atomowej na temat zastosowań nauki o promieniowaniu i technik radiacyjnych. Wyeksponowano udział naukowców polskich w konferencji, a w szczególności odnotowano obecność licznej grupy pracowników Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej. W artykule wspomniano o wystawie towarzyszącej konferencji, podczas której na specjalnym stoisku swoje osiągnięcia prezentował właśnie Instytut Chemii i Techniki Jądrowej.
EN
In the below article the course and topics of 1st International Conference on Applications of Radiation Science and Technology (ICARST) are described. The Conference was organized by the IAEA at the end of April in Vienna. The engagement and contribution of the Polish scientists during the Conference are emphasized, especially the presence of the substantial group of the Institute of Nuclear Chemistry and Technology’s employees. This article also mentions the exhibition accompanying the Conference, where the activity and achievements of the Institute of Nuclear Chemistry and Technology were presented at a special stand.
W wywiadzie, przeprowadzonym przez przedstawicieli redakcji PTJ, przedstawione zostały m.in. następujące tematy: priorytetowe zadania Centrum, w tym zadania wynikające z wdrażania Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ), rola Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ) w organizacji wsparcia technicznego (TSO) energetyki jądrowej w Polsce, działania informacyjne i edukacyjne NCBJ, projekty strategiczne (CERAD i inne). W rozmowie omówiono także czynniki warunkujące realizację zadań NCBJ.
EN
In the interview Director of National Centre fo Nuclear Research (NCNR) has described the most important tasks of the Centre including the tasks concerned with the Polish Nuclear Energy Programme. The subject of the interview conducted by representatives of the journal ”Progress in Nuclear Technology” has related also to participation of the Centre in Technical Support Organization (TSO) for nuclear energy, public information and education activity, strategic projects (CERAD and others) and the factors referring to realization of the NCNR tasks.
W nawiązaniu do wywiadu przeprowadzonego z prof. Jurijem Cołakowiczem Oganesjanem 20 lat temu w obecnej rozmowie poruszono tematy następujące: co się ważnego w wydarzyło w Laboratorium Reakcji Jądrowych w minionym dwudziestoleciu, nowe pierwiastki, poszukiwanie wyspy stabilności, nowy mega projekt zwany fabryką superciężkich pierwiastków.
EN
During the interview the former conversation before 20 years was mentioned Prof. Yuri Tsolakovich Oganessian describes the most important events which have been happened in the Laboratory, including famous discoveries of the new elements. He informed also about new mega project - the factory of superheavy elements.
W artykule opisano metodę pod nazwą „wartość J” (J-value), która może być stosowana do porównywania wydatków na zdrowie i bezpieczeństwo we wszystkich sektorach gospodarki. Narzędzie to wykorzystuje koncepcję jakości życia i jest miarą równowagi między wydatkami poniesionymi na zapewnienie bezpieczeństwa a zwiększeniem przewidywanej długości życia i jego jakością. Obliczeń J-value dokonuje się poprzez podzielenie aktualnych kosztów przewidywanych na zapewnienie bezpieczeństwa przez maksymalną, ale racjonalną wartość tych kosztów, którą powinno się wydać. Wartość J mniejsza od liczby 1 wskazuje, że wydatki są usprawiedliwione, natomiast w przypadku, kiedy J jest większe niż jeden wydane na bezpieczeństwo środki mogą być nieuzasadnione. W artykule omówiono również koncepcję JT, czyli Total Judgement Value, który uwzględnia nie tylko koszty ochrony zdrowia, lecz także szkody dla środowiska. Czynnik J został użyty do oceny zmniejszenia przewidywanej długości życia osób zaangażowanych w akcję ratunkową oraz osób przesiedlonych po awarii w Czarnobylu i Fukushimie. Wyliczenia pokazują, że dla większości mieszkańców z okolic elektrowni jądrowej w Czarnobylu przesiedlonych bezpośrednio po awarii skrócenie przewidywanej długości czasu życia w przypadku pozostania w dotychczasowych miejscach zamieszkania byłoby mniejsze niż 9 miesięcy. Nie oznacza to, że podane liczby są mało znaczące, ale warto dodać, że są one porównywalne do różnic w przewidywanej długości życia mieszkańców różnych miast Wielkiej Brytanii. Informacje podane w artykule zaczerpnięte są z publikacji prof. Philipa Thomasa z Uniwersytetu w Bristolu. Więcej szczegółów na temat metody J-value i jej zastosowań można znaleźć na stronie http://www.jvalue.co.uk/ i w publikacjach tam podanych.
EN
The paper describes the J-value assessment tool, which can be applied across all industries. The J-value balances safety spend against the extension of life expectancy it brings about. At the core of J-value is the concept of the life-quality index, placing a monetary value on all future years of life based on discounted income, the share of wages in the economy and the work-life balance (ratio of time spent working to time not working). The J-value is found by dividing the actual cost of the safety measure by the maximum that it is reasonable to spend. A value of less than one indicates that the spend is justified. A value greater than one suggests that spending resources may not be justified. Recently, the J-value approach has been extended so that it can take account of not only health and safety risks but environmental consequences also. The J-value was used to assess how best to respond after a big nuclear accident such as Chernobyl or Fukushima Daiichi. The results show that the life expectancy lost through radiation exposure after a big nuclear accident nuclear accident can be kept small by the adoption of sensible countermeasures, while the downside risk has limits even in their absence. Nearly three quarters of the 116,000 members of the public relocated after the Chernobyl accident would have lost less than 9 months’ life expectancy if they had remained in place, and only 6% would have lost more than 3 years of life expectancy. Neither figure is insignificant, but even the latter is comparable with life expectancy differences between different parts of the UK. Loss of life expectancy and J-value appear to be good ways of communicating the level of risk to lay people and professionals alike. The article was prepared on the basis of publications of prof. Philip Thomas from University of Bristol.
Tekst zawiera skrócony zapis rozmowy przedstawicieli redakcji PTJ z ministrem energetyki i energii jądrowej w latach 70-tych, p. Andrzejem Szozdą. Warto zwrócić uwagę na mało znany fakt, że dostawca reaktorów oferował początkowo Polsce tylko jeden reaktor typu WWER- 440.
EN
Publication contains legacy of the conversation with the Minister of Power Industry d Nuclear Energy in the years 1976-1979 Mr. Andrzej Szozda. Among many interesting informations from before 35 years there is report on difficult negociations concerning number of nuclear units offered Poland by USSR.
23. października 1956 r. został zatwierdzony Statut Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej. Dokument wszedł w życie w dniu 29 lipca 1957 r. Pierwsza sesja Konferencji Generalnej Agencji odbyła się w dniach od 1 do 23 października 1957 r. W dniach 26-30 września 2016 r. odbyła się 60. sesja Konferencji Generalnej. Sesja ta rozpoczęła obchody jubileuszu sześćdziesięciolecia Agencji. Ważnym wydarzeniem w ramach tych obchodów było przemówienie powitalne dyrektora generalnego MAEA na otwarcie 60. Konferencji Generalnej. W niniejszym artykule przytoczono fragmenty tego przemówienia i omówiono jego główne tematy. Zdaniem dyrektora generalnego Yukiya Amano MAEA wniosła istotny wkład na rzecz międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa w ciągu ostatnich 60 lat, poprawiając dobrobyt i pomyślność narodów poprzez stosowanie technologii jądrowych w celach pokojowych. Dyrektor Amano szczególną uwagę zwrócił na osiągnięcia MAEA w zakresie bezpieczeństwa jądrowego, ochrony materiałów i instalacji jądrowych oraz wykorzystania energii jądrowej. W drugiej części podano informacje o Forum naukowym. W dyskusji na tym Forum Książę Monako Albert II podkreślił, że kraje z całego świata muszą zdwoić swoje wysiłki, aby osiągnąć Cele Zrównoważonego Rozwoju (CZR) do roku 2030, a nauka, w tym zastosowania jądrowe, powinna odegrać kluczową rolę w tych wysiłkach. W prezentowanym artykule omówiono krótko tematykę pięciu sesji, podczas których dyskutowano na tematy medycyny nuklearnej, wykorzystania technologii radiacyjnych na rzecz żywności, rolnictwa i odżywiania, roli energii jądrowej, zastosowania izotopów w zarządzaniu zasobami naturalnymi oraz na temat transferu technologii jądrowych. Artykuł kończy się omówieniem uchwał podjętych podczas 60. Konferencji Generalnej MAEA.
EN
The Agency’s Statute was approved on 23 October 1956 and entered into force on 29 July 1957. The first session of the Agency’s General Conference took place from 1 to 23 October 1957. This year, the Agency will, thus, be holding its sixtieth regular session of the General Conference. In recognition thereof, the IAEA Secretariat has organized a number of events and activities in order to commemorate its 60th anniversary starting at this General Conference. The important event was the opening statement of IAEA Director General Yukiya Amano who hailed the significant achievements in peaceful nuclear science over six decades. In this article several fragments of Mr. Amano statement were cited. One of them runs as follows: “We have made a real difference to the lives of millions of people throughout the world”. Reviewing the highlights of the first six decades of the IAEA’s work, Mr. Amano reminded the participants about the development of thousands of new varieties of foods such as rice and wheat, using nuclear techniques, helping to fight cancer in developing countries and responding quickly to diseases such as Ebola and Zika. In the second part of the article information on Scientific Forum is given. During discussion on the Forum Prince Albert II of Monaco (Monaco hosts the IAEA’s Environmental Laboratories) said: “International scientific cooperation among all stakeholders in the promotion of nuclear technology for sustainable development and renewable energy is of critical importance.” And he added: “Countries around the world must redouble their efforts to reach the Sustainable Development Goals by 2030, and science, including nuclear applications, needs to play a key role in this endeavour”. Five sessions of the Scientific Forum were shortly discussed. The final part of the article contains an overview of key resolutions to further strengthen the IAEA’s work in nuclear science and technology, safety, security, safeguards and technical cooperation which delegates adopted at the final session of 60th General Conference.