Wrocław, jako miasto z rozwiniętą siecią rzeczną, posiada liczne wyspy różniące się między sobą: pochodzeniem, powierzchnią, stopniem i formą zagospodarowania. Jedną z nich jest Kępa Mieszczańska zlokalizowana w zachodniej części miejskiego odcinka Odry. Już od XIII w. lokowano w jej obrębie obiekty wykorzystujące energię wody oraz transport wodny. W drugiej połowie XVIII w. powstały obszerne koszary, będące podstawą rozległych zabudowań wojskowych. Specyficzny sposób zagospodarowania i użytkowania wyspy spowodował dodatkowe ograniczenie jej dostępności. Funkcje przemysłowo-magazynowe i militarne, choć zredukowane po 1945 r., przetrwały do początku lat 90. XX w. Obecnie na Kępie Mieszczańskiej trwa planowy proces przekształcania terenów poprzemysłowych i powojskowych w tereny ogólnodostępne. W artykule przedstawiono problematykę i proces powolnej integracji wyizolowanego formalnie i funkcjonalnie obszaru Kępy Mieszczańskiej z miejską przestrzenią publiczną Wrocławia.
EN
Wroclaw, as a city with a developed waterway network, has numerous islands differing between themselves in the origin, the area, the step and the form of developing. One of them is the Kępa Mieszczańska island located in the western part of city’s section of Odra river. Already from 13th century the objects that used energy of water and water transport were located in its range. In the second half of 18 th century a large barracks, underlying of extensive military buildings had been formed. The specific way of developing and using the island caused additional restriction of its accessibility. Industrial-stock and military functions, although reduced after 1945, held out until the beginning of the nineties. Nowadays on Kępa Mieszczańska lasts a planned process of transforming post-industrial’s and post-military’s areas into a generally accessible space. The article shows an issue and slow process of integration the structural and functional isolated area of Kępa Mieszczańska with the Wroclaw’s urban public space.
Landscape frames of roads created by hard shoulders and directly adjacent land belts are becoming more commonly used as a space for placing decorative sculpture forms. They are easily visible accents that break the monotony of landscape along roads and motorways. At the same time, their forms always convey certain creative messages, which make them identifiable with their location. They may also play an informational and educational role, e.g. by referring symbolically to the history and specific features of the given region. At the same time, such objects should not be too detailed or complex so as to avoid distracting drivers from driving, but only to enrich the background of the road or motorway. A comparative analysis of the sculpture forms of the analysed examples has been conducted to distinguish their features that influence the perception of sculpture arrangements and traffic safety. The results of this analysis demonstrate that large objects characterised by simple forms, delicate contours and muted colours are easier to perceive and, during the brief eye contact with drivers, they may positively influence their emotional state and thus also general road safety. Apart from that, structure forms usually refer to the context of their location, although it is not always possible to decode the message conveyed by their forms correctly.
PL
Krajobrazowe ramy przestrzenne dróg, tworzone przez ich pobocza oraz bezpośrednio sąsiadujące z nimi pasma terenu, służą coraz częściej jako przestrzeń do umieszczania dekoracyjnych instalacji rzeźbiarskich. Są one łatwo dostrzegalnym akcentem przełamującym monotonię krajobrazu wzdłuż pasów dróg i autostrad. Jednocześnie są przy tym nośnikiem pewnego przekazu twórczego, który sprawia, że ich forma staje się identyfikowalna z miejscem ich usytuowania. Mogą również spełniać rolę informacyjną i poznawczą, poprzez symboliczne nawiązanie np. do historii i specyfiki regionu. Jednocześnie obiekty te poprzez swoją drobiazgowość i skomplikowanie formy w żaden sposób nie powinny odciągać uwagi kierowców od prowadzenia pojazdów, a stanowić jedynie urozmaicenie tła drogi czy autostrady. Przeprowadzono analizę porównawczą form rzeźbiarskich prezentowanych przykładów, wyodrębniając ich cechy mające wpływ na postrzeganie kompozycji rzeźbiarskiej oraz na bezpieczeństwo ruchu. Wyniki tej analizy wskazują na prawidłowość, że duże obiekty o prostych formach, łagodnych konturach i stonowanej kolorystyce są łatwiejsze w odbiorze i podczas krótkotrwałego kontaktu wzrokowego z kierowcą mogą pozytywnie wpływać na jego stan emocjonalny, a tym samym na ogólne bezpieczeństwo ruchu. Oprócz tego kompozycje rzeźbiarskie nawiązują w większości do kontekstu swojego miejsca, choć nie zawsze daje się prawidłowo odczytać przekaz treści zawartych w ich formie.
Pasy autostrad i tras szybkiego ruchu przebiegające przez obszary o różnych walorach krajobrazowych są nieodłącznym elementem współczesnego krajobrazu kulturowego, stworzonego przez ludzką cywilizację w XX i XXI wieku, a zdominowanego przez motoryzację i jej wytwory. Ich przestrzenne ramy krajobrazowe stanowią pobocza wraz z przyległymi terenami. W nich są umieszczane niezbędne elementy przestrzenne związane z funkcjonowaniem drogi, takie jak znaki i tablice drogowe, ekrany akustyczne: oraz, na co wskazują poniższe przykłady, także dekoracyjne wielkogabarytowe pojedyncze rzeźby lub ich kompozycje przestrzenne.
The authors present an ongoing research project that evaluates potential opportunities for promoting social inclusion in various public places. The study initially focuses on public places in Wrocław along the river. The study includes a description of methods and techniques and the usefulness of applying these methods to the development of a strategy for enhanced community activeness in urban public places.
PL
Autorzy przedstawiają założenia realizowanego programu badawczego dotyczącego oceny potencjału miejsc publicznych pod kątem działań związanych z ich aktywizacją społeczną. Program dotyczy przestrzeni publicznych we Wrocławiu, a jego pierwsza część odnosi się do terenów nadrzecznych. Opisane zostały metody i techniki badawcze oraz wskazana ich wartość aplikacyjna wynikająca z możliwości zastosowania przy opracowywaniu strategii aktywizacji miejsc publicznych w miastach.
Dzielnica Szczepin w wyniku walk o Wrocław pod koniec II wojny światowej uległa niemal całkowitemu zniszczeniu. Z powierzchni ziemi zniknął cały zespół urbanistyczny składający się z kwartałów gęstej zabudowy mieszkaniowej, fabryk i warsztatów oraz budowli i kompleksów sakralnych, będących istotnymi dominantami urbanistycznymi. Jedną z nich był XIX-wieczny kościół św. Mikołaja, stojący na placu św. Mikołaja w miejscu trzech średniowiecznych budowli pod tym samym wezwaniem. Obecnie plac ten jest pustym zieleńcem osiedlowym, przylegającym do ruchliwego skrzyżowania. Artykuł opisuje próby przywrócenia miastu dawnego terenu sakralnego, który poprzez nadanie mu funkcji publicznego skweru mógłby stać się interesującym miejscem w krajobrazie miasta, integrującym mieszkańców osiedla Szczepin. Jednocześnie, poprzez odpowiednią informację wizualną i zabiegi archeologiczne stałby się on jeszcze jedną atrakcją turystyczną Wrocławia, co miałoby istotne znaczenie w poznawaniu historii dzielnicy, pozbawionej po II wojnie światowej wszelkich pamiątek historycznych, a zwłaszcza budowli zabytkowych.
EN
The district Szczepin in the fight for Wroclaw at the end of World War II was almost completely destroyed. The entire urban complex disappeared from surface of the earth consisting of a dense residential quarters, factories and workshops and sacred buildings and complexes, which are important urban dominants. One of them was a nineteenth century St. Nicholas’ church standing in St. Nicholas’ Square at the site of two medieval buildings of the same call. The square is currently an empty estate grass-plot adjacent to the busy intersection. This paper presents an attempt to restore the city the old sacred area, which by combining it with a public function of the square could become an interesting place in the landscape of the city, integrating the inhabitants of the settlement Szczepin. At the same time with appropriate visual information and archaeological treatments it would become yet another tourist attraction of Wrocław, which would be important in understanding the history of the district - free after World War II of all the historical souvenirs and historic buildings.
W ostatnim dwudziestoleciu dokonał się w Polsce intensywny rozwój indywidualnej motoryzacji a wraz z nim zrodziły się potrzeby budowy coraz to pojemniejszych parkingów samochodowych. Najczęściej powstają one jako wielkopowierzchniowe obiekty terenowe, pochłaniając coraz więcej powierzchni biologiczne czynnych. Stają się w wyniku tego istotnym elementem kształtującym krajobraz, wywierając na nim zarazem silne piętno antropopresji. Obecnie istniejące parkingi okazują się zbyt małe. Powstaje wobec tego konieczność powiększania ich pojemności zgodnie z aktualnymi zapotrzebowaniami. Najczęstszą metodą jest aneksja, przyległych do istniejących parkingów, niezabudowanych połaci terenów – zwłaszcza terenów zieleni osiedlowej. Artykuł ukazuje zagrożenia dla krajobrazu i środowiska naturalnego związane z ekspansją samochodów, jak również sposoby udanego łączenia terenów parkingów samochodowych z przestrzeniami publicznymi i terenami zieleni, co w efekcie powoduje, że tereny parkingów zamiast szpecić krajobraz mogą współtworzyć jego pozytywny obraz.
EN
In the last two decades the intensive development of individual motorization has taken place in Poland, and with it gave rise to the construction of more and more capacious car parks. They usually arise as large-field objects, consuming more and more surfaces, which are biological active. They are as a result of this an important element in landscape shaping, putting at the same time the strong imprint of anthropopressure. The currently existing car parks are proving too small. In that case the need of increasing their capacity arises in accordance with current needs. The most common method is annexation of adjacent to existing car parks, undeveloped tracts of land - especially the green areas in housing estates. The article presents the threats to the landscape and the natural environment associated with the expansion of the cars, as well as successful merger of the car parking areas with the public spaces and green areas, what as a result causes that parking areas instead to disfigure the landscape can contribute to a positive image of it.
Along with an intensive development of individual motorization in Poland in last twenty years, appeared the requirements of new widest ways, circular railroads and highways and accompanying them it more sizeable but through greatest car parks. Many of them was built in this period on new residential housing estates and at stations, administrative, business, sports objects or other services. Unfortunately, majority field of used surface car parks does not effect on esthetics of cultural landscape positively, but on the contrary, through lack of imagination of planner and technical bad condition, it effects on its picture negatively. Areas of car parks function as dull element of grey daily landscape in consciousness of inhabitants. They are treated as all its own necessary evil, forced by structure of object they are the back of communication for. Especially fields of oldest car parks presently spoil the landscape. Theirs picture requires indispensable correction and creative intervention of architect of landscape. Hereby article is dedicated to this question and especially to the possible and checked manners of improvement in the general picture of areas of back of vehicular traffic in existing context of cultural landscape. The existing condition, actual needs, according to obligatory capacity indicators and also chances on correcting the state of esthetics of parking objects are discussed in it. They are advisable a possibilities of harmonious composing parking surfaces to the public areas as well as analysis of methods improving the visual appearance of car parks by combination them with vegetable robe and application of ecological surfaces for example. Parking areas instead to disfigure the landscape can contribute to a positive image of it.
Autorzy przedstawili wyniki badań przeprowadzonych na terenie wnętrza śródblokowego w obrębie zespołu mieszkaniowego na osiedlu Polanka we Wrocławiu. Badania prowadzono metodą obserwacji zachowań użytkowników. Analiza wyników badań doprowadziła do rozpoznania użytkowania badanych przestrzeni z uwzględnieniem: (1) rozkładu liczebności użytkowników w przestrzeni, (2) struktury wiekowej użytkowników, (3) form aktywności. Wnioski i dyskusja zawierają diagnozę wad fizycznej i społecznej przestrzeni badanego terenu z odniesieniem do ich konsekwencji odnoszących się do obserwowanych zachowań mieszkańców.
EN
The authors present the results of the study conducted in an inter-block space within a residential complex of the Polanka housing development in Wrocław. The study was carried out with the use of users' behaviour observation method. An analysis of the study results has lead to the indentification of the examined space use with respect to: (1) space user number distribution, (2) user age structure, (3) forms of activity. The discussion and conclusions include a diagnosis of examined area physical and social space disadvantages with reference to their effects on the observed behavours of the residents.
Celem artykułu było określenie cech przestrzeni terenów zieleni osiedlowych, mających wpływ na stopień zaspokojenia potrzeb rekreacyjnych mieszkańców osiedla oraz ich znaczenia w opinii mieszkańców Wrocławia. W pierwszej części artykułu opisano cztery grupy czynników wpływających na możliwości i stopień zaspokojenia potrzeb społecznych związanych z zachowaniami rekreacyjnymi na terenach zieleni osiedlowej: (1) czynniki związane ze sposobem zagospodarowania przestrzeni, (2) czynniki związane ze strukturą społeczną terenów zieleni osiedlowej, (3) czynniki związane z uwarunkowaniami sytuacyjnymi osiedla określonymi przez strukturę przestrzenno-społeczną jego otoczenia, (4) czynniki związane ze strukturą osobowościową jednostki oraz sytuacją, jaką wyznaczają cechy środowiska, w którym jednostka żyje. W dalszej części artykułu przedstawiono badania przeprowadzone we Wrocławiu w dwóch etapach. Pierwszy etap obejmował wywiady prowadzone wśród mieszkańców osiedli wrocławskich, studentów oraz architektów krajobrazu. Celem badań było określenie zespołu czynników związanych z zagospodarowaniem terenu zieleni osiedlowej i ich strukturą społeczną, które mają wpływ na stopień zaspokojenia potrzeb społecznych związanych z zachowaniami rekreacyjnymi na tych terenach. Uzyskane wypowiedzi wykorzystano do skonstruowania kwestionariusza, stanowiącego podstawę drugiego etapu badań, w którym poproszono mieszkańców wrocławskich osiedli o określenie ważności wymienionych w kwestionariuszu czynników związanych z zagospodarowaniem terenu i jego użytkownikami. Ankietowani najwyżej oceniali czynniki związane ze sposobem zagospodarowania przestrzeni. Wymagania klimatyczne: cisza i czyste powietrze oraz wymagania dotyczące utrzymania terenu: czystość i odpowiednio pielęgnowana zieleń przeważały nad wymaganiami związanymi z kontaktami społecznymi, ze spójnością kompozycyjną tych terenów oraz rozwiązaniami kształtującymi tożsamość miejsca. Istotne dla pytanych były też wymagania związane z bezpiecznym korzystaniem z terenów wypoczynkowych oraz z ich odpowiednim wyizolowaniem.
EN
The purpose of this paper was to determine the spatial features of urban housing estate green areas, affecting the level of providing for recreational needs of housing estate inhabitants, and their importance as viewed by Wroclaw residents. In the first part of the paper, the four groups of factors affecting the possibility and level of proving for social needs associated with recreational behaviours in urban housing estate areas are described: (1) factors associated with the way of spatial management, (2) factors associated with the community structure of housing estate green areas, (3) factors associated with housing estate situation conditions determined by the spatial and social structure of its surroundings, (4) factors associated with the personality structure of an individual and with the situation, set up by environmental features, in which an individual lives. The next part of the paper presents the survey which was carried out in Wrocław in two stages. The first stage included interviews conducted among Wrocław housing estate residents, students, and landscape architects. The purpose of the survey was to determine the factors associated with housing estate green area management and their community structure, having effect on the level of providing for social needs associated with recreational behaviours in those areas. The interview answers were used to construct a questionnaire for the second stage of the survey, in which Wroclaw housing estates residents were asked to indicate the importance of factors listed in the questionnaire and associated with the area management and its users. The factors associated with the way of spatial management were given the highest rates by the respondents. The climate requirements such as calm and clean air and the area maintenance requirements such as cleanliness and proper care for greenery outweighed the requirements associated with social contacts, compositional cohesion of those areas and solutions shaping site identity. The requirements associated with safe use of recreational areas and their proper isolation were also important for the respondents.
Squares with parking places are inseparable spatial elements which co-create the landscape of big cities. Each city which concentrates a variety of public services, needs connectivity to parking places. Many characteristics such as the size of the place itself, introduced surface, lighting elements and most of all, appropriately chosen protective greenery decide if the parking place harmonizes well or badly with the landscape surrounding it. Apart from the decorative function it also plays the part of protection by minimalizing the negative sides of motorization. Most parking places in cities are situated in street-side parking areas. However, most terrain parking places in cities are concentrated on housing estates and squares of houses in streets. The larger sized car parks are situated near big shopping centers. Similar, but perhaps, not so big parking places are found adjacent to company buildings, offices and other establishments There are also big parking areas in cities near to railway or coach stations. In many cities parking places are built underground or in multi-storey buildings. Parking places for family cars, whilst perhaps not a city decoration, are a very distinctive and omnipresent accent of our epoque - time of motorization. Parking places can have a positive influence on a city's landscape as long as they are connected with an appropriate amount of decorative greenery. Aesthetics of parking places in Polish cities is very far from ideal. It can then become an interesting field for actions of creative landscape architects and communication architects.
The Program of Village Renewal stresses restoration of regional esthetic to village architecture and preserving or restoring elements of rural landscape. It suggests that apart from farm and habitable buildings themselves particular attention should be paid to so called common space, which includes greenery at the side of roads, road crossings, squares and car parks. Car parks in nowadays reality are an inseparable element of a housing estate landscape and village areas. Their shape is conditioned by building regulations and design norms, but the appearance of their surroundings is seldom an effect of the sense of esthetic from the designer. The esthetics of car parks in Polish villages varies but it is definitely far from ideal. It depends on the costs of their creation and maintenance and on the owner or administrator of the area. The Program of Village Renewal carried out by the Agricultural Academy in Wrocław together with Opole Marshal Office, which has the slogan "Let's care about our Landscape", promotes among inhabitants of villages the need of esthetically shaping the whole of the rural landscape. It stresses concern about commonly accessible places, particularly common areas which belong to the commune. It stresses the increasing esthetic benefits of those places and harmonic inscribing them in rural architecture. The answer to those needs are projects by Landscape Architecture students at our academy. Having done analyses and landscape studies and having elaborated the needs of local communities, they design conceptions for the creation of common areas revitalization for chosen villages. Those areas especially near commercial, administration, cultural, educational or sports objects, are enriched with a certain number of parking spots which are harmonically composed with the whole area and combined with a cover of greenery. It is important to provide rural car parks with ecological character, starting with lawn and concrete surface to freely grouped parking spots, for example in empty spaces under existing trees. Landscape architects who take care of those rural areas have a task to properly shape common areas in villages, including designing parking spots together with their surroundings. Creating them in such a way as to harmonically compose them in their rural landscape surrounding so they do not interfere by the oddity of their form and material with the regional architectural heritage and become a friendly and esthetical element of that landscape for the viewer.
12
Dostęp do pełnego tekstu na zewnętrznej witrynie WWW
Od czasu wynalezienia przez człowieka pierwszych pojazdów i wraz z rozwojem ich użytkowania, zaczęły powstawać budowle tzw. zaplecza pojazdowego. Wzdłuż dróg, traktów i szlaków komunikacyjnych rozwijało się budownictwo obiektów usługowych. Obiekty te służyły zaspokojeniu potrzeb podróżnych oraz spełniały rolę zaplecza technicznego pojazdów. Przed wiekami były to przydrożne zajazdy, karczmy, schroniska, kuźnie oraz obiekty do bezpiecznego przechowywania różnego rodzaju pojazdów. Przez wiele stuleci były nimi otwarte lub zamykane szopy, remizy oraz hangary, służące do umieszczania w nich pojazdów osobowych lub towarowych. O ile dwu- lub czterokołowe wozy konne nie wymagały specjalnego, kosztownego zabezpieczenia, o tyle w odniesieniu do powozów, karet, kolasek i innych cenniejszych pojazdów, ówczesne przepisy budowlane nakazywały zapewnienie im specjalnej, bardziej troskliwej ochrony. Dotyczyło to zwłaszcza budynków zajazdów przydrożnych, urzędów pocztowych oraz tzw. poczthalterii, strażnic strażackich, powozowni pałacowych, remiz dworskich. Budowle te, stanowiące najczęściej osobne budynki, na ogół harmonijnie wpisywały się w ogólne założenia architektoniczne większych kompleksów, takich jak zamki, pałace, dwory, zajazdy czy budowle urzędowe. Najwięcej zachowanych budowli służących do przechowywania pojazdów pochodzi z czasów nowożytnych, z epoki baroku i klasycyzmu. Są to najczęściej bogato zdobione remizy lub powozownie przypa-łacowe, wchodzące w skład kompleksów ogrodów pałacowych. Forma i wielkość tych obiektów rozwijała się począwszy od półotwartych pomieszczeń w zabudowaniach gospodarczych, poprzez oddzielne budynki po-wozowni przy pałacach i rezydencjach, garaże przy domach mieszkalnych, zespoły garaży przy budowlach urzędowych, aż po wielopoziomowe parkingi i garaże samochodowe, powstające w dużych miastach na początku XX w.
EN
The invention of the car generated the need of creating a new type of architectonic building. With the increasing number of cars there simultaneously arose buildings which served as their storage place. The first objects of the so-called car-base, similarly to the first cars, had the shape adapted from- earlier known architectonic forms. With time, together with the birth of modernism, a specific form took shape. The first car parks and multi-level garages began originating in Europe in the first decade of the 20lh century. Due to the initially small power of the car engines, many of the garages possessed hoists used for inner car transport. The buildings had up to ten storeys and their capacity did not exceed one thousand stands. They arose by hotels, offices, close to compact housing areas in town centres - there where the number of cars met with the absence of free parking space. In Poland the first garage design for postal vehicles came into being in 1936. Its realization was terminated by the outbreak of the Second World War. After the war, up to the 90. of the 20* century, only four multi-level car parks were built, all of them in Warsaw. At the tum of the 20. and 30. of the last century the car became a source of inspiration in architectonic design. Its key role is visible in the designs of the House of the future of Arne Jacobsen and Hemming Lassen, the Villa Savoye of Le Corbusier, and the Villa Tugen-dhat of Mies van der Rohe. The authors of these designs introduce the car into the interior of the houses as their link with the outer area. Also, the designs of garages by Konstanty S. Mielnikov are a proof of the author being inspired by motorization. The futuristic visions of garage objects in Paris, underline the role of the car in shaping of the urban architecture. Since those years, architecture had to take into consideration the needs of the wide development of motorization.